Pano Atölyesi 11. Sınıf Yıllık Plan

Pano Atölyesi 11. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Elektrik-Elektronik Teknolojisi 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Pano Atölyesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Pano Atölyesi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Elektrik-Elektronik Teknolojisi - Elektrik Tesisatları ve Dağıtımı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Pano Atölyesi dersi 11. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 9 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Panoyu Montaja Hazırlama (36 ders saati)

  • 1. Pano Krokisi Çizimi
    • Pano iç yerleşim şemalarının çiziminde kullanılan semboller açıklanır.
    • Pano iç yerleşim şemalarının (TSE/IEC) ye göre çizimini açıklanır.
  • 2. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Ölçülendirilmesi, Kesilmesi ve Montajı
    • Pano içinde kullanılan kanal ve rayların özellikleri açıklanır.
    • Kanal ve rayların ölçülendirilmesi ve kesilmesinde dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Kanal ve rayların pano içerisine montajında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
  • 3. Ray Klemensleri ve Besleme Dağıtım Baralarının Montajı
    • Pano içi yardımcı eleman çeşitleri açıklanır.
    • Pano içi yardımcı eleman montajında dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
  • 4. Pano Kapağı Üzerine Sinyal Lambalarının Montajı
    • Sinyal lambası için pano kapağının delinmesi açıklanır.
    • Sinyal lambasının elektriksel devresi ve bağlantısı açıklanır.
  • 5. Kaçak Akım Röleleri, Giriş Sigortası ve Linye Sigortalarının Montajı
    • Sigortaların şemaya uygun olarak sigorta rayına takılması açıklanır.
    • Sigorta barası çeşitleri açıklanır.
    • Sigorta barasının kesilmesi ve takılması açıklanır.
    • Sigortalar ile sıra klemensler arası kablajın yapılması açıklanır.

  2. Pano İçi Bağlantılar (36 ders saati)

  • 1. Pano Cihazlarını Etiketleme
    • Sigorta, kesici ve diğer pano elemanlarının etiketlenmesi açıklanır.
  • 2. Kabloya Pabuç/Yüksük ve Kablo Numaratörü Takma
    • Kablo yüzük ve pabuç çeşitleri ve seçimi açıklanır.
    • Kablolara yüzük ve pabuç çakılırken dikkat edilmesi gereken huşular açıklanır.
    • Kablolara şemaya göre kablo numaratörü takma işlemi açıklanır.
  • 3. Kabloların Cihazlara Bağlantısı
    • Cihazlara kablo bağlantısı yapılırken dikkat edilecek huşular açıklanır.
  • 4. Kablo Bağı ve Spiral Bağlama
    • Kablo bağı ve spiral çeşitleri açıklanır.
    • Kabloların kablo bağı ve spiral ile pano içi kablo bağlantıların düzenli hale getirilmesinde dikkat edilecek hususlar açıklanır.

  3. Kumanda Devre Elemanları (27 ders saati)

  • 1. Asenkron Motorlar ve Etiket Bilgileri
    • 3 fazlı Asenkron motorun yapısı açıklanır.
    • 1 fazlı Asenkron motorun yapısı açıklanır.
    • Asenkron motorların etiket bilgileri açıklanır.
  • 2. Asenkron Motor Klemens Bağlantıları
    • Asenkron motor klemensi açıklanır.
    • Asenkron motorlarsa yıldız bağlantı açıklanır.
    • Asenkron motorlarda üçgen bağlantı açıklanır.
  • 3. Kontaktör Seçimi ve Bağlantısı
    • Kontaktör ve yapısı açıklanır.
    • Kontaktörde bobin ucu, ana kontak ve yardımcı kontak uçlarının tespiti açıklanır.
    • Motor kumanda devrelerine kontaktör seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Kontaktör güç ve kumanda bağlantıları açıklanır.
  • 4. Aşırı Akım Rölesi ve Bağlantısı
    • Aşırı akım rölesi akım rölesi ve yapısı açıklanır.
    • Asenkron motorlar için aşırı akım rölesi seçiminde dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Aşırı akım rölesi güç ve kumanda devre bağlantısı açıklanır.
  • 5. Zaman Röleleri ve Bağlantıları
    • Zaman rölesi, yapısı ve çeşitleri açıklanır.
    • Zaman rölesi bağlantısı açıklanır.
  • 6. Koruma Röleleri ve Bağlantıları
    • Gerilim koruma rölesi ve bağlantısı açıklanır.
    • Motor koruma rölesi ve bağlantısı açıklanır.
    • Faz sırası rölesi ve bağlantısı açıklanır.
  • 7. Paket Şalter ve Bağlantıları
    • Paket şalter yapısı ve çeşitleri açıklanır.
    • Paket şalterin kullanıldığı yerler açıklanır.
    • Paket şalterin bağlantısı açıklanır.

  4. Asenkron Motor Kumanda Teknikleri (45 ders saati)

  • 1. Kumanda Devre Elemanları
    • Kumanda devre elemanlarının (buton, sinyal lambası, sigorta, sınır anahtarı) yapısı çeşitleri ve bağlantıları açıklanır.
    • Kumanda devrelerinde kullanılan kablolar ve çeşitleri açıklanır.
  • 2. Kumanda ve Güç Devre Sembolleri Çizimi
    • Kumanda ve güç devresinde kullanılan sembol normları açıklanır.
    • Kumanda ve güç devresinde kullanılan sembollerin çizimi açıklanır.
  • 3. Kumanda ve Güç Devreleri Çizimi
    • Kumanda ve güç devresinin özellikleri kullanım alanlarıyla açıklanır.
    • Kumanda ve güç devresinin çizim yöntemleri açıklanır.
  • 4. Kumanda ve Güç Devre Uygulamaları
    • Kumanda ve güç devrelerinin bağlantısı şemaya göre kurmada dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Kumanda ve güç devrelerinin bağlantısı şemaya göre yaptırılır.

  5. Asenkron Motorlara Yol Verme Teknikleri (36 ders saati)

  • 1. Asenkron Motorlarda Kalkınma ve Etkileri
    • Asenkron motorların güçlerine göre ilk kalkış anının etkisi açıklanır.
    • Asenkron motorlarda ilk kalkış akımının şebekeye etkileri çalışma şeklinde açıklanır ve motora etkileri örneklendirilir.
    • Asenkron motorlarda kalkış akımının azaltılması yöntemleri sıralanır.
  • 2. Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri
    • Asenkron motorlara yol vermenin önemi açıklanır.
    • Asenkron motorlara yol verme yöntemleri sıralanır.
    • Asenkron motorlara yıldız-üçgen yol verme devresi açıklanır.
    • Asenkron motorlara sürücüler ile yol verme devresi açıklanır.
  • 3. AC Motor Sürücüleri ile Devir Ayarı
    • Frekans ile asenkron motor devir sayısı değişimi örneklerle hesaplar.
    • Asenkron motorların devir sayısı değiştirme yöntemleri sıralanır.
    • İnvertörlerin özellikleri açıklanır.
    • İnvertörlerin bağlantıları açıklanır.
    • Asenkron motorları invertörlerle devir ayarı değiştirme devresi açıklanır.
  • 4. Çift Devirli Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri
    • Çift devirli asenkron motorların özellikleri ve kullanım alanları açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorların klemensi ve bağlantı şekilleri görsellerle açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motor çalıştırılması devresi açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorlarda yol verme devresi açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorlarda devir yönü değiştirme devresi açıklanır.

  6. Asenkron Motorlarda Frenleme (18 ders saati)

  • 1. Frenleme Sistemleri
    • Frenlemenin önemi ve kullanım alanı açıklanır.
  • 2. Balatalı Frenleme Sistemleri
    • Frenleme sisteminde kullanılan malzemeler ve montaj teknikleri açıklanır.
    • Balatalı frenleme devreleri açıklanır.
  • 3. Dinamik Frenleme Sistemleri
    • Dinamik frenleme sisteminin özellikleri açıklanır.
    • Frenleme gerilim ve akımının doğru hesapladığı kontrol edilmelidir.
    • Dinamik frenlemede motora uygulanacak gerilim hesabı açıklanır.
    • Dinamik frenleme devreleri açıklanır.

  7. Endüstriyel Sayaçlar ve Montajı (36 ders saati)

  • 1. Sayaç Endekslerinin Okunması
    • Sayaç endeks değerleri anlamları ve sayaç üzerinden okunması açıklanır.
    • Optik port ile ve uzaktan sayaç okuma yöntemleri açıklanır.
  • 2. Sayaç Endekslerinin Değerlendirilmesi
    • Okunan endekslerdeki tüketim gece gündüz puvant yükteki miktarının değerlendirilmesi açıklanır.
    • Aylık ve yıllık ortalama tüketim değerlerinin bulunması açıklanır.
  • 3. Üç Fazlı Sayaç Bağlantısı
    • Üç fazlı aktif sayaç özellikleri açıklanır.
    • Üç fazlı aktif sayaç bağlantısı yaptırılır.
  • 4. Üç Fazlı Direkt Kombine Sayaç Bağlantısı
    • Kombi sayaç özellikleri açıklanır.
    • Direkt kombi sayaç bağlantısı açıklanır.
  • 5. Akım ve Gerilim Transformatörlerinin Özellikleri
    • Akım trafosu ve yapısı açıklanır.
    • Gerilim trafosu ve yapısı açıklanır.
  • 6. Akım ve Gerilim Transformatörlerinin Bağlantıları ve Bakım Onarımları
    • Akım trafolarının bağlantısı, bakımı ve sökümü sırasında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Gerilim trafolarının bağlantısı, bakımı ve sökümü sırasında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
  • 7. Akım ve gerilim Transformatörlerinin Seçimi ve Montajı
    • Yüke ya da alıcı gücüne göre akım trafosu dönüştürme hesabının yapılması açıklanır.
    • Akım ve gerilim trafolarının baralara montajında dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Akım ve gerilim transformatörlerinin montaj ve bağlantıları yaptırılır.
  • 8. Akım ve Gerilim Transformatörlerinde Arıza Tespiti
    • Akım transformatörlerinde arıza tespiti açıklanır.
    • Gerilim transformatörlerinde arıza tespiti açıklanır.
  • 9. X/5 Kombine Sayaç Bağlantısı
    • X5 kombi sayaç bağlantısında kullanılan malzemeler açıklanır.
    • X5 kombi sayaç akım uçlarının bağlantısı açıklanır.
    • X5 kombi sayaç gerilim uçlarının bağlantısı açıklanır.
    • Akım trafolarının sekonder uçlarının köprülenmesi ve topraklanması açıklanır.
    • X5 kombi sayaç bağlantısında enerji vermeden ve verdikten sonra yapılması gereken kontroller açıklanır.

  8. Dağıtım Panoları (36 ders saati)

  • 1. Dağıtım Pano Krokisi Çizimi
    • Dağıtım panosu iç yerleşim ve bağlantı krokisi çiziminde dikkat edilmesi gereken huşular açıklanır.
    • Örnek dağıtım panosu bağlantı krokisi (TSE/IEC) standartlarına uygun olarak yaptırılır.
  • 2. Dağıtım Panosu Malzemeleri
    • Dağıtım panosu malzemeleri seçiminde dikkat edilmesi gereken huşular açıklanır.
  • 3. Dağıtım Panosu Mesnet İzolatörü ve Baraların Montajı
    • Dağıtım panosu baraların montajında dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Dağıtım panosu baralarının gövdeye kaçak kontrolü açıklanır.
  • 4. Pano İçi Kablo Kanallarının ve Rayların Ölçülendirilmesi, Kesilmesi ve Montajı
    • Pano içi kanal ve rayların ölçülerinin alınması ve kesilmesi açıklanır.
    • Pano içi sabitleme işleminde kullanılan vida ve aksesuarların açıklanır.
    • Pano içerisine kanal ve rayların montajı açıklanır.
  • 5. Termik Manyetik Şalter Montajı
    • Termik manyetik şalter yapısı ve kullanım yerleri açıklanır.
    • Termik manyetik şalter akım değerinin belirlenmesi açıklanır.
    • Termik manyetik şalterin montaj ve kablo bağlantısı açıklanır.
  • 6. Yangın Koruma Eşikli Kaçak Akım Koruma Rölelerinin ve Kolon Sigortalarının Montajı
    • Kaçak akım rölesi yapısı çalışması ve çeşitleri açıklanır.
    • Raya yangın koruma eşikli kaçak akım koruma rölesinin ve kolon sigortalarının montajı açıklanır.
    • Sigorta barası montajı ve kablo bağlantıları açıklanır.
  • 7. Parafudr ve Parafudr Sigortalarının Montajı ve Bağlantısı
    • Panolarda parafudr tesisatı kullanım amacı ve kullanılan ekipmanlar açıklanır.
    • Parafudr topraklamasının amacı ve standartları açıklanır. ve kullanılan ekipmanın özellikleri açıklanır.
    • Alçak gerilim pano içi parafudr tesisatı yaptırılır.
  • 8. Dağıtım Panosu İçi Kablo Bağlantıları
    • Baralara ve kablo bağlantılarında kablo pabucu kullanımı açıklanır.
    • Somunlu cıvata kullanımı, alyen anahtar kullanımı ile montaj yapılan kablolarda teknik açıklanır.
    • Kablo numaralandırma standardı ve işlemi açıklanır.
    • Tüm bağlantı noktalarında yaşanabilecek gevşek irtibat sorunları ve neden olduğu sorunlar açıklanır.
  • 9. Pano Kapağına Sinyal Lambalarının Montajı
    • Sinyal lambası montajında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Sinyal lambası montaj ve elektrik devresi bağlantısı yaptırılır.

  9. Kompanzasyon Panoları (36 ders saati)

  • 1. Kompanzasyon Sistemi Hesaplamaları
    • Kompanzasyon sistemi hesaplarının hali hazırda yürürlükte olan aktif/reaktif/kapasitif sınır değerlerine göre açıklanır.
    • Kompanzasyon sistemi toplam kondansatör gücü hesabı açıklanır.
    • Güce göre TMŞ seçimi açıklanır.
  • 2. Kompanzasyon Panosu Malzemeleri
    • Kompanzasyon sistemi TMŞ, sigorta, Kontaktör, iletkenlerin sahip olması gereken özellik ve standartlar açıklanır.
  • 3. Kompanzasyon Panosu Mesnet İzolatörü ve Baraların Montajı
    • Bara ve izolatörlerin montaj ve kablo bağlantıları açıklanır.
    • Gövdeye kaçak kontrolü yapımı açıklanır.
  • 4. Kondansatör Kademe Bağlantısı
    • Kondansatör kademelerinin güç dağıtımı açıklanır.
    • Kondansatörler gücüne göre kontaktör ve koruma sigortası ve iletken akım değerleri tespiti açıklanır.
    • Kondansatörlerin topraklama bağlantıları açıklanır.
  • 5. Kompanzasyon Panolarına Reaktör Bağlanması
    • Kompanzasyon sisteminde kullanılan reaktörlerin görevi ve yapısı açıklanır.
    • Reaktör değerinin nasıl tespit edildiği hesaplanır.
    • Reaktörün elektriksel bağlantısı açıklanır.
    • Reaktör topraklamalarının ve ısı kontrol termostatlarının bağlantısı açıklanır.
  • 6. Reaktif Güç Kontrol Rölesinin Montajı, Akım Trafoları ile Bağlantıları ve Röle Ayarları
    • Reaktif gün kontrol rölesine ait akım trafolarının bağlantı noktası ve bağlantısı açıklanır.
    • Röle ölçü trafolarının S2/l uçlarının topraklamalarının yapıldığı kontrol edilmelidir.
    • Reaktif güç kontrol rölesi ayarları açıklanır ve yaptırılır.
  • 7. Kombi Sayaç Endekslerinden Sistemin Ceza Oranı Hesabı
    • Hali hazırda yürürlükte bulunan ceza oranlarına göre alınan tüketim değerlerinden sistemin ceza oranı hesaplanır.
  • 8. Kompanzasyon Panolarının Havalandırılması ve Aydınlatılması
    • Havalandırma sisteminde kullanılan fan termostat ve bunlara ait ayarlar açıklanır.
    • Havalandırma sisteminde bulunan malzemelerin montaj ve elektriksel bağlantısı açıklanır.

  10. Pano Testleri (9 ders saati)

  • 1. Pano İzolasyon Testleri
    • İzolasyon testinde kullanılan ölçü aleti özellikleri ve kullanımı açıklanır.
    • Pano izolasyon testi yapılmadan önce yapılacak işlemler açıklanır.
    • Ölçü aleti bağlantısı ve yapılacak ölçüm çeşitleri açıklanır ve standartlara uygun olarak yaptırılır.
  • 2. Pano Çalışma Testleri
    • Pano içerisinde yer alan cihaz ve teçhizatın besleme gerilim uçları kablo renk ve numaralandırma sisteminden kontrolü açıklanır.
    • Enerji verilen panoda faz-faz, faz nötr arası gerilimler ölçülerek hata kontrolü açıklanır.

  11. Panoyu Devreye Alma (9 ders saati)

  • 1. Panoyu Zemine/Duvara Sabitleme
    • Su terazisi kullanımı açıklanır.
    • Teraziye alarak zemine ve duvara panoyu sabitleme açıklanır.
  • 2. Pano Giriş ve Çıkış Kablo Bağlantıları
    • Pano giriş çıkış uçlarının bağlantısında dikkat edilecek hususlar sıralanır.
  • 3. Pano Topraklama Bağlantısı
    • Elektrik tesisleri topraklamalar yönetmeliğine uygun pano topraklamasının yapımı açıklanır ve yaptırılır.
  • 4. Pano Arıza ve Bakım Kartları
    • Pano arıza ve bakım kartı hazırlanması ve doldurulmasında bilgilerin güncel ve hatasız işlenmesinin önemi açıklanır.
  • 5. Pano Üretim Bilgileri Ekipman Listesini Çıkarma ve Arşivleme
    • Pano üretim bilgileri ve ekipman listesindeki bilgilerin eksiksiz olarak doldurulmasının önemi açıklanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'ne ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği'ne uygun olarak elektrik tesisatı kuvvet ve kumanda panolarını hazırlama ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.