9. Sınıf Temel Kimya Yıllık Planı 2026-2027

9. Sınıf Temel Kimya Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

9. sınıf Temel Kimya dersi, Kimya Teknolojisi alanının Kimya Laboratuvarı dalında haftada 7 ders saati okutulur; yıllık planında 8 öğrenme birimi, 252 ders saati ve 103 kazanım yer alır. Yıl, “Laboratuvarda Güvenli Çalışma” öğrenme birimiyle başlar (Laboratuvarda Çalışma Kuralları, Malzeme Güvenlik Bilgi Formu, Laboratuvardaki Cam Malzemeler vb.); aradaki 6 öğrenme biriminin ardından “Tuzlar ve Oksitler” öğrenme birimiyle biter (Tuzların Özellikleri, Oksitlerin Özellikleri).

• 9. Sınıf Temel Kimya Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Kimya Teknolojisi 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Temel Kimya Ders Bilgi Formu (DBF)
• Temel Kimya Ders Materyali (DM)
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 1 — Homojen Karışımlar
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 2 — Yoğunluk ve Viskozite
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 3 — Asitler ve Bazlar
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 4 — Tuzlar ve Oksitler
• Ders İçeriği

  Kimya Teknolojisi - Kimya Laboratuvarı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Temel Kimya dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 7 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Laboratuvarda Güvenli Çalışma (28 ders saati)

  • 1. Laboratuvarda Çalışma Kuralları
    • Laboratuvarda temel çalışma kurallarını uygular.
    • Kimyada kullanılan sağlık ve güvenlik amaçlı temel uyarı işaretleri (yanıcı, yakıcı, korozif, patlayıcı tahriş edici, zehirli (toksik),radyoaktif ve çevreye zararlı anlamına gelen işaretler) tanıtılır.
    • İSG de kullanılan temel uyarı işaretlerinin bilinmesinin gerekliliği ve önemi vurgulanır.
  • 2. Malzeme Güvenlik Bilgi Formu
    • Malzeme Güvenlik Bilgi Formunun işlem basamaklarını uygular.
    • Malzeme güvenlik bilgi formunu açıklayarak uygulama yapması sağlanır.
  • 3. Laboratuvardaki Cam Malzemeler
    • Laboratuvardaki cam malzemeler ile gerekli uygulamaları yapar.
    • Beherglas, erlenmayer, dereceli silindir, pipet, cam balon çeşitleri, balon jojeler, büret, ayırma hunisi, kroze ve çeşitleri, bağlantı parçaları, analitik teraziler, fırın, etüv gibi temel araç-gereçler tanıtılarak kullanması sağlanır.
  • 4. Laboratuvardaki Cihazlar
    • Laboratuvardaki cihazları talimatlarına uygun şekilde kullanır.
    • Talimatlarına uygun şekilde ve uygun şartlarda laboratuvardaki cihazların ( etüv, kül fırını, su banyosu, santrifüj cihazı ve çeker ocak ) çalıştırılması açıklanır.
  • 5. Laboratuvar Ekipmanları Temizliği
    • Laboratuvar ekipmanlarının temizliğini yapar.
    • Yağ alma kimyasalları ve kromik asit çözeltilerinin yanı sıra kirin özelliğine göre gerekli temizlik ürünlerini kullanarak iş ve işlemler yapması sağlanır.

  2. Elementler ve Bileşikler (70 ders saati)

  • 1. Elementler, Bileşikler ve Özellikleri
    • Elementler, bileşikler ve özelliklerini açıklar.
    • Element tanımı yapılarak elementlerin özellikleri açıklanır.
    • Elementler metal, ametal, yarı metal ve asal (soy) gazlar olarak sınıflandırılır.
    • Günlük hayatta sıklıkla etkileşimde bulunulan elementlerin adları ile sembolleri eşleştirilir.
    • Bileşik tanımı yapılarak bileşiklerin özellikleri tanıtılır.
    • H2O, HCI, H2SO4, HNO3, CH3COOH, CaCO3, NH3, Ca(OH)2, NaOH, KOH, CaO ve NaCI bileşiklerinin yaygın ve sistematik adları ile tanıtılır.
  • 2. Atom ve Atomun Yapısı
    • Atom ve atomun yapısını açıklar.
    • Elektron, proton ve nötronun yüklerini, kütlelerini ve atomda bulundukları yerleri karşılaştırılır.
    • Elektron, proton, nötron, atom numarası, izotop, kütle numarası, izoton, izobar ve izoelektronik kavramları tanıtılır.
    • Elektron, proton ve nötronun yük ve kütlelerinin nasıl bulunduğu sürecine ve izotop atomlarda ortalama atom kütlesi hesabına girilmez.
  • 3. Periyodik Tablo ve Periyodik Özellikler
    • Periyodik tablo ve periyodik özellikleri açıklar.
    • Elementlerin periyodik sistemdeki yerleşim esasları açıklanır.
    • Mendeleyev'in periyodik sistem üzerine yaptığı çalışmalar ve Moseley'in katkıları üzerinde durulur. Atomların katman-elektron dağılımlarıyla periyodik sistemdeki yerleri arasındaki ilişki açıklanır, ilk 20 element esas olup diğer elementlerin katman elektron dağılımlarına girilmez.
    • Periyodik özelliklerden metal-ametal, atom yarıçapı, iyonlaşma enerjisi, elektron ilgisi ve elektronegatiflik kavramları açıklanır; bunların nasıl ölçüldüğü konusuna girilmez.
  • 4. Kimyasal Türler ve Güçlü Etkileşimler
    • Kimyasal türler ve güçlü etkileşimleri açıklayarak sınıflandırır.
    • Kimyasal türler açıklanır, ancak radikal kavramına girilmez.
    • Bağlanan türler arası sınıflandırma, atomlar arası ve moleküller arası şeklinde açıklanarak bu sınıflandırmanın getirdiği güçlüklere değinilir.
    • Güçlü etkileşimler olan iyonik, metalik ve kovalent bağlara değinilir.
    • Nötr atomların ve tek atomlu iyonların Lewis sembolleri verilir.Örnekler periyodik sistemdeki ilk 20 element arasından seçilir.
    • Kovalent bağlar sınıflandırılırken polar ve apolar kovalent bağlar verilir ancak koordine kovalent bağ verilmez.
    • İyonik ve Kovalent bileşiklerin sistematik adlandırılması yapılır.
    • Basit moleküllerin Lewis elektron nokta yapıları üzerinden polar-apolar durumları üzerinde durulur.
    • Metalik bağ açıklanırken elektron denizi üzerinde durulur.
  • 5. Zayıf Etkileşimler
    • Zayıf etkileşimleri sınıflandırarak açıklar.
    • Hidrojen bağı ve Van der Waals kuvvetlerinin oluşumu açıklanır.

  3. Kütle ve Hacim Ölçümü (28 ders saati)

  • 1. Hassas Terazide Tartım
    • Hassas terazide kütle tartımı yapar.
    • Kefeli , kabinli ve analitik teraziler tanıtılır.
    • Analitik terazide uygulama yapılması sağlanır.
  • 2. Net Kütle Miktarı
    • Net kütle miktarını hesaplar.
    • Bürüt kütle ve net kütle kavramları açıklanarak örnekler verilir.
  • 3. Sıvılarda Hacim Ölçümü
    • Sıvılarda hacim ölçümü yapar.
    • Pipet, mezür, büret ve dispenser ile hacim ölçümü yapar.
    • Renkli ve renksiz sıvıların hacim ölçümünde oluşan iç ve dış bükey kavramlarına değinilerek örnek ölçümler yapılır.
  • 4. Katılarda Hacim Ölçümü
    • Katılarda hacim ölçümü yapar.
    • Çeşitli geometrik şekilli ve şekilsiz katılar ile gözenekli katıların hacim ölçümü ve hesaplamaları örneklerle açıklanır.

  4. Heterojen Karışımlar (21 ders saati)

  • 1. Süzme Yöntemi
    • Heterojen karışımları süzme yöntemi ile ayırır.
    • Heterojen karışımlar tanıtılır.
    • Endüstri ve sağlık alanında kullanılan karışımları ayırma tekniklerinden bahsedilir.
    • Karışımları ayrılması ile ilgili uygulamalar yapılır .
  • 2. Özkütle Farkından Yararlanarak Ayırma
    • Heterojen karışımları özkütle farkından yararlanarak ayırır.
    • Birbiri içerisinde çözünemeyen sıvı karışımları ayırma hunisi kullanarak ayırır.
  • 3. Çözünürlük Farkından Yararlanarak Ayırma
    • Heterojen karışımları çözünürlük farkından yararlanarak ayırır.
    • Heterojen karışımların ayırt edilmesinde belirleyici olan özellikler açıklanır.
  • 4. Katı-Gaz ve Sıvı-Gaz Karışımlarının Ayrılması
    • Katı-gaz ve sıvı-gaz karışımlarının ayrılması ile ilgili işlemleri yapar.
    • Katı-gaz ve sıvı-gaz karışımlarının ayrılması açıklanır ve günlük hayattan örnekler verilir.
  • 5. Mıknatıslanma ile Ayırma
    • Mıknatıslanma yöntemi ile ayırmanın çevre ve sanayi açısından önemini açıklar.
    • Mıknatıslanma yöntemi ile ayırmanın çevre ve sanayi açısından önemi açıklanır ve günlük hayattan örnekler verilir.

  5. Homojen Karışımlar (35 ders saati)

  • 1. Damıtma Yöntemi
    • Homojen karışımları damıtma yöntemi ile ayırır.
    • Homojen karışımlar tanıtılır.
    • Homojen karışımların çözelti olarak adlandırıldığı vurgulanır ve günlük hayattan çözelti örnekleri verilir.
    • Damıtma kavramına değinilerek basit, ayrımsal, su buharı ve vakumlu damıtma yöntemleri açıklanır.
  • 2. Sıvı-Sıvı ve Katı-Sıvı Ektsraksiyon Yöntemi
    • Homojen karışımları sıvı-sıvı ve katı-sıvı ekstraksiyon yöntemi ile ayırır.
    • Ekstraksiyon kavramı açıklanır.
    • Ayırma hunisi ile çalışma prensibi açıklanır.
    • Kullanılan çözücüler ve ayırma işleminin iş ve işlem basamakları açıklanır.
    • Katı-sıvı ekstraksiyon yöntemi açıklanır.
    • Soxhlet düzeneğinin çalışma prensibi açıklanır.
    • Evaporatörün çalışma prensibi açıklanır.
  • 3. Kristallendirme Yöntemi
    • Homojen karışımları kristallendirme yöntemi ile ayırır.
    • Kristallendirme ve yöntemi açıklanır.
    • Kristallendirme ve ayırma işlemi gereken araç-gereçler açıklanır.
    • Yavaş ve hızlı soğuma ile kristallendirme işlemi açıklanır.
  • 4. Süblimleştirme Yöntemi
    • Homojen karışımları süblimleştirme yöntemi ile ayırır.
    • Süblimleşme kavramı ve yöntemi açıklanır.
    • Basit süblimleştirme işlemi açıklanarak örnekler verilir.

  6. Yoğunluk ve Viskozite (35 ders saati)

  • 1. Yoğunluk ve Katılarda Yoğunluk Ölçümü
    • Katıların yoğunluğunu hesaplar.
    • Yoğunluk birimlerinin birbirine dönüşümünü açıklar.
    • Şekilli ve şekilsiz katıların kütle ve hacimlerini ölçerek bu katıların yoğunlukları hesaplanır.
  • 2. Sıvılarda Yoğunluk Ölçümü
    • Sıvıların yoğunluğunu ölçer.
    • Piknometre, dansimetre, laktodansimetre ve bomemetre ile sıvı yoğunluğu ölçümünün yapılması sağlanır.
    • Alkolimetre ile ölçüm işlemi açıklanır.
  • 3. Sıvılarda Yüzey Gerilimi
    • Sıvılarda yüzey gerilimi ölçümü yapar.
    • Yüzey gerilimi kavramı açıklanır.
    • Yüzey geriliminin endüstride kullanım alanlarına değinilir.
    • Adhezyon ve Kohezyon kuvvetleri açıklanır.
  • 4. Sıvılarda Viskozite Ölçümü
    • Sıvılarda viskozite ölçümü yapar.
    • Vizkozimetre kavramı açıklanır.
    • Çeşitli vizkozimetre araçlarının (Ozwald, Brukfeld gibi) çalışma prensiplerine ve uygulama örneklerine yer verilir.

  7. Asitler ve Bazlar (21 ders saati)

  • 1. Asitlerin Özellikleri
    • Asitlerin özelliklerini ve günlük hayattaki kullanımını açıklar.
    • Limon suyu, sirke gibi maddelerin ekşilik ve aşındırma etkileri asitlerin özellikleriyle ilişkilendirilir.
    • Asitlerin hayatımızdaki etkilerine olumlu ve olumsuz yönlerden değinilir.
  • 2. Bazların Özellikleri
    • Bazların özelliklerini ve günlük hayattaki kullanımını açıklar.
    • Kirecin, sabunun ve deterjanların cildimizde oluşturduğu kayganlık hissi baziklikle ilişkilendirilir.
    • Kostik ve kirecin yağ, saç ve deriye etkisi deneysel olarak açıklanır.
  • 3. pH Ölçümü
    • Çözeltilerde pH ölçümü yapar.
    • Seyreltik olarak hazırlanan sülfürik asit, fosforik asit, sodyum hidroksit, kireç suyu gibi temel asit ve bazların uygun araç-gereçlerle pH ölçümleri yapılır.

  8. Tuzlar ve Oksitler (14 ders saati)

  • 1. Tuzların Özellikleri
    • Tuzların özelliklerini ve günlük hayattaki kullanımını açıklar.
    • Tuzların özellikleri ve kullanım alanlarını açıklanır;
    • Sodyum klorür, sodyum karbonat, sodyum bikarbonat, kalsiyum karbonat ve amonyum klörür tuzları üzerinde durulur.
    • Tuzların özellikleri ve kullanım alanlarını açıklanır; Sodyum klorür, sodyum karbonat, sodyum bikarbonat, kalsiyum karbonat ve amonyum klörür tuzları üzerinde durulur.
  • 2. Oksitlerin Özellikleri
    • Oksitlerin özelliklerini açıklar.
    • Oksit kavramı açıklanarak asidik oksit, bazik oksit, nötr oksit, amfoterik oksit, peroksit ve süper oksitlere kısaca değinilir.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri doğrultusunda mevzuat ve tekniğine uygun olarak ulusal ve uluslararası standartlara uygun şekilde temel kimyasal işlemleri ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.