Petrol Teknolojisine Giriş 10. Sınıf Yıllık Plan

Petrol Teknolojisine Giriş 10. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Kimya Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Petrol Teknolojisine Giriş Ders Bilgi Formu (DBF)
• Petrol Teknolojisine Giriş Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Kimya Teknolojisi - Petrol Endüstrisi (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Petrol Teknolojisine Giriş dersi 10. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 9 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Akış Kontrolü (54 ders saati)

  • 1. Akış Ölçümü
    • Akış ölçümü yapar.
    • Akışkanları sınıflandırarak tanımlanır, özelliklerini açıklanır.
    • Akışkan bir madde olan petrolü tanımlanır, oluşum sürecini açıklanır.
    • Ham petrolün fiziksel ve kimyasal özellikleri listelenir.
    • Ham petrolün fraksiyonu sonucu oluşan ürünleri sıralanır.
    • Akış ölçüm metotlarını sıralanır.
    • Transmitterlerin kullanım amacını, çalışma prensibini ve işlevlerini açıklanır, rafinerilerde kullanıldığı yerleri listelenir.
    • Akış ölçümü yapmak için kullanılacak gerekli araç ve gereçlerin özellikleri açıklanır.
    • Akış ölçerleri; tanımlanır, çeşitlerini sıralanır ve özelliklerini açıklanır.
    • Akış ölçüm işlem basamaklarını sıralanır.
  • 2. Vanaların Kullanımı
    • Vanaları kullanır.
    • Vanaları tanımladıktan sonra; rafineride kullanılan vana çeşitlerini, özelliklerini, fonksiyonlarını ve çalışma sistemini açıklanır.
    • Emniyet vanaların kullanım amacını, çalışma prensiplerini, işlevlerini açıklanır ve kullanıldığı yerleri sıralanır.
  • 3. Bağlantı Elemanlarının Kontrolü
    • Bağlantı elemanlarının kontrolünü yapar.
    • Hat donanımını ve çaplarını açıklanır.
    • Hatlarda kullanılan kısaltmaların anlamları açıklanır.
    • İnç sistemi ve Metrik sistemi boruları tanımlanır.
    • Hat bağlantı elemanlarını (fittings) sıralanır.
    • Hat bağlantı elemanlarının kullanım yerlerini açıklanır.
    • İşletmede sistem çalışırken yapılacak kontrolleri açıklanır.
    • Duruşlarda yapılacak kontrolleri açıklanır.
    • İzolasyonu tanımlanır, izolasyon yapmanın amacını açıklanır.
    • İzolasyon malzemelerini sıralayarak özelliklerini açıklanır.
    • Sistemin izolasyon bütünlüğünün korunmasının önemini açıklanır.
    • İzolasyon bütünlüğünün kontrol işlem basamaklarını sıralanır.
  • 4. Sızdırmazlık Kontrolü
    • Sızdırmazlık kontrolü yapar.
    • Sızdırmazlığı tanımlanır ve elemanlarını listelenir; sızdırmazlık elemanlarının özelliklerini ve kullanım alanlarını açıklanır.
    • Sızdırmazlık kontrolü işlem basamaklarını açıklanır.

  2. P&ID ve PFD (18 ders saati)

  • 1. Şema Çizim Teknikleri
    • Basit şema için sembol ve şekilleri çizer.
    • Teknik resmi açıklanır.
    • Teknik resim için gerekli olan araç ve gereçleri sıralanır.
    • Teknik resim için gerekli olan kâğıt çeşitlerini sınıflandırır.
    • Teknik resimde kullanılan yazım karakterlerini açıklanır.
    • Çizgi ve çeşitlerini açıklanır.
    • İz düşümü açıklanır.
    • İz düşüm çeşitlerini açıklanır.
  • 2. P&ID ve PFD şemaları
    • P&ID ve PFD şemalarını ana hatlarıyla çizerek yorumlar.
    • P&ID tanımını yapar.
    • P&ID çizimlerinin kapsamını açıklanır.
    • P&ID çizimlerinde kullanılan sembolleri açıklanır.
    • Proses akış şeması (PFD) tanımını yapar, kapsamını açıklanır.
    • Proses akış semasındaki sembolleri açıklanır.
    • Kodlama sistematiğini ve gereğini açıklanır.
    • Hatların kodlanmasının önemini açıklanır.
    • PFD çiziminde yer alan ham petrol atmosferik destilasyon prosesi ekipmanlarını sıralanır.

  3. Petrol Proseslerinde Sıcaklık Kontrolü (18 ders saati)

  • 1. Petrol Proseslerinde Sıcaklık Ölçümü
    • Petrol proseslerinde sıcaklık ölçümü yapar.
    • Sıcaklığı tanımlanır.
    • Sıcaklık ölçü birimlerini tanımlanır.
    • Sıcaklık transmitterlerinin çalışma prensiplerini açıklanır.
    • Sıcaklık ölçme tekniklerini açıklanır.
    • Çeşitli termometrelerin kullanım yöntemlerini tarif eder.
    • Termokuplun önemini ve çeşitlerini açıklanır.
    • Termokuplla ölçme tekniklerini açıklanır.
    • Sıcaklık kontrolü işlem basamakları açıklanır.
  • 2. Anisıcaklık değişimlerinin yaratacağı zararlar
    • Ani sıcaklık değişimlerinin neden olabileceği zararlara karşı önlem alır.
    • Sıcaklığın çalışma sistemindeki etkilerini açıklanır.
    • Sıcaklığın kimyasal maddeler üzerindeki etkisini açıklanır.
    • Anisıcaklık değişimlerinin neden olabileceği zararları açıklanır.
    • Olası sıcaklık değişimlerine karşı alınacak önlemleri sıralanır.

  4. Petrol Proseslerinde Basınç Kontrolü (18 ders saati)

  • 1. Petrol Proseslerinde Basınç Ölçümü
    • Petrol proseslerinde basınç ölçümü yapar.
    • Basınç ve basınç birimlerini tanımlanır.
    • Akışkanların sistemde yaptığı basıncı açıklanır.
    • Sıvıların basıncına yoğunluğun etkisini açıklanır.
    • Basınç transmitterlerinin çalışma prensiplerini açıklanır
    • Basınç ölçüm alet ve cihazlarını tanımlanır.
    • Basınç kontrolü işlem basamaklarını açıklanır.
  • 2. Ani basınç değişimlerinin yaratacağı zararlar
    • Ani basınç değişimlerinin neden olabileceği zararlara karşı önlem alır.
    • Basıncın çalışma sistemindeki etkilerini sıralanır.
    • Basıncın kimyasal maddeler üzerindeki etkisini açıklanır.
    • Ani basınç değişimlerinin neden olabileceği zararları açıklanır.
    • Olası basınç değişimlerine karşı alınacak önlemleri sıralanır.

  5. Isı Aktarımı (27 ders saati)

  • 1. Konveksiyon İle Isı Aktarımı
    • Konveksiyon ile ısı aktarımını gerçekleştirir.
    • Isıyı tanımlanır.
    • Isıyla sıcaklık arasındaki farkları açıklanır.
    • Konveksiyon ile ısı aktarımını açıklanır.
    • Konveksiyon ile ısı aktarımı yapan ekipmanları sıralanır.
    • Konveksiyon ile aktarımını gerçekleştirme aşamalarını açıklanır.
  • 2. Kondüksiyon İle Isı Aktarımı
    • Kondüksiyon ile ısı aktarımını gerçekleştirir.
    • Kondüksiyonu açıklanır.
    • Kondüksiyon ile ısı aktarımını açıklanır
    • Kondüksiyon ile ısı aktarımı yapan ekipmanları sıralanır.
    • Kondüksiyon ile ısı aktarımını gerçekleştirmenin işlem basamaklarını açıklanır.
  • 3. Radyasyon İle Isı Aktarımı
    • Radyasyon ile ısı aktarımını gerçekleştirir.
    • Radyasyonu açıklanır.
    • Radyasyon ile ısı aktarımını açıklanır.
    • Radyasyon ile ısı aktarımı yapan ekipmanları sıralanır.
    • Kondüksiyon ile ısı aktarımını gerçekleştirmenin işlem basamaklarını açıklanır.

  6. Kolon, Dram ve Eşanjörlerde Kontrol (27 ders saati)

  • 1. Kolonların İşletimi
    • Kolon işletimini gerçekleştirir.
    • Kolonu tanımlanır.
    • Kolonun özelliklerini ve işlevini açıklanır.
    • Genleşmenin kolona yaptığı etkiyi açıklanır.
    • Kolonu devreye alma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Kolonu devreden çıkarma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Kolon işletiminde dikkat edilmesi gereken hususları sıralanır.
  • 2. Dramların İşletimi
    • Dramların işletimini gerçekleştirir.
    • Dramı tanımlanır.
    • Dramın özelliklerini ve işlevini açıklanır.
    • Genleşmenin drama yaptığı etkiyi açıklanır.
    • Dramı devreye alma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Dramı devreden çıkarma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Dram işletiminde dikkat edilmesi gereken hususları sıralanır.
  • 3. Eşanjörlerin İşletimi
    • Eşanjörlerin işletimini gerçekleştirir.
    • Eşanjörü tanımlanır.
    • Eşanjör çeşitlerini listelenir.
    • Eşanjörün özelliklerini ve işlevini açıklanır.
    • Genleşmenin eşanjöre yaptığı etkiyi açıklanır.
    • Eşanjörü devreye alma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Eşanjörü devreden çıkarma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Meydana gelebilecek aksaklıkları listelenir.
    • Dikkat edilmesi gereken hususları sıralanır.
    • Isı enerjisinin önemini açıklanır.
    • Isı enerjisi kayıplarının parasal değerlerini açıklanır.

  7. Yanar Ekipman Kontrolü (54 ders saati)

  • 1. Yakma için fırını hazırlama ve yakma
    • Fırını hazırlayarak yakar.
    • Fırını tanımlanır.
    • Fırının işlevini açıklanır.
    • Fırın çeşitlerini sıralanır.
    • Fırının kısımlarını sıralanır.
    • Fırınlarda kullanılan yakıtları sıralanır.
    • Fırını yakmak için hazırlık işlemlerini açıklanır.
  • 2. Fırında Sıcaklık Kontrolü
    • Fırında sıcaklık kontrolü yapar.
    • Fırın operasyonlarını açıklanır.
    • Fırınlarda sıcaklık kontrolü için kullanılan elemanları listelenir.
    • Fırınlarda sıcaklık kontrolünün nasıl yapılacağını açıklanır.
    • Fırınlarda meydana gelebilecek aksaklıkları ve dikkat edilecek hususları sıralanır.
    • Fırınlarda kok oluşumu ve etkilerini açıklanır.
    • Dekoking işleminde uyulması gereken kuralları sıralanır.
  • 3. Buhar Kazanının İşletimi
    • Buhar kazanı işletimini gerçekleştirir.
    • Buhar kazanı ve işlevini açıklanır.
    • Buhar kazan çeşitleri sıralanır.
    • Buhar kazanının kısımları sıralanır.
    • Buhar kazanı deneme işlemleri sıralanır.
    • Buhar kazanını yakmak için gerekli işlem basamaklarını açıklanır.
    • Buhar kazanlarında sıcaklık kontrolü için kullanılan elemanları sıralanır.
    • Buhar kazanlarında sıcaklık kontrolünde nelere dikkat etmesi gerektiğini açıklanır.
    • Buhar kazanlarında kurum üfleyicileri tanımlanır.
    • Kurum üfleyicileri çalıştırma işlem basamaklarını açıklanır.
    • Buhar kazanlarında meydana gelebilecek aksaklıkları ve dikkat edilecek hususları sıralanır.
    • Buhar kayıplarının önemini açıklanır
    • Buhar kayıplarının parasal değerini açıklanır.
    • Cogeneration sistemlerinin amacını açıklanır
    • Cogeneration sistemleri kısımlarını sıralanır.

  8. Döner Ekipman Kontrolü (54 ders saati)

  • 1. Pompa İşletimi
    • Pompa işletimini gerçekleştirir.
    • Pompayı tanımlanır.
    • Pompanın işlevini açıklanır.
    • Pompa çeşitlerini ve özelliklerini sıralanır.
    • Santrifüj pompayı devreye alma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Santrifüj pompayı devreden çıkarma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Hacimsel pompayı devreye alma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Hacimsel pompayı devreden çıkarma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Pompada meydana gelebilecek aksaklıkları açıklanır.
  • 2. Kompresör İşletimi
    • Kompresör işletimini gerçekleştirir.
    • Kompresörü tanımlanır.
    • Kompresörün işlevlerini açıklanır.
    • Çeşitlerini ve özelliklerini sıralanır.
    • Kompresörü hazırlama işlem basamaklarını açıklanır.
    • Devreye alma işlem basamaklarını sıralanır.
    • Devreden çıkarma işlem basamaklarını sıralanır.
    • İşletme esnasında dikkat edilecek hususları açıklanır.
  • 3. Temel Döner Ekipmanların Bakımı
    • Temel döner ekipmanların bakımını yapar.
    • Pompa bakım tekniklerini açıklanır.
    • Kompresör bakım tekniklerini açıklanır.
    • Temel döner ekipman bakımı için araç ve gereçleri sıralanır.
    • Temel döner ekipman bakımını yapmanın işlem basamaklarını sıralanır.

  9. Sürücü Ekipman Kontrolü (54 ders saati)

  • 1. Elektrikli Motorların Kontrolü
    • Elektrikli motorları kontrol eder.
    • Elektrikli motorları ve çeşitlerini tanımlanır.
    • Elektrikli motor çeşitlerinin çalışma prensiplerini açıklanır.
    • Elektrikli motoru çalıştırma işlemlerini sıralanır.
    • Çalıştırılması esnasında kaçınılması gereken durumları açıklanır.
    • Meydana gelebilecek aksaklıkları sıralanır.
    • Elektrikli motorları durdurma işlemlerini sıralanır.
    • Turmetreyi tanımlanır.
    • Turmetrenin işlevini açıklanır.
    • Turmetreyi kullanarak asenkron motorun devir sayısının ölçümünü açıklanır.
    • Motorun etiket değerine bakarak senkron hızının bulunmasını izah eder.
    • Ölçtüğü rotor devri ve etiket değerlerinden bulduğu senkron devrini kullanarak kayma hesaplamalarını açıklanır.
    • Elektrikli Motorlarını kontrol etmenin işlem basamaklarını sıralanır.
    • Elektrik enerjisinin önemini açıklanır.
    • Elektrik kayıplarının parasal değerlerini açıklanır.
  • 2. Türbin Kontrolü
    • Türbin kontrolünü gerçekleştirir.
    • Rafinerilerde kullanılan buhartürbinlerini tanımlanır.
    • Buharlı güç çevrim elemanlarını ve işlevlerini sıralanır.
    • Buharlı türbin tiplerini açıklanır.
    • Türbinin ana bölümlerini sıralanır.
    • Türbinin ana bölümlerinin işlevlerini basitçe açıklanır.
    • Buhartürbinlerini devreye alırken yapması gerekenleri sıralanır.
    • Türbin devredeyken yapılması gerekenleri listelenir.
    • Türbinleri devreden çıkarırken yapılması gerekenleri listelenir.
    • Türbinler hazır beklemedeyken dikkat edilmesi gerekenleri sıralanır.
    • Türbindeki kayıp nedenlerini açıklanır.
    • Aksaklık kontrolünün nasıl yapılacağını açıklanır.
  • 3. Temel Sürücü Ekipmanların Bakımı
    • Temel sürücü ekipmanların bakımını yapar.
    • Elektrikli motorların ve türbin temel bakımı için gerekli araç ve gereçleri hazırlanır.
    • Elektrik motorlarının temel bakım tekniklerini açıklanır.
    • Türbin temel bakım tekniklerini açıklanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak İyi Üretim Uygulamaları (GMP), standartlarına ve tekniğine uygun şekilde P&ID ve PFD şemalarını kullanma, petrol türevlerini taşıma ve depolama, proses değişkenlerinin ve ekipmanlarının kontrolü, ısı aktarımını sağlama, ile ilgili bilgi ve beceriler kazandırılması amaçlanmaktadır.