Raylı Sistem Araç Elektroniği 11. Sınıf Yıllık Plan

Raylı Sistem Araç Elektroniği 11. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Raylı Sistemler Teknolojisi 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Raylı Sistem Araç Elektroniği Ders Bilgi Formu (DBF)
• Ders İçeriği

  Raylı Sistemler Teknolojisi - Raylı Sistemler Elektrik-Elektronik (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Raylı Sistem Araç Elektroniği dersi 11. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Raylı Sistem Araçlarındaki Elektrik Motorları (72 ders saati)

  • 1. Doğru Akım Motorları
    • Doğru akım motorlarının bağlantılarını yapar.
    • DC elektrik motorlarının yapısını ve özelliklerini açıklar.
    • DC elektrik motorlarının çalışma prensibini açıklar.
    • Raylı sistem araçlarındaki kullanılan DC elektrik motorlarının kullanıldığı yerleri açıklar.
    • DC motorun araç üzerinde mekanik ve elektriksel bağlantılarını yapar.
    • DC elektrik motorlarında devir sayısı ayarlama yöntemlerini açıklar.
  • 2. Alternatif Akım Motorları
    • Alternatif akım motorlarının bağlantılarını yapar.
    • AC elektrik motorlarının yapısını ve özelliklerini açıklar.
    • AC elektrik motorlarının çalışma prensibini açıklar.
    • Raylı sistem araçlarındaki kullanılan AC elektrik motorlarının kullanıldığı yerleri açıklar.
    • AC motorun araç üzerinde mekanik ve elektriksel bağlantılarını açıklar.
    • AC elektrik motorlarının devir yönünü değiştirme yöntemlerini açıklar.
    • AC elektrik motorlarında devir sayısı ayarlama yöntemlerini açıklar.
  • 3. Kumanda ve Güç Devre Elemanları
    • Kumanda ve güç devre şemasına göre devre malzemelerini seçer.
    • Kumanda ve güç giriş ve çıkış devre elemanları detaylı olarak açıklanır.
    • Butonlar, sinyal lambaları, kontaktörler, paket şalterler, zaman röleleri, koruma röleleri, sınır anahtarları, sigortalar, aşırı akım röleleri, gerilim koruma rölesi, faz sırası rölesi, faz koruma rölesi, frekans koruma rölesi, termistör ve kaçak akım koruma rölesinin özellikleri, çalışması, bağlantıları ve devreleri açıklanır.
  • 4. Kumanda ve Güç Devreleri
    • Kumanda ve güç devre şemasına göre elemanların montajını ve bağlantısını yapar.
    • Çeşitli üç fazlı asenkron motor kumanda ve güç devreleri uygulamalarını açıklar.
    • Çeşitli bir fazlı asenkron motor kumanda ve güç devre uygulamalarını açıklar.
  • 5. Cer Motorları
    • Cer motorlarının kontrolünü ve bakımlarını yapar.
    • Cer motorlarının çeşitlerine göre çalışma prensiplerini ve görevlerini izah eder.
    • Cer motorlarının parçalarını sıralar.

  2. Raylı Sistem Araçlarına Elektrik Enerjisinin Aktarılması (20 ders saati)

  • 1. Pantografın Kontrol ve Bakımı
    • Pantografın kontrolünü ve bakımlarını yapar.
    • Pantografın görevini açıklamalıdır.
    • Pantografın parçalarını sıralamalıdır.
    • Pantograf devresi gösterge değerlerini anlamalıdır.
    • Pantograf ayar yöntemlerini bilmelidir.
  • 2. Yüksek Gerilim Geçiş Elemanları
    • Yüksek gerilim geçiş elemanlarının kontrolünü ve bakımlarını yapar.
    • Yüksek gerilim geçiş elemanları parçalarını sıralamalıdır.
    • Yüksek gerilim geçiş elemanlarının görevlerini açıklamalıdır.
    • Yüksek gerilim geçiş elemanları gösterge değerlerini bilmelidir.
  • 3. Akım ve Gerilim Trafoları
    • Akım ve gerilim trafolarının kontrollerini yapar.
    • Akım ve gerilim trafolarının görevlerini bilmelidir.
    • Akım ve gerilim trafo uçlarını tespit edebilmelidir.
    • Akım ve gerilim trafosu üzerindeki etiket değerlerini açıklamalıdır.
  • 4. Üçüncü Ray Pabucu
    • Üçüncü ray pabucunun kontrolünü ve bakımını yapar.
    • Üçüncü rayın görevini ve elemanlarını bilmelidir.
    • Üçüncü rayın topraklama ve yalıtımını yapmalıdır.
    • Üçüncü rayın pabucunun kontrollerini ve bakımını yapmalıdır.

  3. Raylı Sistem Araçlarının Aydınlatma Sistemleri (11 ders saati)

  • 1. Araçlara Ait Proje ve Şemaları Okumak
    • Raylı sistem araçlarına ait proje ve şemaları okur.
    • Araçlara ait elektrik şema ve projelerin nasıl okunması gerektiğini, sembollerin ve yanlarında verilen sayı ve harflerin anlamlarını bilmelidir.
    • Kabloların neden numaralandırılması gerektiğini ve numaraların anlamlarını anlamalıdır.
    • Elektrik şema ve projelerde gösterilen elemanların araç üzerinde bulmalıdır.
  • 2. Elektrik ve Aydınlatma Sistemi
    • Raylı sistem araçlarına ait elektrik ve aydınlatma sistemlerinin bakımını ve onarımını yapar.
    • Yolcu priz sigortalarını, projelerdeki numaralarına göre araç üzerinde nasıl bulunduğunu bilmelidir.
    • Tungsten, flüoresan ve LED'li armatürlerin yapısını ve araç içerisinde montajının nasıl olduğunu bilmelidir.
    • Reflektörlerin aydınlatmaya etkisini bilmelidir.
    • Gün ışığının aracın aydınlatılmasına etkisini ve sınırlayan faktörleri bilmelidir.
    • Araç içinde dengeli, ayarlanabilir aydınlatma için lambaların araç içine nasıl dağıtılacağını ve gruplara halinde nasıl yakılacağını ve devre şemalarını anlamalıdır.
    • Yemekli vagon mutfağında bulunan elektrikle çalışan cihazları bilmelidir.
    • Elektrikli cihazların çalışma şekilleri, güçleri, elektriksel bağlantılarını yapabilmelidir.
    • Yolcu priz sigortalarını, projelerdeki numaralarına göre araç üzerinde nasıl bulunduğunu bilmelidir.

  4. Raylı Sistem Araçlarının Haberleşme Sistemleri (10 ders saati)

  • 1. Anons, Müzik Yayın ve Video Sistemleri
    • Araç içi yolcu anons, müzik yayın ve video sistemlerinin kontrolünü, bakımını ve onarımlarını yapar.
    • Anons hoparlörlerinin en etkili seslendirme için araç içine nasıl yerleştirileceğini bilmelidir.
    • Amplifikatör, preamplifikatör ve ton kontrol devrelerinin özelliklerini anlamalıdır.
    • Seslendirme amplifikatörünün katlarını ve her bir katın görevlerini bilmelidir.
    • Yolcu müzik dinleme ünitelerinin çalışma, kanal seçme ve bağlantılarının nasıl olduğunu yapmalıdır.
    • Araç içi video monitörünün, yolcu müzik dinleme ünitelerinin, müzik yayın ve video oynatıcısı ünitesine nasıl bağlanacaklarını bilmelidir.
    • Araçlardaki yolcu ikaz lamba ve bilgi ekranlarını bilmelidir.
  • 2. Haberleşme Sistemleri
    • Araçlarda donanım haberleşmesi ve iç haberleşme ünitelerinin kontrol, bakım ve onarımlarını yapar.
    • Raylı sistem işletme sahalarında ve seyir sırasında telsizin nasıl ve nasıl bir konuşma protokolü ile kullanıldığını bilmelidir.
    • Yolcu vagonları arasında haberleşmeyi sağlayan kuplaj bağlantısını bilmelidir.
    • Tam otomatik koşum takımlarının kısımlarını ve elektriksel kuplaj ünitesinin yapısını bilmelidir.
    • Araçlarda bulunan Wİ-Fİ üzerinden internete bağlayan ünitelerin bağlantılarını ve nasıl çalıştıklarını bilmelidir.

  5. Raylı Sistem Araçlarının Görüntü Sistemleri (11 ders saati)

  • 1. Güvenlik ve Kamera Sistemleri
    • Araçlardaki güvenlik, CCTV ve kayıt cihazlarının kontrolünü, bakımlarını yapar.
    • Güvenlik kamera sistemlerinin nasıl çalıştığını anlamalıdır.
    • Güvenlik kameralarının kayıt cihazlarına nasıl bağlandığını ve çalıştırıldığını bilmelidir.
    • Güvenlik kamera görüntülerinin nasıl güvenlik merkezlerine aktarıldığını yapabilmelidir.
  • 2. Yolcu İkaz Lamba ve Bilgi Ekranları
    • Araçlardaki yolcu ikaz lamba ve bilgi ekranlarının kontrolünü, bakımını ve onarımlarını yapar.
    • Araçlardaki WC meşgul, yemekli vagon yön ve sigara içilmez ikaz lambalarının gerilimleri, güçleri ve lamba türlerini açıklar.
    • Araçlardaki WC meşgul, yemekli vagon yön ve sigara içilmez ikaz lambalarının aracın neresinden hangi anahtar ve switchlerle yapıldığını elektriksel bağlantı şekillerini çizerek açıklar.
    • Set ve hafif raylı sistem araçlarındaki bir sonraki durak bilgisi veren ekranların ve kontrol ünitelerinin nasıl bağlandığını ve çalıştığını açıklar.

  6. Raylı Sistem Araçlarında Konvertörler (20 ders saati)

  • 1. PWM ile Devri Kontrol Edilen DC Motor Sürücülerinin Bakım ve Onarımları
    • Araçlardaki PWM ile devri kontrol edilen DC motor sürücülerinin bakımını ve onarımlarını yapar.
    • PWM mantığını blok şema çizerek açıklar.
    • DC besleme kaynağından güç alan PWM motor kontrol devre uygulamasını çizerek çalışmasını açıklar.
    • AC besleme kaynağından güç alan PWM motor kontrol devre uygulamasını çizerek çalışmasını açıklar.
  • 2. Soft Start ile Sürülen AC Motorlar ve Sürücüleri
    • Araçtaki soft start ile sürülen AC motorları kontrol eden sürücülerin kontrolünü, bakımını ve onarımlarını yapar.
    • Üç fazlı asenkron motorun PWM ile sürülmesini blok devre şeması çizerek açıklar.
    • Soft start'ın gerekliliğini hesaplamalar üzerinden açıklar.
    • DC besleme kaynağından güç alan PWM üç fazlı asenkron motor kontrol devre uygulamasını çizerek çalışmasını açıklar.
    • AC besleme kaynağından güç alan PWM üç fazlı asenkron motor kontrol devre uygulamasını çizerek çalışmasını açıklar.
  • 3. Tek Gerilimli EBU Konvertör
    • Tek gerilimli EBU konvertörün kontrolünü, bakımını ve onarımını yapar.
    • Tek gerilimli EBU konvertörü oluşturan katların blok şemalarını çizerek görevlerini açıklar.
    • EBU yüksek voltaj trafo çıkış gerilimlerini ve kullanıldığı yerleri sıralar.
    • Kapaklarda bulunan sürücüyü oluşturan katlara ait kartların blok şemalarını çizerek çalışmalarını açıklar.
    • Sniper kondansatörlerin ve tranzillerin görevlerini ve önemini açıklar.
    • Sürücü ünitesindeki elektriksel yalıtımın önemini, kullanılan malzemenin özelliklerini açıklar.
    • Sürücülerin neden yedekli çalıştıklarını açıklar.
    • Sürücüleri kontrol eden kartın (KSC) görevini ve çalışmasını açıklar.
  • 4. Çok Gerilimli EBU Konvertör
    • Çok gerilimli EBU konvertörün kontrolünü, bakımını ve onarımını yapar.
    • Çok gerilimli EBU konvertörü oluşturan katları çizerek görevlerini açıklar.
    • YVK'yı oluşturan katlara ait kartların şemalarını çizerek çalışmalarını açıklar.
    • Aşırı gerilim katının (AGK) görevini ve önemini açıklar.
    • Yüksek voltaj trafosunun çıkış gerilimlerini ve kullanıldıkları yerleri sayar.
    • Operatör panelinden çok gerilimli EBU konvertöre ait gerilim ve akım değerlerinin nasıl okunacağını açıklar.
  • 5. Aküler ve Şarj Üniteleri
    • Akülerin ve şarj ünitelerinin kontrolünü, bakımını ve onarımlarını yapar.
    • Akü start ve SMPS kartlarının EBU içerisindeki yeri, görevleri, bağlantı ve çalışmalarını açıklar.
    • Akülerin sağlamlık kontrollerinin nasıl yapıldığını açıklar.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak standartlara, kataloğuna ve işletme yönetmeliğine uygun şekilde raylı sistem araçlarının elektrik-elektronik sistemlerinin kontrolünü ve bakımlarını yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.