Bilgisayar Kontrollü Tezgâhlarda Üretim (cnc) 12. Sınıf Yıllık Plan

Bilgisayar Kontrollü Tezgâhlarda Üretim (cnc) 12. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Bilgisayar Kontrollü Tezgâhlarda Üretim (cnc) Ders Bilgi Formu (DBF)
• Ders İçeriği

  Seramik ve Cam Teknolojisi - Cam (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Bilgisayar Kontrollü Tezgâhlarda Üretim (cnc) dersi 12. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. CNC Torna Tezgâhları (8 ders saati)

  • 1. CNC Torna Tezgâhı
    • 1. CNC torna tezgâhını üretime hazırlar.
    • CNC teriminin tanım ve önemi üzerinde durulur.
    • Üniversal tezgâhlara göre CNC tezgâhlarının avantajları üzerinde durulur.
    • CNC tezgâhların dezavantajları açıklanır.
    • CNC torna tezgâhı tanımlanır.
    • CNC torna tezgâhlarının kısımları açıklanır.
    • CNC torna tezgâhında güvenli çalışma kuralları açıklanır.
    • İş parçasının ayna ayaklarına bağlanması açıklanır.
    • CNC torna tezgâhlarının çalıştırılması açıklanır.
    • İş parçası üzerinden elle talaş kaldırma açıklanır.
  • 2. CNC Torna Tezgâhı Kontrol Paneli
    • 2. CNC torna tezgâhı kontrol panelini kullanır.
    • Kontrol panel çeşitleri sıralanır.
    • Kontrol panelinin kısımları sıralanır.
    • Kontrol panelinde kullanılan tuşların görevleri açıklanır.
    • Monitör üzerindeki terimler tanımlanır.
    • Sayısal tuşların görevleri açıklanır.
    • Hafızada kayıtlı olan programları gözden geçirir.
  • 3. CNC Torna İçin Kesici Takımlar
    • 3. Yapılacak iş ve işleme uygun kesiciler seçer.
    • Kesici uç imalatında kullanılan malzemeler listelenir.
    • CNC torna tezgâhında kullanılan kesici uçlar şekillerine göre sıralanır.
    • CNC torna tezgâhında kullanılan kesici uçlar için ISO kodlama sistemi açıklanır.
    • Kataloglardaki takım uç kodları tanımlanır.
    • Yapılacak işe uygun takım seçimi açıklanır.
  • 4. Kesici Takımları CNC Tornaya Bağlama Ve Takım Ayarı Yapma
    • 4. Kesicileri CNC torna tezgâhına uygun bağlama aparatlarıyla bağlar.
    • Takım tutucularının adları açıklanır.
    • Takım tutucularının tezgâha bağlanması açıklanır.
    • Tezgâh ayarlarının önemi açıklanır.
    • Kesicilerin referans noktasına gönderilmesi açıklanır.
    • İş parçası sıfır noktası tarif edilir.
    • İş parçasını aynaya bağlama işlem sırası açıklanır.
    • İş parçası üzerinden elle talaş kaldırma işlemi açıklanır.

  2. CNC Tornada Programlama (8 ders saati)

  • 1. CNC Torna Tezgâhı İçin Programlama
    • 1. CNC torna tezgâhlarında kullanılan programlama yapısına göre program yazar.
    • Programlamada sırasında kullanılacak eksenleri açıklanır.
    • Programın adının yazılması sağlanır.
    • Takım numarasını yazılması sağlanır.
    • Programlama sırasında kullanılacak M yardımcı fonksiyonları açıklanır.
    • Kesici hareketine uygun G hazırlık fonksiyonları açıklanır.
    • Programın yapılan işleme göre uygun devir sayısının hesaplanması sağlanır.
    • Uygun ilerleme miktarını hesabı ve tablodan seçimi sağlanır.
  • 2. CNC Torna Tezgâhı İçin Mutlak Programlama Yapma
    • 2. CNC tornada iş parçası imalat resmine uygun olarak mutlak programı yapar.
    • Mutlak programlama mantığını üzerinde durulur.
    • Mutlak programlamada kesicinin gideceği noktanın koordinatlarını iş parçası sıfır noktasına göre yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak alın tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak boyuna tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak konik tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak eğrisel (kavis) tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile ilgili çeşitli tornalama uygulamaları yapılması sağlanır.
  • 3. CNC Torna Tezgâhı İçin Artışlı Programlama Yapma
    • 3. CNC tornada iş parçası imalat resmine uygun olarak artışlı programı yapar.
    • Artışlı programlama mantığını açıklanır.
    • Artışlı programlamada kesicinin gideceği noktanın koordinatlarını iş parçası sıfır noktasına göre yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak alın tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak boyuna tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak konik tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak eğrisel (kavis) tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile ilgili çeşitli tornalama uygulamaları yapılması sağlanır.

  3. CNC Tornalama İşlemleri (16 ders saati)

  • 1. CNC Tornada Delik Açma Ve Raybalama
    • 1. CNC tornada iş parçası imalat resmine uygun program yazıp delik açma ve raybalama işlemleri yapar.
    • CNC tornada delik açma programını CNC kodlarını kullanarak yazmaları sağlanır.
    • CNC tornada deliğe raybalama açma programını CNC kodlarını kullanarak yazmaları sağlanır.
    • Delik açma ve raybalama ile ilgili çeşitli uygulamalar yapmaları sağlanır.
  • 2. CNC Tornada Delik Büyütme
    • 2. CNC tornada iş parçası imalat resmine uygun program yazıp delik büyütür.
    • Kesici takım kullanarak delik büyütme işlemini için gerekli programı yazmaları sağlanır.
    • Kesici takımları tarete bağlanması sağlanır.
    • Programı tezgâh hafızasına aktarılması sağlanır.
    • CNC tezgâhta delik büyütme işlemi ile ilgili uygulamalar yapılması sağlanır.
  • 3. CNC Tornada Kanal Açma Ve Kesme Programı Yapma
    • 3. CNC tornada programı yazıp kanal açma ve kesme işlemleri yapar.
    • Kanal açma işlemi için gerekli olan programı yazması sağlanır.
    • Kesme işlemi için gerekli olan programı yazması sağlanır.
    • Programı kullanarak kanal açma işlemini uygulamalar yapılması sağlanır.
    • Programı kullanarak kesme işlemi uygulamalar yapılması sağlanır.
  • 4. CNC Tornada Kesici Takım Uç Telafileri
    • 4. CNC tornada programı takım telafilerini dikkate alarak yazar.
    • Talaş kaldırma yönüne göre telafi yönü kavramını açıklanır.
    • Tornalama işlemi sırasında kesici takım iş parçasının solundan parçaya yaklaşacaksa G41 kodunu seçmesi üzerinde durulur.
    • Tornalama işlemi sırasında kesici takım iş parçasının sağından parçaya yaklaşacaksa G42 kodunu seçer.
    • Programın sonunda G40 kodunu kullanarak kesici takım uç telafisini iptal etmesi sağlanır.
    • Takım telafisi ile ilgili çeşitli uygulamalar örneklendirilir.
  • 5. Programı CNC Tezgâhına Aktarma Ve Simülasyonla Kontrol Etme
    • 5. Programı tezgâha aktarma işleminden sonra simülasyon programı ile test edip işin imalatını yapar.
    • CNC torna tezgâhına veri aktarma yöntemlerini üzerinde durulur.
    • CNC program kodlarını elle tezgâha girmesi sağlanır.
    • CNC program kodlarını bilgisayar yardımı ile tezgâha aktarılması sağlanır.
    • Simülasyon ayarlarını üzerinde durulur.
    • Tezgâha aktarılan programın simülasyonunu çalıştırması sağlanır.
    • Simülasyonu DRY RUN tuşunu kullanarak programı seri modda çalıştırılması açıklanır.
    • Simülasyon sırasında programda hata varsa düzeltilmesi sağlanır.
    • Tezgâh üzerindeki düzenleme tuşlarını kullanarak programdaki hataları düzeltmesi sağlanır.

  4. CNC Tornalama Çevrimleri (16 ders saati)

  • 1. Silindirik Tornalama Çevrimleri Yapma
    • 1. CNC tornasında iş parçası imalat resmine uygun silindirik tornalama çevrimlerini ve işlemlerini yapar.
    • CNC tornalama çevrimi üzerinde durulur.
    • CNC tornada kullanılan çevrim çeşitleri açıklanır.
    • Silindirik tornalama çevrimleri açıklanır.
    • Yapılacak iş ve işleme uygun çevrim kullanarak program yapmaları sağlanır.
    • G94 alın tornalama çevrimi üzerinde durulur.
    • Dış çap ve iç çap kaba tornalama işlemleri için G71 çevrimi seçtirilir.
    • G71 çevrimlerinden sonra finiş tornalama çevrimi G70'i kullanması sağlanır.
    • Alından kaba tornalama ile işlenecek parçalar için G72 çevrimi seçtirilir.
    • Profil tornalama işlemleri için G73 çevrimi seçtirilir.
    • G71, G72 ve G73 çevrimlerinden sonra finiş tornalama çevrimi G70'i kullanması sağlanır.
    • Çevrimlerde kullanılan parametreleri doğru olarak yazması sağlanır.
    • Çevrimlerle ilgili uygulamalar yaptırılır.
  • 2. Delik Açma Ve Kanal Açma Çevrimleri Yapma
    • 2. CNC tornasında iş parçası imalat resmine uygun delik açma çevrimleri ve işlemlerini yapar.
    • CNC tornada delik açma çevrimleri tarif edilir.
    • Derin delik kavramı açıklanır.
    • Derin delik açma (gagalama ile) çevrimi açıklanır.
    • Kanal açma ve kesme çevrimleri açıklanır.
    • Çevrim ile program yazarken kullanılacak parametreler açıklanır.
  • 3. Vida Açma Ve Kılavuz Çekme Çevrimleri Yapma
    • 3. CNC tornasında iş parçası imalat resmine uygun vida açma çevrimlerini ve işlemlerini yapar.
    • CNC tornada kılavuz ile vida çekme çevrimleri açıklanır.
    • Vida açma çevrimleri sınıflandırılır.
    • Vida açma çevrimi ile program yazarken kullanılacak parametreler tanımlanır.
    • G76 çevrimini kullanarak tek ağızlı vida açma işlemini için gerekli olan programı yazar.
    • G76 çevrimini kullanarak çok ağızlı vida açma işlemi için gerekli olan programı yazar.
    • Çevrimin kaç pasoda yapılacağını hesaplar.
    • G32 kılavuz ile vida çekme çevrimi için gerekli olan programı yazar.
    • G92 çevrimini kullanarak vida açma için gerekli olan programı yazar.
    • G84 kılavuz ile vida çekme çevrimi için gerekli olan programı yazar.
    • Çevrimlerde kullanılan parametreleri doğru olarak yazar.
    • Çevrimlerle ilgili çeşitli uygulamalar yapar.

  5. CNC Tornada Alt Program Oluşturma (24 ders saati)

  • 1. CNC Torna Tezgâhında Alt Programlama Yapma
    • 1. İş parçası imalat resmine uygun olarak CNC torna için alt program yazar.
    • CNC torna için alt program yazar.
    • Alt program kodlarını elle tezgâha aktarır.
    • Alt programı aynı program dosyası içinde kaydeder.
    • Alt programlara ayrı isimler vererek farklı dosyalarda kaydeder.
  • 2. Basit CNC Tezgâh Alarm Mesajlarını Anlama Ve Sorunu Giderme
    • 2. CNC torna için hata kodlarını gideren çözüm yöntemlerini uygular.
    • CNC tornada meydana gelen hata kodlarını okur.
    • Lambada uyarı veren ikazları giderir.
    • Kataloglardan alarm mesajlarının karşılıklarına bakar.
    • Hata kodlarının gideren çözüm yöntemlerini uygular.

  6. CNC Freze Tezgâhları (8 ders saati)

  • 1. CNC Freze Tezgâhını Çalıştırma
    • 1. CNC freze tezgâhını üretime hazırlar.
    • CNC freze tezgâhında güvenli çalışma kuralları açıklanır.
    • CNC Freze tezgâhlarının kısımları açıklanır.
    • CNC freze tezgâhın çalıştırılması açıklanır.
    • CNC tezgâh ve kesiciyi referans noktasına gönderme açıklanır.
    • İş parçasından elle talaş kaldırma açıklanır.
  • 2. CNC Freze Tezgâhının Kontrol Panelini Kullanma
    • 2. CNC freze tezgâhının kontrol panelini kullanır.
    • Operasyon kontrol tuşları ve görevlerini açıklanır.
    • Program yazma tuşlarını kullanarak komut girişi yapar.
    • Hafızada kayıtlı olan programları açar.
    • Açılan programlar üzerinde gerekli düzenlemeleri yapar.
    • Programı kontrol tuşlarını kullanarak çalıştır.
  • 3. CNC Freze Kesici Takımlarını İşleme Uygun Olarak Bağlama
    • 3. CNC freze tezgâhında yapılacak işe uygun kesiciler seçer.
    • Frezeleme işlemine uygun kesici takım çeşitleri açıklanır.
    • Kesici takım çapına uygun takım pens seçer.
    • Kesici takımı takım tutucu çeşitleri açıklanır.
    • Takımı ve tutucuyu magazin üzerindeki uygun cebe yerleştirme açıklanır.
    • Takım değiştirme işlemini manüel ve otomatik değiştirme açıklanır.
    • Tezgâha takım tipini tanımlatır.
  • 4. CNC Freze Tezgâhında Takım Ayarı Yapma
    • 4. CNC freze tezgâhına uygun bağlama aparatları ile kesicileri bağlar.
    • Mengene ya da pabuçları kullanarak iş parçasını tabla üzerine bağlar.
    • Sıfırlamada kullanılan elemanlar tezgâha takar.
    • İşlenecek parçaya göre takım boy ve çapların telafilerini yapma açıklanır.
    • Kontrol panelinden gerekli ayarları yapar.
    • İş parçası sıfır noktasını tespit ederek tezgâh hafızasına kaydeder.
  • 5. CNC Freze Tezgâhında Bağlama Aparatlarını Kullanma
    • 5. CNC freze tezgâhına iş parçasını bağlar.
    • İş parçasını bağlama yöntemi açıklanır.
    • Bağlamanın iş güvenliği yönünden önemi açıklanır.
    • Tezgâhın tablasına iş parçası bağlama teknikleri açıklanır.
    • İş parçasını tablaya bağlama işlem sırası açıklanır.
    • Bağlanan işi kontrol etme açıklanır.
    • İş parçası üzerinden elle talaş kaldırma işlemi açıklanır.

  7. CNC Frezede Programlama (16 ders saati)

  • 1. CNC Freze Tezgâhı İçin Programlamaya Hazırlık Yapma
    • 1. CNC freze tezgâhlarında kullanılan programlama yapısına göre program yazar.
    • Koordinat sistemi açıklanır.
    • Programlamada sırasında kullanılacak eksenler açıklanır.
    • Programın adının yazılması açıklanır.
    • Takım numarasını yazılması açıklanır.
    • Programlama sırasında kullanılacak M yardımcı fonksiyonları açıklanır.
    • Kesici hareketine uygun G hazırlık fonksiyonları açıklanır.
    • Programın baş kısmına uygun devir sayısının hesaplanması sağlanır.
    • Uygun ilerleme miktarını hesabı ve tablodan seçimi sağlanır.
  • 2. CNC Freze Tezgâhı İçin Mutlak Programlama Yapma
    • 2. CNC freze tezgâhları için mutlak programlama yapar.
    • Mutlak programlama mantığı açıklanır.
    • Mutlak programlamada kesicinin gideceği noktanın koordinatlarını iş parçası sıfır noktasına göre yapılması açıklanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak alın tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak boyuna tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak konik tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak eğrisel (kavis) tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Mutlak programlama mantığı ile ilgili çeşitli tornalama uygulamaları yapılması sağlanır.
  • 3. CNC Freze Tezgâhı İçin Artışlı Programlama Yapma
    • 3. CNC freze tezgâhları için artışlı programlama yapar.
    • Artışlı programlama mantığı açıklanır.
    • Artışlı programlamada kesicinin gideceği noktanın koordinatlarını iş parçası sıfır noktasına göre yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak alın tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak boyuna tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak konik tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile G ve M kodlarını kullanarak eğrisel (kavis) tornalama işlemi yapılması sağlanır.
    • Artışlı programlama mantığı ile ilgili çeşitli tornalama uygulamaları yapılması sağlanır.

  8. CNC Frezeleme İşlemleri (8 ders saati)

  • 1. CNC Frezede Kesici Takım Çap Telafilerini Kullanma
    • 1. CNC freze tezgâhlarında iş parçası imalat resmine uygun olarak kesici takımın kesme ağzı yönüne göre telafi programı yazar.
    • Kesici takımın kesme ağzının yerine göre telafi yönü hesaplanır.
    • Frezeleme işlemi sırasında kesici takım iş parçasının solundan parçaya yaklaşacaksa G41 kodu seçilir.
    • Frezeleme işlemi sırasında kesici takım iş parçasının sağından parçaya yaklaşacaksa G42 kodu seçilir.
    • Programın sonunda G40 kodunu kullanarak kesici takım çap telafisi iptal edilir.
    • Kesici takım çap telafisi ile ilgili çeşitli uygulamalar yaptırılır.
  • 2. CNC Freze Tezgâhı İçin Cep Boşaltma Programı Yapma
    • 2. Mutlak programlama ve artışlı programlama kullanarak cep boşaltma işlemleri yapar.
    • CNC frezede cep boşaltma işlemine başlanacak nokta tespit edilir.
    • Cep için verilecek talaş derinliği belirlenir.
    • Mutlak programlama kullanarak cep boşaltma programını yapması sağlanır.
    • Artışlı programlama kullanarak cep boşaltma programını yapması sağlanır.
  • 3. Program Aktarma Ve Simülasyonla Kontrol Etme
    • 3. CNC programını tezgâha aktarma işlemi sonrasında tezgâhın simülasyon programında test edip işin imalatını yapar.
    • CNC frezede yazılan CNC programını elle tezgâha aktarma işlem sırası açıklanır.
    • Yazılan CNC programını bilgisayar yardımı ile tezgâha aktarma işlem sırası açıklanır.
    • Simülasyon ile programı test etmenin önemi açıklanır.

  9. CNC Frezeleme Çevrimleri (16 ders saati)

  • 1. CNC Frezede Delik Açma Çevrimlerini Kullanma
    • 1. CNC freze tezgâhında delme çevrimi kullanıp delik açar.
    • Yapılacak iş ve işleme uygun çevrim seçmesi sağlanır.
    • Normal delik açma ve havşa açma işlemleri için G81 çevrimini seçmesi sağlanır.
    • Delik dip yüzeylerinin düzgün olması istenen delikleri açma için G82 çevrimini seçmesi sağlanır.
    • Derinliği matkap çapının 3 katından fazla olan delikleri açma koordinatları kullanılarak delik açma işlemleri için G16 çevrimi seçilir.
    • Çevrimlerde kullanılan parametreleri doğru olarak yazılır.
    • Çevrimleri iptal etmek için G80 kodu yazılır.
    • Delik açma çevrimleri ile ilgili uygulamalar yapması sağlanır.
  • 2. CNC Frezede Kılavuz Çekme Çevrimlerini Kullanma
    • 2. CNC freze tezgâhında kılavuz çekme programı ile vida çeker.
  • 3. CNC Frezede Delik Büyütme Çevrimlerini Kullanma
    • 3. İş parçası imalat resmine göre delik büyütme çevrim programları yazar.
  • 4. CNC Frezede Cep Boşaltma Çevrimlerini Kullanma
    • 4. CNC freze tezgâhında yapılacak iş ve işleme uygun cep boşaltma çevrim programı yazar.

  10. CNC Frezede Alt Program Oluşturma (24 ders saati)

  • 1. İş Parçası İmalat Resmine Uygun Olarak CNC Freze İçin Alt Program Yazma
    • 1. İş parçası imalat resmine uygun CNC freze için alt program yazar.
    • Alt program yazımı açıklanır.
  • 2. CNC Freze İçin Hata Kodlarını Gideren Çözüm Yöntemlerini Uygulama
    • 2. CNC freze için hata kodlarını gideren çözüm yöntemlerini uygular.
    • Hata kodlarını gideren çözüm yöntemleri sıralanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak CNC torna tezgâhları ve CNC freze tezgâhlarında iş parçası ve kesici ayarları, elle program yazma ve tezgâh kullanımı ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.