10. Sınıf Temel Gemi Makineleri Atölyesi Yıllık Planı 2026-2027

10. Sınıf Temel Gemi Makineleri Atölyesi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

10. sınıf Temel Gemi Makineleri Atölyesi dersi, Denizcilik alanının Gemi Makineleri İşletme dalında haftada 9 ders saati okutulur; yıllık planında 9 öğrenme birimi, 324 ders saati ve 194 kazanım yer alır. Yıl, “Temel Gemi Makineleri” öğrenme birimiyle başlar (Dört Zamanlı Motor Çalışma Prensipleri, İki Zamanlı Motor Çalışma Prensipleri); aradaki 7 öğrenme biriminin ardından “Saç ve Boru İşlemleri” öğrenme birimiyle biter.

• 10. Sınıf Temel Gemi Makineleri Atölyesi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Denizcilik 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Temel Gemi Makineleri Atölyesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Temel Gemi Makineleri Atölyesi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Denizcilik - Gemi Makineleri İşletme (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Temel Gemi Makineleri Atölyesi dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 9 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Temel Gemi Makineleri (36 ders saati)

  • 1. Dört Zamanlı Motor Çalışma Prensipleri
    • Motorculukla ilgili terimler açıklanır.
    • Dört zamanlı dizel teorik çevrimi açıklanır.
    • Dört zamanlı dizel gerçek çevrimi açıklanır.
    • Beraber çalışan pistonların tespit edilmesi sağlanır.
    • Valfleri tespit etmesi sağlanır.
    • Motorun sente ve supap bindirmesine getirilmesi sağlanır.
    • Ateşleme sırasının tespit edilmesi sağlanır.
  • 2. İki Zamanlı Motor Çalışma Prensipleri
    • İki zamanlı dizel teorik çevrimi açıklanır.
    • İki zamanlı dizel gerçek çevrimi açıklanır.
    • İki ve dört zamanlı motorların avantaj ve dezavantajları açıklanır.

  2. Aşırı Doldurma Sistemleri (18 ders saati)

  • 1. Süper Şarj ve Turbo Şarj
    • Gemi dizel makinelere giren hava miktarının önemi açıklanır.
    • Hava giriş devresi elemanlarının görev ve özellikleri açıklanır.
    • Blowerin görev ve yapısı açıklanır.
    • Turbo şarjın görev ve yapısı açıklanır.
    • Blowerin bakımının yapılması sağlanır.
    • Turbo şarjın bakımının yapılması sağlanır.
  • 2. Air Cooler
    • Air coolerin görev ve yapısı açıklanır.
    • Air coolerin bakımının yapılması sağlanır.

  3. Sabit Parçalar (45 ders saati)

  • 1. Manifold
    • Emme ve eksoz devreleri elemanlarının görev ve yapıları açıklanır.
    • Hava filtresinin temizlenmesi veya değiştirilmesi sağlanır.
    • Emme giriş havası susturucularının temizlenmesi sağlanır.
    • Skavenç bölgesinin özellikleri açıklanır.
    • Skavenç bölgesinin temizlenmesi sağlanır.
    • Egzoz ve emme manifoldunun kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Kompansatörün kontrol edilmesi sağlanır.
    • Geyçlerin kontrol edilmesi sağlanır.
    • Susturucunun kontrol edilmesi sağlanır.
    • Kıvılcım tutucuların özellikleri açıklanır.
    • Pirometrelerin özellikleri açıklanır.
  • 2. Roker-Arm
    • Rokerarmın ve iticilerin yapısal özellikleri açıklanır.
    • Külbütör mekanizmasının kontrollerinin yapılması sağlanır.
  • 3. Kaver
    • Kaverin görev ve yapısı açıklanır.
    • Rilif valfin gerekliliği açıklanır.
    • Kaver sökülüp takılırken dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Kaver üzerindeki parçaların kontrolleri sağlanır.
    • Kaver kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Kaver contası yapısal özellikleri açıklanır.
    • Kaver ve conta arızalarının belirtileri açıklanır.
    • Kaver ve conta arızalarının bulunması sağlanır.
  • 4. Motor Bloğu
    • Motor bloğunun yapısal özellikleri ve kısımları açıklanır.
    • Krankkeys (Üst karter) ve bedpleyt açıklanır.
    • Laynerin görevi ve gerekliliği açıklanır.
    • Laynerlerin çeşitleri ve soğutulması açıklanır.
    • Laynerleri sökmeden önce makine üzerinde gerekli hazırlıkların yapılması sağlanır.
    • Layner üzerinde gerekli kontrollerin yapılması sağlanır.
    • İç silindirik parçalardan komparatörle ölçü alması sağlanır.
    • Silindir kontrol ve ölçümlerinin yapılması sağlanır.
    • Set raybası ile silindir setinin alınması sağlanır.
    • Motor bloğunun gerekli kontrollerinin yapılması sağlanır.

  4. Hareketli Parçalar (45 ders saati)

  • 1. Zaman Ayar Mekanizması
    • Makinelerde zaman ayarının nedeni açıklanır.
    • Zaman ayar düzeneklerinin görevleri ve çeşitleri açıklanır.
    • Zaman ayar dişlilerinin, zincirlerinin (kayışlarının) sökülerek kontrollerinin yapılması sağlanır.
  • 2. Kam Şaft
    • Kam şaftın görevleri açıklanır.
    • Kam şaftın kısımlarının gösterilmesi sağlanır.
    • Kam şaft kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Komparatör yardımı eksenel gezinti kontrolü yapması sağlanır.
  • 3. Valfler
    • Valflerin görev ve kısımları açıklanır.
    • Gayıt ve sitlerin görevleri açıklanır.
    • Valf ayarı yapmanın gereği açıklanır.
    • Valflerin sökülmesi sağlanır.
    • Valf, sit ve gayıtların kontrolü sağlanır.
    • Valf, gayıt ve sit arızalarının bulunması sağlanır.
    • Valf ayarının yapılması sağlanır.
  • 4. Piston Mekanizması
    • Piston biyel mekanizmasının görevleri açıklanır.
    • Pistonun görevini ve yapısını açıklanır.
    • Ringlerin görevleri ve çeşitleri açıklanır.
    • Gacın pinin görevi açıklanır.
    • Kroshed donanımının görevi açıklanır.
    • Konnektin rod görevi ve yapısı açıklanır.
    • Gayıt ve sliperin görev ve yapısı açıklanır.
    • Pistonların kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Ring kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Kroshed donanımının kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Gayıt ve sliperin kontrollerinin yapılması sağlanır.
  • 5. Krank Şaft
    • Krank şaftın görev ve yapısı açıklanır.
    • Krank şaftta yatakların ve yağlamanın önemi açıklanır.
    • Makine üzerinde krank şaft deflekşın ölçülerinin alınması sağlanır.
    • Komparatör yardımı eksenel gezinti kontrolü yapması sağlanır.
    • Krank şaft muylularının kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Ana yatak ve kol yatak kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Yağ kanallarının kontrollerinin yapılması sağlanır.
  • 6. Volan
    • Volanın görev ve yapısı açıklanır.
    • Volan kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Volan arızalarının bulunması sağlanır.

  5. Pervane ve Şaft (18 ders saati)

  • 1. Devir Düşürücülerin
    • Devir düşürücülerin görev ve yapısı açıklanır.
    • Kaplinlerin sökülmeleri sağlanır.
    • Dişlilerin kontrol edilmeleri sağlanır.
    • Dişlilerin değiştirilmeleri sağlanır.
    • Balansını yaparak kaplinlerin yerine takılması sağlanır.
  • 2. Stern Tüp
    • Stern tüpün görev ve yapısı açıklanır.
    • Stern tüp bağlantılarının ve sızdırmazlığının kontrol edilmesi sağlanır.
    • Salmastranın değiştirilmesi sağlanır.
  • 3. Pervane ve Şaft
    • Pervane ve şaftın görev ve yapısı açıklanır.
    • Şaftın eksenel gezintisinin yatak aşıntılarının ve boşluklarının ölçülmesi sağlanır.
    • Pervane şaftı yataklarının ve şaft yataklarının yağlanması sağlanır.

  6. Makine Elemanları (27 ders saati)

  • 1. Sökülebilen Birleştirme Elemanları
    • Kama ile birleştirme yapılması sağlanır.
    • Pimlerin kullanılması sağlanır.
    • Vida, cıvata ve somun ile birleştirme yapılması sağlanır.
    • Tolerans hesaplamaları yapılması sağlanır.
    • Yüzey kalite işaretlerini uygun yerde kullanılması sağlanır.
    • Sökülebilen birleştirme elemanlarının hesaplamalarının yapılması sağlanır.
  • 2. Sökülemeyen Birleştirme Elemanları
    • Perçinli birleştirme işlemlerinin yapılması sağlanır.
    • Kaynaklı birleştirme işlemlerinin yapılması sağlanır.
    • Sökülemeyen birleştirme elemanlarının hesaplamalarının yapılması sağlanır.
  • 3. Yağ Bakımı
    • Makine parçalarının yağlanması gereken yerlerinin belirlenmesi sağlanır.
    • Makine parçalarının yağlama şekillerinin tespit edilmesi sağlanır.
    • Yağ kataloglarının incelenmesi sağlanır.
    • Kataloga uygun yağlama yapılması sağlanır.
  • 4. Miller Muylular ve Yataklar
    • Düz miller ve çeşitleri açıklanır.
    • Muylu ve çeşitleri açıklanır.
    • Yuvarlanma dirençli yataklar açıklanır.
    • Mil ve yataklarının yağlanması açıklanır.
    • Mil, muylu ve yatakların hesaplarının yapılması sağlanır.
  • 5. Kayış, Kasnak, Dişli Çarklar ve Zincirler
    • Kayış, kasnak, dişli çarklar ve zincirlerin hareket iletimleri ile ilgili uygulamaların yapılması sağlanır.
    • Kayış, kasnak, dişli çarklar ve zincirlerin hareket iletimleri ile hesaplamaların yapılması sağlanır.
    • Moment ve güç hesaplamaların yapılması sağlanır.
    • Kayış, kasnak dişli çark ve zincirlerin çeşitleri, kullanıldığı yerler açıklanır.
  • 6. Kavramalar
    • Kavramaların hareket iletim hesaplamaları yapılması sağlanır.
    • Kavramaların çeşitleri ve kullanıldığı yerler açıklanır.

  7. Malzeme (27 ders saati)

  • 1. Çelik Malzemelerde Isıl İşlem
    • Çelik malzemenin özellikleri açıklanır.
    • Malzeme özellikleri ile ısıl işlemler arasındaki ilişki açıklanır.
    • Verilen malzemeye homojen tavlamanın yapılması sağlanır.
    • Termometre ile sıcaklık ölçülmesi sağlanır.
    • Soğutma sıvısını veya ortamının belirlenmesi sağlanır.
    • Malzemeyi sertleştirmesi sağlanır.
  • 2. Yapıştırıcı ile Birleştirme
    • Yapıştırıcıların özellikleri açıklanır.
    • Sızdırmazlık test işlemleri açıklanır.
    • Verilen malzemeye uygun yapıştırıcı seçiminin yapılması sağlanır.
    • Verilen malzemeleri uygun yapıştırıcı kullanarak birleştirmesi sağlanır.
    • Birleştirme yapılan kısma sızdırmazlık testi yapılması sağlanır.
  • 3. Boya Uygulamaları
    • Korozyon ve korozyonu önleme yöntemlerini açıklanır.
    • Gemide korozyonu önlemek amacıyla kullanılan boyaların özellikleri açıklanır.
    • Boyaya uygun yüzey hazırlanması sağlanır.
    • Boyayı hazırlaması sağlanır.
    • Boyama yapması sağlanır.
  • 4. Katodik Koruma
    • Katodik koruma açıklanır.
    • Katodik koruma sisteminin yerinin hazırlanması sağlanır.
    • Katodik korumayı test etmesi sağlanır.

  8. Gemilerde Onarım ve İmalat (54 ders saati)

  • 1. Markalama
    • Markalama ve markalama araçları açıklanır.
    • Verilen iş parçasında markalama işlemlerinin yapılması sağlanır.
    • Verilen iş parçasında kontrol işlemlerinin yapılması sağlanır.
  • 2. Kesme
    • Kesme işlemi ve kullanılacak el takımları açıklanır.
    • Testere koluna testere lamasının takılması sağlanır.
    • Kesme işlemi yapılacak malzemeye markalama yapılması sağlanır.
    • Verilen malzemenin kesilmesi sağlanır.
  • 3. Eğeleme
    • Yüzey düzeltme işlemlerinde kullanılan araç ve gereçler açıklanır.
    • Eğeleme yapma teknikleri açıklanır.
    • Verilen iş parçasının mengeneye bağlanması sağlanır.
    • Malzemede elde edilmek istenilen yüzeye ve malzeme cinsine uygun diş ve büyüklükte eğe seçiminin yapılması sağlanır.
    • Verilen malzemeye eğeleme yapılması sağlanır.
    • Eğelenen yüzeylerin kontrolünün yapılması sağlanır.
  • 4. Bileme
    • Zımpara taşı tezgâhı ve taşlama taşlarının özellikleri açıklanır.
    • El aletlerinin kesme açıları açıklanır.
    • Düz tornavidanın bilenmesi sağlanır.
    • Keskinin bilenmesi sağlanır.
    • Noktanın bilenmesi sağlanır.
    • Makasın bilenmesi sağlanır.
    • Matkabın bilenmesi sağlanır.
  • 5. Delme
    • Makinede delme işlemlerinde kullanılan araç ve gereçler açıklanır.
    • Verilen malzemeye matkap tezgâhında delme işleminin yapılması sağlanır.
    • Verilen malzemeye havşa açılması sağlanır.
    • Verilen malzemeye rayba yapılması sağlanır.
  • 6. Diş Açma ve Heil-Coil
    • Makine bağlama yüzeyinde kırılmış cıvatanın delinerek tekrar diş açılması sağlanır.
    • Yalama olmuş cıvata, saplama veya iç vidaya diş açılması sağlanır.
    • Diş tarağının kullanılması sağlanır.
    • Heilcoil kullanılması sağlanır.
  • 7. Elektrikli El Aletleri Kullanma
    • Verilen parçanın avuç taşlama aleti ile kesilmesi sağlanır.
    • Verilen parçanın el bireyzi ile delinmesi sağlanır.
    • Verilen parçaya yüzey zımpara aleti ile yüzey temizliği yapılması sağlanır.
    • Verilen parçanın testere makinesinde kesilmesi sağlanır.

  9. Saç ve Boru İşlemleri (54 ders saati)

  • 1. Sac Malzemeleri Şekillendirme
    • Saç malzemenin özellikleri açıklanır.
    • Eğme-bükme yöntemleri açıklanır.
    • Elde eğme bükme pah radyüs işlemlerinde kullanılan araç gereçler açıklanır.
    • İş parçasının eğme bükme açısının ayarlanması sağlanır.
    • Saçın bükülmesi sağlanır.
    • Perçin tabancası kullanarak saçın perçinle birleştirilmesi sağlanır.
    • Çekiç kullanarak saçın perçinle birleştirilmesi sağlanır.
  • 2. Plastik Boruları Birleştirme
    • Plastik borular ve fittingslerin özellikleri açıklanır.
    • Plastik boru birleştirmede kullanılan takımlar açıklanır.
    • Verilen plastik boruların ölçüsünde kesilmesi sağlanır.
    • Verilen boru çapına uygun kaynak paftası seçilmesi sağlanır.
    • Boru ve fittingslerin birleştirilmesi sağlanır.
  • 3. Bakır ve Alüminyum Boruları Birleştirme
    • Bakır, alüminyum boruların ve fittingslerin özellikleri açıklanır.
    • Bakır ve alüminyum boruları birleştirmede kullanılan takımlar ve özellikleri açıklanır.
    • Verilen bakır veya alüminyum boruların kesilmesi sağlanır.
    • Verilen bakır veya alüminyum borulara havşa açması sağlanır.
    • Uygun fitings seçilerek boruların birleştirilmesi sağlanır.
  • 4. Çelik Boruları Birleştirme
    • Çelik boruların özellikleri açıklanır.
    • Çelik boruları birleştirmede kullanılan araç ve gereçlerin özelliklerin açıklanır.
    • Verilen çelik borunun ölçüsüne göre kesilmesi sağlanır.
    • Verilen çelik boruya diş açılması sağlanır.
    • Verilen çelik boruların fittingslerle bağlanılması sağlanır.
    • Boru birleştirmede uygun sızdırmazlık elemanlarını kullanılması sağlanır.
    • Çelik borunun verilen ölçüye göre kesilmesi sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste her öğrenciye; İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak, temel gemi makineleri, gemi dizel makineleri, sabit parçalar, hareketli parçalar, gemi onarım ve imalat, saç ve boru işlemlerine ait uygulamaları yapma ile ilgili bilgi ve becerileri kazandırmak amaçlanmaktadır.