T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF SEÇMELİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerin okuma becerilerini geliştirmek amacıyla 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında bir günlük, bir şiir ve bir hikâye metni üzerinden anlam oluşturma süreçleri tanıtılır. Okuma sürecinin yönetimi ve metinlerin sunduğu edebi değerler üzerinde durulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere alanında başarı sağlamış tarihî bir kişinin alışkanıklarını içeren kısa metin okutulur (SDB2.1). Bu kişinin başarısındaki azim, kararlılık ve planlı olma gibi nitelikleri çalışkanlık değeri bağlamında tartışılır (D3, E1.3).

   TDE2.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin okuma öncesi hazırlık yapmaları, tahminde bulunmaları ve amaç belirlemeleri için öğretmen tarafından hazırlanan kontrol listesi üzerinden metin seçimi ve okuma süreci yönetimi çalışmaları yapılır (E3.7).

   TDE2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kişilerin özel yaşamlarını yazma nedenlerini sorgulayan kısa cevaplı soruları yanıtlamaları ve bu konudaki motivasyonlarını artıracak sorular oluşturmaları istenir (SDB1.2, E3.8, E1.1).

   TDE2.1TDE2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kişinin kendi yaşamını anlatmasının yazar ve okura sağladığı faydalar üzerine 'düşün-eşleş-paylaş' tekniğiyle ikili gruplarda tartışma yapılır (KB2.18). Bu süreçte fikirlerin saygı çerçevesinde paylaşılması sağlanır (D14, SDB2.2, E3.5, E2.3, E3.11).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Seçilen günlük türündeki edebi metin; bağlamdan hareketle kelime tahmini, dönemle ilişkilendirme ve tarihsel empati kurularak analiz edilir (SDB3.3, E2.1, D14, KB3.1). Metnin içeriği ve yazılma amacı üzerine görüş oluşturulur.

   TDE2.1TDE2.2
7. 30 dk
   Etkinlik 4

   Metinden elde edilen bilgilerle yazarın yaşamına dair karşılaştırmalar yapılır (OB1). Günlük ve anı türündeki metinler içerik, dil ve anlatım yönlerinden karşılaştırma tablosu üzerinde sınıflandırılır (E3.7). Öğrencilerden özgün bir çalışma yapmaları istenir.

   TDE2.1TDE2.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Okuma sürecinde edinilen bilgilerin değerlendirildiği çalışma kâğıdı üzerinde etkinlikler yapılır. Günlük ve anı türleri arasındaki farklar vurgulanarak, bireysel tecrübelerin edebi metinlerle anlamlandırılmasının sağladığı estetik değer (D7) ve mütevazılık (D10) kavramları üzerine değerlendirme yapılır.

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilere 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında okuma metinlerinin kişisel gelişim ve duygu dünyasını yansıtma gücü üzerine kısa bir giriş konuşması yapılır. Günlük türünün mahremiyet içeren yapısı (D8) ve Türk kültürüne katkı sunan yazarlara yönelik saygı (D14, D15) vurgulanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere bir günlük metni okutulur; metinden hareketle türün genel özellikleri (tarih, birinci şahıs anlatımı, içten üslup vb.) hakkında çıkarımlar yapılır (OB1). Yazarın duygu ve düşünce dünyasına yönelik açık uçlu sorularla tartışma yürütülür (SDB2.3).

   TDE2.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Günlükte yer alan olay, kişi ve mekanların tutarlılık, öznellik ve nesnellik açısından değerlendirmesi yapılır. Yazarın bu unsurlara bakışını etkileyen etkenler üzerinde durulur; metindeki temel iletiler tespit edilir.

   TDE2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Günlükte yer alan öğelerin amaç, koşul, sebep ve sonuç bakımından ilişkilendirildiği bir karşılaştırma tablosu oluşturulur (E3.2, E3.4). Belirlenen bu bilgiler ışığında kavram haritası tasarlanır.

   TDE2.3TDE2.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Küçük gruplar halinde çalışılarak günlük metnindeki unsurlar arasındaki etkileşimler belirlenir (E3.6, SDB1.2). Öğrencilerin bu süreçte analitik düşünme ve iş birliği becerileri desteklenir.

   TDE2.3TDE2.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Bir blog yazısı okutularak temel ögeleri ve kullanım amaçları belirlenir (OB2). Blog yazısını daha etkili kılacak yöntemler üzerine beyin fırtınası yapılarak görüş oluşturulur (SDB2.1).

   TDE2.3TDE2.4
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Günlük ve blog metinleri; amaç, hedef kitle, biçim ve üslup açısından karşılaştırma tablosuyla kıyaslanır (E3.2, KB2.7). Öğrencilerden her iki metnin ayırt edici dil özelliklerini belirleyip görüşlerini gerekçelendirerek açıklamaları istenir (E3.10, SDB3.3).

   TDE2.3TDE2.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin günlük ve blog yazıları üzerindeki eleştirel görüşleri bir öğrenme günlüğünde ifade etmeleri sağlanır (SDB1.2, E3.10). Yazarın yerine kendilerini koyarak benzer durumlardaki duygularını paylaşmaları istenir (SDB2.3, E2.1). Okuma metninin düşünceyi geliştirme yolları ve üslup özellikleri genel olarak değerlendirilir.

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde yazarın zamana…; TDE2.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerden hareketle günlük…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden geleceğe dair planlarının ve hayallerinin önemine yönelik bir beyin fırtınası yapmaları istenir. Yazma sürecinin kişisel gelişimdeki rolü, edebî günlük ve blog gibi mecralar üzerinden tartışılır (E1.1, D7). Hedef kitleye uygun dil kullanımı ve dijital platformların sunduğu imkânlar üzerinde durulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden genel ağdaki güvenilir forumlarda paylaşılmak üzere tasarlanmış farklı metin türlerini incelemeleri istenir. Yazma becerilerinin işlevselliği ve dijital mecralardaki etkileşim yöntemleri üzerine bir performans görevi çerçevesinde tartışmalar yürütülür (E3.6, OB2).

   TDE4.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı platformlarda yer alan gelecek planı metinlerini karşılaştırarak analiz etmeleri istenir. Metinlerin hedef kitleye uygunluğu ve kullanılan söz varlığı üzerine bir karşılaştırma tablosu oluşturulur (KB2.7, E3.10).

   TDE4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kendi gelecek planlarını anlatacakları metnin türünü, içeriğini ve hedef kitlesini belirlemeleri istenir. Bu aşamada uygun yazma stratejileri belirlenerek süreç yönetimi planlanır (E3.7, SDB3.1).

   TDE4.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden 'edu', 'org' veya 'gov' uzantılı güvenilir platformlarda yayımlanmak üzere taslak metinler oluşturmaları istenir. Yazı içeriğinde hayaller ve ilgi alanları açıkça ifade edilir (E3.11, SDB2.1).

   TDE4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hazırladıkları taslak metinleri, hedef kitlenin özelliklerini dikkate alarak düzenlemeleri istenir. İletişimi güçlendirecek uygun söz varlığı ve ifade biçimleri seçilir (E3.4, E2.3).

   TDE4.1
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden hazırladıkları metinleri akran değerlendirme formu kullanarak kontrol etmeleri istenir. Yazma sürecindeki engelleri aşmak ve metni mükemmelleştirmek için geri bildirimler alınır (SDB2.2, E3.8).

   TDE4.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden oluşturdukları metinleri içeren bir öğrenme günlüğü doldurmaları istenir. Yazma sürecinin aşamalarını ve karşılaşılan zorlukları içeren bir kontrol listesi üzerinden öz değerlendirme yapılır (SDB3.3). Hazırlanan metinlerin dijital platformlarda paylaşılabilme potansiyeli üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Geleceğe dair planlarını dijital bir platformda aktarmak için…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden kariyer hedefleri ve kişisel gelişim süreçleriyle ilgili ön bilgileri paylaşmaları istenir. Kişisel gelişim kavramı üzerine bir beyin fırtınası yapılarak, öğrencilerin gelecek planlarını ifade ederken kullanabilecekleri temel kavramlar üzerinde durulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden daha önce okudukları veya dinledikleri metinlerdeki bilgileri gözden geçirerek yazma sürecine dahil etmeleri istenir. Metnin içeriği oluşturulurken hedef kitlenin beklentilerine yönelik tahminler yapılır (E2.1). Bilgiler ve düşünceler arasında önem, doğruluk ve tutarlılık bakımından karşılaştırma içeren iletiler belirlenir (E3.6).

   TDE4.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Metinle ilgili değerlendirmeler sınıflandırılarak belirli bir yazma düzeni çerçevesinde sunulur (E3.7). Öğrencilerden gelecek planlarını içeren metinlerdeki ileti ve yönergeleri farklı cümlelerle yeniden ifade etmeleri istenir (E3.3).

   TDE4.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kariyer hedeflerini içeren metinlerini zenginleştirmek için özdeyiş ve görsel ögeler kullanmaları istenir. Metne değer katacak unsurların seçimi sırasında estetik kaygı gözetilir (D7).

   TDE4.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kişisel gelişim hedeflerine yönelik metinlerini oluştururken özgün düşünce ve yaratıcılık sergilemeleri istenir (E3.3, E3.11). Yazım sürecinde odaklanma ve azim gösterilir (E3.2, E1.3).

   TDE4.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hazırladıkları metinleri dijital araçlar kullanarak bir forumda paylaşmaları istenir (OB2). Paylaşılan metinlere akran değerlendirmesi yaparak yorum yazmaları sağlanır (E1.5, E2.3).

   TDE4.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Dijital araç imkânı olmayan ürünlerin sınıf panolarına asılması sağlanır. Öğrencilerden Türk edebiyatında günlük türünde eser veren yazarların üslup farklarını araştıran raporlar hazırlamaları istenir (Zenginleştirme).

   TDE4.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları metinler üzerinden bir 'Kontrol Listesi' ve 'Öz Değerlendirme Formu' doldurmaları istenir. Yazma sürecinde karşılaştıkları zorluklar ve elde ettikleri kazanımlar üzerine kısa bir tartışma gerçekleştirilir.

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden kariyer hedefleri ve kişisel gelişim amaçlarını içeren birer hedef listesi oluşturmaları istenir. Hedeflerin belirlenmesinde öz güven (E1.5) ve odaklanma (E3.2) becerileri vurgulanır. Etkileşimli tahta üzerinden geleceğe dair planların önemini gösteren görsel materyallerle giriş yapılır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gelecek planlarını paylaşacakları bir forum metni için hedef kitle ve araç seçimi yaparak planlama yapmaları istenir (E2.1, E3.2, SDB1.2). Metnin içeriğine uygun söz varlığı unsurları ve düşünceyi geliştirme yolları üzerinde durulur.

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden seçtikleri konuyu destekleyen kavram haritası oluşturmaları istenir (E3.11). Hazırlanan taslak metinde bağlam, gönderim ve sözcük bağdaşıklığı gibi dil yapılarını işlevsel olarak kullanma çalışmaları yapılır.

   TDE4.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hedef kitleye uygun açık veya örtük iletiler içeren taslak metinlerini yazmaları istenir (E1.5, E3.3). Yazım kuralları ve noktalama işaretlerine uygunluk kontrolü yapılır.

   TDE4.3TDE4.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hazırladıkları metinleri dijital ortamda aktararak paylaşım planı oluşturmaları istenir (TDE4.4, OB2). Dijital platformların kullanımında uygun üslup ve söz varlığı kullanımı üzerinde durulur.

   TDE4.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden farklı türlerde metin örneklerini karşılaştırma tablosu kullanarak incelemeleri istenir (KB2.7). Farklılaştırılmış içerik kapsamında destekleme grubu için alternatif metin türleri sunulur.

   TDE4.3TDE4.4
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerin yazdıkları metinler üzerinde dereceli puanlama anahtarı (E3.1) kullanılarak akran değerlendirmesi yapmaları istenir. Üslup, anlatım planı ve dil kuralları üzerinden geri bildirim alınır.

   TDE4.3TDE4.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden yazdıkları metinler için öz değerlendirme formu doldurmaları istenir. Yazma sürecinde karşılaşılan zorluklar ve elde edilen kazanımlar öğrenme günlüğüne kaydedilir. Performans görevi kapsamında hazırlanan ürünlerin son kontrolleri yapılarak süreç tamamlanır.

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; TDE4.4 Geleceğe dair planlarını dijital ortamda aktardığı yazısına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında farklı insanların yaşamlarını, hedeflerini ve başarılarını konu alan metinlerde dinleme/izleme süreçlerini yönetebilecekleri (TDE1.1) ve bu metinlerden anlam oluşturabilecekleri (TDE1.2) belirtilerek dersin amaçları aktarılır.

   TDE1.1TDE1.2
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kişinin kendi dünyasını konu edinen, söyleşi türünün özelliklerini taşıyan çok modlu bir metni dinlemeleri/izlemeleri istenir (SDB2.1). Dinleme/izleme süreci boyunca belirlenen amaçlar doğrultusunda notlar tutulur.

   TDE1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Dinleme/izleme sürecine etki eden bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içeren bir gözlem formu oluşturularak öğrencilerin gelişimleri takip edilir (E3.7). Söyleşi metninde kişinin kendi dünyasıyla ilgili verilen bilgiler belirlenerek görüş geliştirme tekniği ile tahminler yürütülür (E3.4).

   TDE1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Soru-cevap tekniği kullanılarak söyleşi metninin konusu, yazılış amacı ve hedef kitlesi belirlenir (E3.2). Dinleme/izleme süreci öncesinde iletişim engelleri ortadan kaldırılır ve hazırlıklar yapılır (SDB2.1).

   TDE1.1TDE1.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metindeki anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamları bağlamdan hareketle tahmin edilir; sunulan bilgi ve görüşleri tespit etmek, öznel ve nesnel yargıları belirlemek amacıyla açık uçlu sorular sorulur (E3.4).

   TDE1.1TDE1.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Söyleşi metninde ortaya konan duygu ve düşüncelerin konuşmacının günlük yaşamıyla ilişkisi üzerine çıkarım yapılır (SDB3.3, E3.11). Söyleşi metni ile daha önce okunan günlükte baskın olan duygu ve düşünceler sıralanır (E3.3, E3.4).

   TDE1.1TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Konuşmacının tutumunu etkileyen unsurlar neden-sonuç ilişkileri dikkate alınarak sınıflandırılır (E3.6). Hazırlanan çalışma kâğıdında metindeki görüşlere yönelik eleştirel bakışlar veya gerekçeli görüşler belirtilir (E3.10, SDB3.3). Öğrenciler 'Söyleşi metinleri kişisel deneyimleri paylaşmada ne kadar etkilidir?' sorusunu 'Bir ver, bir al' tekniğiyle arkadaşlarıyla tartışır (SDB2.2).

   TDE1.1TDE1.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden dinledikleri/izledikleri söyleşi metnindeki temel çıkarımlarını içeren birer çalışma kâğıdı doldurmaları ve kendi öğrenme süreçlerini değerlendirdikleri bir öz değerlendirme formu doldurmaları istenir.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Benim Yolculuğum” temasında farklı insanların yaşamlarını…; TDE1.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında dinleme ve izleme türlerinin kişisel gelişimdeki rolü üzerine ön bilgilerini paylaşmaları istenir. Dinlenecek söyleşi metninin temel kavramları (yaşam, bakış açısı) üzerinde durularak dersin amaçları açıklanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere sunulan söyleşi metni üzerinden hazırlanan çalışma kâğıdı doldurulur. Metindeki duygu, düşünce ve görüşler analiz edilerek tümevarım yöntemiyle metnin ana düşüncesi belirlenir (E3.6, E3.7).

   TDE1.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Söyleşide konuşmacının tutumunu etkileyen olay, kişi ve kavramlar arasındaki ilişkiler tespit edilir. Bu etkileşimler doğrultusunda öğrencilerin metindeki temel mesajları çözümlemeleri (TDE1.3) sağlanır.

   TDE1.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Söyleşideki kavramlar ile konuşmacının yaşamı arasındaki etkileşimler belirlenir (SDB2.3). Bu ilişkileri görselleştiren bir kavram haritası veya poster tasarlanması istenir (E3.3, OB2, SDB1.2).

   TDE1.3TDE1.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Dinlenen söyleşi metnindeki konuşmacı ile empati kurulur (E2.1, SDB2.3). Öğrencilerden metindeki unsurları kendi bakış açılarından ve ilgi alanlarına göre değerlendirmeleri istenir (E3.10).

   TDE1.3TDE1.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin kişisel gelişimlerini zenginleştirmek için kendi ilgi alanlarına uygun farklı söyleşi metinleri dinlemeleri/izlemeleri önerilir (E1.2). Bu süreçte bağımsız hareket etmeleri ve araştırma yapmaları sağlanır.

   TDE1.3TDE1.4
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden kişisel gelişimlerini zenginleştiren adımlar hakkında bireysel veya grup çalışması şeklinde konuşma yapmaları istenir (SDB2.1, E1.5, SDB2.2). Bu süreçte öğrenme günlüğü tutarak gelecek planlarını ifade etmeleri sağlanır (TDE1.4).

   TDE1.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları kavram haritaları ve öğrenme günlükleri üzerinden kendi gelişim süreçlerini yansıttıkları noktalar değerlendirilir. Dinlenen metinlerden hareketle oluşturdukları gelecek planlarının özgünlüğü ve içerik zenginliği üzerine geri bildirimler alınır.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerdeki çözümlemelerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Atatürk Haftası kapsamında Atatürk'e ait kısa bir konuşma alıntısı etkileşimli tahtada gösterilir; öğrencilerden konuşmacının hedef kitlesini ve sesini nasıl kullandığını belirtmeleri istenir (SDB2.1). 'Benim Yolculuğum' temasıyla ilişkilendirilerek kişisel gelişimin ve özelliklerin konuşmaya nasıl yansıtılabileceği sorulur. Bu hafta konuşmanın planlanacağı, sunulacağı ve değerlendirileceği duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kişisel gelişimlerini ve özelliklerini yansıtacakları konuşmanın konusunu belirlemeleri istenir. Konuşmanın kimler için hazırlanacağı, nerede yapılacağı ve belirlenen konuların nasıl anlatılacağı çalışma kâğıdına yazılarak konuşma planı taslağı oluşturulur. Taslaklar ikili gruplarda karşılıklı okunur (TDE3.3, E3.7).

   TDE3.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   İşlerin sağlıklı yürütülebilmesi için sınıfça bir kontrol listesi oluşturulur; listeye konu, hedef kitle, mekân, süre ile görsel ve işitsel araç maddeleri eklenir. Öğrenciler kendi planlarını bu listeyle denetleyip eksiklerini tamamlar. Öğretmen formları inceleyerek öğrencilerin planlama yapabilme düzeylerini belirler (TDE3.3, E3.7).

   TDE3.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden konuşma konusunu açıklarken düşünceyi geliştirme yollarından (tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma gibi) uygun olanları seçmeleri istenir. Hedef kitleye ve konuşmanın içeriğine göre belirlenen söz varlığı bağlama uygun biçimde kullanılır. Dinleyiciye verilmek istenen iletiler açık ya da örtük olarak ifade edilir (TDE3.3).

   TDE3.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Konuşma metinleri üzerinde cümlelerin ögelerini bağlayan eklerin doğru kullanımı incelenir; eklerin yanlış kullanımından doğan anlatım bozuklukları ikili gruplarda düzeltilir. Ardından eksiltili cümle, bağlama, gönderim, değiştirim ve sözcük bağdaşıklığı ögelerinin doğru kullanılıp kullanılmadığı denetlenir (TDE3.3).

   TDE3.3
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Konuşma mekânının özellikleri dikkate alınarak sesin ve beden dilinin etkili kullanımı denenir. Öğrenciler hazırladıkları konuşmaları sırayla sunar; dinleyiciler kontrol listesiyle izleyerek not tutar (E1.4, SDB2.1). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (TDE3.3).

   TDE3.3
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak konuşma süreçlerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarıyla konunun uygunluğunu, dinleyiciyle iletişimi, Türkçenin kullanımını, ses ve beden dilinin katkısını değerlendirir (E3.10). Tespit edilen hatalar belirlenir, olumlu davranışlar pekiştirilir (TDE3.4). Tema sonunda öğrenilenler tartışılır ve 3-2-1 çıkış kartı uygulanır.

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Kişisel gelişimini ve özelliklerini keşfettiği, kendi dünyasını…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'Toplumun Ahengi' temasını ve anahtar kavramları (temel hak ve özgürlükler, gerçeklik, yansıtma, görsellik, açıklık) gösterir. Öğrencilerden bu kavramlardan birini seçip günlük yaşamdan bir örnekle ilişkilendirmeleri istenir. Birkaç örnek dinlendikten sonra dersin, temayı yansıtan bir roman ve bir makale üzerinde okumayı yönetme ve anlam oluşturma çalışması olduğu belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabında yer alan, temayı yansıtan roman bölümünü sessizce okumaları istenir. Okuma sırasında ana olayı, karakterleri ve temel hak ve özgürlüklerle ilgili ifadeleri not etmeleri beklenir (E3.2).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Temayla aynı konuya sahip makale okunur. Öğrencilerden makalenin ana düşüncesini belirleyip roman bölümüyle ortak yönlerini ikili çalışmayla tartışmaları istenir (SDB2.2).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Tahtaya ya da kâğıtlara boş bir kum saati çizilir ve ortasına 'Okuma' yazılır. Ön öğrenmeler kum saatinin üst kısmına, okunan roman ve makalenin ana temaları alt kısmına yazılır. Oluşturulan kum saatleri açıklanarak sınıfla paylaşılır.

   TDE2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden temel hak ve özgürlüklerin insan yaşamındaki önemiyle ilgili görüşlerini paylaşmaları istenir; bu temada konunun ele alınacağı belirtilir. 'Görüş geliştirme' tekniğiyle bu kavramların toplum yaşamındaki önemi tartışılır (SDB2.1). Adalet ve özgürlük değerinden hareketle her insanın hak ve özgürlüklere sahip olduğu, özgürlüğün başkasının alanını ihlal etmeden yaşanması gerektiği ve insanın topluma karşı sorumlu olduğu üzerine düşünülür (D1, D11, E3.5, E3.11).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Hak ve özgürlükleri ele alan bir roman okuma metni olarak seçilir. Okumadan önce romanın adı, yazarı, yazı tipi ve görselleri incelenerek içeriğe dair tahminde bulunulur, okuma stratejisi belirlenir ve tahminler okuma sonrası tespitlerle karşılaştırılmak üzere not edilir. Okumaya hazırlık, ön bilgiyi kullanma, soru oluşturma ve amaç belirleme ölçütlerini içeren kontrol listesiyle öğrencilerin okuma sürecindeki ilişkiyi sürdürme düzeyleri belirlenir (E3.7).

   TDE2.1TDE2.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Metin tahlilinde öğrenciler tahminlerini gerekçeleriyle sınıfla paylaşır ve romanda ele alınan temel hak ve özgürlüklerle ilgili bildiklerini kısaca anlatır. Ardından beyin fırtınası tekniğiyle yazarın bu temayı seçme nedenleri tahmin edilir. Fikirlerin saygı çerçevesinde dile getirilebileceği bir ortam sağlanır (D14, E3.5, SDB2.1).

   TDE2.1TDE2.2
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Roman karakterleri konuşma tarzları, davranışları ve fiziksel özellikleri (sembolik eşyalar, kıyafet, çevre) bakımından karşılaştırılır. Bu karşılaştırmadan hareketle temanın karakterler üzerindeki yansımalarını belirlemek için gruplara çalışma kâğıdı verilir (SDB2.2). Çalışma sonunda kâğıtlar değerlendirilir.

   TDE2.1TDE2.2
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden seçtikleri roman karakteri gibi davranarak temel hak ve özgürlüklerle ilgili bir olayı sınıf önünde canlandırmaları istenir (SDB2.1). Canlandırmalar üzerinden anlatıcının yansıttığı duygu, düşünce ve tavırlar anlamlandırılır (SDB2.3). Öğrencilerden olayları çok yönlü değerlendirmeleri ve empati yapmaları beklenir (E2.1, E3.7).

   TDE2.1TDE2.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden okudukları romandaki bir karakter ve temel hak ve özgürlük durumuna ilişkin kısa cevaplı sorulara yanıt vermeleri istenir. Çalışma kâğıtları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile okumayı yönetme sürecindeki katkılarını, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkılarını değerlendirir. Öğrenme Günlüğüne okuma sürecinde edinilen en önemli kazanım yazılır.

    TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ‘Toplumun Ahengi’ temasının anahtar kavramlarını (temel hak ve özgürlükler, toplumsal yaşam, yansıtma, açıklık) gösterir. Öğrencilerden okudukları romanda bu kavramlarla ilişkili akıllarında kalan bir sahneyi paylaşmaları istenir (E1.1). Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) vesilesiyle herkesin temel hak ve özgürlüklerden eşit yararlanmasının toplumsal ahenge katkısı tartışılır (E2.1, D1). Haftanın çalışma planı açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler romanın yapı unsurlarını oluşturan olay, kişi kadrosu, mekân ve zaman ögelerini çözümler. Her ögeye ilişkin metinden örnekler çalışma yaprağına yazılır (E3.2). Öğretmen açık uçlu sorularla öğrencilerin çözümlemelerini değerlendirir ve dönüt verir.

   TDE2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Yapı unsurlarıyla romanın dil ve üslup özellikleri arasındaki ilişki tespit edilir. Öğrencilerden mekân ve zaman tercihinin ya da kişi kadrosunun anlatımı nasıl biçimlendirdiğini metinden örneklerle açıklamaları istenir (E3.6).

   TDE2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar romanın temasını, yapı unsurları arasındaki etkileşimi, anlatıcısını, dil ve anlatım özelliklerini ve yazıldığı dönemi üslupla ilişkilendirir. Bulgular kavram haritası şablonunda gösterilir. Öğretmen açık uçlu sorularla değerlendirme yapar.

   TDE2.3
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Metinlerdeki yasak, uyarı, emir, rica, izin, onay, kabul ve ret anlamı katan ifade ve yapılar bulunur. Öğrenciler bu yapıları çalışma yaprağına yazar ve işlevlerini değerlendirir.

   TDE2.3TDE2.4
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Romanda temel hak ve özgürlüklerin nasıl ele alındığına ilişkin tespitler yapılır. Kişilerin bu hak ve özgürlüklerin yansıtılmasında üstlendikleri roller açıklanır. Öğretmen açık uçlu sorular sorar; öğrenciler tespitlerini gerekçelendirir (SDB3.3, E3.4, E3.5, E3.6).

   TDE2.3TDE2.4
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler roman kişilerinin temel hak ve özgürlüklerle ilgili üstlendikleri görevleri ortaya koyan bir kavram haritası oluşturur. Kişilerin bu rolleri nasıl ve ne kadar yerine getirdiğine ilişkin notlar tutulur (SDB1.2, OB6).

   TDE2.3TDE2.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Romandaki bir çatışma üzerine gruplar hâlinde altı şapkalı düşünme tekniği uygulanır. Her öğrenci bir şapkanın bakış açısını üstlenir ve görüşünü gerekçelendirir (SDB2.2). Gruplar sonuçlarını sınıfla paylaşır.

   TDE2.3TDE2.4
9. 20 dk
   Etkinlik 5

   Romanda ele alınan temel hak ve özgürlüklerle ilgili benzer konulara değinen bir eleştiri metni ara metin olarak okunur. İki metin konuyu ele alış ve yapısal özellikler bakımından karşılaştırılır; benzerlikler ve farklılıklar belirlenir (E3.2). Öğrenciler bulgularıyla bir T diyagramı oluşturur (SDB1.2).

   TDE2.3TDE2.4
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden romanda ele alınan hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşama yansımalarına ilişkin gerekçeli görüşlerini yazılı ya da sözlü belirtmeleri istenir (SDB3.3). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, kavram haritası ve T diyagramı akran değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu’nu doldurur ve öğrenme günlüklerine haftanın en önemli kazanımını yazar (SDB1.1).

    TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde toplumsal olaylara…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, 10 Aralık İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinerek temel hak ve özgürlüklerin toplumsal ahenk için neden vazgeçilmez olduğunu sorar. Öğrencilerden günlük yaşamdan bir hak ya da özgürlük örneği vererek kısaca gerekçelendirmeleri istenir (D1, D11). Bugün temel hak ve özgürlükler bağlamında eleştiri yazısı yazma sürecinin yönetileceği duyurulur ve dersin akışı etkileşimli tahtada gösterilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere tahlil ettikleri romanı temel hak ve özgürlükler bağlamında değerlendiren eleştiri yazısı yazmalarına yönelik performans görevi verilir. Görevin ölçütleri dereceli puanlama anahtarıyla etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden kendi çalışma planlarını ve sorumluluklarını görev kâğıdına yazmaları istenir (SDB1.2, E2.2).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tahlil ettikleri romandan hak ve özgürlükler temasıyla ilgili olay, karakter ve alıntıları ders kitabındaki ilgili bölümden de yararlanarak çalışma kâğıdına çıkarmaları istenir. Çıkarılan örnekler zihin haritasında düzenlenir (E3.6, E3.7).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hak ve özgürlükler teması bağlamında yazacakları eleştiri yazısının sınırlılıklarını belirlemeleri istenir: hangi hak ya da özgürlük, hangi olay ve karakterler ele alınacaktır. Sınırlar eşlerle paylaşılıp birbirinin kapsamı sorgulanır (KB2.8, E3.10). Belirlenen sınırlar öğrenme günlüğüne kaydedilir.

   TDE4.1
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden eleştiri yazısının hedef kitlesini (okul dergisi okurları, sınıf arkadaşları vb.) ve amacını belirlemeleri, buna göre en uygun yazma yöntem ve stratejisini seçmeleri istenir. Seçimler gerekçelendirilerek yazının planı ve giriş paragrafı taslak olarak yazılır (SDB3.3, E3.3).

   TDE4.1
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden yazma sürecini etkileyen engelleri (konuyu daraltamama, kanıt bulamama, odaklanma güçlüğü) belirlemeleri istenir. Eşler hâlinde engellerin çözüm yolları tartışılır ve çözümler yazı taslağına uygulanır (SDB2.1, KB3.2). Öğretmen gerektiğinde bireysel dönüt verir.

   TDE4.1
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Yazma aşamalarını düzenli takip edebilmek için öğrencilerle birlikte kontrol listesi oluşturulur (E3.7). Öğrenciler taslaklarını bu listeye göre gözden geçirir, akran değerlendirme formuyla birbirlerine dönüt verir ve dönütlere göre düzeltmeleri yapar (SDB2.2, D14).

   TDE4.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden eleştiri yazılarının son hâlini tamamlayarak performans görevi olarak teslim etmeleri istenir. Yazılar dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak sınırlılıkları belirleme, yöntem seçme ve engelleri aşma konusundaki gelişimlerini yansıtır (SDB1.1). Öğretmen, temel hak ve özgürlüklerin toplumun ahengindeki yerini vurgulayarak haftayı toparlar.

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Toplumu farklı yönleriyle ele aldığı yazılı anlatım sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için neden gerekli olduğunu sorgulayan bir soru yazar. Öğrencilerden soruya ilişkin düşüncelerini eşleriyle paylaşmaları ve en az bir farklı bakış açısı belirlemeleri istenir (E3.5). Bu haftanın, okunan romanın hak ve özgürlükler temasını ele alışına yönelik bir eleştiri yazısının içeriğini oluşturmaya ayrıldığı açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Okunan romanın iletilerini anlamlandırmak için öğrencilerden hak ve özgürlükler konusundaki ön bilgilerini ve daha önce okudukları metinleri hatırlayarak bir zihin haritasında toplamaları istenir. Öğretmen, haritadaki bilgilerin romandaki olaylarla bağlantısını kurmaları için yönlendirici sorular sorar. Gruplar haritalarını sunar ve eksik kalan noktaları birbirlerinin haritalarından tamamlar.

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Hak ve özgürlükler temasının romanda nasıl işlendiği dikkate alınarak yazarın tema seçimine yönelik verilerle ilgili tahminler yürütülür. Öğrencilerden yazarın bu temayı neden seçmiş olabileceğine ilişkin en az iki tahmini gerekçeleriyle çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Tahminler sınıfta karşılaştırılır ve romandan örneklerle sınanır.

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Yürütülen tahminler göz önünde bulundurularak yazarın konuyu ele alışıyla ilgili eleştiriler belirlenir. Öğrencilerden, olumlu ve olumsuz buldukları yönleri romandan alıntılarla destekleyerek iki sütunlu bir tabloya yazmaları istenir. Eleştirilerin açık ve dayanaklı olması için birkaç tablo sınıfta okunur ve ortak ölçütler belirlenir.

   TDE4.2
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hazırlanacak eleştiri metni için taslak içerik oluşturulur. Öğrencilerden giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinde yer alacak ana düşünceleri hak ve özgürlükler bağlamında çalışma kâğıdına maddeler hâlinde yazmaları istenir. Öğretmen taslakları dolaşarak inceler ve gerektiğinde geri bildirim verir.

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Okunan metindeki kişiler, olaylar ve durumlar, karakterlerin duygu ve düşünceleri açısından karşılaştırılarak bu karşılaştırmayı içeren iletiler belirlenir. Öğrencilerden metinle ilgili değerlendirmelerini 'kişiler', 'olaylar' ve 'durumlar' gibi başlıklar altında sınıflandırmaları istenir. Sınıflandırmalar eşler arasında paylaşılır ve ortak bir kavram haritasında birleştirilir.

   TDE4.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden okunan metne hak ve özgürlükler bağlamında değer katan unsurlarla ilgili beğeni ve görüşlerini belirlemeleri istenir. Beğenilen sahneler, sözler ya da karakter tutumları gerekçeleriyle birlikte öğrenme günlüğüne yazılır. Gönüllü öğrenciler görüşlerini sınıfla paylaşır.

   TDE4.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Okunan metnin iletisine, anlatım biçimi ve yöntemlerine, yazarın üslubuna, anlatıcının tavrına ve roman kişilerinin tutumlarına yönelik eleştirel bir değerlendirme yapılır (SDB2.1). Eleştiriyi daha açık dile getirmek gerektiğinde romandaki bazı söylemler yeniden ifade edilmek üzere not alınır. Öğrencilerden değerlendirmelerini birbirlerine saygıyla sözlü olarak sunmaları istenir.

   TDE4.2
9. 20 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden eleştiri metninin içeriğini desteklemek ve etkileyiciliğini artırmak için fotoğraf, resim gibi görsel ögeler seçmeleri istenir. Metinle ilgili bilgilendirici ve açıklayıcı nitelikte yazılı bir sunum planına son şekil verilir (SDB1.2, E2.3). Öğrencilerden planlarını süre ve içerik açısından kendi kendilerine gözden geçirmeleri istenir.

   TDE4.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden hazırladıkları sunum planını Performans Görevi olarak teslim etmeleri ve Dereceli Puanlama Anahtarı ölçütlerine göre Öz Değerlendirme Formu’nu doldurmaları istenir. Ardından eşler birbirlerinin planlarını Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğretmen, hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliği konusunda sınıfça ulaşılan sonuçları özetler; öğrencilerden öğrenme günlüğüne bir cümlelik yansıma yazmaları istenir.

    TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada temel hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşamdaki yerini gösteren kısa bir haber ya da olay örneği sunar. Öğrencilerden örnekte hangi hak ve özgürlüğün söz konusu olduğunu ve bunun toplumsal düzenle ilişkisini söylemeleri istenir (E3.10). Haftanın hedefinin, farklı bakış açılarını içeren bir eleştiri metni yazmak ve bu yazıyı değerlendirmek olduğu açıklanır.

   TDE4.3TDE4.4
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metinden ve tahtadaki örnekten yararlanarak temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini en az iki farklı bakış açısından sıralamaları istenir. Bakış açıları sınıfta paylaşılır ve eleştiri metninin odağı belirlenir (E3.5, D11). (TDE4.3)

   TDE4.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden eleştiri metni için kime, neyin, nasıl ve nerede anlatılacağını, anlatımda hangi araçların kullanılacağını gösteren bir metin planı hazırlamaları istenir (SDB1.2). Plan, eş çalışmasıyla gözden geçirilir ve eksikler tamamlanır. (TDE4.3)

   TDE4.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Planın her bölümü için düşünceyi geliştirme yollarından (örnekleme, karşılaştırma gibi) uygun olanlar seçilir. Hedef kitleye ve içeriğe göre belirlenen söz varlığı ile günlük dilden örnekler çalışma kâğıdındaki sözcük listesine yazılır. (TDE4.3)

   TDE4.3
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden planlarına bağlı kalarak eleştiri metninin taslağını yazmaları istenir. Okuyucuya verilmek istenen iletiler açık veya örtük biçimde ifade edilir; özgün bir bakış açısı ortaya koyulması beklenir (E3.11). Görev ve sorumluluklarını yerine getirirken özverili davranmaları istenir (E1.4, E3.7, D16). (TDE4.3)

   TDE4.3
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Taslakta dil yapılarının işlevine uygun kullanılıp kullanılmadığı gözden geçirilir. Eksiltili yapı, bağlama, gönderim, değiştirim ve sözcük bağdaşıklığı ögelerine yer verilerek metin son hâline getirilir; yazım ve noktalama yanlışları düzeltilir. (TDE4.3)

   TDE4.3
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden yazma sürecine etki eden unsurlara yönelik öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.2). Form sonuçlarına göre metinde geliştirilecek yönler belirlenir ve öğrenme günlüğüne yazılır. (TDE4.4)

   TDE4.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler metinlerini eşleriyle değiştirir. Akran değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarındaki içeriğe uygunluk, özgünlük, dil ve üslup, metin planı, anlatım ilkeleri, yazım ve noktalama ölçütleri üzerinden dönüt verilir (E2.2). Belirlenen hatalar düzeltilir. (TDE4.4)

   TDE4.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Eleştiri metinleri performans görevi olarak toplanır ve öğretmen tarafından dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öğrenme günlüğüne 'Yazdığım metinde toplumsal duyarlılığı en iyi hangi yönüyle yansıttım?' sorusuna kısa bir yanıt yazmaları istenir. Öz ve akran değerlendirme sonuçları karşılaştırılarak güçlü ve geliştirilecek yönler sınıfla paylaşılır. (TDE4.4)

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; TDE4.4 Toplumsal duyarlılık bağlamında ortaya koyduğu yazısına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, yılbaşı vesilesiyle toplumun ahengini sağlayan ortak değerleri anımsatarak dersi başlatır. Etkileşimli tahtada temel hak ve özgürlükler, gerçeklik, edebî dil ve açıklık kavramları gösterilir; öğrencilerden bu kavramlardan birini günlük yaşamdan bir örnekle ilişkilendirmeleri istenir. Dersin amacı, çok modlu bir haber metnini dinleyip izleyerek anlam oluşturmak olarak duyurulur (TDE1.1, TDE1.2).

   TDE1.2
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, hak ve özgürlükler temasının hangi edebî türle ele alınabileceğine ilişkin kısa cevaplı sorular yöneltir ve soru-cevap tekniği uygulanır. Öğrencilerden bu konudaki görüş ve bilgilerini açıklamaları istenir (E2.3, E3.11). Yanıtlar etkileşimli tahtada listelenir.

   TDE1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Temel hak ve özgürlükleri konu edinen çok modlu bir haber metni etkileşimli tahtadan izletilir. İzlemeden önce öğrencilerden metnin oluşturulma amacına yönelik tahminlerini yazmaları istenir. İzlemenin ardından tahminler metinle karşılaştırılarak doğrulanır ya da düzeltilir.

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Haber metni yeniden izletilirken öğrencilerden anlamını bilmedikleri kelimeleri çalışma kâğıdına not etmeleri istenir. Kelimelerin anlamı metnin bağlamından hareketle tahmin edilir. Tahminler gerekçeleriyle sınıfta paylaşılarak karşılaştırılır.

   TDE1.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Metindeki hak ve özgürlüklerle ilgili iletileri değerlendirmek amacıyla dinleme/izleme stratejileri arasından uygun olan seçilir. Dinleme/izleme sürecine etki eden bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içeren bir gözlem formu oluşturulur (E3.7); bu formla öğrencilerin süreçteki gelişimleri takip edilir. Metin ve ortamla ilgili iletişim engelleri ortadan kaldırılır (SDB2.1).

   TDE1.1TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metinde sunulan bilgi ve görüşlerden hareketle öznel ve nesnel yargılar belirlenir. Öğrencilerden bu yargıları çalışma kâğıdında iki sütunda göstermeleri istenir (E3.2). Seçimler gerekçeleriyle sınıfta paylaşılır.

   TDE1.1TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kendi belirledikleri bir edebî türü seçmeleri ve bu türle dinlenen/izlenen metni tür özellikleri bakımından karşılaştırmaları istenir. İki metnin temel hak ve özgürlükleri ele alışıyla ilgili elde edilen sonuçlar çalışma kâğıdına yazılır.

   TDE1.1TDE1.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Hak ve özgürlükler temasının metinlerde nasıl ele alınıp işlendiğine yönelik eleştiriler görüş geliştirme tekniği kullanılarak ortaya konur (E3.10). Gruplar hâlinde görüşler gerekçelendirilir ve sınıfa sunulur.

   TDE1.1TDE1.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki sonuçlara dayanarak dinlenen/izlenen metinde hak ve özgürlüklerin nasıl ele alındığını açıklayan kısa bir performans görevi hazırlamaları istenir. Görev, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden dinleme/izleme sürecindeki gelişimlerini öz değerlendirme formuyla gözden geçirmeleri ve açık uçlu sorulara yanıt vermeleri istenir.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi…; TDE1.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Toplumun Ahengi temasını çağrıştıran bir fotoğraf ya da resim gösterir ve öğrencilerden görselin toplumsal uyum hakkında neyi düşündürdüğünü söylemelerini ister. Önceki haftada çalışılan dinleme/izleme becerileri kısaca hatırlatılır. Bu haftada dinlenen/izlenen metinlerin çözümleneceği ve çıkarımların kendi düşünceleriyle yansıtılacağı belirtilir. Günlük dil ve açıklık kavramlarının bir metnin anlaşılmasındaki yeri sorularla tartışılır (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Toplumun Ahengi temasına uygun çok modlu bir metni (kısa film, belgesel bölümü ya da konuşma kaydı) etkileşimli tahtadan açar. Öğrencilerden metni dikkatle izleyip konu, kişiler, ses ve görüntüyle ilgili anahtar sözcükleri not etmeleri istenir (E3.2). Metin ikinci kez izletilir ve notlar tamamlanır.

   TDE1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli eşleşerek notlarını karşılaştırır. Metnin içerik unsurları (konu, ana ileti, kişiler, mekân, görsel ve işitsel ögeler) belirlenir ve sınıfta ortak bir listeye yazılır. Öğretmen, günlük dilin ve açıklığın metinde nasıl kullanıldığını sorar.

   TDE1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden belirlenen içerik unsurlarını gösteren bir zihin haritası oluşturmaları istenir. Haritanın merkezine metnin konusu yazılır; dallarda görsel ve işitsel ögeler ile iletiler renk, sembol ve çizimlerle özgün biçimde gösterilir (E3.3). Gerekirse kavram haritası şablonundan yararlanılır.

   TDE1.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik takımlara ayrılır. Takımlar, metindeki görsel ve işitsel ögeler ile iletiler arasındaki etkileşimleri tespit ederek çalışma kâğıdındaki tabloya yazar. Her takım, en az üç etkileşimi örnek sahnelerle belirler (SDB2.2).

   TDE1.3TDE1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Takımlar tespit ettikleri etkileşimleri gerekçelendirerek sınıfa açıklar. Öğretmen, 'Bu ögenin iletiye katkısı nedir, başka bir ögeyle değişseydi ileti nasıl etkilenirdi?' sorularını yöneltir. Diğer takımlardan açıklamalara dair görüş bildirmeleri istenir (SDB3.3).

   TDE1.3TDE1.4
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Metnin anlaşılması ve çözümlenmesi için 'altı şapkalı düşünme' tekniği uygulanır. Her takıma bir şapka rengi verilir; takımlar metne ilişkin bilgileri, duyguları, olumlu ve olumsuz yönleri, yeni önerileri ve süreci yönetme biçimini o şapkanın bakışıyla ele alır. Şapkalar dönüşümlü değiştirilir (E2.2, E2.3, SDB2.2).

   TDE1.3TDE1.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden metne değer katan unsurları kendi beğenileri ve ilgi alanları doğrultusunda değerlendirmeleri istenir. Ardından dinlenen/izlenen metinden öğrendikleri bilgileri içeren öğrenme günlüğü oluşturulmaya başlanır (SDB1.1, E3.11).

   TDE1.3TDE1.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında gönüllü öğrencilerden öğrenme günlüklerindeki çıkarımları kendi düşünceleriyle kısa bir konuşma hâlinde sunmaları istenir. Zihin haritaları ve öğrenme günlükleri öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları ve metnin Toplumun Ahengi temasıyla ilişkisini açık uçlu bir soruyla yazılı olarak yanıtlamaları istenir.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerdeki çıkarımlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Enerji Tasarrufu Haftası kapsamında enerji tasarrufuyla ilgili güncel bir haber başlığını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere haberin hangi hak ve özgürlüğü ya da toplumsal sorunu ilgilendirdiği ve haberin hangi hedef kitleye, nasıl sunulabileceği sorulur. Yanıtlardan yola çıkılarak haftanın, toplumsal konulara duyarlı bir konuşmanın hak ve özgürlükler ekseninde hazırlanıp sunulmasına ayrıldığı belirtilir; temel hak ve özgürlükler ile toplumsal yaşam kavramları anımsatılır.

   TDE3.1
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere hak ve özgürlükleri esas alan bir haber metni oluşturmaları ve bunu sınıfta sunmalarına yönelik bir performans görevi verilir; görevin ölçütleri ve sunum süreci açıklanır. Öğrenciler ders kitabı ve görsel kaynaklardan (fotoğraf, resim) yararlanarak merak uyandıracak nitelikler taşıyan yaşanmış ya da kurgu bir olay seçer (E1.1).

   TDE3.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, hedef kitlenin özellikleri ve beklentilerini tartışarak görsel ve işitsel ögelerin seçimine, süreyi verimli kullanmaya ve beden dilinin kullanımına yönelik tahminler yürütür. Bu tahminlere göre hazırlık notları çıkarılır (SDB1.2, E2.1). Hak ve özgürlükler konusuna ve hedef kitleye uygun konuşma yöntem ve stratejileri belirlenir.

   TDE3.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, haber metninin içeriğini habercilik ilkelerine uygunluk bakımından karşılaştırarak “5N1K sorgulama tekniği” doğrultusunda eldeki bilgileri tasnif eder. Bilgiler planlanan haber akışına uygun biçimde düzenlenir ve haber metni oluşturulur (E3.7, OB1, KB3.2).

   TDE3.1TDE3.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Haber metni habercilik ilkeleri bakımından gözden geçirilir, gerekirse dinleyiciye daha iyi aktarılmak üzere yeniden düzenlenir. Öğrenciler temel hak ve özgürlükler, adalet, duyarlılık, dürüstlük, mahremiyet gibi unsurları gösteren bir kontrol listesi hazırlar. Metinde dürüst bir yaklaşım (D6), millî ve manevi değerler (D19), özel yaşamın gizliliği (D8) ve başkalarının sınırları (E2.2) gözetilir.

   TDE3.1TDE3.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, haberin içeriğini desteklemek ve etkileyiciliğini artırmak amacıyla görsel ögeler kullanılarak yorumlar içeren bir sunum planı hazırlar. Sesin anlam oluşturmak amacıyla etkili kullanımı için kısa bir ses çalışması yapılır (SDB1.2, E1.4, E1.5, OB2). Performans görevi için gereken hazırlığın sınıf dışında tamamlanması istenir.

   TDE3.1TDE3.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Hazırlanan haber metinleri sınıfta sunulur. Sunumlarda hak ve özgürlükler konusuna ve hedef kitleye uygun konuşma yöntem ve stratejileri uygulanır, iletişim engelleri ortadan kaldırılır ve görgü kurallarına uygun hareket edilir (SDB2.1, E1.4, E2.3).

   TDE3.1TDE3.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Sunumlar, performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden akran değerlendirme formunu ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Hak ve özgürlükler ile toplumsal yaşam kavramlarını ilişkilendiren bir kavram haritası oluşturulur. Öğrenme günlüklerine, habere konu olan toplumsal sorun için üretilen çözüm önerisini ve kullanılan konuşma stratejisini yazmaları istenir.

   TDE3.1TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.1 Güncel olayları takip edip toplumsal konulara duyarlı bir konuşmayı…; TDE3.2 Toplumsal sorunları anlama ve bu sorunlara çözüm üretme ile ilgili…; değerlendirme