1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: İş Sağlığı ve Güvenliği Dolu
- Ders
- İş Makineleri Teknolojisi
- Sınıf
- 10. Sınıf
- Tema / Ünite
- İş Sağlığı ve Güvenliği
- Konu
- İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler
- Süre
- 9 ders saati (360 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alabilme
Programlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
İş makineleri elektrik, elektronik ve dizel yakıt sistemlerinin bakımını, ayarlarını, arıza tespitini ve onarımını yapma
Diğer Derslerle İlişki MEB
Matematik, Fizik ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Açık Uçlu Sorular
- Eşleştirme Soruları
- Çoktan Seçmeli Sorular
- Derecelendirme Ölçeği
- Bağlama Dayalı Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Kontrol Listesi
- Zihin Haritası
- Balık Kılçığı
- Bülten Panosu
Bu derste öğrencilerin öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde gözlem formu, kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçları ile kısa cevap, boşluk doldurma, eşleştirme, açık uçlu, çoktan seçmeli, bağlam temelli vb. soru tiplerinden amaca uygun olanlar seçilerek kullanılabilir. Sınıf duvarına, atölye kuralları ve uygulamaları sırasında uyulması gereken iş sağlığı ve güvenliği kuralları ile ilgili bülten panosu hazırlanabilir. Öğrenme çıktılarında yer alan marş ve şarj sistemlerinin kontrolü, bakımı gibi uygulamalar bülten panosu, kontrol listesi, gözlem formu, dereceli puanlama anahtarlarıyla takip edilebilir. Öğrenciler, öz değerlendirme formlarıyla süreç boyunca hangi alanlarda güçlü olduklarını ve hangi alanlarda gelişim gösterdiklerini belirtebilir. Akran değerlendirme formlarıyla öğrencilerin ekip çalışması ve iş birliği becerileri değerlendirilebilir. Balık kılçığı, zihin haritası, kontrol listesi yöntemleri öğrencilerin bilişsel öğrenme seviyelerinin belirlenmesinde kullanılabilir.
Ön Değerlendirme Süreci Boş
Öğretmen tarafından doldurulacak
Köprü Kurma Boş
Öğretmen tarafından doldurulacak
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları MEB
- Derse Giriş35 dk
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ünitesine giriş: İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
- Keşfetme110 dk
İş Sağlığı ve Güvenliği: Öğrencilere atölye çalışma alanı tanıtılır, iş güvenliği kuralları ile muhtemel iş kazaları ve meslek hastalıkları açıklanır. Öğrencilerin iş güvenliği kuralları, iş kazaları ve meslek hastalıklarını kavrama düzeyleri, kelime ilişkilendirme testleri, karşılaştırma tablosu, boşluk doldurma, doğru/yanlış, kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir. Çalışma alanının nasıl düzenleneceği gösterildikten sonra öğrencilerden gruplara ayrılarak çalışma alanını iş güvenliği kurallarına uygun şekilde düzenlemeleri istenir (E2.2, SDB2.2). Yangın önleme tedbirleri kapsamında atölyedeki yangın tehlikeleri öğrencilere açıklanır, yangın söndürücüler ve diğer yangınla mücadele ekipmanlarının kullanımı uygulamalı olarak gösterilir; ardından öğrencilerden yangın söndürme ekipmanlarını tekniğine uygun olarak kullanmaları istenir (SDB3.3, D16.3). Atölyedeki muhtemel acil durumlar öğrencilere açıklanır, acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilir; ardından atölyedeki muhtemel acil durum senaryolarından biri (deprem, yangın, kimyasal dökülmesi atölyede karşılaşılabilecek iş kazaları vb.) seçilerek uygulama yaptırılır (D3.3, OB1). Çevrenin önemi öğrencilere açıklanır, atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılmasının gerekliliği vurgulanır; çevre koruma tedbirleri kapsamında atıkların depolanması, ayrıştırılması ve bertaraf edilmesi yöntemleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilere çalışma ortamında oluşan atıkları uygun şekilde ayrıştırma, depolama ve uzaklaştırma uygulaması yaptırılır (D18.3, OB4). Çalışma alet ve donanımlarının bakımları ve bakım yapılmadığında ortaya çıkabilecek olumsuzluklar öğrencilere gösterilerek açıklanır, bakım işlemlerinin nasıl yapılacağı uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerden çalışma alet ve donanımlarının bakımlarını yapmaları istenir (OB7). Kişisel koruyucu donanımlar (KKD) öğrencilere tanıtılır. İşin özelliğine göre kullanılması gereken kişisel koruyucu donanımların nasıl kullanılacağı öğrencilere gösterilerek açıklanır. Öğrencilerin kişisel koruyucu donanımları kavrama düzeyleri kelime ilişkilendirme testleri, boşluk doldurma, doğru/yanlış, kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı, ile değerlendirilebilir. Ardından öğrencilerden kurallara uygun şekilde KKD kullanımını göstermeleri istenir. Atölyede kullanılan güvenlik levhaları öğrencilere gösterilerek açıklanır. Öğrencilerden bu levhalardan gösterilenleri açıklamaları istenir. Bu öğrenme biriminde yer alan uygulamalarda öğrenci yeterliği, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Ayrıca öğrencilerin kendi gelişimlerini takip edebilmeleri için öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarından yararlanılabilir (KB2.14). Araç Elektrik Tesisatı: Öğrencilere araçlardaki elektrik tesisatının bileşenleri gösterilerek bunların çalışma sistemi açıklanır, sistemlerin özellikleri ile ilgili sorular sorarak öğrencilerde merak uyandırılır (E1.1). Araç üzerinde bulunan sigorta, röle, kablo, terminal, soket gibi elemanlar öğrencilere gösterilir. Bu elemanların görevleri açıklanarak öğrencilerin bunların yerlerini ve görevlerini tanımaları sağlanır (OB1). Araç elektrik tesisatı elemanlarının araç sistemindeki işlevleri ve bağlantı düzenleri açıklanarak kontrolleri gösterilir ve öğrenciler tarafından kontrol edilmesi sağlanır (SDB2.2). Öğrencilere farklı araçlara ait elektrik tesisat şemaları verilir ve öğrencilerin bunları incelemeleri sağlanır. Öğrencilerin sembollerin anlamlarını verilen şemalardan bulmaları ve enerji akış yönlerini belirtmeleri istenir (OB4). Öğrencilere kablo renkleriyle tesisat takibi yapma işlemi gösterilir ve uygulama yaptırılır. Devre üzerinde akım ve gerilim ölçümleri gösterilerek öğrencilere yaptırılır. Öğrencilerden ölçüm sonuçlarını katalog değerleriyle karşılaştırarak farkların nedenlerini tartışmaları istenir.
- Uygulama160 dk
Sigorta ve röle kutularının yerleri öğrencilere gösterilir, bu elemanların görevleri açıklanarak önemlerine dikkat çekilir. Öğrencilerin araç elektrik sistemlerinde kullanılan sigorta ve röle çeşitlerini sıralamaları ve arıza tespiti için gerekli teorik altyapıyı oluşturmaları sağlanır. Arızalı sigorta ve rölelerin avometre ile kontrolü açıklanarak öğrencilere yaptırılır. Arızalı parçalar öğrencilere değiştirtilir (KB2.16). Öğrencilerden arızanın nedenine yönelik çözüm önerisi geliştirmeleri istenir, öğrencilere gerekli bağlantılar yaptırılır ve sistemin yeniden çalışıp çalışmadığı kontrol ettirilir (D3.2). Uygulama süresince öğrencilere güvenli çalışma kurallarına uymaları gerektiği hatırlatılır. Çalışmalar zamanı planlı kullanabilecek şekilde yaptırılır ve her öğrencinin görev bilinciyle hareket etmesi sağlanır (E2.2). Bu süreç sonunda öğrencilerin araç elektrik tesisatının elemanlarını tanımaları, devre bağlantılarını doğru şekilde kurmaları, arızaları tespit edip bunlara çözüm uygulayabilmeleri, ölçüm sonuçlarını yorumlamaları, güvenli ve tasarruflu çalışmaları, ekip içinde etkin iletişim kurarak sorumluluk almaları hedeflenir. Aydınlatma ve Uyarı Sistemleri: Öğrencilere araç aydınlatma sisteminde kullanılan ampul çeşitleri tanıtılır. Öğrencilerin ampulleri sıralamaları, aydınlatma ve uyarı sistemlerinde kullanılan ampulleri göstermeleri sağlanır. Ampullerin kontrol edilmesi açıklanarak ampuller öğrencilere kontrol ettirilir. Öğrencilerden arızalı ampulleri tespit etmeleri ve ampullerin değişimini yapmaları istenir (OB4). Öğrencilere cihazla far ayarının yapılması açıklanarak far ayarı yaptırılır. Öğrencilere kornaların ve uyarı lambalarının yerleri gösterilerek elemanları ve çalışmaları açıklanır (KB2.5). Araç üstündeki tüm uyarı sistemlerinin kontrolleri (park, geri vites, fren, sis, sinyal, dörtlü flaşör vb.) gösterilerek öğrencilere yaptırılır ve öğrenciler gözlemlenir (OB7). Çalışmalar süresince öğrencilerin ekip içinde etkin iletişim kurmaları, iş birliği yapmaları ve ortak karar vermeleri sağlanır (SDB3.3). Bu süreç sonunda öğrencilerin aydınlatma ve uyarı sistemlerinin elemanlarını tanımaları, sistemin çalışma prensibini kavramaları, arızaları tespit edip doğru şekilde onarmaları; güvenli, planlı ve sorumlu biçimde çalışarak ekip içinde etkili iletişim kurabilmeleri hedeflenir. Marş Sistemi: Öğrencilere marş sisteminin yapısı açıklanır, sistemde yer alan ana parçalar gösterilir. Kontak anahtarının çalışması açıklanarak uçları öğrencilere avometre ile tespit ettirilir ve öğrencilerin anahtarın elektriksel durumu hakkında veri oluşturmaları sağlanır. Marş sistemi açıklandıktan sonra öğrencilere marş sistemindeki elektrik kablolarının dirençleri, marş motorunun çektiği akım ve yükteki voltaj değerleri açıklanarak ölçtürülür. Öğrencilerin ölçüm sonuçlarını nasıl yorumlamaları gerektiği açıklanır. Öğrencilere marş motorunun araçtan sökülmesi gösterilerek uygulaması yaptırılır (SDB2.2). Sökülen ve dağıtılan marş motorunun elektriksel ve fiziki kontrolleri gösterildikten sonra öğrencilere yaptırılır (D16.3). Tüm kontroller tamamlandıktan ve gerekli parça değişimleri öğrencilere yaptırıldıktan sonra marş motoru araca yeniden monte ettirilir. Çalışma sonrası sistemin düzgün çalışıp çalışmadığı öğrencilere kontrol ettirilir. Öğrencilerin bu süreçte planlı, dikkatli, güvenli ve sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri sağlanır. Şarj Sistemi: Öğrencilere şarj sistemi elemanlarının araç üzerindeki yerleri gösterilerek açıklamalar yapılır (KB2.5). Öğrencilere şarj sistemine ait elektrik tesisatı parçaları inceletilir ve öğrencilerin şarj sistemi ile ilgili bilgi toplamaları sağlanır (OB1). Şarj voltajını araç üzerinde ölçme işlemi gösterildikten sonra bunun öğrenciler tarafından yapılması sağlanır. Alternatörün araç üzerinden sökülmesi uygulaması gösterildikten sonra öğrencilere yaptırılır. Bu aşama ortak çalışma gerektirdiği için öğrencilerin kişi ve gruplarla iş birliği yapmaları desteklenir (SDB2.2). Sökülen alternatörün fiziki ve elektriksel kontrolleri gösterilerek bunun öğrenciler tarafından yapılması sağlanır (OB7). Tüm kontroller tamamlandıktan ve gerekli değişimler öğrencilere yaptırıldıktan sonra alternatörün araca yeniden takılması uygulaması yaptırılır. Bu onarım süreciyle öğrencilerin problemleri tanımlayıp çözme yeteneklerini geliştirmeleri sağlanır (SDB3.3). Araç Gösterge ve Güvenlik Sistemleri: Öğrencilere gösterge panelinin üzerindeki uyarı işaret ve lambaları tanıtılır ve ışıkların anlamları açıklanır. Öğrencilere avometre veya arıza tespit cihazı kullandırılarak güvenlik sistemlerinin kontrolleri yaptırılır. Bu süreçte hava yastığı sensörlerinin ve gösterge panelinin elektriksel kontrolleri yaptırılır. Öğrencilerin doğru ve güvenilir bir şekilde çalışmaları sağlanır, öğrencilere bu davranışın hayati önemi vurgulanır. Öğrencilere arızanın kaynağının belirlenmesi ve gerekli durumlarda arızalı gösterge, hava yastığı, sensör veya emniyet kemeri sistemlerinin değiştirilmesi açıklanarak uygulamaları yaptırılır. Güvenlik sistemlerinin ardından öğrencilere immobilizer, uzaktan kumanda, alarm, akıllı giriş sistemleri gibi konfor ve güvenlik sistemleri tanıtılır. Bu sistemlerin çalışma prensipleri öğrencilere açıklanır ve öğrencilerin elemanları sınıflandırmaları sağlanır (KB2.5). Ardından öğrencilerle birlikte planlı biçimde arıza tespit cihazı kullanarak kontroller yapılır (D3.2). Uzaktan kumanda pilinin avometre ile kontrol edilmesi gibi basit işlemlerden arızalı sistem parçalarının değişimine kadar geçen süreçler öğrencilere uygulatılır. Öğrencilerin ölçüm ve inceleme sonuçlarına göre karar verme becerilerini geliştirmeleri sağlanır (KB3.1). İş Makineleri: Öğrencilere iş ve inşaat makineleri, endüstriyel makineleri, yol ve asfalt makineleri tanıtılır. İşe uygun makine seçimi yapma yöntemleri, makine seçiminde dikkat edilecek hususlar, makinelerin görevleri ve kullanım alanları açıklanır. Öğrencilerden konu ile ilgili kısa raporlar hazırlamaları beklenir. Hazırlanan raporlar, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir (OB1, E1.1). Öğrencilerin iş ve inşaat makinelerinin, endüstriyel makinelerin, yol ve asfalt makinelerinin çalışma fonksiyonlarını ve verimli kullanma yöntemlerini sıralamaları sağlanır. Öğrencilerden konu ile ilgili internet ortamında araştırma yaparak kısa raporlar hazırlamaları beklenir (KB2.3, KB2.6). Öğrencilere örnek bir iş verilerek işe uygun makine seçimi yapmak için onlardan araştırma raporu hazırlamaları istenir (KB2.7). Hazırlanan raporlar, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir. İş Makineleri Elektronik Kontrol Sistemleri: Öğrencilere iş makineleri kontrol sisteminin yapısı tanıtılır, sistemin temelini oluşturan müşirlerin, sensörlerin, selenoidlerin, aktüatörlerin, ECU'nun ve MCU'nun çalışma mantığı anlatılır. Öğrencilerin sisteme dair kapsamlı bilgi toplama sürecine katılmaları sağlanır (OB1). Öğrencilerin müşirlerin, sensörlerin, selenoidlerin, aktüatörlerin işlevlerini anlamaları için her birinin çalışma prensibi öğrencilere anlatılır. Öğrencilere avometre, osiloskop, diyagnostik test cihazı ve monitör ile müşir, sensör ve selenoid testleri gösterilerek yaptırılır. Öğrencilerin elde ettikleri test verilerini yorumlamaları sağlanır (KB2.16). Öğrenciler tarafından bu veriler analiz edilerek arızanın kesin kaynağı belirlenir.
- Sonuçlandırma55 dk
Öğrencilerin "c) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırılma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır" düzeyine ulaşması gözlenir; açık Uçlu Sorular ile değerlendirilir.
Sınıf defteri: İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler; değerlendirme
Derse Giriş 35 dk
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ünitesine giriş: İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
Keşfetme 110 dk
İş Sağlığı ve Güvenliği: Öğrencilere atölye çalışma alanı tanıtılır, iş güvenliği kuralları ile muhtemel iş kazaları ve meslek hastalıkları açıklanır. Öğrencilerin iş güvenliği kuralları, iş kazaları ve meslek hastalıklarını kavrama düzeyleri, kelime ilişkilendirme testleri, karşılaştırma tablosu, boşluk doldurma, doğru/yanlış, kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir. Çalışma alanının nasıl düzenleneceği gösterildikten sonra öğrencilerden gruplara ayrılarak çalışma alanını iş güvenliği kurallarına uygun şekilde düzenlemeleri istenir (E2.2, SDB2.2). Yangın önleme tedbirleri kapsamında atölyedeki yangın tehlikeleri öğrencilere açıklanır, yangın söndürücüler ve diğer yangınla mücadele ekipmanlarının kullanımı uygulamalı olarak gösterilir; ardından öğrencilerden yangın söndürme ekipmanlarını tekniğine uygun olarak kullanmaları istenir (SDB3.3, D16.3). Atölyedeki muhtemel acil durumlar öğrencilere açıklanır, acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilir; ardından atölyedeki muhtemel acil durum senaryolarından biri (deprem, yangın, kimyasal dökülmesi atölyede karşılaşılabilecek iş kazaları vb.) seçilerek uygulama yaptırılır (D3.3, OB1). Çevrenin önemi öğrencilere açıklanır, atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılmasının gerekliliği vurgulanır; çevre koruma tedbirleri kapsamında atıkların depolanması, ayrıştırılması ve bertaraf edilmesi yöntemleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilere çalışma ortamında oluşan atıkları uygun şekilde ayrıştırma, depolama ve uzaklaştırma uygulaması yaptırılır (D18.3, OB4). Çalışma alet ve donanımlarının bakımları ve bakım yapılmadığında ortaya çıkabilecek olumsuzluklar öğrencilere gösterilerek açıklanır, bakım işlemlerinin nasıl yapılacağı uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerden çalışma alet ve donanımlarının bakımlarını yapmaları istenir (OB7). Kişisel koruyucu donanımlar (KKD) öğrencilere tanıtılır. İşin özelliğine göre kullanılması gereken kişisel koruyucu donanımların nasıl kullanılacağı öğrencilere gösterilerek açıklanır. Öğrencilerin kişisel koruyucu donanımları kavrama düzeyleri kelime ilişkilendirme testleri, boşluk doldurma, doğru/yanlış, kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı, ile değerlendirilebilir. Ardından öğrencilerden kurallara uygun şekilde KKD kullanımını göstermeleri istenir. Atölyede kullanılan güvenlik levhaları öğrencilere gösterilerek açıklanır. Öğrencilerden bu levhalardan gösterilenleri açıklamaları istenir. Bu öğrenme biriminde yer alan uygulamalarda öğrenci yeterliği, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Ayrıca öğrencilerin kendi gelişimlerini takip edebilmeleri için öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarından yararlanılabilir (KB2.14). Araç Elektrik Tesisatı: Öğrencilere araçlardaki elektrik tesisatının bileşenleri gösterilerek bunların çalışma sistemi açıklanır, sistemlerin özellikleri ile ilgili sorular sorarak öğrencilerde merak uyandırılır (E1.1). Araç üzerinde bulunan sigorta, röle, kablo, terminal, soket gibi elemanlar öğrencilere gösterilir. Bu elemanların görevleri açıklanarak öğrencilerin bunların yerlerini ve görevlerini tanımaları sağlanır (OB1). Araç elektrik tesisatı elemanlarının araç sistemindeki işlevleri ve bağlantı düzenleri açıklanarak kontrolleri gösterilir ve öğrenciler tarafından kontrol edilmesi sağlanır (SDB2.2). Öğrencilere farklı araçlara ait elektrik tesisat şemaları verilir ve öğrencilerin bunları incelemeleri sağlanır. Öğrencilerin sembollerin anlamlarını verilen şemalardan bulmaları ve enerji akış yönlerini belirtmeleri istenir (OB4). Öğrencilere kablo renkleriyle tesisat takibi yapma işlemi gösterilir ve uygulama yaptırılır. Devre üzerinde akım ve gerilim ölçümleri gösterilerek öğrencilere yaptırılır. Öğrencilerden ölçüm sonuçlarını katalog değerleriyle karşılaştırarak farkların nedenlerini tartışmaları istenir.
Uygulama 160 dk
Sigorta ve röle kutularının yerleri öğrencilere gösterilir, bu elemanların görevleri açıklanarak önemlerine dikkat çekilir. Öğrencilerin araç elektrik sistemlerinde kullanılan sigorta ve röle çeşitlerini sıralamaları ve arıza tespiti için gerekli teorik altyapıyı oluşturmaları sağlanır. Arızalı sigorta ve rölelerin avometre ile kontrolü açıklanarak öğrencilere yaptırılır. Arızalı parçalar öğrencilere değiştirtilir (KB2.16). Öğrencilerden arızanın nedenine yönelik çözüm önerisi geliştirmeleri istenir, öğrencilere gerekli bağlantılar yaptırılır ve sistemin yeniden çalışıp çalışmadığı kontrol ettirilir (D3.2). Uygulama süresince öğrencilere güvenli çalışma kurallarına uymaları gerektiği hatırlatılır. Çalışmalar zamanı planlı kullanabilecek şekilde yaptırılır ve her öğrencinin görev bilinciyle hareket etmesi sağlanır (E2.2). Bu süreç sonunda öğrencilerin araç elektrik tesisatının elemanlarını tanımaları, devre bağlantılarını doğru şekilde kurmaları, arızaları tespit edip bunlara çözüm uygulayabilmeleri, ölçüm sonuçlarını yorumlamaları, güvenli ve tasarruflu çalışmaları, ekip içinde etkin iletişim kurarak sorumluluk almaları hedeflenir. Aydınlatma ve Uyarı Sistemleri: Öğrencilere araç aydınlatma sisteminde kullanılan ampul çeşitleri tanıtılır. Öğrencilerin ampulleri sıralamaları, aydınlatma ve uyarı sistemlerinde kullanılan ampulleri göstermeleri sağlanır. Ampullerin kontrol edilmesi açıklanarak ampuller öğrencilere kontrol ettirilir. Öğrencilerden arızalı ampulleri tespit etmeleri ve ampullerin değişimini yapmaları istenir (OB4). Öğrencilere cihazla far ayarının yapılması açıklanarak far ayarı yaptırılır. Öğrencilere kornaların ve uyarı lambalarının yerleri gösterilerek elemanları ve çalışmaları açıklanır (KB2.5). Araç üstündeki tüm uyarı sistemlerinin kontrolleri (park, geri vites, fren, sis, sinyal, dörtlü flaşör vb.) gösterilerek öğrencilere yaptırılır ve öğrenciler gözlemlenir (OB7). Çalışmalar süresince öğrencilerin ekip içinde etkin iletişim kurmaları, iş birliği yapmaları ve ortak karar vermeleri sağlanır (SDB3.3). Bu süreç sonunda öğrencilerin aydınlatma ve uyarı sistemlerinin elemanlarını tanımaları, sistemin çalışma prensibini kavramaları, arızaları tespit edip doğru şekilde onarmaları; güvenli, planlı ve sorumlu biçimde çalışarak ekip içinde etkili iletişim kurabilmeleri hedeflenir. Marş Sistemi: Öğrencilere marş sisteminin yapısı açıklanır, sistemde yer alan ana parçalar gösterilir. Kontak anahtarının çalışması açıklanarak uçları öğrencilere avometre ile tespit ettirilir ve öğrencilerin anahtarın elektriksel durumu hakkında veri oluşturmaları sağlanır. Marş sistemi açıklandıktan sonra öğrencilere marş sistemindeki elektrik kablolarının dirençleri, marş motorunun çektiği akım ve yükteki voltaj değerleri açıklanarak ölçtürülür. Öğrencilerin ölçüm sonuçlarını nasıl yorumlamaları gerektiği açıklanır. Öğrencilere marş motorunun araçtan sökülmesi gösterilerek uygulaması yaptırılır (SDB2.2). Sökülen ve dağıtılan marş motorunun elektriksel ve fiziki kontrolleri gösterildikten sonra öğrencilere yaptırılır (D16.3). Tüm kontroller tamamlandıktan ve gerekli parça değişimleri öğrencilere yaptırıldıktan sonra marş motoru araca yeniden monte ettirilir. Çalışma sonrası sistemin düzgün çalışıp çalışmadığı öğrencilere kontrol ettirilir. Öğrencilerin bu süreçte planlı, dikkatli, güvenli ve sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri sağlanır. Şarj Sistemi: Öğrencilere şarj sistemi elemanlarının araç üzerindeki yerleri gösterilerek açıklamalar yapılır (KB2.5). Öğrencilere şarj sistemine ait elektrik tesisatı parçaları inceletilir ve öğrencilerin şarj sistemi ile ilgili bilgi toplamaları sağlanır (OB1). Şarj voltajını araç üzerinde ölçme işlemi gösterildikten sonra bunun öğrenciler tarafından yapılması sağlanır. Alternatörün araç üzerinden sökülmesi uygulaması gösterildikten sonra öğrencilere yaptırılır. Bu aşama ortak çalışma gerektirdiği için öğrencilerin kişi ve gruplarla iş birliği yapmaları desteklenir (SDB2.2). Sökülen alternatörün fiziki ve elektriksel kontrolleri gösterilerek bunun öğrenciler tarafından yapılması sağlanır (OB7). Tüm kontroller tamamlandıktan ve gerekli değişimler öğrencilere yaptırıldıktan sonra alternatörün araca yeniden takılması uygulaması yaptırılır. Bu onarım süreciyle öğrencilerin problemleri tanımlayıp çözme yeteneklerini geliştirmeleri sağlanır (SDB3.3). Araç Gösterge ve Güvenlik Sistemleri: Öğrencilere gösterge panelinin üzerindeki uyarı işaret ve lambaları tanıtılır ve ışıkların anlamları açıklanır. Öğrencilere avometre veya arıza tespit cihazı kullandırılarak güvenlik sistemlerinin kontrolleri yaptırılır. Bu süreçte hava yastığı sensörlerinin ve gösterge panelinin elektriksel kontrolleri yaptırılır. Öğrencilerin doğru ve güvenilir bir şekilde çalışmaları sağlanır, öğrencilere bu davranışın hayati önemi vurgulanır. Öğrencilere arızanın kaynağının belirlenmesi ve gerekli durumlarda arızalı gösterge, hava yastığı, sensör veya emniyet kemeri sistemlerinin değiştirilmesi açıklanarak uygulamaları yaptırılır. Güvenlik sistemlerinin ardından öğrencilere immobilizer, uzaktan kumanda, alarm, akıllı giriş sistemleri gibi konfor ve güvenlik sistemleri tanıtılır. Bu sistemlerin çalışma prensipleri öğrencilere açıklanır ve öğrencilerin elemanları sınıflandırmaları sağlanır (KB2.5). Ardından öğrencilerle birlikte planlı biçimde arıza tespit cihazı kullanarak kontroller yapılır (D3.2). Uzaktan kumanda pilinin avometre ile kontrol edilmesi gibi basit işlemlerden arızalı sistem parçalarının değişimine kadar geçen süreçler öğrencilere uygulatılır. Öğrencilerin ölçüm ve inceleme sonuçlarına göre karar verme becerilerini geliştirmeleri sağlanır (KB3.1). İş Makineleri: Öğrencilere iş ve inşaat makineleri, endüstriyel makineleri, yol ve asfalt makineleri tanıtılır. İşe uygun makine seçimi yapma yöntemleri, makine seçiminde dikkat edilecek hususlar, makinelerin görevleri ve kullanım alanları açıklanır. Öğrencilerden konu ile ilgili kısa raporlar hazırlamaları beklenir. Hazırlanan raporlar, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir (OB1, E1.1). Öğrencilerin iş ve inşaat makinelerinin, endüstriyel makinelerin, yol ve asfalt makinelerinin çalışma fonksiyonlarını ve verimli kullanma yöntemlerini sıralamaları sağlanır. Öğrencilerden konu ile ilgili internet ortamında araştırma yaparak kısa raporlar hazırlamaları beklenir (KB2.3, KB2.6). Öğrencilere örnek bir iş verilerek işe uygun makine seçimi yapmak için onlardan araştırma raporu hazırlamaları istenir (KB2.7). Hazırlanan raporlar, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir. İş Makineleri Elektronik Kontrol Sistemleri: Öğrencilere iş makineleri kontrol sisteminin yapısı tanıtılır, sistemin temelini oluşturan müşirlerin, sensörlerin, selenoidlerin, aktüatörlerin, ECU'nun ve MCU'nun çalışma mantığı anlatılır. Öğrencilerin sisteme dair kapsamlı bilgi toplama sürecine katılmaları sağlanır (OB1). Öğrencilerin müşirlerin, sensörlerin, selenoidlerin, aktüatörlerin işlevlerini anlamaları için her birinin çalışma prensibi öğrencilere anlatılır. Öğrencilere avometre, osiloskop, diyagnostik test cihazı ve monitör ile müşir, sensör ve selenoid testleri gösterilerek yaptırılır. Öğrencilerin elde ettikleri test verilerini yorumlamaları sağlanır (KB2.16). Öğrenciler tarafından bu veriler analiz edilerek arızanın kesin kaynağı belirlenir.
Sonuçlandırma 55 dk
Öğrencilerin "c) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırılma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır" düzeyine ulaşması gözlenir; açık Uçlu Sorular ile değerlendirilir.
Farklılaştırma Boş
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Çalışma kâğıdı
Kaynaklar
- İş Makineleri Teknolojisi Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- İş Makineleri Teknolojisi
- Sınıf
- 10. Sınıf
- Ünite / Tema
- İş Sağlığı ve Güvenliği
- Konu
- İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler
- Önerilen Süre
- 9 ders saati (360 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II DPO
Kazanımlar
Açıklamalar
- a) Atölye çalışma alanı tanıtılır.
- b) İş güvenliği kuralları açıklanır.
- c) Muhtemel iş kazaları açıklanır.
- d) Meslek hastalıkları açıklanır.
- e) İş güvenliği kurallarına uygun olarak çalışma alanı düzenlenmesi gösterilerek yaptırılır.
- a) Atölyedeki yangın tehlikeleri açıklanır.
- b) Yangın söndürücü ve diğer ekipmanın kullanımı uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
- a) Atölyedeki muhtemel acil durumlar açıklanır.
- b) Çeşitli acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
- a) Çevrenin önemi açıklanır.
- b) Atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılması gerektiği açıklanır.
- c) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırılma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır.
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
- Anlatım
- Soru-Cevap
- Problem Çözme
- Gösterip Yaptırma
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Çalışma kâğıdı
Kaynaklar
- İş Makineleri Teknolojisi Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler ile ilgili günlük yaşamdan ya da meslekten bir örnek veya soru ile derse başlanır.
Güdüleme
İş Güvenliği Kuralları / Yangın Önleme Tedbirleri / Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler / Çevre Korumayla İlgili Tedbirler konusunun meslekteki ve günlük yaşamdaki yeri vurgulanır.
Gözden Geçirme
Öğrencilerin konuyla ilgili ön bilgileri sorularla yoklanır.
Derse Geçiş
Haftanın kazanımları öğrencilerle paylaşılır: Çalışma alanını iş güvenliği kurallarına uygun olarak düzenler. Yangın önleme tedbirlerini alır. Acil durumlarda yapılması gerekenleri uygular. Çevre koruma ile ilgili tedbirleri alır.
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Anlatım, soru-cevap ve gösterip yaptırma ile:
1) İş güvenliği kuralları açıklanır.
2) Muhtemel iş kazaları açıklanır.
3) Meslek hastalıkları açıklanır.
4) Çevrenin önemi açıklanır.
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Atölye/laboratuvar uygulaması (grup çalışması, öğretmen gözetiminde):
1) Atölye çalışma alanı tanıtılır.
2) İş güvenliği kurallarına uygun olarak çalışma alanı düzenlenmesi gösterilerek yaptırılır.
3) Atölyedeki yangın tehlikeleri açıklanır.
4) Yangın söndürücü ve diğer ekipmanın kullanımı uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
5) Atölyedeki muhtemel acil durumlar açıklanır.
6) Çeşitli acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
7) Atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılması gerektiği açıklanır.
8) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırılma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır.
Özet
Haftanın konuları öğrencilerle birlikte özetlenir; bir sonraki dersin konusu duyurulur.
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Açık Uçlu Sorular
- Eşleştirme Soruları
- Çoktan Seçmeli Sorular
- Derecelendirme Ölçeği
- Bağlama Dayalı Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Kontrol Listesi
- Zihin Haritası
- Balık Kılçığı
- Bülten Panosu
Grupla Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Grup çalışması gözlem formu
Öğrenme Güçlüğü Olan ve İleri Düzey Öğrenciler İçin Ek Ölçme-Değerlendirme
BÖLÜM IV — Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
- Belirtilen tarihlerde ve haftalarda, müfredat programına göre değişiklikler yapılabilir.
- Öğrenci merkezli öğretim yöntemleri ve teknikleri aktif olarak kullanılacaktır.
- Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde çeşitlilik sağlanacak ve süreç odaklı değerlendirme yapılacaktır.
- Bireysel farklılıklar dikkate alınarak öğretime yön verilecektir.
- Teknoloji entegrasyonu ile öğrenme süreçleri desteklenecektir.