Fen Lisesi - Fen Lisesi (Fen Lisesi) alanında Osmanlı Türkçesi dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 2 ders saati.
Üniteler ve Konular
1. Osmanlı Türkçesini Tanıyalım (4 ders saati)
Birinci ünitelerin kazanımları, “Osmanlı Türkçesine giriş” teması çerçevesinde belirlenmiştir. Bu tema çerçevesinde; 10. sınıf düzeyinde Osmanlı Türkçesinin tanıtılmasına ve öğrenilmesinin gerekliliğine, 11. sınıf düzeyinde Türkçenin Arapça ve Farsçayla ilişkilerine, 12. sınıf düzeyinde Osmanlı Türkçesinin günümüze bakan yönünü belirlemeye ve Osmanlı Türkçesi eserlerine ilişkin kazanımlar yer almaktadır.
- Osmanlı Türkçesi ve Türkçe
- 10.1.1.1 Türkçe-Osmanlı Türkçesi ilişkisini açıklar.
- Niçin Osmanlı Türkçesi Öğreniyoruz?
- 10.1.2.1 Osmanlı Türkçesini öğrenmenin gerekliliğini açıklar.
- Osmanlı Türkçesinin Günümüzdeki Yeri
- 10.1.3.1 Osmanlı Türkçesi ile ortaya konulmuş kültür varlıklarına örnekler verir.
- 10.1.3.2 Osmanlı Türkçesinin günümüzdeki kullanım alanlarını açıklar.
- Osmanlı Türkçesinin Tarihî Seyri
- 10.1.4.1 Osmanlı Türkçesinin tarihî gelişimini açıklar.
2. Osmanlı Türkçesi Alfabesi (Matbu) (6 ders saati)
İkinci ünitelerin teması, “alfabe”dir. Bu ünitelerde, Osmanlı Türkçesi alfabesi ve bu alfabenin değişik biçimleriyle (hat çeşitleri) ilgili kazanımlar yer almaktadır. Kazanımlar, öğrencilerin Osmanlı Türkçesi alfabesiyle (matbu ve rika) ilgili yeterliliklerini geliştirmeyi hedeflemektedir. 10. sınıf düzeyinde Osmanlı Türkçesi alfabesindeki matbu harflerle ilgili kazanımlar, 11. sınıf düzeyinde rika harfleriyle ilgili kazanımlar, 12. sınıf düzeyinde ise diğer yazı çeşitleriyle ilgili kazanımlar yer almaktadır. Osmanlı Türkçesi alfabesiyle direkt ilgili bazı konulara ait (harflerin sayı değerleri, çeviri yazı sistemi) kazanımlar da bu tema etrafında toplanmıştır.
- Osmanlı Türkçesi Alfabesi
- 10.2.1.1 Osmanlı Türkçesi alfabesindeki matbu harfleri adlarıyla okur.
- 10.2.1.2 Osmanlı Türkçesi alfabesini Kur’an alfabesiyle karşılaştırır.
- Harflerin Birleşme Durumları
- 10.2.2.1 Harflerin; kelimenin başında, ortasında ve sonunda aldıkları şekilleri tanır.
- 10.2.2.2 Kendinden sonraki harflere birleşmeyen harfleri ayırt eder.
- Rakamlar ve Noktalama İşaretleri
- 10.2.3.1 Rakamları ve noktalama işaretlerini tanır.
3. Türkçe Kelimelerin Okunuşu (8 ders saati)
Üçüncü ünitelerin kazanımları, “okuma kuralları” teması çerçevesinde tasarlanmış ve bu ünitelerde Osmanlı Türkçesi metinlerini okumaya ilişkin kazanımlara yer verilmiştir. Bu ünitelerin kazanımlarıyla; kelime, cümle ve metin düzeyinde okuma becerisi edindirmek hedeflenmektedir. 10. sınıf düzeyinde Türkçe kelimeleri okuma kurallarıyla ilgili kazanımlar, 11 ve 12. sınıf düzeyinde ise Arapça ve Farsça asıllı Türkçeleşmiş kelimeleri tanıma ve okumaya ilişkin kazanımlar yer almaktadır.
- Osmanlı Türkçesinde Okutucu Harfler
- 10.3.1.1 Kelime içindeki okutucu harfleri ünlü karşılıklarıyla okur.
- 10.3.1.2 Okutucu harflerin kendi sesleriyle okunabileceğini kavrar.
- “Elif Okutucusu” ve “A” Sesi
- 10.3.2.1 Elif okutucusuyla ilgili okuma kurallarını kavrar.
- 10.3.2.2 Elif okutucusuyla gösterilen sesleri okur.
- “He Okutucusu” ve “E, A” Sesleri
- 10.3.3.1 He okutucusuyla ilgili okuma kurallarını kavrar.
- 10.3.3.2 He okutucusuyla gösterilen sesleri okur.
- “Vav Okutucusu” ve “O, Ö, U, Ü” Sesleri
- 10.3.4.1 Vav okutucusuyla ilgili okuma kurallarını kavrar.
- 10.3.4.2 Vav okutucusuyla gösterilen sesleri okur.
- “Ye Okutucusu” ve “I, İ” Sesleri
- 10.3.5.1 Ye okutucusuyla ilgili okuma kurallarını kavrar.
- 10.3.5.2 Ye okutucusuyla gösterilen sesleri okur.
4. Okumaya Yardımcı Esaslar (8 ders saati)
Dördüncü ünitelerin kazanımları, “tamamlayıcı bilgiler” teması etrafında belirlenmiştir. Bu ünitelerin kazanımlarıyla; Osmanlı Türkçesinin söz varlığını tanıtmak, okumayı kolaylaştırmak, okuma sırasında karşılaşılabilecek güçlükleri gidermek hedeflenmiştir. 10. sınıf düzeyinde kef harfi, ünsüzlerde kalınlık-incelik (ünlü ünsüz uyumu), Türkçe ekler ve Arapça-Farsça asıllı kelimeler; 11. sınıf düzeyinde tamlamalar ve kelimelerde nicelik; 12. sınıf düzeyinde ise takvim bilgisi, sayılar ve Arapça-Farsça asıllı kalıplaşmış ifadelerle ilgili kazanımlara yer verilmiştir.
- Osmanlı Türkçesinde Kef Harfinin Okunuşu
- 10.4.1.1 Kef harfinin “k, g, ğ, n, v, y” seslerine karşılık geldiğini kavrar.
- Ünsüzlerin Okunuşunda Kalınlık ve İncelik
- 10.4.2.1 Osmanlı Türkçesinde kalın ve ince karşılığı olan ünsüzleri okur.
- Eklerin Okunuşu
- 10.4.3.1 Osmanlı Türkçesi alfabesiyle yazılmış ekleri okur.
- Arapça ve Farsça Asıllı Türkçeleşmiş Kelimelerin Okunuşu
- 10.4.4.1 Arapça ve Farsça asıllı Türkçeleşmiş kelime örneklerini okur.
- 10.4.4.2 Türkçe asıllı kelimelerde kullanılmayan harfleri tanır.
5. Osmanlı Türkçesiyle Yazılmış Kolay Metinler (38 ders saati)
Beşinci ünitelerin teması, “metin okuma”dır. Bu ünitelerde yer verilen kazanımlarla okumayı, hızlı ve etkin bir hâle getirmek ve önceki aşamalarda edinilen beceri ve yeterliliklerin uygulanabileceği bir alan oluşturmak hedeflenmiştir. 10. sınıf düzeyinde matbu, 11. sınıf düzeyinde rika ve 12. sınıf düzeyinde nesih (matbu), rika, sülüs, talik, kûfi, divani yazı çeşitlerini tanımaya veya okumaya yönelik kazanımlar bulunmaktadır.
- Seçme Okuma Metinleri
- 10.5.1.1 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış matbu metinleri okur.
- 10.5.1.2 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinleri içerik bakımından değerlendirir.
- 10.5.1.3 Osmanlı Türkçesi lügati kullanır.
- 10.5.1.4 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinleri okumaya istek duyar.
6. Harf, Kelime ve Cümle Yazma (Matbu) (8 ders saati)
Altıncı ve son ünitelerin teması, “yazma çalışmaları”dır. Bu ünitelerde, Osmanlı Türkçesi alfabesiyle yazma becerisi edindirmeye yönelik kazanımlar bulunmaktadır. Bu kazanımlarla öğrencilerin; harf, kelime ve cümle düzeyinde Osmanlı Türkçesini sınırlı ölçüde yazma becerisine sahip olmaları amaçlanmıştır. 10. sınıf düzeyinde matbu harflerle harf, kelime ve cümle yazma, 11 ve 12. sınıf düzeyinde ise el yazısıyla (rika) harf, kelime ve cümle yazma çalışmalarına ilişkin kazanımlar yer almaktadır.
- Osmanlı Türkçesi Alfabesindeki Matbu Harfleri Yazma
- 10.6.1.1 Osmanlı Türkçesi alfabesindeki matbu harfleri yazar.
- Matbu Harflerle Kelime ve Cümle Yazma
- 10.6.2.1 Türkçe kelimeleri Osmanlı Türkçesiyle yazar.
- 10.6.2.2 Osmanlı Türkçesi alfabesiyle yazma çalışmaları yapar.
- 10.6.2.3 Osmanlı Türkçesi alfabesindeki estetik yönü fark eder.
Dersin Amaçları
- Bu programla öğrencilerin; Türkçenin tarihî seyri içerisinde Osmanlı Türkçesinin yeri ve önemi hakkında bilgi sahibi olmaları, Osmanlı Türkçesinin birlik ve beraberliği sağlayıcı bir unsur olduğunu kavramaları, Osmanlı Türkçesinin dilimiz ve milletimiz açısından önemini kavramaları, Osmanlı Türkçesi okuma kurallarını ses, kelime, kelime grubu, cümle ve metin düzeyinde uygulamaları, Osmanlı Türkçesinin kendine özgü ses, yapı ve anlam özelliklerini kavramaları, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eserleri tanımaları, okumaları ve anlamaları, Türkçeyi doğru ve güzel kullanmada Osmanlı Türkçesinin rolünü açıklamaları, Osmanlı Türkçesiyle harf, kelime ve cümle düzeyinde yazmaları, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinleri okuyarak kelime hazinelerini zenginleştirmeleri, Hat çeşitlerini ve hat sanatını tanımaları, Osmanlı Türkçesi alfabesinin estetik yönünü keşfetmeleri, Osmanlı Türkçesinin günümüze taşıdığı büyük kültür mirasını sahiplenmeleri, Osmanlı Türkçesinin; millî, manevi ve kültürel değerlerin aktarılmasındaki önemini kavramaları, Osmanlı Türkçesi ile ilgili kavramları doğru ve yerinde kullanmaları, Türkçe-Arapça-Farsça ilişkisini kavramaları, Osmanlı Türkçesinin medeniyetimize etkilerini kavramaları, Osmanlı Türkçesini öğrenmeye istekli olmaları amaçlanmaktadır.