9. Sınıf Sistem Tasarım Temelleri Yıllık Planı 2026-2027

9. Sınıf Sistem Tasarım Temelleri Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

9. sınıf Sistem Tasarım Temelleri dersi, Havacılık ve Uzay Teknolojisi alanının Elektronik Sistemler dalında haftada 3 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 108 ders saati ve 87 kazanım yer alır. Yıl, “Sistem Yaklaşımı” öğrenme birimiyle başlar; “Hava ve Uzay Araçları Temel Bileşenleri”, “Sistem Geliştirme Süreci” ve “Proje Yönetimi” öğrenme birimlerinin ardından “Kalite Yönetim Sistemleri” öğrenme birimiyle biter.

• 9. Sınıf Sistem Tasarım Temelleri Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Havacılık ve Uzay Teknolojisi 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Sistem Tasarım Temelleri Ders Bilgi Formu (DBF)
• Ders İçeriği

  Havacılık ve Uzay Teknolojisi - Elektronik Sistemler (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Sistem Tasarım Temelleri dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 3 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Sistem Yaklaşımı (27 ders saati)

  • 1. Sistem- alt sistem- bileşen ve sistemler sistemi
    • 1. Sistem- alt sistem- bileşen ve sistemler sistemini ayırt eder.
    • İnsan yapısı olan doğal ve toplumsal sistemlere örnekler verilir.
    • Bu örneklerde yer alan sistem, alt sistem ve bileşenler sıralanır.
  • 2. Karmaşık ve karışık sistemler
    • 2. Karmaşık ve karışık sistemleri ayırt eder.
    • Karmaşık sistem açıklanır.
    • Karışık sistem açıklanır.
    • Çok bileşenli ve çok etkileşimli sistemlere örnekler verir.
    • Sistem yaklaşımının karmaşık sistemlerin ele alınmasını kolaylaştırdığı açıklanır.
  • 3. Yeni ortaya çıkan davranışlar
    • 3. Yeni ortaya çıkan sistem davranışlarını açıklar.
    • Elektromanyetik etkileşimler örneklerle açıklanır.
    • Termal ve mekanik etkileşimler örneklerle açıklanır.
    • Değişken ağırlık dengelemesi basit örneklerle açıklanır.
    • Bütün komponentlerin birbirleriyle etkileşimleri sonucunda ortaya çıkabilecek durumlar örneklerle açıklanır.
  • 4. Ürün ömür devri yaklaşımı
    • 4. Ürün/sistem ömür devri yaklaşımının sistem tasarımına etkilerini açıklar.
    • Geliştirilen ve üretilen tüm sistemlerin tasarım, geliştirme, kullanım ve destekleme ile elden çıkarma aşamalarından geçmesinin ürün/sistem ömür devri olarak adlandırıldığı açıklanır.
    • Ürün ömür devrinin sonraki aşamalarında ortaya çıkabilecek ihtiyaçların tasarım aşamasında öngörülmesi gereği vurgulanır.
  • 5. Gereksinim yönetimi
    • 5. Sistem tasarımının tüm öğelerini belirli ihtiyaç ve gereksinimlerle ilişkilendirir.
    • Sistem tasarımının öğeleri açıklanır.
    • İhtiyaç ve gereksinimler açıklanır.
    • Sistem öğelerinin ihtiyaç ve gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlanması örneklerle açıklanır.
  • 6. Konfigürasyon yönetimi
    • 6. Temel seviyede konfigürasyon yönetimini açıklar.
    • Konfigürasyon yönetimi kavramı açıklanır.
    • Konfigürasyon yönetimi örneklerle açıklanır.
    • Olası konfigürasyon sayısı örneklerle açıklanır.

  2. Hava ve Uzay Araçları Temel Bileşenleri (27 ders saati)

  • 1. Hava ve uzay aracı tasarımı
    • 1. Hava ve uzay aracı tasarım basamaklarını açıklar.
    • Hava aracı çeşitleri ve kullanım amaçları açıklanır.
    • Uzay aracı çeşitleri ve kullanım amaçları açıklanır.
    • Tasarım sürecinin ana aşamaları olan kavramsal, ön, detay tasarım ve tasarım doğrulama süreçleri vb. açıklanır.
    • Türkiye'deki havacılık projelerinden örneklerle açıklamalar somutlaştırılır.
  • 2. Uçuş mekaniği
    • 2. Uçuş mekaniği prensiplerini açıklar.
    • Atmosfer içi hava/uzay araçları uçuş mekanikleri örneklerle anlatılır.
    • Atmosfer dışı hava/uzay araçları uçuş mekanikleri örneklerle anlatılır.
    • İki ortam arasındaki farklar ve ortak noktaların tasarım üzerinde oluşturduğu farklılık açıklanır.
  • 3. Otonom sistemler
    • 3. Otonom sistemlerin temellerini açıklar.
    • Otonom sistemler tanımlanır.
    • Farklı otonom sistemler örneklerle açıklanır.
    • Otonom sistemlerin kullanım amaçları açıklanır.
    • Otonom sistemlerin belirli algoritmaları kullanarak hareket ettikleri örneklerle açıklanır.
  • 4. Uçuş aerodinamiği ilkeleri ve uçuş kontrol yüzeyleri
    • 4. Uçuş Aerodinamiği ilkelerini, kontrol yüzeylerini tanır.
    • Hava araçlarının aerodinamik ilkelerini açıklanır.
    • Döner kanat, sabit kanatlı hava araçlarını aerodinamik özelliklerini açıklanır.
  • 5. Uzay araçlarının yönelim kontrolü
    • 5. Uzay araçlarının yönelim kontrolü sistemlerini açıklar.
    • Uzay araçlarının yönelim kontrolü tanımlanır.
    • Uzay araçlarının yönelim kontrolü sistemleri örneklerle açıklanır.
  • 6. Hava/uzay araçlarını oluşturan itki, yapısal, aviyonik ve yaşam destek sistemleri
    • 6. Hava/uzay araçlarını oluşturan başlıca sistemlerden itki, yapısal, aviyonik ve yaşam destek sistemlerini ve etkileşimlerini açıklar.
    • Hava/uzay araçlarını oluşturan itki sistemleri karşılaştırmalı olarak örneklerle açıklanır.
    • Hava/uzay araçlarını oluşturan yapısal sistemler karşılaştırmalı olarak örneklerle açıklanır.
    • Hava/uzay araçlarını oluşturan aviyonik sistemler karşılaştırmalı olarak örneklerle açıklanır.
    • Hava/uzay araçlarını oluşturan yaşam destek sistemleri karşılaştırmalı olarak örneklerle açıklanır.

  3. Sistem Geliştirme Süreci (18 ders saati)

  • 1. Sistem paydaşları
    • 1. Bir sistemin ömür devri (yaşam döngüsü) boyunca sistemle ilgili tüm paydaşlarını tanımlar.
    • Bir sistemle ilgili operatör, müşteri, kullanıcı, bakım personeli, geliştirici, üretici gibi paydaşlar tanımlanır.
    • Sistem paydaşları ile ilgili örnekler verilerek ilgi seviyeleri, yetkileri ve ihtiyaçlarındaki farklılıklar karşılaştırılır.
  • 2. İhtiyaç ve gereksinim analizi
    • 2. Sistem tasarlanma sürecinde paydaş ihtiyaçlarını sistem gereksinimlerine dönüştürür.
    • Paydaşların ihtiyaçlarının toplanma yöntemleri açıklanır.
    • Paydaş ihtiyaçlarının öznel olabileceği ifade edilir.
    • Sistem gereksinimlerinin nesnel, ölçülebilir ve doğrulanabilir olması gerektiği örneklerle ifade edilir.
    • Tasarım süreci boyunca gereksinimlerin sistem analiz sonuçlarına göre değişebileceği açıklanır.
  • 3. Sistem analizi, tasarım ve simülasyon, test ve doğrulama süreci
    • 3. Sistemi üretmeden önce tasarlanan bileşenlerin istenen performans değerlerini sağladığını, fiziksel ve matematiksel modelleri kullanarak ifade eder.
    • Sistemin önce kâğıt üzerinde tasarımının yapılması gerektiği açıklanır.
    • Sistem tasarımının analiz ve matematiksel modellerle doğrulanmasının gerekliliği açıklanır.
    • Analiz sonuçlarına göre sistem tasarımının güncellenmesi, analizin tekrarlanmasının gerektiği ve bunun bir döngü olduğu açıklanır.
    • Sistem tasarımı sürecinde gereksinimler karşılanıncaya kadar iyileştirmeler yapılabileceği örneklerle açıklanır.
    • Sistem tasarımının ihtiyaç ve gereksinimleri karşıladığının, test ve doğrulama yoluyla kanıtlanması gerektiği örneklerle açıklanır.

  4. Proje Yönetimi (21 ders saati)

  • 1. Proje kısıt üçgeni(kapsam, maliyet ve zaman)
    • 1. Her projenin kapsam maliyet ve zamandan oluşan kısıtlar (kısıt üçgeni) çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiğini açıklar.
    • Projenin kısıt üçgeninin unsurları açıklanır.
    • İnsanlık tarihi boyunca gerçekleştirilen büyük projelere örnekler verilir.
    • Projelerdeki aksaklıkların maliyet aşımı, proje tamamlanma süresinin uzaması veya proje sonucunun isteneni karşılamaması gibi olumsuz sonuçları olacağı açıklanır.
  • 2. Getiri-götürü analizi (Ödünleşim)
    • 2. Proje kısıt üçgeninin bir unsurundaki değişmenin diğer unsurlara olan etkilerini açıklar.
    • Proje kısıt üçgenindeki unsurlardan birindeki değişimin, diğerlerini ve ya bütünü etkileyebileceği anlatılır.
    • Bu etkilerin getiri ve götürülerinin incelenmesi gerektiği örneklerle açıklanır.
  • 3. Proje Planlama
    • 3. Projenin aşamalarını planlar.
    • Projenin aşamalarının planlanmasının önemi açıklanır.
    • Proje aşamalarında karşılaşılacak sorunlar örneklerle açıklanır.
    • Proje aşamaları sıralanır.
  • 4. İş kırılım ağacı
    • 4. Proje adımlarını iş kırılım ağacı şeklinde takvimlendirir.
    • İş ve görev tanımlarının belirlenmesinin önemi açıklanır.
    • İş kırılım ağacı örneklerle açıklanır.
  • 5. Risk yönetimi
    • 5. Oluşabilecek risklerin proje kısıt üçgenine etkilerini açıklar.
    • Risk yönetimi sürecinde riskler ve olası etkileri tanımlanır.
    • Süreç içerisinde karşılaşılabilecek olası risklere karşı tedbirlerin alınması gerektiği açıklanır.

  5. Kalite Yönetim Sistemleri (15 ders saati)

  • 1. Kalite yönetimi
    • 1. Kalite yönetimi sürecini açıklar.
    • Kalite ve kalite yönetimi tanımlanır.
    • Kalite yönetimi ile ilgili kavramlar açıklanır.
    • Ulusal ve uluslararası kalite yönetim standartları açıklanır.
  • 2. Dokümantasyon süreci
    • 2. Dokümantasyon sürecini açıklar.
    • Kalite yönetiminin yapılabilmesi için verilerin toplanması ve kayıt altına alınması gerektiği açıklanır.
    • Dokümantasyon sürecinde kullanılan belge, kayıt ve raporlar örneklerle açıklanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; sistem tasarımının temelleri ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.