11. Sınıf Sağım ve Süt İşleme Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Sağım ve Süt İşleme Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Sağım ve Süt İşleme dersi, Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı alanında haftada 2 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 72 ders saati ve 134 kazanım yer alır. Yıl, “Sütün Yapısı ve Kalitesi” öğrenme birimiyle başlar (Nitelikli sütte aranan özellikler, Sütün yapısı ve özellikleri, Sütün oluşumu ve salınması); “Sağım”, “Sağım Şekilleri” ve “Süte Yapılan Ön İşlemler” öğrenme birimlerinin ardından “Sütün İşlenmesi” öğrenme birimiyle biter.

• 11. Sınıf Sağım ve Süt İşleme Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Sağım ve Süt İşleme Ders Bilgi Formu (DBF)
• Sağım ve Süt İşleme Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı - Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Sağım ve Süt İşleme dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 2 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Sütün Yapısı ve Kalitesi (13 ders saati)

  • 1. Nitelikli sütte aranan özellikler
    • 1. Nitelikli sütte aranan özellikleri açıklar.
    • Sütün temizliği ile ilgili yapılan işlemler açıklanır.
    • Sütün normal yapısı açıklanır.
    • Sütün somatik hücre sayısı açıklanır.
    • Sütün bakteri sayısı açıklanır.
    • Sütte bulunabilecek kalıntı maddeler açıklanır.
  • 2. Sütün yapısı ve özellikleri
    • 2. Sütün yapısını ve özelliklerini açıklar.
    • Sütün bileşimi açıklanır.
    • Normal çiğ sütün ve ağız sütünün (colostrum) özellikleri açıklanır.
    • Farklı süt türlerinin bileşimi ve özellikleri açıklanır.
    • Sütün miktar ve bileşimine etki eden faktörler açıklanır.
  • 3. Sütün oluşumu ve salınması
    • 3. Sütün oluşumunu ve salınmasını açıklar.
    • Meme bezinin genel yapısı açıklanır.
    • Sütün oluşumu açıklanır.
    • Sütün salgılanması açıklanır.
    • Sütün salgılanmasına ve memeden salınmasına etki eden uyarılar açıklanır.

  2. Sağım (13 ders saati)

  • 1. Sağıma hazırlık
    • 1. Sağıma hazırlık işlemlerini açıklar.
    • Sağıma hazırlık sürecinin önemi açıklanır.
    • Sağlık durumuna göre ineklerin sağım sırasına konulma işlemi açıklanır.
    • Meme başında birikmiş sütün kontrolü açıklanır.
    • Meme başlarının dezenfeksiyonu açıklanır.
    • Meme başlarının kurulanması açıklanır.
  • 2. Sağım süreci ve aşamaları
    • 2. Sağım sürecini ve aşamalarını açıklar.
    • Sağım başlıkları taktırılır sağım başlatılır.
    • Vakumun düzgün olması, pulsatörün doğru çalışması sağlanır.
    • Sağım başlıklarının kontrolü yapılır.
    • Kör (boş) sağımın olası nedenleri açıklanır.
    • Sağım sırasında kör (boş) sağım önlenir.
    • Sağım sırasında süt akışı ve yapılabilecek hatalar açıklanır.
    • Sağımı sonlandırma işlemleri açıklanır.
  • 3. Sağım sonu hijyeni
    • 3. Hijyen kurallarına uygun şekilde sağım sonu işlemlerini yapar.
    • Sağım tekniği ve sağım sonu hijyenine uymanın önemi açıklanır.
    • Sağım ünitesinin lastik değişimi vb. bakımları düzenli ve zamanında yapılır.
    • Sağımdan hemen sonra meme başları daldırma veya püskürtme yoluyla dezenfekte edilir.
    • Sağılan hayvanlara düzenli aralıklarla mastitis taraması yapılır.

  3. Sağım Şekilleri (9 ders saati)

  • 1. El ile sağım
    • 1. El ile sağım yapar.
    • Sütün salgılanması açıklanır.
    • Sağım aralığı ve önemi açıklanır.
    • Sağımcının özellikleri açıklanır.
    • Elle sağımın avantajları ve dezavantajları açıklanır.
    • Elle süt sağım yöntemlerinden avuç içi ile sağım yapılır.
    • Elle süt sağım yöntemlerinden başparmak ile sağım yapılır.
    • Elle süt sağım yöntemlerinden parmaklar ile sağım yapılır.
    • Koyun ve keçilerde elle sağım yapılır.
  • 2. Makine ile sağım
    • 2. Makine ile sağım yapar.
    • Süt sağım makinesinin özellikleri açıklanır.
    • Makineli sağımın avantajları açıklanır.
    • Makineli sağım sistemlerinden ardışık sağım sistemleri açıklanır.
    • Makineli sağım sistemlerinden paralel (side by side) sağım sistemleri açıklanır.
    • Makineli sağım sistemlerinden balık kılçığı sağım sistemleri açıklanır.
    • Makineli sağım sistemlerinden döner platform sağım sistemleri açıklanır.
    • Koyun ve keçilerin makine ile sağımı açıklanır.
    • Süt sağım makinesi ile sağım yapılır.
    • Sağım öncesi süt sağım makinesinin temizliği yapılır.
    • Sağım makinesi memeye takılır, çıkarılır.
    • Süt sağım makinesi ile sağım yapılırken dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Sağım sonrası süt sağım makinesinin temizlik ve bakımı yapılır.
    • Sağılan sütler ahırdan uzaklaştırılır.

  4. Süte Yapılan Ön İşlemler (24 ders saati)

  • 1. Sütlerin süt toplama merkezine nakli
    • 1. Sütlerin süt toplama merkezine naklini yapar.
    • Süt kapları ve özellikleri açıklanır.
    • Süt tankları ve özellikleri açıklanır.
    • Sütlerin nakli açıklanır.
    • Sütlerin depolanması ve depo şartları açıklanır.
  • 2. Sütün duyusal olarak incelenmesi
    • 2. Sütün duyusal olarak incelenmesini yapar.
    • Süt numunesinde görünüş kontrolleri yapılır.
    • Süt numunesinde renk kontrolü yapılır.
    • Süt numunesinde koku ve tat kontrolü yapılır.
    • Sütün kıvamı açıklanır.
    • Süt süzülür.
  • 3. Standardizasyon
    • 3. Hijyen kurallarına uyarak standardizasyon yapar.
    • Standardizasyonun amacı ve önemi açıklanır.
    • Süt yağının standardizasyonu açıklanır.
    • Standardizasyon sırasında kullanılacak krema, yağlı ve yağsız süt miktarı hesaplanır.
    • Standardizasyon yöntemleri açıklanır.
    • Kuru madde standardizasyonu açıklanır.
  • 4. Baktofügasyon
    • 4. Hijyen kurallarına uyarak baktofügasyon yapar.
    • Mikroorganizmaların süt teknolojisi açısından önemi açıklanır.
    • Mikroorganizmaların bulaşma kaynakları açıklanır.
    • Çiğ sütteki bakteri sayısını etkileyen faktörler açıklanır.
    • Süt teknolojisi açısından önemli mikroorganizmalar açıklanır.
    • Baktofügasyon ile mikroorganizmaları uzaklaştırmanın amacı ve önemi açıklanır.
    • Baktofügasyonun dayandığı prensip açıklanır.
    • Baktofügasyon işlemi yapılır.
  • 5. Homojenizasyon
    • 5. Hijyen kurallarına uyarak homojenizasyon yapar.
    • Homojenizasyonun amacı ve önemi açıklanır.
    • Homojenizasyon yönteminin prensipleri açıklanır.
    • Süt ürünlerine uygulanan homojenizasyon basınçları ve işlem sıcaklıkları açıklanır.
    • Homojenizasyon yöntemleri açıklanır.
    • Homojenizatörlerin yapısı açıklanır.
    • Homojenizasyonu etkileyen faktörler açıklanır.
    • Homojenizasyon işlemiyle sütte meydana gelen değişmeler açıklanır.
    • Homojenizasyonun avantaj ve dezavantajları açıklanır.
  • 6. Sütün havasını ve kokusunu alma
    • 6. Sütün hava ve kokusunu alma işlemini yapar.
    • Sütün havasının alınmasının (deaerasyon) amacı ve önemi açıklanır.
    • Deaerasyon yöntemleri açıklanır.
    • Sütün kokusunun alınmasının (deodorizasyon) amacı ve önemi açıklanır.
    • Deodorizatörler açıklanır.
    • Sütün üretimde kullanılmak üzere ön depolanması açıklanır.

  5. Sütün İşlenmesi (13 ders saati)

  • 1. Yoğurt yapımı
    • 1. Yoğurt yapar.
    • Yoğurda işlenecek sütün seçimi yapılır.
    • Sütün temizliği yapılır.
    • Sütün standardizasyonu yapılır.
    • Sütün homojenizasyonu yapılır.
    • Isıl işlem uygulanır.
    • Soğutma uygulanır.
    • Yoğurt bakterileri ve özellikleri açıklanır.
    • Yoğurt üretimi için starter kültür hazırlanır.
    • İnokülasyon (kültür ilavesi) yapılır.
    • Ambalajlama yapılır.
    • İnkübasyon yapılır.
    • Soğutma ve depolama yapılır.
  • 2. Beyaz peynir yapımı
    • 2. Beyaz peynir yapar.
    • Peynir çeşitleri açıklanır.
    • Beyaz peynir için sütün standardizasyonu yapılır.
    • Pastörizasyon yapılır.
    • Kalsiyum klorür (cacl2) ve starter kültür ilavesi yapılır.
    • Süt mayalanır.
    • Pıhtı parçalanır.
    • Presleme yapılır.
    • Olgunlaştırma yapılır.
    • Paketleme ve depolama yapılır.
  • 3. Tereyağı yapımı
    • 3. Tereyağı yapar.
    • Tereyağı sınıflandırılır.
    • Hammadde özellikleri açıklanır.
    • Krema temin edilir.
    • Kremanın standardizasyonu yapılır.
    • Kremanın nötralizasyonu yapılır.
    • Isıl İşlem uygulanır.
    • Krema olgunlaştırılır.
    • Yayıklama yapılır.
    • Tereyağı yıkaması yapılır.
    • Tereyağı tuzlaması yapılır.
    • Tereyağının malakse (yoğurma) işlemi yapılır.
    • Tereyağının ambalajlama ve depolaması yapılır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak, sütün yapısı ve kalitesinin tanıtımı, sağım, sağıma hazırlık ve süt hijyeni, sağım şekilleri, makineli sağım ve makineli sağımın avantajları, süte yapılan ön işlemler ve sütün işlenmesine yönelik bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.