10. Sınıf Proseste Temel İşlemler Yıllık Planı 2026-2027

10. Sınıf Proseste Temel İşlemler Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

10. sınıf Proseste Temel İşlemler dersi, Kimya Teknolojisi alanının Proses dalında haftada 9 ders saati okutulur; yıllık planında 11 öğrenme birimi, 520 ders saati ve 123 kazanım yer alır. Yıl, “Proseste Donanım ve Enstrümanlar” öğrenme birimiyle başlar (Proseslerinin Mekanik Donanımları, Proseslerin Elektrik Donanımı, Proses Kumanda Panosu ve Cihazları); aradaki 9 öğrenme biriminin ardından “Proses Atıklarını Arıtma” öğrenme birimiyle biter.

• 10. Sınıf Proseste Temel İşlemler Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Kimya Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Proseste Temel İşlemler Ders Bilgi Formu (DBF)
• Proseste Temel İşlemler Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Kimya Teknolojisi - Proses (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Proseste Temel İşlemler dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 9 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Proseste Donanım ve Enstrümanlar (40 ders saati)

  • 1. Proseslerinin Mekanik Donanımları
    • Vanalar sınıflandırılarak açıklanır.
    • Fonksiyonlarına göre vana çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Vanaları oluşturan aparatların sırasıyla açıklanır.
    • Vananın, ürün özelliklerine göre uygun tür ve boyutta seçilmesi sağlanır.
    • Akış hattındaki boruların proses değişkenlerine uygun çap, et kalınlığı ve malzemeden seçilmesi sağlanır.
    • Ürün özelliklerine uygun boru seçimi sağlanır.
    • Vana ve boru hattı montajı uygulaması yapılır.
    • Vana kullanarak akış kontrolü uygulaması yapılır.
  • 2. Proseslerin Elektrik Donanımı
    • Elektrik motoru ile vanaların nasıl kontrol edildiği açıklanır.
    • Elektrik motoru kullanarak pompaların nasıl kontrol edildiği açıklanır.
    • Elektrik motoru kullanarak kompresörlerin nasıl kontrol edildiği açıklanır.
    • Elektrik uyarılı vananın kontrolü uygulaması yapılır.
  • 3. Proses Kumanda Panosu ve Cihazları
    • Kontrol panosundan basınç, sıcaklık, debi ve seviye değerlerinin okunması sağlanır.
    • Kontrol panosunda acil durum uyarılarının ayırt edilmesi ve gerekli müdahalenin yapılması açıklanır.
    • Kontrol panosundan proses kontrol uygulaması yapılır.

  2. Proseste Madde Transferi (40 ders saati)

  • 1. Katıları Taşıma Sistemleri
    • Katı, toz karışımların özellikleri açıklanır.
    • Katı ve tozları taşıma sistemleri açıklanır.
    • Taşıma şeritlerinin, donanımlarının özellikleri ve çalışma koşulları açıklanır.
    • Taşıma helezonları, donanımları ve çalışma koşulları açıklanır.
    • Pnömatik taşıma sistemi, donanımları ve çalışma koşulları açıklanır.
    • Elevatörle taşıma sistemi, donanımları ve çalışma koşulları açıklanır.
    • Helezonlu taşıyıcı ile taşıma uygulaması yapılır.
    • Taşıma şeridi ile taşıma uygulaması yapılır.
    • Elevatörile katı taşıma uygulaması yapılır.
    • Pnömatik ile katı taşıma uygulaması yapılır.
  • 2. Sıvıları Taşıma Sistemleri
    • Sıvı madde ve karışımların fiziksel ve kimyasal özellikleri açıklanır.
    • Pompaların amaç ve genel çalışma ilkesi açıklanır.
    • Pompa türleri ve özellikleri açıklanır.
    • Pompaların çevre donanımları açıklanır.
    • Bir pompa türünün sökümü, incelenmesi ve montajı uygulaması yapılır.
    • Santrifüj pompa kullanarak sıvı taşıma uygulaması yapılır.
  • 3. Gazları Taşıma Sistemleri
    • Gaz maddelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri açıklanır.
    • Kompresörlerin çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Kompresör çevre donanımı açıklanır.
    • Bir kompresörtipini kullanarak gaztaşınması uygulaması yapılır.

  3. Proses Değişkenlerinin Kontrolü (80 ders saati)

  • 1. Basınç Kontrolü
    • Basınç ölçümünün üretim kontrolündeki önemi açıklanır.
    • Basınç ölçerler ve çeşitleri açıklanır.
    • Pnömatik sistemi kullanarak gaz basıncını ayarlama uygulaması yapılır.
    • Proses kontrol deney seti kullanarak basınç kontrol uygulaması yapılır.
  • 2. Sıcaklık Kontrolü
    • Sıcaklık ifadesi tanımlanarak sıvaklığın ölçülmesi ve takip edilmesinin önemi açıklanır.
    • Sıcaklık birimleri açıklanır.
    • Endüstride kullanılan sıcaklık ölçer çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Termokupul kullanarak sıcaklık ölçümü uygulaması yapılır.
    • Proses kontrol deney seti kullanarak sıcaklık kontrol uygulaması yapılır.
  • 3. Debi (Akış Miktarı) Kontrolü
    • Debi tanımı yapılarak ölçümü ve takibinin önemi açıklanır.
    • Debi ölçer çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Pnömatik akış ayar valfi kullanarak debi ayarı uygulaması yapılır.
    • Rotometre kullanarak debi ölçümü ve ayarı uygulaması yapılır.
    • Proses kontrol deney seti kullanılarak debi ölçümü ve ayarı uygulaması yapılır.
  • 4. Seviye Kontrolü
    • Seviye tanımı yapılarak ölçümü ve takibinin önemi açıklanır.
    • Seviye ölçer çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Proses kontrol deney seti kullanılarak seviye ölçümü ve kontrolü uygulaması yapılır.

  4. Proseste Isıtma Sistemleri (40 ders saati)

  • 1. Isı Değiştirici Sistemlerin Kontrolü
    • Isı, ısı birimleri ve ısı ölçüm yöntemleri açıklanır.
    • Isının iletim şekilleri açıklanır.
    • Isı değiştiricilerin çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Isı değiştirici çevre donanımı açıklanır.
    • Borulu ısı değiştirici kullanarak sıcaklığı kontrol etme uygulaması yapılır.
  • 2. Serpantinle Isıtma Sistemlerin Kontrolü
    • Serpantinle ısıtma sisteminin özellikleri açıklanır.
    • Serpantinli ısı değiştirici çevre donanımı açıklanır.
  • 3. Ceketli Isıtma Sistemlerinin Kontrolü
    • Ceketli ısı değiştirici sisteminin özellikleri açıklanır.
    • Ceketli ısı değiştirici çevre donanımı açıklanır.

  5. Proseste Soğutma Sistemleri (40 ders saati)

  • 1. Kondenser Sistemi
    • Kondenserlerin çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Soğutmada kullanılan akışkanların özellikleri açıklanır.
    • Kondenser çevre donanımı açıklanır.
    • Kondenser kullanarak su buharını yoğunlaştırma uygulaması yapılır.
  • 2. Çiller Soğutma Sistemi
    • Çillersoğutma sisteminin özellikleri açıklanır.
    • Çillersoğutma sisteminin çevre donanımı açıklanır.

  6. Reçeteyi Uygulama (40 ders saati)

  • 1. Reçeteye Göre Hammadde ve Yardımcı Kimyasalları Hazırlama
    • Reçete tanımı yapılarak üretimdeki önemi açıklanır.
    • Reçetenin okunması ve hesaplarının nasıl yapılacağı açıklanır.
    • Proseste kullanılan ağırlık ve hacim ölçme araçlarının çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Hammaddelerin doğru seçiminin nasıl yapılacağı açıklanır.
    • Doğru ölçüm araçlarını kullanarak, kütle, hacim ve adet olarak hammaddelerin hazırlanması uygulaması yapılır.
    • Yük hücresi ile ağırlık ölçümü uygulaması yapılır.
  • 2. Hammadde ve Yardımcı Kimyasalları Reaktöre Yükleme
    • Reaktör yükleme çevre donanımı açıklanır.
    • Hammaddenin reaktöre yüklemesinin nasıl yapılacağı açıklanır.
    • Reaktöre ürün yükleme uygulaması yapılır.

  7. Reaktör Kullanma (40 ders saati)

  • 1. Reaktörü Üretime Hazırlama
    • Reaktörtanımlanarak üretimdeki yeri açıklanır.
    • Reaktör çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Çevre donanımının kontrol edilmesi, uygun konum ve değerlere göre ayarlanması açıklanır.
    • Reaktörün üretime hazırlanması uygulaması yapılır.
  • 2. Reaktörü Devreye Alma
    • Reaktörün devreye alınması şartları sıralanır ve açıklanır.
    • Numune alım zamanı, şekli ve laboratuvara gönderilme şartları açıklanır.
    • Analiz sonuçlarına göre üretime yön verme işlemi açıklanır.
    • Reaktörü çalıştırma ve üretimin istenilen şartlara göre devam etmesi uygulaması yapılır.
    • Numune sonuçlarına göre üretime yön verme uygulaması yapılır.
  • 3. Ürünü Reaktörden Boşaltma
    • Ürün boşaltmada uygulanacak işlem sırası ve donanım açıklanır.
    • Reaktörden ürün tahliye uygulaması yapılır.
  • 4. Reaktörün Temizlenmesi
    • Reaktör temizliğinin amacı ve önemi açıklanır.
    • Temizlik için kullanılacak ekipman ve yöntemler açıklanır.
    • Reaktörtemizliği uygulaması yapılır.

  8. Proseste Numune (40 ders saati)

  • 1. Katılardan Numune Alma
    • Numune tanımlanarak önemi açıklanır.
    • Katılardan numune alma yöntem ve ekipmanları açıklanır.
    • Numune muhafaza ve taşıma şartları açıklanır.
    • Katılardan numune alma uygulaması yapılır.
  • 2. Sıvılardan Numune Alma
    • Sıvılardan numune alma yöntem ve ekipmanları açıklanır.
    • Numune muhafaza ve taşıma şartları açıklanır.
    • Sıvılardan numune alma uygulaması yapılır.
  • 3. Gazlardan Numune Alma
    • Gazlardan numune alma yöntem ve ekipmanları açıklanır.
    • Gaz numune muhafaza ve taşıma şartları açıklanır.
    • Numune analiz sonuçlarına göre üretime yön verme işlemi açıklanır.
    • Gazlardan numune alma uygulaması yapılır.
    • Analiz sonuçlarına göre üretime yön verme uygulaması yapılır.

  9. Proses Donanımında Korozyon (40 ders saati)

  • 1. Proses Donanımına Korozyon Etkisini Tespit
    • Korozyon tanımlanarak proses üzerindeki etkileri açıklanır.
    • Proses donanımında korozyon tespit yöntemleri açıklanır.
    • Korozyon tespit uygulaması yapılır.
  • 2. Korozif Etkili Maddeler
    • Proseste korozyona neden olan maddeler ve özellikleri açıklanır.
  • 3. Proses Donanımı ve Aksamlarına Korozyon Etkisini Azaltma
    • Korozyonu önleme yöntem ve ekipmanları açıklanır.
    • Korozyon azaltma uygulaması yapılır.

  10. Organik ve Anorganik Madde Üretim Prosesleri (80 ders saati)

  • 1. Organik Maddelerin Üretimi
    • Organik bileşikler ve organik reaksiyon türleri ve özellikleri açıklanır.
    • Belirtilen miktarda su-şeker karışımını hazırlayarak kaynama noktasını tespit etme uygulaması yapılır.
    • Alifatik hidrokarbonlar ve üretim prosesleri açıklanır.
    • Asetilen gazı üretimi uygulaması yapılır.
  • 2. Anorganik Maddelerin Üretimi
    • Sodyum klorür ve alüminyum sülfat bileşiklerinin üretim proses işlemleri açıklanır.
    • Sodyum klorür ve alüminyum sülfat bileşiklerinin üretim uygulaması yapılır.
    • Proseste kullanılan anorganik asitler ve özellikleri açıklanır.
    • Anorganik asit üretimi uygulaması yapılır.
    • Sodyum sülfat üretim proses aşamaları ve tepkimeler açıklanır.
    • Sodyum sülfat üretim uygulaması yapılır.

  11. Proses Atıklarını Arıtma (40 ders saati)

  • 1. Proses ve Donanımlarını Temizleme
    • Proses ve donanımlarını temizlemenin gereği ve işlem basamakları açıklanır.
    • Proses temizliğinde kullanılacak maddeler ve özellikleri açıklanır.
    • Proses donanımını temizleme uygulaması yapılır.
  • 2. Proses Atıklarını Depolamak ve Sevk Etme
    • Proses atıklarının depolanması ve sevk edilmesi işlem basamakları açıklanır.
    • Atık yönetmeliğine uygun olarak etiketleme, sınıflandırma ve depolama uygulaması yapılır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri doğrultusunda İyi Üretim Uygulamalarına (GMP), Standart Operasyon Prosedürlerine (SOP), standartlarına ve tekniğine uygun şekilde kimyasal proseslerin ve operasyonların temel işlemlerini yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.