Mikrobiyolojik Analizler 10. Sınıf Yıllık Plan

Mikrobiyolojik Analizler 10. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Laboratuvar Hizmetleri 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Mikrobiyolojik Analizler Ders Bilgi Formu (DBF)
• Mikrobiyolojik Analizler Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Laboratuvar Hizmetleri - Gıda, Tarım ve Hayvan Sağlığı Laboratuvarı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Mikrobiyolojik Analizler dersi 10. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 7 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Mikroorganizmaların Özellikleri (14 ders saati)

  • 1. Bakteriler
    • Bakterilerin özelliklerini açıklar.
    • Mikroorganizmaların önemi ve özellikleri açıklanır.
    • Mikroorganizmaların sınıflandırılması yaptırılır.
    • Mikroorganizmaların gelişimine etki eden faktörler açıklatılır.
    • Bakteriler morfoloji ve yapısı yönünden inceletilir.
    • Bakteri gruplarını araştırıp sunması sağlanır.
    • Hazır bakteri preparatları mikroskopta inceletilir.
  • 2. Funguslar
    • Fungusların özelliklerini açıklar.
    • Maya ve Küfler morfoloji ve yapısı yönünden inceletilir.
    • Gıda kaynaklı önemli küf ve maya cinsleri açıklatılır.
    • Hazır küf ve maya preparatları mikroskopta inceletilir.
  • 3. Virüsler
    • Virüslerin özelliklerini açıklar.
    • Virüslerin genel ve morfolojik özellikleri açıklanır.
    • Sağlık açısından önemli virüsler hakkında araştırma yaptırılır.

  2. Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon (21 ders saati)

  • 1. Aseptik Çalışma Tekniği
    • Laboratuvar çalışmalarında kontaminasyona engel olacak şekilde aseptik tekniğini uygular.
    • Aseptik ortam oluşturması sağlanır.
    • Aseptik kurallara uygun olarak çalışma yapması sağlanır.
    • Aseptik kurallara uygun olarak pipet ve öze ile aktarma işlemleri yaptırılır.
  • 2. Sterilizasyon Ön Hazırlığı
    • Malzemenin özelliğine ve kullanılacak yönteme uygun sterilizasyon ön hazırlığını yapar.
    • Mikrobiyoloji laboratuvarında kullanılan araç, gereç ve malzemeleri sıralaması ve kullanım amaçlarını açıklaması sağlanır.
    • Malzemelerin (pipet, petri, numune kabı gibi) sterilizasyon hazırlığını yapması sağlanır.
    • Çözeltilerin (besiyeri, dilüsyon sıvısı gibi) sterilizasyon hazırlığını yapması sağlanır.
  • 3. Işınla, Buharla ve Kuru Isıl İşlemle Sterilizasyon
    • Tekniğine ve cihaz kullanma talimatlarına uygun ışınla, buharla ve kuru ısıl işlemle sterilizasyon uygulamasını yapar.
    • Sterilize edilecek malzemelere uygun sterilizasyon yöntemi seçmesi sağlanır.
    • Kuru ısıl işlemle sterilizasyon işlemi yaptırılır.
    • Basınçlı buhar ile sterilizasyon işlemi yaptırılır.
    • Işınla sterilizasyon işlemi yaptırılır.
    • Cihaz kullanma talimatlarına uygun olarak etüv, otoklav, steril kabin gibi cihazları kullanması sağlanır.
  • 4. Kimyasal Maddelerle Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon
    • Malzeme veya ortamın özelliğine uygun kimyasal maddelerle sterilizasyon ve dezenfeksiyon işlemlerini yapar.
    • Dezenfektanlar hazırlatılır.
    • El antisepsisi yaptırılır.
    • Laboratuvarda zemin, tezgâh ve masaların dezenfeksiyonu yaptırılır.
    • Araç gereçlerin dezenfeksiyonu yaptırılır.
  • 5. Mekanik Yöntemlerle Sterilizasyon
    • Tekniğine uygun mekanik yöntemlerle sterilizasyon işlemini yapar.
    • Filtre düzeneği hazırlatılarak filtrasyon işlemi yaptırılır.
    • Ultrasonik vibrasyon cihazı, cihaz kullanma talimatına uygun olarak kullandırılır.

  3. Besiyeri Hazırlama (21 ders saati)

  • 1. Besiyeri Hazırlama Ön İşlemleri
    • Kullanım amacına uygun besiyeri hazırlama ön işlemlerini yapar.
    • Analizin amacına uygun besiyeri çeşitlerini belirlemeleri sağlanır.
    • Hazırlanacak besiyeri şekli ve sayısını belirlemeleri sağlanır.
    • Hazırlanacak besiyeri hacmi hesaplatılır, kullanılacak araç gereçler hazırlatılır.
  • 2. Besiyeri Hazırlama İşlemleri
    • Hazırlanacak besiyerinin özelliğine ve kullanım amacına uygun besiyeri hazırlama işlemlerini yapar.
    • Tekniğine uygun olarak tartım işlemi yaptırılır.
    • Çözündürme işlemi yaptırılır.
    • pH'ını ayarlanması sağlanır.
    • Sterilizasyon işlemi yaptırılır.
  • 3. Besiyerlerinde Sterilizasyon Sonrası İşlemler
    • Kullanım amacına uygun besiyeri hazırlamada sterilizasyon sonrası işlemleri yapar.
    • Sterilizasyon kontrolü yaptırılır.
    • Sterilizasyon sonrası aseptik şartlarda gerek duyulursa katkı maddeleri ekletilir.
    • Steril edilmiş besiyerlerini tekniğine uygun olarak petri kaplarına dağıtması sağlanır.
    • Besiyerlerinde yüzey kurutma işlemi yaptırılır.
    • Hazırlanmış besiyerlerini uygun şartlarda muhafaza etmeleri sağlanır.

  4. Dilüsyon Hazırlama (21 ders saati)

  • 1. Dilüsyon Sıvısı (Seyreltme Çözeltisi) Hazırlama
    • Numunenin özelliğine ve tekniğine uygun dilüsyon sıvısı hazırlar.
    • Dilüsyon oranı ve dilüsyon faktörü hesaplamaları yaptırılır.
    • Tartım işlemi yaptırılır.
    • Aktarma işlemi yaptırılır.
    • pH ayarlama işlemleri yaptırılır.
    • Sterilizasyon işlemi yaptırıldıktan sonra dilüsyon sıvısını muhafaza etmeleri sağlanır.
  • 2. Analiz Numunesi Hazırlama
    • Mikrobiyolojik analizler için numunenin özelliğine uygun teknikleri kullanarak numune hazırlar.
    • Analiz için uygun numune alınmasında dikkat edilmesi gerekenler üzerinde durulur.
    • Numunenin laboratuvara kayıt-kabul işlemleri yaptırılır.
    • Aseptik tekniğe uygun olarak tartım ve homojenizasyon işlemleri yaptırılır.
    • Manyetik ve tüp karıştırıcı cihazlar talimatlarına uygun olarak kullandırılır.
    • Döner bıçaklı karıştırıcılar (Blender) talimatlarına uygun olarak kullandırılır.
    • Peristaltik tip karıştırıcılar (Stomacher) talimatlarına uygun olarak kullandırılır.
  • 3. Dilüsyon Serileri Hazırlama
    • Analiz numunesinden çalışma amacına uygun dilüsyon serileri hazırlar.
    • Aseptik çalışma ortamında sıvı numuneden desimal (ondalıklı) dilüsyon serileri hazırlatılır.
    • Aseptik çalışma ortamında sıvı numuneden iki katlı dilüsyon serileri hazırlatılır.
    • Aseptik çalışma ortamında katı numuneden desimal (ondalıklı) dilüsyon serileri hazırlatılır.

  5. Mikrobiyolojik Kültür (28 ders saati)

  • 1. Ekim İşlemi (İnokülasyon)
    • Çalışma amacına ve aseptik tekniğe uygun besiyerine ekim yapar.
    • Aseptik tekniğe uygun tüpteki sıvı besiyerine öze ve pipet ile ekim yapması sağlanır.
    • Aseptik tekniğe uygun petri kutusu ve tüplerdeki katı besiyerine ekim yöntemleri uygulatılır.
    • Yüzeylerden alınan örneklerin ekim işlemi yaptırılır.
    • Yumuşak dik agarlı besiyerinde hareket testi için saplama yöntemi ile ekim yaptırılır.
  • 2. İnkübasyon
    • Çalışma amacına uygun olarak belirlenen ısı ve sürede tekniğine uygun inkübasyon yapar.
    • Etüv ve su banyosunda zaman ve sıcaklık ayarları yaptırılır.
    • Etüv ve su banyosunu cihaz kullanma talimatlarına uygun olarak kullanması sağlanır.
  • 3. İnkübasyon Sonu Değerlendirme
    • Makroskobik inceleme tekniğine uygun inkübasyon sonucunu gözlemler.
    • Katı ve sıvı besiyerlerinde inkübasyon sonucu gözlemletilir.
    • Bakterileri, küf ve maya koloni morfolojilerini ayırt etmesi sağlanır.
    • Yumuşak dik agarlı besiyerinde hareket muayenesi yaptırılır.
  • 4. Saf Kültür Elde Etme ve Kültürlerin Muhafazası
    • Aseptik tekniğe uygun saf kültür üretip onu muhafaza eder.
    • Kültür çeşitleri açıklatılır.
    • Saf kültür elde etmek için tekniğine uygun olarak ekim yaptırılır.
    • İnkübasyon sonu saflık kontrolü yaptırılır.
    • Stok kültürleri muhafaza etmesi sağlanır.

  6. Boyama Yöntemleri (21 ders saati)

  • 1. Preparat Hazırlama
    • Çalışma amacına ve istenilen tekniğe uygun preparat hazırlar.
    • Aseptik tekniğine uygun olarak yaş preparat hazırlatılır.
    • Aseptik tekniğine uygun olarak kuru preparat hazırlatılır.
  • 2. Direkt Boyama Yöntemleri
    • Çalışma amacına ve istenilen tekniğe uygun direkt boyama yapar.
    • Boya çözeltilerini hazırlanması sağlanır.
    • Basit boyama, gram boyama, spor boyama, ARB boyama işlemleri yaptırılır.
    • Boyanmış preparatları muhafaza etmesi sağlanır.
  • 3. İndirekt Boyama Yöntemleri
    • Çalışma amacına ve istenilen tekniğe uygun indirekt boyama yapar.
    • Yayma yöntemi ile negatif boyama işlemleri yaptırılır.
    • Negatif differensiyal boyama işlemleri yaptırılır.

  7. Mikroskobik İnceleme (21 ders saati)

  • 1. Preparat İncelemesi
    • Cihaz kullanma talimatlarına uygun mikroskop ile preparat incelemesi yapar.
    • Mikroskobun temizliği ve bakımını yapması sağlanır.
    • Mikroskopta kuru objektif ve immersiyon objektifleriyle preparat incelemesi yaptırılır.
  • 2. Mikroskopla Ölçüm
    • Cihaz kullanma talimatlarına uygun mikroskop ile uzunluk ölçümü yapar.
    • Oküler ve objektif mikrometre tanıtılır.
    • Oküler ve objektif mikrometreleri yerleştirip hizalaması sağlanır.
    • Oküler mikrometrenin çizgileri arası mesafe hesaplatılır.
    • Ölçüm yapılacak preparatta görüntü buldurulur.
    • Ölçümü yapılan nesnenin boyutları hesaplatılır.
  • 3. Mikroorganizmalarda Hareket
    • Tekniğine uygun mikroorganizmalarda hareket muayenesi yapar.
    • Asılı damla yöntemine uygun preparat hazırlatılır.
    • Asılı damla preparatının mikroskopta immersiyon objektifinde incelenmesi sağlanır.
    • İncelenen mikroorganizmaların hareketli olup olmadığı belirlenir.

  8. Kültürel Sayım (28 ders saati)

  • 1. Dökme Plak Yöntemiyle Sayım
    • Numunenin özelliğine ve tekniğine uygun dökme plak yöntemiyle mikroorganizma sayımı yapar.
    • Tekniğine uygun analiz numunesi ve dilüsyon serileri hazırlatılır.
    • Uygun dilüsyonlardan dökme plak yöntemine göre ekim işlemleri yaptırılır.
    • Tekniğine uygun olarak inkübasyon yapılması sağlanır.
    • Koloni sayıcının tekniğine uygun olarak kullanılması sağlanır.
    • Numunenin mikroorganizma yükü hesaplatılır.
  • 2. Yüzeye Yayma Yöntemiyle Sayım
    • Numunenin özelliğine ve tekniğine uygun yüzeye yayma yöntemiyle mikroorganizma sayımı yapar.
    • Steril besiyerinin uygun miktarlarda petri kutularına dağıtımı yaptırılıp ekim yapılacak petriler hazırlatılır.
    • Tekniğine uygun analiz numunesi ve dilüsyon serileri hazırlatılır.
    • Uygun dilüsyonlardan yüzeye yayma yöntemine göre ekim işlemleri yaptırılır.
    • Tekniğine uygun olarak inkübasyon yapılması sağlanır.
    • Koloni sayıcının tekniğine uygun olarak kullanılması sağlanır.
    • Numunenin mikroorganizma yükü hesaplatılır.
  • 3. EMS Yöntemiyle Sayım
    • Numunenin özelliğine ve tekniğine uygun EMS yöntemiyle mikroorganizma sayımı yapar.
    • Durham tüplü sıvı besiyerleri hazırlatılır ve sterilize edilmesi sağlanır.
    • Tekniğine uygun analiz numunesi ve dilüsyon serileri hazırlatılır.
    • EMS yöntemine göre uygun dilüsyonlardan tüplere ekim işlemleri yaptırılır.
    • İnkübasyon yaptırılır.
    • İnkübasyon sonucunda tüpleri pozitif-negatif olarak değerlendirmesi sağlanır.
    • Numunenin mikroorganizma yükü EMS tablosu yardımıyla belirlenir.

  9. Mikroskobik Sayım (21 ders saati)

  • 1. Breed Yöntemi ile Bakteri Sayımı
    • Tekniğine uygun mikroskopta breed yöntemi ile bakteri sayımı yapar.
    • Mikroskopta objektif mikrometre yardımıyla görüş alanı çapının ölçülmesi sağlanır.
    • Görüş alanı ve mikroskop faktörü hesaplamaları yaptırılır.
    • Breed yöntemine uygun preparat hazırlanması sağlanır.
    • Mikroskopta sayım yapılarak numunenin bakteri yükü hesaplatılır.
  • 2. Thoma Lamı ile Maya Sayımı
    • Tekniğine uygun mikroskopta thoma lamı ile maya sayımı yapar.
    • Thoma lamı öğrenciye tanıtılır.
    • Sayım için maya kültürü hazırlatılır.
    • Uygun çözeltiler ile kültürün dilüsyonları hazırlatılır.
    • Thoma lamı tekniğine uygun kullandırılarak preparat hazırlaması sağlanır.
    • Mikroskopta sayım yapılıp, numunenin maya yükü hesaplatılır.
  • 3. Howard Lamı ile Küflü Saha Sayımı
    • Tekniğine uygun mikroskopta howard lamı ile küflü saha sayımı yapar.
    • Numune kuru maddesinin refraktometre yardımıyla seyreltilmesi sağlanır.
    • Howard lam ve lameli tekniğine uygun kullandırılarak preparat hazırlaması sağlanır.
    • Mikroskop yardımıyla pozitif alan sayısını belirmesi sağlanır.
    • Numunenin küflü saha alanının yüzdesi hesaplatılır.

  10. İndikatör ve Patojen Mikroorganizma Sayımı (21 ders saati)

  • 1. İndikatör Mikroorganizma Sayımı
    • Mevzuatına ve analiz metoduna uygun olarak indikatör mikroorganizma sayımı yapar.
    • İndikatör mikroorganizma, koliform, fekal koliform, fekal kontaminasyon indeksi kavramları açıklanır.
    • Katı besiyerinde koliform, fekal koliform, Escherichia coli sayımı yaptırılır.
    • EMS yöntemine göre koliform, fekal koliform, Escherichia coli sayımları yaptırılır.
  • 2. Patojen Mikroorganizma Sayımı
    • Mevzuatına ve analiz metoduna uygun olarak patojen mikroorganizma sayımı yapar.
    • Analiz numunesi hazırlatılır.
    • Ön zenginleştirme işlemleri yaptırılır.
    • Esas zenginleştirme işlemleri yaptırılır.
    • Katı selektif besiyerine öze ile ekim yaptırılır.
    • Makroskobik olarak incelenip, tipik kolonilerin belirlenmesi sağlanır.

  11. Biyokimyasal Testler (14 ders saati)

  • 1. Renk Değişimine Bağlı Biyokimyasal Testler
    • Çalışma amacına ve tekniğine uygun renk değişimine bağlı biyokimyasal testleri yapar.
  • 2. Gaz ve Hava Kabarcığı Oluşumuna Bağlı Biyokimyasal Testler
    • Çalışma amacına ve tekniğine uygun gaz veya hava kabarcığı oluşumuna bağlı biyokimyasal testleri yapar.
  • 3. Pıhtı Oluşumuna Bağlı Biyokimyasal Testler
    • Çalışma amacına ve tekniğine uygun pıhtı oluşumuna bağlı biyokimyasal testleri yapar.

  12. Antimikrobiyal Madde Testleri (21 ders saati)

  • 1. Disk Difüzyon (Antibiyogram) Testi
    • Tekniğine uygun disk difüzyon (antibiyogram) testi yapar.
    • Tipik kolonilerden sıvı besiyerine ekim yaptırılarak yeterli bulanıklık oluşuncaya kadar inkübasyonda bekletmesi sağlanır.
    • Sıvı kültürden yüzeye yayma yöntemine göre ekim yaptırılır.
    • Belirlenen antibiyotik diskleri, pens ya da disk dağıtıcı yardımıyla petri kutusundaki agarlı besiyeri üzerine yerleştirmesi sağlanır.
    • İnkübasyon işlemi yaptırılır.
    • İnhibisyon alanlarının çapı ölçtürülür.
    • Tablo yardımıyla sonuçları değerlendirilmesi sağlanır.
  • 2. Tüp Dilüsyon (Etkinlik) Testi
    • Tekniğine uygun tüp dilüsyon (etkinlik) testi yapar.
    • İncelenecek mikroorganizmadan sıvı kültür hazırlatılır.
    • Antibiyotik veya dezenfektandan farklı konsantrasyonlarda solüsyonlar hazırlatılır.
    • Sıvı kültürler ile farklı konsantrasyonlardaki solüsyonlar karıştırılarak bekletilmesi sağlanır.
    • Karışımlardan besiyerlerine ekim yaptırılır.
    • İnkübasyon işlemi yaptırılır.
    • MİK değerini belirlemesi sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak; Mikroorganizmaların özelliklerini araştırma, aseptik tekniği uygulama, sterilizasyon yapma, besiyeri ve dilüsyon hazırlama, kültür oluşturma, mikroskobik inceleme yapma, boyama yapma, kültürel ve mikroskobik sayım yöntemlerini uygulama, istenmeyen mikroorganizma sayımı yapma, biyokimyasal ve antimikrobiyal madde testleri yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.