9. Sınıf Temel İmalat İşlemleri Yıllık Planı 2026-2027 - Bilgisayar Destekli Endüstriyel Modelleme

9. Sınıf Temel İmalat İşlemleri Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

9. sınıf Temel İmalat İşlemleri dersi, Makine ve Tasarım Teknolojisi alanının Bilgisayar Destekli Endüstriyel Modelleme dalında haftada 6 ders saati okutulur; yıllık planında 8 öğrenme birimi, 312 ders saati ve 239 kazanım yer alır. Yıl, “El İşlemleri” öğrenme birimiyle başlar (Atölyede İş Güvenliği Tedbirleri, Düzlem Yüzey Eğeleme, Markalama Yapma vb.); aradaki 6 öğrenme biriminin ardından “Frezede Bölme İşlemleri” öğrenme birimiyle biter (Basit Bölme İşlemleri Yapma, Divizörde Bölme Yapma).

• 9. Sınıf Temel İmalat İşlemleri Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Makine ve Tasarım Teknolojisi 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Temel İmalat İşlemleri Ders Bilgi Formu (DBF)
• Temel İmalat İşlemleri Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Makine ve Tasarım Teknolojisi - Bilgisayar Destekli Endüstriyel Modelleme (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Temel İmalat İşlemleri dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 6 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. El İşlemleri (54 ders saati)

  • 1. Atölyede İş Güvenliği Tedbirleri
    • Atölyede uyması gereken kurallar açıklanır.
    • Tezgâhlardan meydana gelebilecek iş kazaları açıklanır.
    • Çalışma sırasında meydana gelebilecek iş kazalarına karşı tedbirleri açıklanır.
    • İş güvenliği ve emniyet kuralları açıklanır.
    • Atölye temizlik ve düzeni açıklanır.
    • Yapılan işe uygun iş elbiseleri ve kişisel koruyucu donanımları hazırlatılır.
    • Yanıcı ve parlayıcı malzemelerin güvenli bir şekilde tutulması sağlanır.
  • 2. Düzlem Yüzey Eğeleme
    • Eğe çeşitleri sıralanır.
    • İşi parçasını bağlama yöntemleri açıklanır.
    • Düzlem yüzey kontrol aletleri sıralanır.
    • Öğrencilerin doğru pozisyonda olmaları sağlanır.
  • 3. Markalama Yapma
    • Markalamanın amacı üzerinde durulur.
    • Markalama yöntemleri üzerinde durulur.
  • 4. Profil Yüzey Eğeleme
    • Profil yüzey eğeleme yöntemlerini açıklanır.
    • Yüzey kontrol aletleri tanımlanır.
    • İç ve dış yüzey eğeleme yaptırılır.
    • Delik ve kanal eğeleme yaptırılır.
    • Eğe ile pah kırma işlemi yaptırılır.
  • 5. Kesme İşlemleri Yapma
    • Testere ile kesmeyi tarif edilir.
    • Testere ile kesme yaparken kazalardan korunma açıklanır.
    • Keski ile kesme açıklanır.
    • Keski çeşitleri sıralanır.
    • Keski ile kesmede dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Testere lamasını testere koluna doğru olarak bağlatılır.
    • Güvenlik tedbirlerine dikkat ederek testere ile değişik kalınlık ve profildeki parçalar kestirilir.
    • Düz keski ile keskileme yaptırılır.
    • Kanal keskisi ile çeşitli kanallar açtırılır.
    • El makası ile saç kesme yaptırılır.
    • Kol makasları ile kesme yaptırılır.

  2. Ölçme ve Kontrol (16 ders saati)

  • 1. Ölçme Yapma
    • Ölçmeyi tanımlar.
    • Ölçü aletlerini sınıflandırır.
    • Ölçmeyi örneklerle izah eder.
    • İşin özelliklerine göre ölçme aleti seçer.
    • Ölçme aletinin doğruluğunu kontrol eder.
    • Çelik cetvellerle ölçme yapar.
    • Kumpasla ölçme yapar.
    • Mikrometreyle ölçme yapar.
  • 2. Kontrol Yapma
    • Kontrolü tanımlar.
    • Kontrol aletlerini sınıflandırır.
    • Kontrolü örneklerle izah eder.
    • İşin özelliklerine göre kontrol aleti seçer.
    • Kontrol aletinin doğruluğunu denetler.
    • Komparatörle kontrol yapar.
    • Açı gönyesiyle kontrol yapar.
    • Profil mastarıyla kontrol yapar.
    • Şablonla kontrol yapar.

  3. Delme ve Vida İşlemleri (30 ders saati)

  • 1. Matkap Bileme
    • Zımpara tezgâhlarının özellikleri açıklanır.
    • Zımpara tezgâhlarında çalışırken kullanılan koruyucu aletleri sıralanır.
    • Matkap bilemede dikkat edilecek kuralları açıklanır.
    • Zımpara taşı dayama tablasını kontrol eder ve ayar yaptırılır.
    • Öğrencilerin zımpara tezgâhlarında çalışırken koruyucu aletler kullanmaları sağlanır.
    • Güvenlik kurallarına dikkat ederek matkap ucunu, taşa doğru açılı tutarak biletilir.
    • Bilenen matkabın kontrolünü yaptırılır.
    • Bilemede soğutma sıvısı kullandırılır.
  • 2. Delik Delme
    • Matkap tezgâhları ve matkap çeşitleri açıklanır.
    • Matkap bilemede dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Matkap tezgâhında soğutma sıvısı kullanarak çeşitli delik delme işlemleri yaptırılır.
    • Matkap tezgâhında havşa açtırılır.
  • 3. Rayba Çekme
    • Rayba çeşitlerini sıralanır.
    • Raybalama da işlem sırasını açıklanır.
    • Güvenlik kurallarına dikkat ederek raybalama işlemleri yaptırır.
  • 4. Elle Kılavuz Çekme
    • Vida çeşitleri sıralanır.
    • Kılavuzlar tanımlanır.
    • Kılavuzlar kısımlarını açıklanır.
    • Kılavuz çekmede dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Öğrencilerin kılavuz kullanırken kesme yağı kullanmaları sağlanır.
  • 5. Elle Pafta Çekme
    • Paftayı tanımlar, pafta çeşitleri sıralanır.
    • Pafta çekmede işlem sırası açıklanır.
    • Paftayı doğru ağızlatır.
    • Öğrencilerin pafta kullanırken kesme yağı kullanmaları sağlanır.

  4. Malzeme (18 ders saati)

  • 1. Malzeme Seçme
    • Malzeme ve özellikleri açıklanır.
    • Metal ve metal alaşımlı malzemeler (Çelik Alüiminyum ve alaşımları, bakır ve alaşımları dökme demir) üzerinde durulur.
    • Metal olmayan malzemeler (Plastik ve kompozit malzemeler) üzerinde durulur.
    • İşe göre malzeme seçtirilir.
    • Çelik standart katalogları kullandırılır.
    • Çelik standartlarına göre malzeme seçtirilir.
  • 2. Malzemeyi Test Etme
    • Malzeme muayene yöntemleri açıklanır.
    • Sertlik ölçme tanımlanır.
    • Sertlik ölçme yöntemleri örneklerle açıklanır.
    • Malzeme muayene yöntemleri uygulanır.
    • Sertlik Ölçme yöntemleriyle test yaptırılır.

  5. Temel Tornalama İşlemleri (60 ders saati)

  • 1. Torna Tezgâhlarını Tanıma
    • Torna tezgâhı tanımlanır.
    • Torna tezgâh çeşitlerini listelenir.
    • Torna tezgâhlarında iş güvenliği önlemleri örneklerle açıklanır.
  • 2. Kesici Takımları Hazırlama
    • Torna tezgâhında kullanılacak kesiciler sınıflandırılır.
    • Torna kesicileri malzemelerine göre sınıflandırılır.
    • Torna kesicilerini biçimlerine göre listeler kaleme verilen kesme açıları açıklanır.
  • 3. Kesicileri Bağlama
  • 4. İş Parçalarını Bağlama
    • İş parçasını tezgâha bağlama çeşitleri tarif edilir.
    • Bağlama araçları sınıflandırılır.
    • Komparatör ile iş parçasının salgı kontrolü açıklanır.
    • Emniyetli bağlama kuralları açıklanır.
    • Gerektiğinde bağlama aracı söktürülür veya taktırılır.
    • İş kalıplarını aynaya bağlatılır.
  • 5. Alın Tornalama
    • Alın tornalama işlemi açıklanır.
    • Öğrencinin kesiciyi punta ekseninde bağlaması ve devir hesabı yapması sağlanır.
    • İlerleme hızına dikkat edilerek, alın tornalama işlemi yaptırılır.
  • 6. Punta Delik Delme
    • Punta deliği açma tanımlanır.
    • Öğrencinin malzeme çapına uygun punta matkabını mandrene bağlaması sağlanır.
    • Öğrenciye uygun devirle punta deliği açtırılır.
  • 7. Silindirik Dış Yüzey Tornalama
    • Silindirik tornalama işlemini açıklanır.
    • Uzun parçaları ayna punta arasında yapması gerektiği vurgulanır.
    • Salgı kontrolü yapılarak, uygun devirle silindirik tornalama işlemi yaptırılır.
  • 8. Kademeli Tornalama
    • Kademeli tornalamayı tanımlanır.
    • Uygun devir ve ilerleme ile kademeli tornalama yaptırılır.
    • Keskin köşelere pah kırması gerektiği vurgulanır.

  6. Tornalama İşlemleri (48 ders saati)

  • 1. Kanal Açma
    • Kanal açmayı tanımlar.
    • İş parçasını ayna ile punta arasında bağlamayı açıklar.
    • Tezgâh devir sayısı hesaplamayı örneklerle açıklar.
    • Kanal tornalamada emniyet kurallarını sıralar.
    • İş parçasını üniversal ayna ve punta arasına bağlar.
    • Açılacak kanala uygun kalem biler.
    • Uygun bilenmiş kalemi emniyetli bağlar.
    • Tezgâh devir sayısını ayarlar.
    • Soğutma sıvısı kullanır.
    • Kanalı açar.
    • Açılan kanalın ölçme ve kontrolünü yapar.
  • 2. Konik Tornalama
    • Konik tornalamayı tanımlar.
    • Konik tornalama çeşitlerini açıklar.
    • Tezgâh devir sayısı hesaplamayı örneklerle açıklar.
    • Konik tornalamada emniyet kurallarını sıralar.
    • Tezgâh devir sayısını ayarlar.
    • Konik tornalama için suport ayarı yapar.
    • Konik tornalama için gezer punta ayarı yapar.
    • Konik tornalama için sevk kızağı ayarı yapar.
    • İş parçasını bağlar.
    • Torna kalemini bağlar.
    • Konik tornalama yapar.
    • Yapılan işleri konik mastarı ile kontrol eder.
    • Ölçme ve kontrol yapar.
  • 3. Tırtıl Çekme
    • Tırtıl çekmeyi tanımlar.
    • Tırtıl çeşitlerini listeler.
    • Torna tezgâhını tırtıl çekmek için hazırlar.
    • Tırtıl makarasını ayarlar.
    • İşe uygun büyüklükte düz ve çapraz tırtıl çeker.
    • Tırtıl çekilen yüzeyi temizler.
    • Kontrol yapar.
  • 4. Tornada Kılavuzla Vida Açma
    • Torna tezgâhında kılavuz çekmeyi açıklar.
    • Torna tezgâhında kılavuz çekmede işlemleri izah eder.
    • Torna tezgâhında kılavuz çekerken uyulacak emniyet kurallarını sıralar.
    • Torna tezgâhını kılavuz çekmek için hazırlar.
    • İş parçasını üniversal aynaya bağlar.
    • Torna tezgâhında el kılavuzları ile kılavuz çeker.
    • Torna tezgâhında otomatik kılavuz çekme aparatı ile kılavuz çeker.
    • Kesme yağı kullanır.
    • Kılavuz çekilen parçayı kontrol eder.
  • 5. Tornada Pafta ile Vida Açma
    • Torna tezgâhında pafta çekmeyi açıklar.
    • Torna tezgâhında pafta çekmede işlemleri izah eder.
    • Torna tezgâhında pafta çekerken uyulacak emniyet kurallarını sıralar.
    • Torna tezgâhını pafta çekmek için hazırlar.
    • İş parçasını üniversal aynaya bağlar.
    • Torna tezgâhında pafta ile pafta çeker.
    • Torna tezgâhında otomatik pafta çekme başlığı ile pafta çeker.
    • Kesme yağı kullanır.
    • Pafta çekilen parçayı kontrol eder.

  7. Temel Frezeleme İşlemleri (54 ders saati)

  • 1. Freze Tezgâhlarını Tanıma
    • Freze Tezgâhlarını tanımlanır.
    • Freze tezgâhı çeşitlerini sınıflandırır.
    • Freze tezgâhı kısımları sıralanır.
    • Freze Tezgâhları çalışma sistemini açıklanır.
    • Freze tezgâhlarında uyulacak iş güvenliği kuralları sıralanır.
    • Freze tezgâhı panosunu kullandırır.
    • Freze tezgâhında yapılabilecek işleri tasarlatır.
    • Freze tezgâhı devir sayısını ayarlatır.
    • Freze tezgâhı ilerleme hızını ayarlatır.
    • Freze tezgâhı tablasına mengene bağlatır.
    • Freze tezgâhına kesiciyi bağlatır.
    • Freze tezgâhının otomatik ayarlarını yaptırır.
    • Öğrenci freze tezgâhını çalıştırır.
  • 2. Kesicileri Bağlama
    • Freze çakıları biçimlerine göre tanıtılır ve kullanıldığı yerler açıklanır.
    • Freze çakılarını yapıldığı malzemelere göre sıralanır.
    • Freze çakılarını tezgâha bağlama tekniklerini açıklanır.
    • İşe uygun özellikte freze çakısı seçtirilir.
    • Çakıya uygun bağlama aracını seçtirilir.
    • Malafa ve başlığı tezgâha bağlatılır.
    • Dönüş yönünü dikkate alarak frezeyi takım tutucuya bağlatılır.
  • 3. İş Parçalarını Bağlama
    • İş parçalarını freze tezgâhına bağlama şekilleri örneklerle izah edilir.
    • Mengenenin tezgâha bağlanma teknikleri açıklanır.
    • Komparatör ile mengenenin tezgâha bağlanması örnekle açıklanır.
    • İşlerin tezgâha mengene ile bağlama tekniği açıklanır.
    • İşlerin tezgâha pabuç ve cıvatalarla bağlama tekniğin açıklanır.
    • Özel bağlama kalıp ve araçlarıyla bağlama açıklanır.
    • Divizörle iş parçasını bağlama tarif eder.
    • Döner tablayla iş parçasını bağlama açıklanır.
    • Mengeneyi tezgâha bağlatılır.
    • Mengene paralelliğini komparatör ile kontrol ettirilir.
    • İşleri tezgâh mengenesine bağlatılır.
    • İşleri tezgâh tablasına pabuç ve cıvatalarla bağlatılır.
    • Özel bağlama kalıp ve araçlarıyla iş parçasını freze tezgâhına bağlatılır.
    • Divizörle iş parçasını bağlatılır.
    • Döner tablayla iş parçasını bağlatılır.
  • 4. Düzlem Yüzey Frezeleme
    • Düzlem yüzey frezeleme tekniği açıklanır.
    • İmalat resmine uygunluğunu, kumpas ve gönye ile kontrolü açıklanır.
    • Freze çakısı seçtirilir.
    • Freze çakılarını freze tezgâhına malafa ile bağlatılır.
    • İş parçalarını özelliklerine uygun bağlama araçları ile freze tezgâhına bağlatılır.
    • İşe uygun talaş derinliği ve ilerleme ayarı yaptırılır.
    • İş parçası malzemesine göre soğutma sıvısı kullandırılır.
    • İşin imalat resmine uygunluğunu, ölçme ve kontrolün yaptırılır.
  • 5. Eğik Yüzey Frezeleme
    • Eğik yüzey frezeleme tanımlanır.
    • Eğik yüzeye göre freze çakısı seçme açıklanır.
    • Eğik yüzey frezeleme tekniği açıklanır.
    • Düşey ve eğik yüzeylerin frezelenmesinde dikkat edilecek kurallrı açıklanır.
    • Eğik yüzey frezeleme için işleri freze tablasına bağlatır.
    • Yüzeyin durumuna göre freze çakısı seçtirilir.
    • Freze çakılarını freze tezgâhına malafa ile bağlatılır.
    • İşe uygun tezgâh (talaş derinliği ve ilerleme) ayarı yaptırılır.
    • Keskin yüzeylere pah kırdırılır.
    • Ölçme ve kontrol yaptırılır.
  • 6. Kanal ve Cep Frezeleme
    • Kanal açmak için iş parçasını, freze tezgâhı tablasına bağlama yöntemi açıklanır.
    • Parmak freze ile cep açma açıklanır.
    • Kanal açma için işi tablaya bağlatlır.
    • Kanal durumu ve büyüklüğüne göre kanal freze çakısı seçtirir.
    • Kanal açtırılır.
    • Ölçme ve kontrol yaptırılır.

  8. Frezede Bölme İşlemleri (32 ders saati)

  • 1. Basit Bölme İşlemleri Yapma
    • Frezede kullanılan bölme işlemlerini izah eder.
    • Bölme aygıtlarını sıralar.
    • Bölme aygıtlarının kullanılmalarını açıklar.
    • Bölme hesabını örneklerle izah eder.
    • Bölme hesabı yapar.
    • İş parçasını basit bölme aparatına bağlar.
    • İşe uygun freze çakısı seçer.
    • Freze çakılarını freze tezgâhına malafa ile bağlar.
    • Basit bölme yapar.
    • Basit bölme kontrolünü yapar.
  • 2. Divizörde Bölme Yapma
    • Bölme hesabı yapmayı izah eder.
    • Bölme aygıtlarını tezgâha bağlama yöntemini açıklar.
    • İş parçasını bölme aygıtı ile karşılık puntasına bağlamayı tarif eder.
    • Çark donanımını yapmayı örnekle açıklar.
    • Divizörde bölme işlemi çeşitlerini açıklar.
    • Bölmede uyulacak emniyet kurallarını izah eder.
    • Bölme hesabı yapar.
    • Açısal bölme hesabı yapar.
    • Yedirmeli bölme hesabı yapar.
    • Modül frezeyi freze tezgâhına malafa ile bağlar.
    • Divizörü freze tablasına bağlar.
    • Çark donanım hesaplarını yapar.
    • Çark donanımını tanzim eder.
    • Kesme sıvısı kullanır.
    • Delikli ayna manivela kolunu çevirerek bölme işlemini yapar.
    • Bölme işlemini kontrol eder.

  Dersin Amaçları

  • Bu ders ile öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak takım tezgâhlarını ve el aletlerini kullanma, malzeme seçimi, malzemeyi test etme ve temel imalat işlemlerini gerçekleştirme ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.