11. Sınıf Kalıp Tasarımı Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Kalıp Tasarımı Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Kalıp Tasarımı dersi, Makine ve Tasarım Teknolojisi alanının Bilgisayar Destekli Makine Ressamlığı dalında haftada 6 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 217 ders saati ve 75 kazanım yer alır. Yıl, “Model ve Döküm Resimleri” öğrenme birimiyle başlar (Çekme Paylı ve Konstrüksiyon Model Resimleri, Döküm Ham Resmi); “Montaj ve Kaynak Fikstürleri”, “İş Kalıpları” ve “Saç Metal Kalıpları” öğrenme birimlerinin ardından “Hacim Kalıpları” öğrenme birimiyle biter.

• 11. Sınıf Kalıp Tasarımı Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Makine ve Tasarım Teknolojisi 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Kalıp Tasarımı Ders Bilgi Formu (DBF)
• Kalıp Tasarımı Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Makine ve Tasarım Teknolojisi - Bilgisayar Destekli Makine Ressamlığı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Kalıp Tasarımı dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 6 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Model ve Döküm Resimleri (24 ders saati)

  • 1. Çekme Paylı ve Konstrüksiyon Model Resimleri
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına döküm yolu ile üretilecek iş parçası için çekme paylı ve konstrüksiyon model resmi çizer.
    • Endüstriyel modelleme işlemi örnekler üzerinde açıklanır.
    • Model imalat resmi üzerinde bulunması gereken bilgiler mutlaka açıklanır.
    • Çekme payı hesabının yapılması sağlanır.
    • Kalıplama işlemleri örnekler üzerinde açıklanır.
  • 2. Döküm Ham Resmi
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına döküm yolu ile üretilecek iş parçası için döküm ham malzeme resmi çizer.
    • Döküm resmi üzerinde bulunması gereken bilgiler örnekler üzerinde açıklanır.

  2. Montaj ve Kaynak Fikstürleri (36 ders saati)

  • 1. Kaynak Fikstürleri
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına farklı ve özel konumlu parçalar için kaynak fikstürü çizer.
    • Fikstür tasarımında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Kaynak fikstürü ve özellikleri görsel örnekler üzerinde açıklanır.
    • Parçaların konumlarının tespit edilmesinin önemi izah edilir.
  • 2. Kontrol Fikstürleri
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına imal edilmiş iş parçalarının kontrolü için fikstür çizer.
    • Kaynak fikstürü üzerinde bulunması gereken bilgiler önem sırasına göre açıklanır.
    • Kontrol edilecek parçalar mutlaka analiz edilir.
  • 3. Montaj Fikstürleri
    • Bilgisayarda veya temrin kâğıdına seri üretimde kullanılan montaj fikstürlerini çizer.
    • Montaj fikstürü üzerinde bulunması gereken bilgiler örneklerle açıklanır.
    • Montajı yapılacak parçalar mutlaka analiz edilir.

  3. İş Kalıpları (36 ders saati)

  • 1. İş Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına iş kalıpları çizer.
    • Derse gelmeden önce öğrencilere verilen bir parçanın iş kalıbını tasarlaması istenir.
    • İş kalıplarının öneminin kavranması için örnekler üzerinde açıklamalar yapılır.
    • İş kalıplarını kullanıldığı alanlara göre sınıflandırır.
  • 2. Delme İş Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kâğıdına delme iş kalıpları çizer.
    • Üretilecek iş parçasının şekli ve işlem sırası arasındaki ilişki mutlaka açıklanır.
    • Seri bağlama elemanları seçimi örnekler göstererek anlatılır.
    • Mekanik, hidrolik veya pnömatik elemanları seçme işlemi açıklanır.
    • İş parçasını kalıba bağlama ve sökme yöntemleri kalıplar üzerinde gösterilerek açıklanır.
    • Delme yüksüğünün tipi ve ölçüleri mutlaka anlatılır.
  • 3. Bağlama İş Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına bağlama iş kalıpları çizer.
    • Kalıp gövde tipi belirlenir.
    • Bağlama ve sökme yöntemleri açıklanır.

  4. Saç Metal Kalıpları (85 ders saati)

  • 1. Klavuz Plakalı Delme ve Kesme Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kâğıdına klavuz plakalı delme ve kesme kalıbı resmi çizer.
    • Kesme kuvveti ve kesme boşluğu terimlerinin gerekliliği mutlaka açıklanır.
    • Şerit malzeme yerleşim ve verim hesabı örnek parçalar üzerinde yapılır.
    • Ağırlık merkezinin önemi hesaplamalar yapılarak açıklanır.
    • Üst grup plakalarının montaj bilgisi sırası ile verilir.
  • 2. Yan Çakılı Delme ve Kesme Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kâğıdına yan çakılı delme ve kesme kalıbı resmi çizer.
    • Kalıp alt grup plakalarının ölçü ve gönyeye getirilmesi sağlanır.
    • Şerit tasarımında elde edilen çizimlere göre kılavuz plakaya markalama yapılması sağlanır.
    • Yan çakı zımbasının diğer kalıp türlerine göre üstünlükleri anlatılır.
    • Kalıp alt grup montajı bilgisi verilir.
  • 3. Klavuz Kolonlu Delme ve Kesme Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kâğıdına klavuz kolonlu delme ve kesme kalıbı çizer.
    • Kılavuz kolonlu kalıbın diğerlerinden ayıran özelliklerinin bilinmesi sağlanır.
    • Kılavuz kolonlu kalıp alt grup plakalarının ölçü ve gönyeye getirilmesi sağlanır.
    • Şerit tasarımında elde edilen çizimlere göre kılavuz plaka markalama yapılması sağlanır.
    • Kalıp alt grup montajı bilgisi verilir.
  • 4. Birleşik (Ardışık) Kalıplar
    • Bilgisayarda veya temrin kâğıdına birleşik saç metal kalıbı çizer.
    • Birleşik saç metal kalıp imalat resmi çizilir.
    • Bileşik kalıbın diğerlerinden ayıran özelliklerinin bilinmesi sağlanır.
    • Bileşik kalıbın, kalıp alt grup plakalarının ölçü ve gönyeye getirilmesi sağlanır.
    • Bileşik kalıbın şerit tasarımında elde edilen çizimlere göre kılavuz plaka markalama yapılması sağlanır.
    • Bileşik kalıbın alt grup montajı bilgisi verilir.
  • 5. Bükme Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına bükme kalıbı resmi çizer.
    • Bükme işlemleri tanımlanır.
    • Bükme kalıp gövdesini tezgâhlarda işlemek için gerekli açıklamalar yapılır.
    • Bükme zımbasını, sac kalınlığı ve çalışma boşluğunu hesaplayarak işlenmesi sağlanır.
    • Bükme kalıbını test etmeden önce gerekli ayarlar anlatılmalıdır.
    • Bükme kalıbı resmi çizilir.
  • 6. Çekme Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına çekme kalıbı resmi çizer.
    • Çekme işlemleri tanımlanır.
    • Çekme kalıbının alt grubundaki, erkek çekme zımbasının önemi açıklanır.
    • Çekme kalıbındaki üst grup dişi çekme plakasının önemi açıklanır.
    • Çıkarıcı sistem elemanları örneklerle izah edilir.
    • Çekme kalıbı resmi çizilir.

  5. Hacim Kalıpları (36 ders saati)

  • 1. Plastik Enjeksiyon Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına plastik enjeksiyon kalıbı resmi çizer.
    • Plastik malzemeler hakkında ön bilgi (Kimyasal yapısı ve çekme payları vb.) hakkında bilgi verilir.
    • Plastik enjeksiyon kalıplarının üretim alanları, kalıpların tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlar anlatılır.
    • Kalıp elemanları ve kullanım amaçlarını örneklerle açıklanır.
    • Plastik enjeksiyon kalıbının görevi açıklanır.
  • 2. Basit (Maçasız) Enjeksiyon Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına basit (maçasız) enjeksiyon kalıbı resmi çizer.
    • Basit enjeksiyon kalıplarına örnek verilerek, ayırma çizgisi parça üzerinde gösterilir.
    • Programda, basit bir parça üzerinde ayırma çizgileri ve yüzeyler oluşturularak, kalıbın diğer yarısı çıkartılır ve kalıp tasarımına geçilir.
  • 3. Maçalı Enjeksiyon Kalıpları
    • Bilgisayarda veya temrin kağıdına maçalı enjeksiyon kalıbı resmi çizer.
    • Üretim tekniğine uygun plastik enjeksiyon kalıp tasarımı yapılır.
    • Yolluk sistemi, soğutma kanallarını, itici, toparlayıcı pimleri izah edilir.
    • Montaj ortamında parçaları birleştirebilir ve teknik resim görünüşlerinin oluşturulması sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak bilgisayarda veya kağıt üzerine endüstriyel kalıp resimlerini tasarlama ve çizme ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.