11. Sınıf Heykel Sanatı Atölyesi Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Heykel Sanatı Atölyesi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Heykel Sanatı Atölyesi dersi, Plastik Sanatlar alanında haftada 6 ders saati okutulur; yıllık planında 10 öğrenme birimi, 216 ders saati ve 126 kazanım yer alır. Yıl, “Plastik Şekillendirme” öğrenme birimiyle başlar (Baskı Rölyef, Negatif-Pozitif Doku Baskısı; Yaprak Modeli; Temel Geometrik Formlar; Deniz Kabuğu Modeli); aradaki 8 öğrenme biriminin ardından “Metal Heykel” öğrenme birimiyle biter (Model Tasarım ve Modelajı, Mumdan Model, Metal Döküm, Metal Toparlama vb.).

• 11. Sınıf Heykel Sanatı Atölyesi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Plastik Sanatlar 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Heykel Sanatı Atölyesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Heykel Sanatı Atölyesi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Plastik Sanatlar - Plastik Sanatlar (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Heykel Sanatı Atölyesi dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 6 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Plastik Şekillendirme (24 ders saati)

  • 1. Baskı Rölyef, Negatif-Pozitif Doku Baskısı
    • Objedeki plastikiyet dokusu kavramı açıklanır.
    • Çamurun özellikleri, türleri (seramik çamuru, şamotlu çamur, heykel çamuru, döküm tipi vb.) tanıtılır.
    • Şekillendirmede kullanılan el aletleri modelleme gereçleri (merdane, modelaj kalemleri, çekiçler, şasiler vb.) ve işlevleri, nasıl kullanıldıkları açıklanır.
    • Kilden plaka açması sağlanır.
    • Alçının kimyasal olarak yapısı, donma süreci vb. özellikleri açıklanır.
    • Alçının hazırlanma şekli ile ilgili açıklamalar yapılır.
    • Tahta şasilerle plaka kenarlarına bariyer oluşturulması sağlanır.
    • Alçı karışımın dökülmesi sağlanır.
    • Çıkan pozitif baskı formunun patine işleminden geçirilmesi sağlanır.
  • 2. Yaprak Modeli
    • Çalışma sürecinde doğal kuru yaprak kullanımına (daha az deforme olur/ şekli bozulamaz) değinilir.
    • Altlık için yaprak ölçüsünden biraz büyük bir plaka açması gerektiğine değinilir.
  • 3. Temel Geometrik Formlar
    • Modelaj aşamasında (kil, kilin yumuşaklığı, merdane yardımıyla plaka açılması, modelaj kalemleri vb.) kullanılan malzemelerin özelliklerine uygun kullanım yöntemleri hakkında bilgi verilir.
    • Kütle olarak kilin yoğurularak hazır hale getirilmesi sağlanır.
    • Basit geometrik formlar tanıtılır.
    • Basit geometrik formların şekillendirilmesi sağlanır.
  • 4. Deniz Kabuğu Modeli
    • Deniz kabuğu ile kısa süreli eskiz yapması sağlanır.
    • Deniz kabuğu ile kısa süreli analiz yapması sağlanır.
    • Deniz kabuğu formunun model ve doku kazanması için oyma yapması sağlanır.
    • Deniz kabuğu formunun model ve doku kazanması için kabartma yapması sağlanır.

  2. Rölyef (30 ders saati)

  • 1. Geleneksel Geometrik Rölyef Yapım Resmi
    • Uygulanacak motifin yapım resmi (şablon) yüzeye aktarılacak şekilde çizmesi sağlanır.
  • 2. Geleneksel Geometrik Rölyef Model Modelajı
    • Kil plaka üzerine aktarılan desenin modelaj kalemleri ile kabartma yapması sağlanır.
    • Kil plaka üzerine aktarılan desenin modelaj kalemleri ile çukurlaştırma yapması sağlanır.
    • Kil plaka üzerine aktarılan desenin geometrik rölyef model modelajı anlatılır.
  • 3. Geleneksel Bitkisel Rölyef Yapım Resmi
    • Geleneksel bitkisel (rumi, hatayi, münhani vb.) motifin yapım resmi (şablon) yüzeye aktarılacak şekilde çizmesi sağlanır.
  • 4. Geleneksel Bitkisel Rölyef Modeli
    • Kil plaka üzerine bitkisel motif yapım resminin aktarılması anlatılır.
  • 5. Antik Rölyef Yapım Resmi (Şablon)
    • Sümer, Mısır, Yunan, Roma, Rönesans, Modern ve Türk sanatlarının eserleri örneklerle açıklanır.
    • Ölçülü olarak yapım resmi çizim anlatılır.
  • 6. Kabartma Şekillendirme
    • Hazırlanan deseni büyütülerek şablon ölçüsüne uygun kil plaka yapması sağlanır.

  3. Rölyef Kalıplama (12 ders saati)

  • 1. Rölyef Kalıplama
    • Rölyef modelinin (geometrik, bitkisel ve/veya klasik kopya rölyef) kalıplamaya hazırlığı açıklanır.
    • Rölyef modeli yapması sağlanır.
    • Rölyef modelini (geometrik, bitkisel ve/veya klasik kopya rölyef) çevresine kalınlıklar göz önüne alınarak şasilerle (tahta çıtalarla) çerçeve yapılması gösterilir.
    • Alçı karışım hazırlama, döküm ve donma süreci ile ilgili aşamalar anlatılır.
    • Açının modelinde kabarcık kalmaması için yapılacaklara değinilir.
    • Alçı kalıbın çıkarılması sağlanır.
    • Alçı kalıbın temizlenmesi anlatılır.
  • 2. Rölyef Kalıba Döküm
    • Alçı kalıba döküm malzemesine göre (alçı, polyester, reçine vb.) izolasyon malzemesi (arapsabunu-yağ, wax vb.) hazırlaması sağlanır.
    • Döküm malzemesinin (alçı vb.) kalıba dökümünü yapması sağlanır.
    • Donma süresi tamamlanan dökümü yapılan rölyef pozitifi kalıptan sökülerek temizlenmesi anlatılır.
  • 3. Rölyef Restorasyonu ve Patine
    • Kalıptan çıkarılan rölyefin yüzey temizliğini yapması sağlanır.
    • Yüzeydeki pürüzlerin zımpara, kazıma vb. restorasyon işlemleri ile yapması sağlanır.
    • Patine türleri (Toprak patine, Metal patine vb.) ve malzeme özellikleri örneklerle anlatılır.
    • Toprak patine yapılacak malzemeler (kil suyu, su bazlı boya, sünger, bez vb.) açıklanır.
    • Toprak patine yapılacak malzemelerin kullanımı açıklanır.
    • Rölyefte modele patine uygulamada açık-koyu değerlerin önemi vurgulanır.
    • Metal patine; plastik boya ile koyu tonda neden ve nasıl astar boya sürüleceği anlatılır.
    • Metal patine işleminde yaldız boyanın fazla sürülmemesine değinilir.

  4. Sütun Başlığı (18 ders saati)

  • 1. Stilistik Analiz ve Yapım Resmi
    • Mısır sanatından, Yunan, Roma sütun başlıklarının özellikleri örneklerle açıklanır.
    • Seçilen bir antik sütun başlığı örneğinin (iyon, dor, korint) ölçülü olarak yapım resmi çizim aşamaları yaptırılır.
  • 2. Sütun Başlığı Modeli
    • Sütün başlığının gerçek ölçülerden küçük olacak şekilde ölçeklendirme yöntemleri anlatılır.
    • Seçilen sütun nizamı (iyon, dor, korint) Sütün gövdesi ve başlık kısmı için hazırlana kil kütlelerin birleştirilmesi örnek verilerek anlatılır.
    • Sütun gövdesi üzerindeki yivlerinin modelaj kalemi ile nasıl düzgün oyabileceği anlatılır.

  5. Antik Figür Modeli ve Detayları (36 ders saati)

  • 1. Antik Büst Örnek Araştırması ve Kafa İskeleti
    • Antik büst / büst eskizi çizmesi sağlanır.
    • Büst için iskelet / konstrüksiyon yapması sağlanır.
  • 2. Antik Baş Modelajı
    • Kafa iskeletine kilin tutundurması açıklanır.
    • Büst formunda kütlesel şekillendirmeyi kil üzerine çizmesi sağlanır.
  • 3. Göz, Kulak ve Ağız-Burun Detayı Modeli
    • Göz, kulak, ağız ve burunun ölçülerek oranlanması açıklanır.
    • Göz, kulak, ağız ve burun yerleştirilmesi sağlanır.
  • 4. Tors Modeli
    • Torsonun geometrik(orantısal) ve anatomik (kadın, erkek) analizi kütlesel olarak açıklanır.
  • 5. El Modeli
    • El detayının anatomik ve plastikiyet analizi açıklanır.
  • 6. Ayak Detay Modeli
    • Ayak model detayının anatomik ve plastikiyet analizi açıklanır.

  6. İki Parçalı Kalıp ve Model Dökümü (12 ders saati)

  • 1. İki Parçalı Model (Kafa, Tors, Sütün Başlığı vb.) Kalıplama
    • Modelinin kalıp parçalarının(ön ve arka) ayrım çizgisiyle nasıl belirleneceği anlatılır.
    • Modelin herhangi bir yerinde maça kalmamasına değinilir.
    • Ayırım çizgisi üzerine kil veya metal levhayla set yapması sağlanır.
    • Modelin ön yüzüne alçıyı yayma ve sıvama şekli açıklanır.
    • Kil set çıkarıldığında ön kalıp parçasına izolasyon malzemesi(arap sabunu) sürmenin önemi açıklanır.
    • Modelin arka yüzüne alçıyı yayarak sıvaması sağlanır.
    • Ayırım çizgisini ıspatula ile temizlemesi sağlanır.
    • Alçının donma süresi ile ilgili detaylara değinilir.
    • Ayırım çizgisinden ıspatula ile kalıbı çıkartması sağlanır.
    • Kalıp sökülmesi işlemi anlatılır.
    • Kalıp sökülmesi işleminde kalıp arasına su dökülmesi sağlanır.
  • 2. İki Parçalı Kalıba Model Dökümü
    • Kalıp parçaları ıslatması sağlanır.
    • Kalıptaki suyu kurutması sağlanır.
    • İzolasyon sıvısını(kalıp ayrıştırıcı) fırçayla sürerek kalıp parçaların alçıyla birleştirmesi sağlanır.
    • Kendir iplerini hazırlaması sağlanır.
    • Alçı harç hazırlaması sağlanır.
    • Kendir ipi kullanımının sağlamlık ve izolasyon açısından önemini vurgulanır.
    • Akışkan alçı harcı model kalıba birinci kat olarak sıvaması sağlanır.
    • Kendir iplerini alçıya bulayarak ikinci kat olarak döşemesi sağlanır.
    • Kalıp çizgisini ıspatulayla belirleyerek alçı kalıbı çekiç ve ıspatula yardımı ile kırması sağlanır.
    • Kırma işleminde gözlük ve iş eldiveni kullanımının önemine değinilir.
  • 3. Modele Restorasyon ve Patine Yapma
    • Kalıptan çıkarılan modelin yüzey temizliğini yapması sağlanır.
    • Yüzeydeki pürüzlere zımpara, kazıma vb.restorasyon işlemlerini yapması sağlanır.
    • Heykelin yapısına uygun patine yapması sağlanır.

  7. Figüratif Heykel (30 ders saati)

  • 1. Bir Figürlü Kompozisyon Tasarımı ve Modelajı
    • Belirli bir konu konsepti içerisinde figür hareketini tasarlaması gerektiği anlatılır.
    • Tasarlanan konu uyumuna dikkat ederek figür modelajı yapması sağlanır.
    • Modeli tel ile iki parçaya ayırması sağlanır.
    • Modelin içini modelaj kalemleriyle boşaltması sağlanır.
    • Bulamaç çamurla iki parçanın tekrar birleştirilmesi sağlanır.
    • Düzeltme-rötuş yapması sağlanır.
    • Fırınlama öncesi kurutma sürecinde dikkat edilecek konular anlatılır.
  • 2. Hayvan Figür Çizim Analizi ve İskeleti
    • Farklı hayvanlar ile anatomik figür çizimi yapması sağlanır.
  • 3. Hayvan Figür Modeli
    • Figürün anatomik yapısına uygun iskelet/konstrüksiyon hazırlaması sağlanır.
    • Eskiz çizimlere bakarak, hayvan figür modelajı yapması sağlanır.
  • 4. Çok Figürlü Kompozisyon Tasarımı ve Modelaj
    • İnsan, obje ve/veya hayvan figürlerinden oluşan konu kompozisyonu tasarımını yapması sağlanır.
    • Konulu çoklu figür heykel kompozisyonunda oran-orantı ölçülerine dikkat edilerek modelaj yapılışı anlatılır.
    • Figürlerin içleri boşaltılıp birleştirilerek fırınlama kurutma sürecine hazırlığı anlatılır.

  8. Teksir Kalıptan Model Dökümü (12 ders saati)

  • 1. Teksir (Çok Parçalı) Kalıplama
    • Modele fırçayla izolasyon malzemesi uygulaması sağlanır.
    • Teksir kalıp parçalarını çizerek parçalar arası set hazırlığı yapması sağlanır.
    • Alçı harç hazırlayarak tüm kalıp parçalarının dökümünü sıralı ve doğru şekilde yapması sağlanır.
    • Teksir kalıp açma toplama sistemine bağlı olarak bağlantı elemanları yapılışı gösterilir.
  • 2. Teksir (Çok Parçalı) Kalıbı Modelden Sökme
    • Kalıp ayırım çizgisini temizlemesi sağlanır.
    • Ispatulayla bütün kalıp parçalarını kırmadan ayrılması anlatılır.
    • Kalıplardaki kili fırça ve su ile yıkayarak temizlemesi sağlanır.
  • 3. Teksir Kalıba Döküm Hazırlığı
    • Teksir kalıbının izolasyon malzemesini kuru yer kalmayacak şekilde yüzeye sürmesi sağlanır.
    • Kalıp parçaların yerlerine birleştirmesi sağlanır.
  • 4. Teksir Kalıba Model Dökümü
    • Teksir kalıba sıvı çamur/ alçı dökümü yapması sağlanır.
    • Donma süresi tamamlandıktan sonra modelin kalıptan çıkartılması sağlanır.

  9. Soyut Plastik Form Modeli (24 ders saati)

  • 1. Soyut Plastik Form Model Tasarımı
    • Deformasyon, stilizasyon ilkeleri açıklanır.
    • Kaynaklardan soyut plastik form hakkında yapılmış örnekleri incelemesi sağlanır.
    • Eskizlerle üç boyutlu soyut form kompozisyon taslağı geliştirmesi sağlanır.
    • Deformasyon, stilizasyon ilkelerine uygun olarak İnsan, hayvan, nesne, soyut kavramlar vb. konulardan yaralanarak soyut form tasarımı yapması sağlanır.
    • Seçtiği formların geometrik çizgisel ve plastik analizleri yapması sağlanır.
    • Hazırladığı kompozisyonu çevre ve mekânla ilişkilerini projelendirilmesi sağlanır.
    • Tasarımın farklı açılardan çizmesi(teknik çizim) sağlanır.
    • Tasarımı resim tekniklerine göre renklendirmesi sağlanır.
  • 2. Teknik Malzemeyle Uygulama
    • Tasarıma uygun malzeme ve biçimlendirilecek malzemenin özelliklerine uygun araç-gereçler tanıtılır.
    • Tasarımı malzeme üzerine aktarması sağlanır.
    • Malzemeye (kil, ahşap, metal, taş, mum, vb.) uygun biçimlendirme tekniğiyle uygulama yapması sağlanır.
    • Şekillendirme işleminden sonra yüzey restorasyon, temizleme ve patine işlemi yapması sağlanır.

  10. Metal Heykel (18 ders saati)

  • 1. Model Tasarım ve Modelajı
    • Konuya uygun model tasarımı yapması sağlanır.
    • Tasarımı yapılan modelin kil modelajı yapması sağlanır.
  • 2. Mumdan Model
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak mum malzemeyi kullanarak döküm kalıp yöntemiyle mumdan model yapması sağlanır.
  • 3. Metal Döküm
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak modeli kuma sıkıştırma tekniğiyle metal döküm yapması sağlanır.
  • 4. Metal Toparlama
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak kalıptan çıkarılmış parçaların birleştirme sistemiyle metal toparlama yapması sağlanır.
  • 5. Metal Yüzeyin Restorasyonu
    • Metal yüzeyin yapısına uygun el aletleriyle elektrikli aletler yardımıyla (zımparalama, temizleme, bakım-onarım) restorasyon yapması sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak heykel sanatı ile ilgili modelaj, kalıp-döküm vb. bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.