11. Sınıf Trafik Yönetim Sistemleri Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Trafik Yönetim Sistemleri Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Trafik Yönetim Sistemleri dersi, Raylı Sistemler Teknolojisi alanının Raylı Sistem Araçları dalında haftada 3 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 108 ders saati ve 132 kazanım yer alır. Yıl, “Tren Trafiği Planları” öğrenme birimiyle başlar; “Trafik İşletim Sistemleri”, “TMİ ve TSİ Sistemlerindeki Düzensizlikler” ve “Tren Dizisinin Oluşturulması ve Kontrolü” öğrenme birimlerinin ardından “Manevralar” öğrenme birimiyle biter.

• 11. Sınıf Trafik Yönetim Sistemleri Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Raylı Sistemler Teknolojisi 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Trafik Yönetim Sistemleri Ders Bilgi Formu (DBF)
• Trafik Yönetim Sistemleri Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Raylı Sistemler Teknolojisi - Raylı Sistem Araçları (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Trafik Yönetim Sistemleri dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 3 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Tren Trafiği Planları (15 ders saati)

  • 1. Seyir Planı (Orer) ve Grafikleri
    • ilişkilerini göz önünde bulundurarak hazırlar.
    • Demiryolunda kullanılan trenleri sınıflandırır.
    • Seyir programının sağladığı faydaları söyler.
    • Orerlerin tanıtımı ve amacını açıklar.
    • Orer çeşitlerini izah eder.
    • Orer grafiği çizimini açıklar.
    • Tren orerleri için yapılacak hazırlık çalışmalarını açıklar.
    • Kalkış varış tarifelerinde bulunacak bilgileri sıralar.
    • İtinererde (Seyir Cetvelinde) bulunan bilgileri sıralar.
    • Tren cinslerine göre seyir süresini açıklar.
    • Seyir süresine etki eden faktörleri izah eder.
    • Buluşmalar, öne geçmeleri açıklar.
    • Grafikte bulunan bilgileri açıklar.
    • Grafiklerde kullanılan işaretleri çizerek açıklar.
    • Orer ağına tren ilavesini izah eder.
    • Bilgisayarla orer çizimini anlatır.
    • Metro ve hafif raylı sistemlerde tren tarifelerinin hazırlanmasını açıklar.
  • 2. Yük ve Yolcu Verilerine Göre İşletme Planlaması
    • Yük ve yolcu verilerine göre işletme planlaması yapar.
    • Yük ve yolcu verilerine göre işletme planlaması yapmayı açıklar.
    • Günlük vagon durumunu izah eder.
    • Yük telgraflarını izah eder.
    • İstasyonların vagon girdi çıktı defteri kullanımını açıklar.
    • Yük ve yolcu vagonları için müşteri talebi alımını açıklar.
    • Yük, yolcu ve hizmet trenlerinde görevlendirilecek personeli listeler.
    • Trende ve trende görevli personelde trafikle ilgili olarak bulunması gereken malzemeleri sıralar.
    • Blok tren taşımacılığını açıklar.
    • Metro ve hafif raylı sistem işletme planlarını açıklar.

  2. Trafik İşletim Sistemleri (45 ders saati)

  • 1. TMİ (Trafiğin Merkezden İdaresi) Sistemi
    • Tren trafiğinin merkezden idaresini yapar.
    • TMİ Sisteminde tren trafiğinin sevk ve idaresini açıklar.
    • İstasyonların özelliklerini ifade eder.
    • İstasyon sabit tesislerini sıralar.
    • Trenlerin hareket saatlerini açıklar.
    • Trenlerin kabul ve sevk yollarını açıklar.
    • Sevk emirlerinin verilmesini açıklar.
    • Trafik kontrolörü grafiklerini açıklar.
    • Trenlerin buluşması ve öne geçmesi işlemlerini izah eder.
    • Trenlerin hareket ve geliş bildirim işlemlerini açıklar.
    • TMİ Sisteminde olağan dışı durumlarda trafiği yönetimini açıklar.
    • Orer dışı durmanın nedenlerini açıklar.
    • Orerde duruşun kaldırılmasını açıklar.
    • Şartlı sevk emri verilişini izah eder.
    • Tarifeli trenle tarifesiz trenlerin buluşmasını açıklar.
    • Kapalı istasyonlarda trenlerin trafiğinin sağlanışını açıklar.
    • Raylı sistemlerde bakım onarım tren, makine ve araçlarının trafiğini yönetmeyi açıklar.
    • İş trenleri ve demiryolu makinelerini sıralar.
    • Yol araçlarını sevk ve idare etmeye yetkili olanları ve araçların hızlarını izah eder.
    • Yol araçlarından demiryolu hizmetleri dışında yararlanılmasını açıklar.
    • Vagonet, pompalı vagonet, motorlu vagonetleri ve trafiğini izah eder.
    • Motorlu drezinleri ve trafiğini izah eder.
  • 2. TSİ (Trafiğin Sinyallerle İdaresi) Sistemi
    • TSİ Sisteminde tren trafiğinin sevk ve idaresini açıklar.
    • TSİ sisteminin özelliklerini sıralar.
    • Trafik Kontrolörünü tanımlar, yetki ve sorumluluklarını söyler.
    • Trafik Baş Kontrolörünü tanımlar, yetki ve sorumluluklarını söyler.
    • İstasyon kumanda masasının işlevini anlatır.
    • Trafik kumanda merkezinin işlevini anlatır.
    • Sinyali tanımlar ve türlerini söyler.
    • Bloğu tanımlar.
    • TSİ Sisteminde makas türlerini söyler.
    • Makaslar bölgesini (OS) açıklar.
    • TSİ sisteminde sinyalleri ve makasları düzenlemeyi açıklar.
    • Sinyal renk bildirileri ve anlamlarını söyler.
    • Sinyallerin tekrarlanmasını açıklar.
    • Dur bildirisi verdiğinde yapılacak işlemleri sıralar.
    • Sisteme ait makasları açıklar.
    • TSİ sisteminin uygulandığı bölgelerde yapılması gerekli hızları söyler.
    • Metro ve raylı sistemlerde izin verilen hızları söyler.
  • 3. ETCS Sistemi (Avrupa Tren Kontrol Sistemi)
    • trafiğini yönetir.
    • ECTS sisteminin tanımını açıklar.
    • ERTMS/ETCS'nin özelliklerini açıklar.
    • ERTMS/ETCS'nin faydalarını açıklar.
    • ERTMS/ETCS Seviyelerini açıklar.
  • 4. CBTC (İletişim Tabanlı Tren Kontrol Sistemi)
    • tren trafiğini yönetir.
    • CBTC sistemi yapısı ve çalışması açıklanır.
    • CBTC sisteminin özellikleri açıklanır.
    • CBTC tren donanımları açıklanır.

  3. TMİ ve TSİ Sistemlerindeki Düzensizlikler (15 ders saati)

  • 1. TMİ ve TSI Sisteminde Olağan Durumlarda Trafik Düzensizlikleri
    • TMİ ve TSİ sisteminde trenlerin seyirlerinde oluşan olağan trafik düzensizliklerini giderir.
    • Trenin seyri sırasında dikkat edilecek hususları açıklar.
    • Trenlerin birleştirilmesi işlemlerini izah eder.
    • Çok yollu hatlarda tren trafiği açıklar.
    • Özellik arz eden hatlarda tren trafiği açıklar.
  • 2. TMİ ve TSI Sisteminde Olağan Dışı Durumlarda Trafik Düzensizlikleri
    • TMİ ve TSİ sisteminde trenlerin seyirlerinde oluşan olağan dışı trafik düzensizliklerini giderir.
    • Ana yoldaki düzensizlikleri izah eder.
    • Demiryolu ağı içerisinde trafiği özellik arz eden kısımlarda gerekli kuralları uygular.
    • Normal hızını yapamayan trenleri açıklar.
    • Anayolda arızalanan trenlerin korunmasını açıklar.
    • Lokomotif düdüğünün bozulmasında yapılacak işlemleri sıralar.
    • Güç durumda kalan ve bölünerek götürülecek trenleri izah eder.
    • Koşum takımı kopması ve tampon düşmesinde yapılacak işlemleri açıklar.
    • Vagon ve tren kaçmasını açıklar.
    • Trenlerde ve yol boyunda yangın çıkması durumunda yapılacak işlemleri açıklar.
    • Yol kapanması durumunda İmdat istenmesini izah eder.
    • Seyir sırasında yoldan çıkan lokomotif ve vagonlara (Deray) yapılacak işlemleri sıralar.
    • Haberleşme ve sinyalizasyon sırasında oluşacak arızaların tren trafiğine etkilerini açıklar.
    • Elektrifikasyon sisteminde oluşacak arızaların tren trafiğine etkilerini açıklar.

  4. Tren Dizisinin Oluşturulması ve Kontrolü (12 ders saati)

  • 1. Çeken Araçların Planlaması
    • Çeken araçların planlamasını işletme güvenlik talimatlarına uygun bir şekilde yapar.
    • Çeken araçların planlamasını izah eder.
    • Çeken araçları sıralar.
    • Trenlerde dingil sayını listeleyerek açıklar.
    • Trenin çalışacağı hat kapasitesi ile hat kesimini açıklar.
    • Çekilecek tonaj hesabını örneklerle izah eder.
    • Lokomotiflerin trenlerdeki yeri ve konumunu açıklar.
    • Trenlere önden arkadan destek verme durumlarını açıklar.
    • Trenlerde görevlendirilecek personel sayısını listeleyerek açıklar.
    • Metro ve hafif raylı sistemlerde tren dizilerinin oluşturulmasını açıklar.
  • 2. Çekilen Araçların Planlaması
    • Çekilen araçların planlamasını işletme güvenlik talimatlarına uygun bir şekilde yapar.
    • Çekilen araçların planlamasını izah eder.
    • Çekilen araçları sıralar.
    • Ağır vagon ve soğuk lokomotiflerin trenlerdeki yerini açıklar.
    • Yolcu vagonlarıyla ağır olmayan yük vagonlarının trenlerdeki yerini açıklar.
    • Emniyet ve işaret vagonlarını izah eder.
    • Trenlere verilecek vagonlarla ilgili sınırlamaları listeleyerek açıklar.
    • Patlayıcı, parlayıcı, yanıcı, yakıcı, zehirli ve radyoaktif madde yüklü vagonların trenlerdeki yerini izah eder.
    • Uzun eşya yüklü vagonların trenlerdeki yerini izah eder.
    • Tamire gönderilecek vagonların trenlerdeki yerini izah eder.
    • Raylı sistem bakım onarım makinelerinin trenlerdeki yerini izah eder.

  5. Manevralar (21 ders saati)

  • 1. Manevraları Yönetme
    • Manevra planlamasını yaparak yönetir.
    • Manevranın tanımını yapar ve çeşitlerini izah eder.
    • Manevraların yönetimi ve yapılışını açıklar.
    • Manevralarda yapılması gereken hızı açıklar.
    • Çeken – Çekilen araçlar ile D+J Kuplink (Jeneratör vagonu) ve aydınlatma kablolarının bağlanması ve çözülmesi konusunun işlem sırasını açıklar.
  • 2. Manevra İşlemlerinin Kontrolü
    • Manevra işlemlerini kontrol eder.
    • Manevra işlemlerini kontrol etme hususunda gereken yöntem ve teknikleri açıklar.
    • Tren teşkil manevralarına ait kuralları açıklar.
    • Trenlerin hazırlanmasını izah eder.
    • Grup ve yön manevralarını izah eder.
    • Manevralarda frenleri açıklar.
    • Manevraları özel önlem ve dikkat gerektiren vagonları izah eder.
    • Makas hizmetlerini düzenlemeyi açıklar.
    • Manevra yollarının kontrolü ve gözlenmesini açıklar.
    • Manevralarda işaretlerin görevlilere ulaştırılmasını açıklar.
    • Manevra hareketi yapıldıktan sonra alınacak önlemleri sıralar.
    • Manevra personelinin korunması için yapılması gerekenleri açıklar.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak Demiryolu Emniyet Yönetim Sistemi işletme talimat ve yönetmeliklerine uygun şekilde tren trafiğini yönetme ve güvenli bir trafik akışı için gerekli kontrolleri yapma, trenleri hazırlama, manevra ve muayene işlemlerini yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.