Spor Lisesi - Spor Lisesi (Spor Lisesi) alanında Osmanlı Türkçesi dersi 12. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 2 ders saati.
Üniteler ve Konular
1. Osmanlı Türkçesinin Medeniyetimizdeki İzleri (6 ders saati)
Birinci ünitelerin kazanımları, “Osmanlı Türkçesine giriş” teması çerçevesinde belirlenmiştir. Bu tema çerçevesinde; 10. sınıf düzeyinde Osmanlı Türkçesinin tanıtılmasına ve öğrenilmesinin gerekliliğine, 11. sınıf düzeyinde Türkçenin Arapça ve Farsçayla ilişkilerine, 12. sınıf düzeyinde Osmanlı Türkçesinin günümüze bakan yönünü belirlemeye ve Osmanlı Türkçesi eserlerine ilişkin kazanımlar yer almaktadır.
- Kültür ve Medeniyetimizde Osmanlı Türkçesinin Yeri
- 12.1.1.1 Kültür ve medeniyetimizin oluşumunda Osmanlı Türkçesinin rolünü açıklar.
- Arşiv ve Kütüphanelerde Osmanlı Türkçesi
- 12.1.2.1 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eserlerin yer aldığı önemli arşiv ve kütüphaneleri tanır.
- Hat Sanatı
- 12.1.3.1 Hat sanatının tarihî gelişimini açıklar.
- 12.1.3.2 Hat sanatında kullanılan malzemeleri açıklar.
- 12.1.3.3 Hat sanatının kültür ve medeniyetimizdeki önemini açıklar.
- 12.1.3.4 Türk Hat Sanatının önemli isimlerini tanır.
2. Hat Çeşitleri, Çeviri Yazı Sistemi ve Harflerin Sayı Değerleri (Ebcet) (6 ders saati)
İkinci ünitelerin teması, “alfabe”dir. Bu ünitelerde, Osmanlı Türkçesi alfabesi ve bu alfabenin değişik biçimleriyle (hat çeşitleri) ilgili kazanımlar yer almaktadır. Kazanımlar, öğrencilerin Osmanlı Türkçesi alfabesiyle (matbu ve rika) ilgili yeterliliklerini geliştirmeyi hedeflemektedir. 10. sınıf düzeyinde Osmanlı Türkçesi alfabesindeki matbu harflerle ilgili kazanımlar, 11. sınıf düzeyinde rika harfleriyle ilgili kazanımlar, 12. sınıf düzeyinde ise diğer yazı çeşitleriyle ilgili kazanımlar yer almaktadır. Osmanlı Türkçesi alfabesiyle direkt ilgili bazı konulara ait (harflerin sayı değerleri, çeviri yazı sistemi) kazanımlar da bu tema etrafında toplanmıştır.
- Hat Çeşitleri (Nesih, Rika, Sülüs, Talik, Kûfi, Divani)
- 12.2.1.1 Hat çeşitlerini ayırt eder.
- 12.2.1.2 Hat sanatının estetik boyutunu açıklar.
- Çeviri Yazı Sistemi (Transkripsiyon Alfabesi)
- 12.2.2.1 Çeviri yazı sistemini tanır.
- Harflerin Sayı Değerleri (Ebcet)
- 12.2.3.1 Osmanlı Türkçesi alfabesindeki her harfin bir rakam karşılığı olduğunu kavrar.
3. Türkçeleşmiş Arapça ve Farsça Kelimelerin Okunuşu (10 ders saati)
Üçüncü ünitelerin kazanımları, “okuma kuralları” teması çerçevesinde tasarlanmış ve bu ünitelerde Osmanlı Türkçesi metinlerini okumaya ilişkin kazanımlara yer verilmiştir. Bu ünitelerin kazanımlarıyla; kelime, cümle ve metin düzeyinde okuma becerisi edindirmek hedeflenmektedir. 10. sınıf düzeyinde Türkçe kelimeleri okuma kurallarıyla ilgili kazanımlar, 11 ve 12. sınıf düzeyinde ise Arapça ve Farsça asıllı Türkçeleşmiş kelimeleri tanıma ve okumaya ilişkin kazanımlar yer almaktadır.
- Osmanlı Türkçesinde Arapça Asıllı İsimler
- 12.3.1.1 Osmanlı Türkçesinde Arapça asıllı camit ve müştak isimlerin kullanıldığını kavrar.
- 12.3.1.2 Arapça asıllı camit isim örneklerini okur.
- 12.3.1.3 Arapça asıllı müştak isim örneklerini vezinlerine dikkat ederek okur.
- Farsça Asıllı Zarflar ve Birleşik Kelimeler
- 12.3.2.1 Osmanlı Türkçesinde kullanılan Farsça asıllı zarfları ve birleşik kelimeleri tanır.
- 12.3.2.2 Farsça asıllı zarfları ve birleşik kelimeleri okur.
4. Takvim Bilgisi, Sayılar, Kalıplaşmış İfadeler (10 ders saati)
Dördüncü ünitelerin kazanımları, “tamamlayıcı bilgiler” teması etrafında belirlenmiştir. Bu ünitelerin kazanımlarıyla; Osmanlı Türkçesinin söz varlığını tanıtmak, okumayı kolaylaştırmak, okuma sırasında karşılaşılabilecek güçlükleri gidermek hedeflenmiştir. 10. sınıf düzeyinde kef harfi, ünsüzlerde kalınlık-incelik (ünlü ünsüz uyumu), Türkçe ekler ve Arapça-Farsça asıllı kelimeler; 11. sınıf düzeyinde tamlamalar ve kelimelerde nicelik; 12. sınıf düzeyinde ise takvim bilgisi, sayılar ve Arapça-Farsça asıllı kalıplaşmış ifadelerle ilgili kazanımlara yer verilmiştir.
- Osmanlı Türkçesinde Sayılar ile Gün ve Ay Adları
- 12.4.1.1 Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça ve Farsça sayı adlarını okur.
- 12.4.1.2 Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça ve Farsça gün adlarını okur.
- 12.4.1.3 Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça ay adlarını okur.
- Arapça ve Farsça Kalıplaşmış İfadeler
- 12.4.2.1 Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça ve Farsça kalıplaşmış ifadeleri okur.
- Hicri ve Rumi Takvim
- 12.4.3.1 Hicri ve Rumi takvim sistemlerini tanır.
- 12.4.3.2 Rumi, miladi, hicri yılları birbirine dönüştürür.
5. Osmanlı Türkçesiyle Yazılmış Eserler ve Hat Sanatı Örnekleri (32 ders saati)
Beşinci ünitelerin teması, “metin okuma”dır. Bu ünitelerde yer verilen kazanımlarla okumayı, hızlı ve etkin bir hâle getirmek ve önceki aşamalarda edinilen beceri ve yeterliliklerin uygulanabileceği bir alan oluşturmak hedeflenmiştir. 10. sınıf düzeyinde matbu, 11. sınıf düzeyinde rika ve 12. sınıf düzeyinde nesih (matbu), rika, sülüs, talik, kûfi, divani yazı çeşitlerini tanımaya veya okumaya yönelik kazanımlar bulunmaktadır.
- Osmanlı Türkçesinde Matbu ve Yazma Eserler
- 12.5.1.1 Yazma eserlerin şekil özelliklerini açıklar.
- 12.5.1.2 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış yazma eser örneklerini okur.
- 12.5.1.3 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış matbu eser örneklerini okur.
- 12.5.1.4 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinleri içerik bakımından değerlendirir.
- 12.5.1.5 Metinlerde sözü edilen değerleri, yaşadığı toplumun değerleriyle karşılaştırır.
- 12.5.1.6 Anlamlarını bilmediği kelimeleri Osmanlı Türkçesi lügatinden bulur.
- 12.5.1.7 Metinlerdeki Arapça ve Farsça asıllı dil ögelerini belirler.
- 12.5.1.8 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinleri okumaya istek duyar.
- Osmanlı Türkçesinde Resmî Belgeler
- 12.5.2.1 Osmanlı Türkçesi ile yazılmış resmî belgelerin genel özelliklerini açıklar.
- 12.5.2.2 Osmanlı Türkçesiyle yazılmış resmî belge türlerini ayırt eder.
- 12.5.2.3 Osmanlı Türkçesi ile yazılmış resmî belgeleri okur.
- Levha, Kitabe ve Hat Sanatının Diğer Örnekleri
- 12.5.3.1 Nesih, rika, sülüs, talik, kûfi, divani hatların kullanıldığı yerleri açıklar.
- 12.5.3.2 Levha, kitabe ve diğer hat örneklerini ayırt eder.
- 12.5.3.3 Levha, kitabe ve diğer hat örneklerini okur.
6. Rika Hattıyla Osmanlı Türkçesi Yazma (8 ders saati)
Altıncı ve son ünitelerin teması, “yazma çalışmaları”dır. Bu ünitelerde, Osmanlı Türkçesi alfabesiyle yazma becerisi edindirmeye yönelik kazanımlar bulunmaktadır. Bu kazanımlarla öğrencilerin; harf, kelime ve cümle düzeyinde Osmanlı Türkçesini sınırlı ölçüde yazma becerisine sahip olmaları amaçlanmıştır. 10. sınıf düzeyinde matbu harflerle harf, kelime ve cümle yazma, 11 ve 12. sınıf düzeyinde ise el yazısıyla (rika) harf, kelime ve cümle yazma çalışmalarına ilişkin kazanımlar yer almaktadır.
- El Yazısıyla Kelime ve Cümle Yazma
- 12.6.1.1 Konuşma dilindeki kelimeleri ve kısa cümleleri rika hattıyla yazar.
- El Yazısıyla Metin Yazma
- 12.6.2.1 Kısa ve basit metinleri rika hattıyla yazar.
- 12.6.2.2 Osmanlı Türkçesiyle yazmaya istek duyar.
Dersin Amaçları
- Bu programla öğrencilerin; Türkçenin tarihî seyri içerisinde Osmanlı Türkçesinin yeri ve önemi hakkında bilgi sahibi olmaları, Osmanlı Türkçesinin birlik ve beraberliği sağlayıcı bir unsur olduğunu kavramaları, Osmanlı Türkçesinin dilimiz ve milletimiz açısından önemini kavramaları, Osmanlı Türkçesi okuma kurallarını ses, kelime, kelime grubu, cümle ve metin düzeyinde uygulamaları, Osmanlı Türkçesinin kendine özgü ses, yapı ve anlam özelliklerini kavramaları, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış eserleri tanımaları, okumaları ve anlamaları, Türkçeyi doğru ve güzel kullanmada Osmanlı Türkçesinin rolünü açıklamaları, Osmanlı Türkçesiyle harf, kelime ve cümle düzeyinde yazmaları, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış metinleri okuyarak kelime hazinelerini zenginleştirmeleri, Hat çeşitlerini ve hat sanatını tanımaları, Osmanlı Türkçesi alfabesinin estetik yönünü keşfetmeleri, Osmanlı Türkçesinin günümüze taşıdığı büyük kültür mirasını sahiplenmeleri, Osmanlı Türkçesinin; millî, manevi ve kültürel değerlerin aktarılmasındaki önemini kavramaları, Osmanlı Türkçesi ile ilgili kavramları doğru ve yerinde kullanmaları, Türkçe-Arapça-Farsça ilişkisini kavramaları, Osmanlı Türkçesinin medeniyetimize etkilerini kavramaları, Osmanlı Türkçesini öğrenmeye istekli olmaları amaçlanmaktadır.