9. Sınıf Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi Yıllık Planı 2026-2027

9. Sınıf Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

9. sınıf Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi dersi, Uçak Bakım alanının Uçak Elektroniği dalında haftada 5 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 180 ders saati ve 157 kazanım yer alır. Yıl, “Uçak Malzemeleri” öğrenme birimiyle başlar (Malzeme Seçimi, Demir Cinsi Malzemelerde Isıl İşlemleri, Demir Cinsi Olmayan Malzemelerde Isıl İşlemler); “Korozyon”, “Tahribatsız Muayene” ve “Sökülebilir Bağlantılar” öğrenme birimlerinin ardından “Hareket İletim Elemanları” öğrenme birimiyle biter.

• 9. Sınıf Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Uçak Bakım 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi Ders Materyali (DM)
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 1 — Uçak Malzemeleri
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 2 — Korozyon
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 3 — Sökülebilir Bağlantılar
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 4 — Hareket İletim Elemanları
• Ders İçeriği

  Uçak Bakım - Uçak Elektroniği (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Uçak Malzeme ve Donanım Atölyesi dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 5 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Uçak Malzemeleri (30 ders saati)

  • 1. Malzeme Seçimi
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre madensel malzemeler üzerinde ısıl işlem ve mekanik testleri yapar.
    • Malzemelerin tanımlaması sağlanır.
    • Malzeme çeşitlerini tanıması sağlanır.
    • Malzemeyi temin edilebilme kolaylığına göre seçmesi sağlanır.
    • Korozyon direncine göre malzemeleri sıralaması sağlanır.
    • Ekonomiklik değerine göre malzemeleri sıralaması sağlanır.
    • Üretim işlerine uygunluğuna göre malzemeleri sıralaması sağlanır.
    • Fiziki, teknolojik, mekanik özelliklerine göre malzemeleri sıralaması sağlanır.
    • Gazlar, yağlar ve tehlikeli maddelerle çalışırken alınacak emniyet tedbirlerini bilmesi sağlanır.
    • Hava aracı ve atölye için emniyet tedbirlerini uçak başında gerçekleştirir.
    • Yangın ve kaza anında alınacak emniyet tedbirlerini öğrenir.
    • Yabancı madde hasarı (FOD) bilgisi verilir.
    • Yabancı madde hasarını (FOD) ortadan kaldırıcı önlemleri gerçekleştirebilmesi sağlanır.
    • Malzeme boyutlarının kumpasla ölçümü sağlanır.
  • 2. Demir Cinsi Malzemelerde Isıl İşlemleri
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre demir cinsi malzemelerde ısıl işlemler yapar.
    • Hava araçlarında kullanılan genel alaşımlı çelikler tanımlanır, nitelikleri ve özellikleri açıklanır.
    • Alaşımlı çeliklerde yapılan ısıl işlemler açıklanır.
    • Alaşımlı çeliklerde yapılan ısıl işlemlerin çeşitleri açıklanır.
    • İşlem sırasına göre ısıl işlem fırınının çalıştırılması sağlanır.
    • Demir esaslı malzemelerin sertlik deneyleri açıklanır.
    • Demir esaslı malzemelerin çekme mukavemeti deneyleri açıklanır.
    • Demir esaslı malzemelerin yorulma deneyleri açıklanır.
    • Demir esaslı malzemelerin darbe direnci deneyleri açıklanır.
    • Sertlik ölçme, çekme mukavemeti, yorulma deneyi ve darbe direnci test cihazını kullanarak ölçme yapılması sağlanır.
  • 3. Demir Cinsi Olmayan Malzemelerde Isıl İşlemler
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre demir cinsi olmayan malzemelerde ısıl işlemleri yapar.
    • Hava araçlarında kullanılan demir olmayan malzemeler tanımlanır.
    • Hava araçlarında kullanılan demir olmayan malzemelerin çeşitleri açıklanır.
    • Hava araçlarında kullanılan demir olmayan malzemelerin özellikleri açıklanır.
    • Demir olmayan malzemelerde ısıl işlem tanımlanır.
    • Demir olmayan malzemelerde ısıl işlem çeşitleri açıklanır.
    • Dövme ve çekme perçinlerin özellikleri açıklanır ve tanımlanır.
    • Dövme ve çekme perçinlerin ısıl işlemleri açıklanır.
    • İşlem sırasına göre ısıl işlem fırınının çalıştırılması sağlanır.
    • Demir olmayan malzemelerin sertlik deneyleri açıklanır.
    • Demir olmayan malzemelerin çekme dayanımı deneyleri açıklanır.
    • Demir olmayan malzemelerin yorulma deneyleri açıklanır.
    • Demir olmayan malzemelerin darbe direnci deneyleri açıklanır.
    • Sertlik ölçme, çekme mukavemeti, yorulma deneyi ve darbe direnci test cihazını kullanarak ölçme yapılmasını sağlar.

  2. Korozyon (25 ders saati)

  • 1. Korozyonu Değerlendirme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre korozyonu değerlendirme işlemini yapar.
    • Korozyon tanımlanır.
    • Korozyonun kimyasal sebepleri açıklanır.
    • Korozyon tipleri açıklanır.
    • Malzeme tiplerini ve korozyona olan yatkınlıkları açıklanır.
    • Korozyona uğramış malzemeleri korozyon çeşitlerine göre ayırabilme yetisi kazandırılır.
    • Korozyona uğramış malzemelerin korozyon değerlendirmesi yapılır.
  • 2. Korozyonu Temizleme
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre korozyonu temizleme işlemini yapar.
    • Korozyonun gözle kontrolü açıklanır.
    • Korozyon değerlendirmede tahribatsız muayene yöntemleri açıklanır.
    • El feneri, büyüteç, bükülebilen ayna ve boroskop kullanarak kontrol yapılması sağlanır.
    • Mekanik yöntemle korozyonun temizlenmesi açıklanır.
    • Güç kaynaklı alet ve malzemelerle korozyon temizlenmesi açıklanır.
    • Kimyasal yöntemle korozyonun temizlenmesi açıklanır.
    • İş parçasının dış yüzeyindeki kirlerin temizlenmesi işlemi yapılır.
    • Kumlama tezgâhını kullanarak parça temizliği yapılır.
  • 3. Korozyonu Önleme
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre korozyonu önleme işlemlerini yapar.
    • Uçak üzerinde prosedürlere uygun şekilde korozyon temizliğinin yapılması sağlanır.
    • Yüzey kaplama işlemi uygulanır.
    • Uçak üzerinde boyama işlemi uygulanır.
    • Anodize kaplama işlemi (anodized) uygulanır.
    • Alodin kaplama işlemi (alodyn) uygulanır.

  3. Tahribatsız Muayene (35 ders saati)

  • 1. Tahribatsız Muayene Tanımlarını Kavrama
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre tahribatsız muayene tanımlarını açıklar.
    • Tahribatlı ve tahribatsız muayene yöntemleri açıklanır.
    • Tahribatlı-tahribatsız muayene ölçü aletleri kullanılır.
    • Yapılan kontrolleri yeniden gözden geçirilir.
  • 2. Malzeme Üzerindeki Süreksizlikleri Penetrant Kontrolü ile Tespit Etme
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre malzeme üzerindeki süreksizlikleri penetrant yöntemi ile tespit eder.
    • Penetrant (sıvı girinim) kontrolü tanımlanır.
    • Penetrant tipleri ve uygulanabileceği malzemeler açıklanır.
    • Penetrant uygulama aşamaları açıklanır.
    • Malzeme yüzeyinin temizliği yapılır.
    • Penetrant boya uygulaması yapılır.
    • Developer hazırlama işlemi yapılır.
    • Çatlak veya süreksizlikler kontrol edilir.
    • Çıkan sonuçların SRM (Structural Repair Manual)'e göre kıyaslaması yapılır.
  • 3. Malzeme Üzerindeki Süreksizlikleri Manyetik Parçacık Kontrolü ile Tespit Etme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre malzeme üzerindeki süreksizlikleri manyetik parçacık yöntemi ile tespit eder.
    • Manyetik parçacık kontrolü tanımlanır.
    • Manyetik parçacık kontrolünün uygulanacağı malzemeler açıklanır.
    • Manyetizasyon teknikleri açıklanır.
    • Manyetik parçacık kontrolünün uygulanması açıklanır.
    • Demanyetizasyon (mıknatıslığını giderme) işlemi açıklanır.
    • Malzemenin yüzeyi temizlenir.
    • Manyetik alan oluşturmak için cihaz elektriğe bağlanır.
    • Demir tozları ölçüm yapılacak yüzeye dağıtılır.
    • Tozların manyetik kuvvetler doğrultusunda dizilmesi sağlanır.
    • Süreksizliğin yerinin ve boyutunun tespit edilmesi sağlanır.
    • Malzeme üzerinde manyetik alan kalmaması için demanyetizasyon işlemi yapılır.
  • 4. Malzeme Üzerindeki Süreksizlikleri Eddy Current Yöntemi ile Tespit Etme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre malzeme üzerindeki süreksizlikleri eddy current yöntemi ile tespit eder.
    • Eddy current (girdap akımları) kontrolü açıklanır.
    • Eddy current kontrolünün uygulanabileceği malzemeler tanımlanır.
    • Eddy current test ekipmanları ve elemanları tanımlanır.
    • Eddy current akımını etkileyen malzeme özellikleri açıklanır.
    • Eddy current kontrolünün avantajları ve dezavantajları açıklanır.
  • 5. Malzeme Üzerindeki Süreksizlikleri Ultrasonik Kontrol ile Tespit Etme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre malzeme üzerindeki süreksizlikleri ultrasonik kontrol yöntemi ile tespit eder.
    • Ultrasonik (ses dalgaları) kontrolü tanımlanır.
    • Ultrasonik kontrolün uygulanabileceği malzemeler açıklanır.
    • Ultrasonik test teknikleri tanımlanır.
    • Ultrasonik kontrol tarama şekline göre sınıflandırılır.
    • Ultrasonik testin avantajları ve dezavantajları açıklanır.
  • 6. Malzeme Üzerindeki Süreksizlikleri Radyoaktif Kontrol ile Tespit Etme
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre malzeme üzerindeki süreksizlikleri radyoaktif kontrol yöntemi ile tespit etmeyi açıklar.
    • Radyografik (x ışınları) kontrolü tanımlanır.
    • Radyografik kontrolün uygulanabileceği malzemeler açıklanır.
    • Radyografik kontrol test teknikleri tanımlanır.
    • Radyografik kontrolü tarama şekline göre sınıflandırılır.
    • Radyografik kontrolün avantajları ve dezavantajları açıklanır.

  4. Sökülebilir Bağlantılar (50 ders saati)

  • 1. Uçak Vidalarını Sökerek Kontrol Etme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre uçak vidalarını sökerek kontrol eder.
    • Vidalar tanımlanır, vidaların kısımları açıklanır ve çeşitleri sınıflandırılır.
    • Vida dişlerinin ölçümleri için diş taraklarının kullanımı açıklanır.
  • 2. Cıvata ve Somunları Kontrol Etme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre cıvata ve somunları kontrol eder.
    • Cıvata ve somunlar tanımlanır.
    • Cıvata ve somunların özellikleri ve uluslararası standartları açıklanır.
    • Uçak cıvatalarının standart gösterilişleri açıklanır.
    • Cıvata ve somunların kontrolü açıklanır.
    • Cıvata ve somunlarda kullanılan el aletleri tanımlanır.
    • Cıvata delikleri için matkap ölçülerini hesaplama açıklanır.
    • Uyum ve kleranslar için genel sistem açıklanır.
    • Uyum ve klerans tablosu açıklanır.
  • 3. Kilitleme Tertibatlarını Sökerek Kontrol Etme
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre kilitleme tertibatlarını sökerek kontrol eder.
    • Kilitleme tertibatları tanımlanır, kulaklı ve yaylı pullar açıklanır.
    • Kilitli plakalar ve ayrık pimleri (kupilyalar, kontra somunlar) açıklanır.
    • Tel emniyeti işlemi ve ekipmanları açıklanır.
    • Çabuk sökülür bağlaçlar, emniyet segmanları ve kamalar açıklanır.

  5. Hareket İletim Elemanları (40 ders saati)

  • 1. Yayları Test Etme
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre yayların testini yapar.
    • Yay çeşitleri ve özellikleri açıklanır.
    • Yayların malzemeleri tanımlanır.
    • Yayların kontrolü ve testi açıklanır.
  • 2. Yatakların Bakım Onarımını Yapma
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre yatakların bakımını ve onarımını yapar.
    • Yataklar tanımlanır, özellikleri ve çeşitleri açıklanır.
    • Yatakların kontrolü açıklanır.
    • Yataklarda oluşan hatalar açıklanır.
    • Şaftlar, yataklar ve diğer parçaların kontrolleri için standart metotlar açıklanır.
  • 3. Transmisyonların Bakım Onarımını Yapma
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre transmisyonların bakımını ve onarımını yapar.
    • Dişli çarkların elemanları açıklanır.
    • Dişli oranları ve dişli sistemlerini açıklayarak dişli çeşitleri sıralanır.
    • Kayış, kasnak, zincir ve 'sprocket'ler gibi dişli çark elemanları açıklanır.
    • Transmisyonların bakım ve kontrolleri açıklanır.
    • Dişlilerin kontrolü ve ölçü aletleri tanımlanır.
    • Kayış, makara, zincir ve tekerleklerin kontrolü açıklanır.
    • Dişli çarkların, kollu tertiplerin, it-çek kol sistemlerinin kontrolü açıklanır.
    • Dişli çarkların elemanları açıklanır.
  • 4. Boru ve Bağlantılarının Bakım Onarımını Yapma
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre boru ve bağlantılarının bakımını ve onarımını yapar.
    • Uçakta kullanılan düz ve bükülebilir borular ile bağlantı elemanları tanımlanır.
    • Borularda oluşan hasarlar açıklanır.
    • Boru bağlantı elemanları tanımlanır.
    • Borulardaki standart birleştirmeleri tanımlanır.
    • Borular ve hortumlar tanımlanır.
    • Uçakta kullanılan ince boruların eğme ve ağız açma işlemi açıklanır.
    • İnce boruların ve hortumların kontrolü açıklanır.
    • İnce boruların yerleştirilme ve kelepçelenmesi açıklanır.
  • 5. Kumanda Kablolarının Bakım Onarımını Yapma
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak ulusal ve uluslararası mevzuatlara göre kumanda kablolarının bakımını ve onarımını yapar.
    • Kumanda kabloları tanımlanır.
    • Kablo tipleri sıralanır.
    • Makara ve kablo sistemi elemanları tanımlanır.
    • Uç bağlantıları, gergi yerleri ve dengeleme düzenlerini (compensation) açıklanır.
    • Kumanda kablo bağlantıları açıklanır.
    • Uç bağlantılarının alıştırılması (swaging) açıklanır.
    • Uçak bükülebilir kumanda sistemleri açıklanır.
    • Bükülebilir kablolar, uçak hareketli kumanda sistemleri açıklanır.
    • Kumanda kablolarının kontrol ve testleri açıklanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak hava aracı malzeme ve donanımları ile uçak üzerinde yapısal işlemler yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.