12. Sınıf Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması Yıllık Planı 2026-2027 - Anadolu İmam Hatip Lisesi

12. Sınıf Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

12. sınıf Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması dersi, 2018 öğretim programına göre haftada 2 ders saati okutulur; yıllık planında 6 ünite, 72 ders saati ve 102 kazanım yer alır. Yıl, “Uzun Havalar” ünitesiyle başlar (Ağıt, Arguvan Havası, Barak, Bozlak vb.); aradaki 4 ünitenin ardından “Müziksel Yazma (Dikte)” ünitesiyle biter (Uşşak Makamında Müziksel Yazma, Hicaz Makamında Müziksel Yazma, Karcığar Makamında Müziksel Yazma, Saba Makamında Müziksel Yazma vb.).

• 12. Sınıf Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Ders İçeriği

  Anadolu İmam Hatip Lisesi - Anadolu İmam Hatip Lisesi (Anadolu İmam Hatip Lisesi) alanında Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması dersi 12. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 2 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Uzun Havalar (14 ders saati)

  Ünitede yöresel icracılardan dinletilerek ezgi yürüyüşleri, yöresel ağız kullanımları, konuları ve kullanılan çalgılarla ilgili öğrencilerin bilgi sahibi olmaları sağlanmalıdır.

  • Ağıt
    • 12.1.1.1 Ağıt kavramını açıklar.
    • 12.1.1.2 Ağıt formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.1.3 Ağıt formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Arguvan Havası
    • 12.1.2.1 Arguvan havası kavramını tanımlar.
    • 12.1.2.2 Arguvan havası formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.2.3 Arguvan havası formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Barak
    • 12.1.3.1 Barak kavramını tanımlar.
    • 12.1.3.2 Barak formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.3.3 Barak formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Bozlak
    • 12.1.4.1 Bozlak kavramını tanımlar.
    • 12.1.4.2 Bozlak formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.4.3 Bozlak formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Çamşıhı
    • 12.1.5.1 Çamşıhı ağzı uzun hava kavramını tanımlar.
    • 12.1.5.2 Çamşıhı ağzı uzun hava formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.5.3 Çamşıhı ağzı uzun hava formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Divan
    • 12.1.6.1 Divan kavramını tanımlar.
    • 12.1.6.2 Divan formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.6.3 Divan formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Gurbet Havası
    • 12.1.7.1 Gurbet havası kavramını tanımlar.
    • 12.1.7.2 Gurbet havası formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.7.3 Gurbet havası formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Hoyrat
    • 12.1.8.1 Hoyrat kavramını tanımlar.
    • 12.1.8.2 Hoyrat formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.8.3 Hoyrat formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Maya
    • 12.1.9.1 Maya kavramını tanımlar.
    • 12.1.9.2 Maya formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.9.3 Maya formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Yol Havası
    • 12.1.10.1 Yol havası kavramını açıklar.
    • 12.1.10.2 Yol havası formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.1.10.3 Yol havası formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.

  2. Dinî Türler (6 ders saati)

  • İlahi
    • 12.2.1.1 İlahi kavramını tanımlar.
    • 12.2.1.2 İlahi formunun farklı dinî gruplardaki isimlendirmelerini kavrar.
    • 12.2.1.3 İlahi formundaki halk ezgilerinin makamsal yapısını açıklar.
    • 12.2.1.4 İlahi formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.
  • Semah
    • 12.2.2.1 Semah kavramını tanımlar.
    • 12.2.2.2 Semah formunun uygulandığı dinî grupları ifade eder.
    • 12.2.2.3 Semah formunda halk ezgilerinin makamsal yapısını tanır.
    • 12.2.2.4 Semah formundaki halk ezgilerinin sözel bölümlerini kavrar.

  3. Usul/Ölçü (12 ders saati)

  Ünitede dinlenilen eserlerin ritmik yapısına uygun tempo vuruşlarını fiziksel hareketlerle destekleyerek güçlü ve zayıf zamanları hareketlerle ifade etme becerileri geliştirecek çalışmalar yapılmalıdır.

  • Birleşik Yedili (Devritûran, Devrihindî)
    • 12.3.1.1 Birleşik yedili usulün oluşumunu kavrar.
    • 12.3.1.2 Birleşik yedi zamanlı usulün mertebelerini ifade eder.
    • 12.3.1.3 Birleşik yedili usulde kuvvetli ve zayıf vuruşları ayırt eder.
    • 12.3.1.4 Birleşik yedili usulün vuruş biçimlerini eliyle uygulayarak gösterir.
  • Birleşik Sekizli (Düyek-Müsemmen)
    • 12.3.2.1 Birleşik sekizli usulün oluşumunu kavrar.
    • 12.3.2.2 Birleşik sekizli usulün mertebelerini ifade eder.
    • 12.3.2.3 Birleşik sekizli usulün kuvvetli ve zayıf vuruşları ayırt eder.
    • 12.3.2.4 Birleşik sekizli usulün vuruş biçimlerini eliyle uygulayarak gösterir.
  • Birleşik Dokuzlu (Aksak)
    • 12.3.3.1 Birleşik dokuzlu usulün oluşumunu kavrar.
    • 12.3.3.2 Birleşik dokuzlu usulün mertebelerini kavrar.
    • 12.3.3.3 Birleşik dokuzlu usulün kuvvetli ve zayıf vuruşlarını ayırt eder.
    • 12.3.3.4 Birleşik dokuzlu usulün vuruş biçimlerini eliyle uygulayarak gösterir.
  • Karma Onlu (Curcuna-Lenk Fahte-Çeng-i Harbi)
    • 12.3.4.1 Karma onlu usulün oluşumunu kavrar.
    • 12.3.4.2 Karma onlu usulün mertebelerini kavrar.
    • 12.3.4.3 Karma onlu usulün kuvvetli ve zayıf vuruşlarını ayırt eder.
    • 12.3.4.4 Karma onlu usulün vuruş biçimlerini eliyle uygulayarak gösterir.

  4. Makamsal Müzik (16 ders saati)

  Ünitede dinlenilen eserin makamının halk müziği perde sistemine göre ayırt edilebilmesine yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

  • Uşşak Makamı
    • 12.4.1.1 Uşşak makamının oluşumunu kavrar.
    • 12.4.1.2 Uşşak makamını oluşturan dörtlü ve beşlileri ifade eder.
    • 12.4.1.3 Uşşak makamının özelliklerini açıklar.
    • 12.4.1.4 Uşşak makamının eserlerini ayırt eder.
  • Hicaz Makamı
    • 12.4.2.1 Hicaz makamının ve garip ayağının oluşumunu kavrar.
    • 12.4.2.2 Hicaz makamını oluşturan dörtlü ve beşlileri ifade eder.
    • 12.4.2.3 Hicaz makamının özelliklerini açıklar.
    • 12.4.2.4 Hicaz makamının eserlerini ayırt eder.
  • Karcığar Makamı
    • 12.4.3.1 Karcığar makamının ve kerem ayağının oluşumunu kavrar.
    • 12.4.3.2 Karcığar makamını oluşturan dörtlü ve beşlileri ifade eder.
    • 12.4.3.3 Karcığar makamının özelliklerini açıklar.
    • 12.4.3.4 Karcığar makamındaki eserleri ayırt eder.
  • Saba Makamı
    • 12.4.4.1 Saba makamının oluşumunu kavrar.
    • 12.4.4.2 Saba makamını oluşturan dörtlü ve beşlileri ifade eder.
    • 12.4.4.3 Saba makamının özelliklerini açıklar.
    • 12.4.4.4 Saba makamında eserleri ayırt eder.
  • Nihavent Makamı
    • 12.4.5.1 Nihavent makamının oluşumunu kavrar.
    • 12.4.5.2 Nihavent makamını oluşturan beşli ve dörtlüleri ifade eder.
    • 12.4.5.3 Nihavent makamının özelliklerini açıklar.
    • 12.4.5.4 Nihavent makamında eserleri ayırt eder.
  • Hüzzam Makamı
    • 12.4.6.1 Hüzzam makamının oluşumunu kavrar.
    • 12.4.6.2 Hüzzam makamını oluşturan beşli ve dörtlüleri ifade eder.
    • 12.4.6.3 Hüzzam makamının özelliklerini açıklar.
    • 12.4.6.4 Hüzzam makamındaki eserleri ayırt eder.

  5. Müziksel Okuma (Solfej) (12 ders saati)

  Ünite sonunda öğrencilerin, müziksel okuma becerisi kazanmaları ve deşifre yapma becerilerini pekiştirmeleri sağlanmalıdır. Solfeji yapılan eserin makamının aynı zamanda halk müziği perde sistemine göre ayırt edilebilmesine yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Seçilecek solfejlerin öğrenci düzeyine uygun olmasına dikkat edilmelidir.

  • Uşşak Makamında Müziksel Okuma
    • 12.5.1.1 Uşşak makamı dizisini seslendirir.
    • 12.5.1.2 Uşşak makamında ezgi solfejleri okur.
  • Hicaz Makamında Müziksel Okuma
    • 12.5.2.1 Hicaz makamı dizisini seslendirir.
    • 12.5.2.2 Hicaz makamında ezgi solfejlerini okur.
  • Karcığar Makamında Müziksel Okuma
    • 12.5.3.1 Karcığar makamı ve kerem ayağı dizisini seslendirir.
    • 12.5.3.2 Karcığar makamında ve kerem ayağında ezgi solfejlerini okur.
  • Saba Makamında Müziksel Okuma
    • 12.5.4.1 Saba makamı dizisini seslendirir.
    • 12.5.4.2 Saba makamında ezgi solfejleri okur.
  • Nihavent Makamında Müziksel Okuma
    • 12.5.5.1 Nihavent makamı dizisini seslendirir.
    • 12.5.5.2 Nihavent makamında ezgi solfejlerini okur.
  • Hüzzam Makamında Müziksel Okuma
    • 12.5.6.1 Hüzzam makamı dizisini seslendirir.
    • 12.5.6.2 Hüzzam makamında ezgi solfejlerini okur.

  6. Müziksel Yazma (Dikte) (12 ders saati)

  Ünitenin işlenişi sırasında öğrencilerin, müziksel yazma becerisi kazanmaları ve pekiştirmeleri sağlanmalıdır. Seçilecek ezgi diktelerinin öğrenci düzeyine uygun olmasına dikkat edilmelidir.

  • Uşşak Makamında Müziksel Yazma
    • 12.6.1.1 Uşşak makamı dizisini yazar.
    • 12.6.1.2 Uşşak makamında ezgi diktelerini yapar.
  • Hicaz Makamında Müziksel Yazma
    • 12.6.2.1 Hicaz makamı dizisini yazar.
    • 12.6.2.2 Hicaz makamında ezgi diktelerini yapar.
  • Karcığar Makamında Müziksel Yazma
    • 12.6.3.1 Karcığar makamı ve kerem ayağı dizisini yazar.
    • 12.6.3.2 Karcığar makamında ve kerem ayağında düzeyine uygun ezgi diktelerini yapar.
  • Saba Makamında Müziksel Yazma
    • 12.6.4.1 Saba makamı ve kalenderi dizisini yazar.
    • 12.6.4.2 Saba makamı ezgi diktelerini yapar.
  • Nihavent Makamında Müziksel Yazma
    • 12.6.5.1 Nihavent makamı dizisini yazar.
    • 12.6.5.2 Nihavent makamında ezgi diktelerini yapar.
  • Hüzzam Makamında Müziksel Yazma
    • 12.6.6.1 Hüzzam makamı ve tatyan ayağı dizisini yazar.
    • 12.6.6.2 Hüzzam makamı ezgi diktelerini yapar.

  Dersin Amaçları

  • Nota okuma sistemi dikkate alınarak öğrencilere gruplar hâlinde icra yaptırılmalı ve bu yolla ortak beceri kazanımı sağlanmalıdır. Ortak icrada amaç grutaki diğer öğrencinin bir diğerini dinlemesi; ses, renk ve tınılarının yöresel üslup özellikleri ile ortak ahengi yakalamasıdır. Toplu solfej ve nota okumalarda eşlik sazı olarak bağlama mutlaka kullanılmalıdır. Bu bakımdan eşlik sazların akort sistemleri, öğrencilerin ses yapısına uygun hâle getirilerek akortlanmalıdır. Dersin tarihî yönünün olması, farklı disiplinlerle işbirliği yapılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle müzik tarihine ilişkin pek çok malzeme ve kaynak kullanılabilir. Makamsal bilgiler dikkatlice işlenmelidir. Farklı kaynaklardaki notalardan da faydalanılabilir. Halk müziğinin işitme boyutu düşünüldüğünde yöresel okuyuş teknikleri ve stilleri göz önünde bulundurulmalıdır. Programda yer alan yöre, tavır özellikleri mümkün olduğunca çok örnekle desteklenmelidir. Bu nedenle yardımcı kaynaklar, öğrenme esnasında büyük kolaylık sağlayacaktır. Ses ve görüntü kayıtları, ders içerisinde etkin bir şekilde kullanılmalıdır. Programda yer alan konular, en basit düzeyden üst düzeye doğru ilerlemektedir. Eser icraları, öğrencinin tavır kazanması açısından dikkatle takip edilmelidir. Seçilen eserler, gelişigüzel olmamalı; stil, ekol sahibi üstatların eserlerine ağırlıklı olarak yer verilmelidir. Dersin dışındaki süreçler de takip edilmelidir. Öğretilecek eserler, sadece nota tekrarından oluşmamaktadır. Nazari bilgiler, öğrencinin müzik kültür birikimine çok yardımcı olacağından öğrencilere diğer başvuru kaynakları da hatırlatılmalı, bunları okumaları tavsiye edilmelidir. Solfeji geçilen eserlerin yöresel üslup ve tavrı, mutlak surette göz önünde bulunmalıdır. Eserler ile ilgili gerekli açıklama yapılmalıdır. Programın uygulanmasında her bir öğrencinin akademik, zihinsel, sosyal, bedensel yetileri ve bireysel farklılıkları dikkate alınmalıdır. Programda yer alan ünitelerin eksiksiz olarak işlenmesi şartıyla konu içeriğinde takdim tehir yapılabilir. Müzik manevi, kültürel ve evrensel değerlerin sanat yoluyla aktarılmasında önemli bir yer tutmaktadır. Bu bakımdan öğrenme sürecinde programda yer alan üniteler ve kazanımlarla ilişkilendirilerek tabloda sunulan değerlere ilişkin çalışma ve etkinliklere yer verilmesi önemlidir. Etkinlik ve çalışmalar planlanırken örnek olarak verilmiş konu başlıklarından yararlanılabilir.