T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF İKLİM, ÇEVRE VE YENİLİKÇİ ÇÖZÜMLER DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada eriyen bir buzul ile kuruyan bir göl yüzeyini gösteren iki fotoğraf yansıtır. Öğrencilerden fotoğrafları birer cümleyle betimlemeleri ve bu değişimin olası sebeplerine ilişkin ilk tahminlerini söylemeleri istenir (E1.1). İklim, iklim sistemi, iklim değişikliği, küresel ısınma ve sera etkisi kavramları tahtaya yazılır; dersin amacı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından tablo, grafik, şekil ve diyagramlar ile görsel ve metinlerden oluşan bir materyal seti verilir. Gruplardan materyalleri inceleyerek iklim değişikliğine neden olan doğal unsurları (volkanik faaliyetler, güneş etkinliği gibi) ve beşerî unsurları (fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma, CO₂ ve CH₄ salımı gibi) iki ayrı sütunda listelemeleri istenir (OB1, OB4) (İÇYÇ.1.1.a). Gruplar listelerini birbirleriyle paylaşır (SDB2.2).

   İÇYÇ.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan incelenen materyallerdeki CO₂ derişimi ve ortalama sıcaklık grafiğini okuyarak değişimin hangi dönemlerde hızlandığını belirlemeleri istenir (SBAB1, SBAB11.1). Dünya haritası üzerinde ormansızlaşmanın ve sanayi yoğunluğunun görüldüğü bölgeler işaretlenir (SBAB10). Bu veriler üzerinden iklim değişikliğine neden olan unsurlar belirlenir (İÇYÇ.1.1.a).

   İÇYÇ.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her gruptan belirlediği unsurlardan birini seçerek bu unsurun iklim değişikliğine katkısına ilişkin merak ettiği bir soru yazması istenir (E1.1). Öğretmen soruları tahtada toplar; sınıfça doğal ve beşerî unsurlar ayrımı yapılarak liste tamamlanır ve ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırılır (KB2.7) (İÇYÇ.1.1.a).

   İÇYÇ.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden belirledikleri doğal ve beşerî unsurları tek sayfalık bir bilgi görseli (infografik metin) üzerinde düzenlemeleri istenir (OB4). Gruplar ürünlerini etkileşimli tahtada sunar; bilgi görselleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden öğrenme günlüklerine bu derste en çok dikkat çeken nedeni yazmaları istenir (SDB1.3). Öğretmen iklim değişikliğine neden olan unsurları kısaca özetler.

   İÇYÇ.1.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.1.1 Küresel iklim sisteminde meydana gelen değişiklikleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir iklim değişikliği görseli gösterir; öğrencilerden görselde neyin değiştiğini söylemeleri istenir (OB4, E1.1). Önceki haftada incelenen iklim değişikliğinin nedenlerine kısaca değinilir. Dersin odağının bu değişiklikten etkilenen unsurlar olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Doğal ve beşerî unsurlar sonucu ortaya çıkan iklim değişikliğinden etkilenen unsurlar (buzullar, deniz seviyesi, tarım, su kaynakları, canlı yaşamı, insan sağlığı) ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden incelenir (İÇYÇ.1.1.b). Öğrencilerden etkilerin boyutları için 'Bu etki nerede, ne kadar ve kimler için görülüyor?' sorularını sormaları istenir (E3.8, D5.2). Etkilenen unsurlar sınıfça bir tabloda toplanır (KB2.4).

   İÇYÇ.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde iklim verilerini gösteren grafik, tablo ve haritalar okunarak etkilenen unsurlardaki değişimler yorumlanır (İÇYÇ.1.1.b). Öğrencilerden her grubun seçtiği unsurun değişimini zaman çizelgesinde kronolojik sıraya koymaları istenir (SBAB1, SBAB11.1). Bulgular gruba sunulur ve yorumlanır (KB2.14).

   İÇYÇ.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup incelediği unsurun diğer unsurlarla ilişkisini karşılaştırır ve bulgularını bir bilgi görseline (infografik) dönüştürür (KB2.7, KB2.16). Görseller panoya asılır, gruplar birbirinin çalışmasını inceler (SDB2.2). İnceleme sırasında etkilenen unsurlar yeniden gözden geçirilir (İÇYÇ.1.1.b).

   İÇYÇ.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Etkilenen unsurlar sınıf tablosunda tamamlanarak haftanın bulguları toparlanır (İÇYÇ.1.1.b). Öğrencilerden öğrenme günlüklerine, öğrendikleri etkilenen unsurları ve merak ettikleri bir soruyu yazmaları istenir (SDB1.3). Bilgi görselleri grup değerlendirme formu ile öğrenme çıktısına odaklı olarak değerlendirilir.

   İÇYÇ.1.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.1.1 Küresel iklim sisteminde meydana gelen değişiklikleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kutup buzullarının erimesini gösteren iki fotoğrafı yan yana sunar ve öğrencilerden gördüklerini tanımlamalarını ister (OB4). Hayvanları Koruma Günü (4 Ekim) üzerinden iklim değişikliğinin canlı yaşamına etkisi sorulur (E1.1). Dersin amacı, iklim değişikliğinin etkilerinin niteliğini sorgulamak olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar hâlinde ders kitabındaki grafik, tablo ve fotoğrafları okuyup yorumlamaları istenir (SBAB11.1, KB2.14). Gruplar etkilerin kalıcı mı geçici mi, yerel mi küresel mi olduğunu ve kimleri etkilediğini sorgular (E3.8, KB3.3). Öğretmen performans görevi olarak beşerî faaliyetlere yönelik poster, afiş ya da bilgi görseli hazırlanacağını duyurur (İÇYÇ.1.1.c).

   İÇYÇ.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar iklim değişikliğine neden olan bir beşerî faaliyet seçer ve etkilerinin niteliğini sorgulayan ölçütlerle poster, afiş ya da bilgi görseli taslağı hazırlar. Görselde faaliyet, etkisi ve etkinin ne kadar ciddi olduğuna ilişkin gerekçe yer alır (KB2.4, SDB2.2; İÇYÇ.1.1.c). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir.

   İÇYÇ.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler bireysel olarak etkilerin niteliğine ilişkin bulgularını öğrenme günlüğüne yazar. Günlükte hangi kanıtın hangi sonuca götürdüğü akıl yürütülerek açıklanır (KB2.16, SDB1.3). Ardından gruplar taslaklarını karşılıklı inceleyip birbirine dönüt verir (İÇYÇ.1.1.c).

   İÇYÇ.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları görseli kısaca sunar. Öğretmen etkilerin niteliğini sorgulayan gerekçeleri dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğrencilerden bu derste en çok neyi sorguladıklarını bir açık uçlu soruyla yanıtlamaları istenir (İÇYÇ.1.1.c).

   İÇYÇ.1.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.1.1 Küresel iklim sisteminde meydana gelen değişiklikleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda incelenen iklim değişikliğinin nedenlerini ve etkilerini etkileşimli tahtada kısa bir şemayla hatırlatır. Öğrencilerden bir iklim grafiğini yorumlayarak 'Neden ve sonuç ilişkisi bağlamından koparılırsa nasıl yanlış anlaşılır?' sorusu hakkında tahminde bulunmaları istenir (KB2.14, E1.1). Haftanın amacının, nedenleri ve sonuçları bağlamından kopmadan yeniden ifade etmek olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar hâlinde ders kitabındaki iklim değişikliği metni ve grafikleri incelenir; her grup neden-sonuç ilişkilerini zincir biçiminde özetler (KB2.3, OB4). Zincirler etkileşimli tahtada karşılaştırılır, eksik ya da bağlamdan kopuk ifadeler sorgulanır (E3.8). Öğrencilerden her halkayı kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri istenir (İÇYÇ.1.1.ç).

   İÇYÇ.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan, iklim değişikliğinin nedenlerini ve sonuçlarını birlikte gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir. Görselde sera etkisi ve küresel ısınma kavramları doğru bağlamda kullanılır, görev paylaşımı grup içinde yapılır (SDB2.2, KB2.14). Öğretmen grupları gözlemleyerek dönüt verir (İÇYÇ.1.1.ç).

   İÇYÇ.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar görsellerini sırayla sunar; diğer gruplar sunulan neden-sonuç ilişkisinin bağlamına uygunluğunu sorgulayan birer soru yöneltir. Öğrenciler sunumlara yanıt verirken düşüncelerini açık biçimde ifade eder (SDB2.1, E3.8). Sunumlardaki ifadeler gerektiğinde yeniden düzenlenir (İÇYÇ.1.1.ç).

   İÇYÇ.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan bilgi görselleri performans görevi olarak, analitik dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilir (KB2.14, SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden öğrenme günlüklerine, iklim değişikliğinin nedenlerini ve sonuçlarını bağlamından kopmadan nasıl ifade ettiklerini yazmaları istenir (SDB1.3).

   İÇYÇ.1.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.1.1 Küresel iklim sisteminde meydana gelen değişiklikleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen küresel iklim değişikliğinin nedenleri ve etkilerini kısaca hatırlatır ve etkileşimli tahtada bir çevre sorunu görseli gösterir. Öğrencilerden görselde gördükleri durumun insanları nasıl etkilediğini düşünmeleri istenir. Öğretmen, 'İnsanlar çevreye ilişkin duyarlılığı ne zaman ve neden kazandı?' sorusunu sorarak çevre bilincinin hafta boyunca incelenecek olan odak kavram olduğunu belirtir (E3.4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden çevre bilincinin ortaya çıkmasına neden olan olayları metin, örnek olay, tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram, görsel vb. materyalleri kullanarak incelemeleri istenir (İÇYÇ.2.1.a, SBAB11.1). Gruplar her materyaldeki olayı, tarihini ve yol açtığı sonucu çalışma kâğıdına yazar. Öğretmen, grupların bulgularını tahtada özetletir (KB2.3, SDB2.2).

   İÇYÇ.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çevre bilincinin gelişim sürecini etkileyen unsurları (bilimsel gelişmeler, medya, eğitim, toplumsal hareketler, yasal düzenlemeler vb.) aynı materyaller üzerinden incelemeleri istenir (İÇYÇ.2.1.b). Gruplar her unsurun çevre bilincine katkısını çözümler ve bulgularını gruplar arasında karşılaştırır (KB2.4, KB2.7, E3.6).

   İÇYÇ.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan incelenen olayları ve etkileyen unsurları zaman çizelgesi ya da diyagram biçiminde göstermeleri istenir (SBAB11.2). Hazırlanan çalışmalar sınıf panosuna asılır ve gruplar birbirlerinin çalışmalarını saygı çerçevesinde değerlendirir (SDB2.1, D14).

   İÇYÇ.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çevre bilincinin ortaya çıkmasına neden olan olayları ve gelişimini etkileyen unsurları Çalışma Kâğıdı üzerinde bir bilgi görseli olarak özetlemeleri istenir (KB2.3). Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile Performans Görevini değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak kendi katkılarını gözden geçirir (SDB1.2).

   İÇYÇ.2.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.2.1 Çevre bilincinin gelişim sürecini neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek ülkelerin ortak çevre sorunlarına birlikte çözüm aradığını belirtir. Öğrencilerden çevre bilincinin geçmişten bugüne nasıl değiştiğini düşünmeleri ve tek cümleyle yazmaları istenir. Çevre bilinci, çevre etiği ve ekolojik ayak izi kavramları kısaca hatırlanır. Dersin sorusu, çevre bilincinin gelişim sürecinin nasıl bir nitelik taşıdığıdır (E3.10).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere çalışma kâğıdı dağıtılır; kâğıtta çevre bilincinin gelişim sürecine ilişkin kısa bir metin, bir grafik ve yönlendirici sorular yer alır. Öğrenciler sürecin kapsayıcı olup olmadığını, hangi gerekçelerle ilerlediğini ve hangi konularda yetersiz kaldığını sorgular, yanıtlarını yazar (SDB2.1, E3.10). Öğretmen yanıtları izleyerek dönüt verir (İÇYÇ.2.1.c).

   İÇYÇ.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çevre bilincinin gelişim sürecinin nedenlerini ve sonuçlarını kendi cümleleriyle yeniden ifade eden bir taslak yazar. Taslakta olayların tarihsel bağlamı korunur (KB2.4, İÇYÇ.2.1.ç).

   İÇYÇ.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup taslaklarını birleştirerek nedenleri ve sonuçları gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlar (SBAB11.2, SDB2.2). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (İÇYÇ.2.1.ç).

   İÇYÇ.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sınıfa kısaca sunar; öğretmen dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden 'Çevre bilincinin gelişim sürecinin nedenleri ve sonuçları nelerdir?' açık uçlu sorusunu bağlamdan kopmadan yanıtlamaları istenir (İÇYÇ.2.1.ç). Son olarak öz değerlendirme formu doldurulur (SDB1.2).

   İÇYÇ.2.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.2.1 Çevre bilincinin gelişim sürecini neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir çevresel olayı (ör. bir akarsuyun kirlenmesi) gösterir. Öğrencilerden bu olaya farklı bakış açılarıyla yaklaşıldığında yorumların nasıl değişebileceğini düşünmeleri istenir. Çevre etiği kavramı hatırlatılır; bu haftanın çevre etiği yaklaşımlarını karşılaştırmaya ayrıldığı ve çalışmalarda farklı fikirlere saygı gösterilmesi gerektiği belirtilir (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler iş birlikli öğrenme yöntemiyle gruplara ayrılır. Her gruba ders kitabından örnek bir çevresel olay ya da olgu verilir; gruplar bu olay üzerinden çevre etiği yaklaşımlarının özelliklerini belirleyip kaydeder. Görevler paylaşılır, bilgi kaynakları sorgulanır ve gruplarda düzenli iletişim kurulur (SDB2.1, SDB2.2, E3.4, İÇYÇ.2.2.a).

   İÇYÇ.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, özellikleri belirlenen çevre etiği yaklaşımlarının benzerliklerini karşılaştırma tablosunda listeler. Tablo; yaklaşım, özellik ve ortak noktalar sütunlarıyla hazırlanır (KB2.7, SBAB11.2, İÇYÇ.2.2.b). Çalışma sırasında farklı fikirlere saygı duymanın önemi vurgulanır (D14.1).

   İÇYÇ.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Aynı tablonun farklılıklar bölümüne, yaklaşımların çevresel olaya bakışındaki ayrımlar listelenir. Gruplar listelerini çözümleyerek gerekçelendirir; öğretmen eleştirel bakışı destekleyen açık uçlu sorular yöneltir (KB2.4, E3.10, İÇYÇ.2.2.c).

   İÇYÇ.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar tamamladıkları karşılaştırma tablolarını sınıfla paylaşır; benzerlik ve farklılıklar ortak bir tabloda toplanır. Öğrencilerden açık uçlu sorulara, çevre etiği yaklaşımlarının çevresel olayı nasıl yorumladığını yazılı olarak yanıtlamaları istenir. Tablolar dereceli puanlama anahtarıyla, bireysel katkılar öz değerlendirme formuyla değerlendirilir.

   İÇYÇ.2.2

Sınıf defteri: İÇYÇ.2.2 Çevresel olay ya da olgu üzerinden çevre etiği yaklaşımlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, bir sınıfın bir yılda kullanabileceği kâğıt miktarı ile gerçekte kullandığı miktarı karşılaştıran basit bir örnek sunar ve öğrencilerden bu durumun sonucunu yorumlamalarını ister. Benzer biçimde insanların doğadan talebi ile doğanın sunabildiği kaynakların karşılaştırılabileceği belirtilir. Bugün ekolojik ayak izi ile biyolojik kapasitenin bileşenlerinin belirlenip aralarındaki ilişkinin ülke verileriyle çözümleneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden metin, tablo, grafik ve görsellerden oluşan materyalleri inceleyerek ekolojik ayak izini ve biyolojik kapasiteyi oluşturan bileşenleri tartışma yöntemiyle belirlemeleri istenir. Gruplar belirledikleri bileşenleri çalışma kâğıdındaki iki sütunlu tabloya yazar ve özetler (KB2.3, KB2.4). Her grubun listesi etkileşimli tahtada karşılaştırılarak ortak liste oluşturulur (İÇYÇ.2.4.a).

   İÇYÇ.2.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, farklı gelişmişlik seviyesindeki ülkelere ait ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasite verilerini tablodan okuyarak her ülkenin ekolojik açık ya da fazla durumunu hesaplar (SBAB11.1, OB7). Bulgular soru-cevap yöntemiyle yorumlanır; ülkelerin durumlarını farklılaştıran etkenler tartışılır (SDB1.2, SDB2.1, SDB2.2, E3.6). Sonuçlar ayak izi ile kapasite arasındaki ilişki olarak ifade edilir (İÇYÇ.2.4.b).

   İÇYÇ.2.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Dünyanın ekolojik ayak izini biyolojik kapasitesinin altında tutmak ve biyolojik kapasiteyi artırmak için bireylere düşen sorumluluklar vurgulanır (D16.3). Gruplar, ayak izi ile kapasite arasındaki ilişkiyi gösteren poster, afiş ya da bilgi görseli taslağı hazırlar (SBAB11.2, SDB2.2). Taslakta ülke verilerinden en az bir bulgu ve bireysel bir sorumluluk yer alır (İÇYÇ.2.4.b).

   İÇYÇ.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma yaprağındaki açık uçlu soruları yanıtlayarak ekolojik açık ve ekolojik fazla kavramlarını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Hazırlanan taslaklar, performans görevi olarak tamamlanıp sunulmak üzere gruplara bırakılır; görev analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilir (OB1). Çalışma yaprakları öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   İÇYÇ.2.4

Sınıf defteri: İÇYÇ.2.4 Ekolojik ayak izi ile biyolojik kapasite arasındaki ilişkiyi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada bir fabrika bacası, bir kentleşme alanı, bir enerji santrali ve bir turizm bölgesinin fotoğrafları yansıtılır. Öğrencilere 'Bu görüntülerin ortak yönü nedir ve çevreyi nasıl etkileyebilir?' sorusu yöneltilir (E3.4). Önceki haftada çalışılan ekolojik ayak izi ile bağ kurularak bu etkilerin arkasındaki insan faaliyetlerinin incelenmesi gerektiği vurgulanır. Dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dört gruba ayrılır; her gruba sanayi faaliyetleri (doğal kaynakların elde edilmesi, taşınması ve işlenmesi), nüfus artışı, göç ve kentleşme, enerji üretimi, dağıtımı ve tüketimi ya da turizm faaliyetleri verilir. Gruplar ders kitabı ve görsellerden faaliyetin çevre sorununa nasıl yol açtığını iş birliği içinde inceler (SDB2.2) (İÇYÇ.3.1.a). Bulgular çözümleme tablosuna yazılır ve sınıfla paylaşılır (KB2.4).

   İÇYÇ.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, incelediği faaliyete ait metin, örnek olay ya da görseli okuyarak faaliyetten etkilenen çevresel unsurları (su, hava, toprak, canlı yaşamı gibi) belirler. Faaliyet, çevresel etki ve etkilenen unsur arasındaki ilişki ok diyagramı ile gösterilir (SBAB11.2). Diyagramlar sınıfta sergilenir ve eksikleri tamamlanır (İÇYÇ.3.1.b).

   İÇYÇ.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Okul bahçesinde ya da çevresinde, imkân yoksa tahtadaki fotoğraflar üzerinde saha gözlemi yapılır; öğrencilerden gözlenen beşerî faaliyeti ve etkilediği çevresel unsuru gözlem formuna not etmeleri istenir (SBAB9). Gözlemler çevreye duyarlı bir dille paylaşılır ve diyagramlarla karşılaştırılır (D5) (İÇYÇ.3.1.b).

   İÇYÇ.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bir beşerî faaliyeti seçerek faaliyetin yol açtığı çevre sorununu ve etkilediği çevresel unsurları Çalışma Kâğıdı'na yazmaları istenir. Çalışma Kâğıtları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak hangi faaliyetin etkilerini daha iyi açıklayabildiklerini belirtir.

   İÇYÇ.3.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.1 Çevre sorunlarına neden olan beşeri faaliyetleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen ders kitabından ya da etkileşimli tahtadan sanayi, tarım veya kentleşmeye ait bir görsel gösterir; öğrencilerden görseldeki beşerî faaliyetin çevreye hangi etkileri olabileceğini söylemeleri istenir (E3.4). Karbon ayak izi, emisyon ve toprak bozulması kavramları kısaca hatırlatılır. Bu derste faaliyetlerin etkilediği çevresel unsurların inceleneceği ve etkilerinin niteliğinin sorgulanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   İncelenen materyaller veya saha gözlem sonuçları üzerinden beşerî faaliyetlerin etkilediği su, toprak, hava ve biyoçeşitlilik gibi çevresel unsurlar belirlenir (İÇYÇ.3.1.b). Gruplar her faaliyetin etkisinin niteliğini “Kalıcı mı, geçici mi? Hangi canlıları etkiliyor? Kimler daha çok etkileniyor?” soruları üzerinden sorgular (KB2.4, E3.10) (İÇYÇ.3.1.c).

   İÇYÇ.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki bir tablo ya da grafiği (emisyon, su ayak izi gibi) okuyup yorumlamaları istenir (SBAB11.1, OB7). Verilerden yararlanarak faaliyetin etkisinin ne kadar yaygın ve kalıcı olduğu sorgulanır; sonuçlar grup içinde paylaşılır (SDB2.2) (İÇYÇ.3.1.c).

   İÇYÇ.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Bu beşerî faaliyetler sürdürülürken diğer canlıların da yaşam hakkına saygı göstermenin önemine yönelik duygu ve düşüncelerini çevre etiği bağlamında kısa bir yazılı metinle ifade etmeleri istenir (SDB2.1, E3.4, E3.6, D5.2). Metinde faaliyetin etkilediği bir çevresel unsura ve etkinin niteliğine yer verilir (İÇYÇ.3.1.c).

   İÇYÇ.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki açık uçlu soruları yanıtlamaları istenir: Hangi beşerî faaliyet hangi çevresel unsuru nasıl etkiler, bu etkinin niteliği nedir? Yanıtlar öğrenme günlüğüne kaydedilir ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, etkilenen çevresel unsurlar ve etkilerin niteliği konusundaki bulguları sınıfla birlikte toparlar (İÇYÇ.3.1.c).

   İÇYÇ.3.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.1 Çevre sorunlarına neden olan beşeri faaliyetleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada sanayi, tarım ve ulaşım faaliyetlerinden birine ait bir görsel gösterir. Öğrencilerden görseldeki faaliyetin çevreye etkisinin her yerde ve herkes için aynı olup olmadığını düşünmeleri istenir (E3.10). Önceki haftalarda incelenen faaliyetler ve etkilenen çevresel unsurlar kısaca anılır; bu hafta etkilerin niteliğinin sorgulanacağı ve etkilerin bağlamından kopmadan yeniden ifade edileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki bir beşeri faaliyet örneğini (ör. sanayi ya da yoğun tarım) ikili çalışarak incelemeleri ve etkinin yerel mi küresel mi, kısa süreli mi uzun süreli mi, geri döndürülebilir mi olduğunu açık uçlu sorularla sorgulamaları istenir (E3.6) (İÇYÇ.3.1.c). Emisyon, karbon ayak izi gibi göstergelerin yer aldığı tablo ve veriler okunarak yanıtlar kanıtla desteklenir (OB7, SBAB11.1). Öğretmen yanıtları tahtada toplar ve 'Bu bilgi hangi veriye dayanıyor?' diye sorar (E3.4).

   İÇYÇ.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak seçtikleri bir faaliyetin (ör. asit yağmuruna ya da toprak bozulmasına yol açan faaliyet) çevresel etkisini bölge, dönem ve ölçek bilgisini koruyarak kendi cümleleriyle 3-4 cümlede yeniden ifade etmeleri istenir (İÇYÇ.3.1.ç). Yazılar çalışma kâğıdına işlenir; bağlamsız genellemelerden kaçınılır (E3.10).

   İÇYÇ.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde üyelerin yazıları karşılaştırılır ve bağlamın korunup korunmadığı birlikte denetlenir (SDB2.2, KB2.4). Seçilen yazı için etkiyi, etkilenen unsuru ve bağlam bilgisini gösteren bir bilgi görseli (infografik) hazırlanır (SBAB11.2) (İÇYÇ.3.1.ç). Öğretmen grupları gözlemler ve dönüt verir.

   İÇYÇ.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini kısaca sunar. Öğretmen 'Etki bağlamından koparılırsa hangi yanlış anlamalar doğar?' sorusunu açık uçlu soru olarak yöneltir ve yanıtlar tartışılır (İÇYÇ.3.1.ç). Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.2). Bilgi görseli, çalışma kâğıdı ve açık uçlu soru yanıtları öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   İÇYÇ.3.1

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.1 Çevre sorunlarına neden olan beşeri faaliyetleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası bağlamında temiz havayı ve doğal kaynakları korumanın ülkenin geleceği için önemi vurgulanır (D19). Öğretmen, etkileşimli tahtada yoğun sis ve fabrika bacası görselini göstererek bu havadan hangi canlı ve cansız varlıkların etkilendiğini sorar (D5). Öğrencilerin tahminleri alınır ve dersin amacı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba hava kirliliğine yol açan bir kirletici kaynağı (sanayi, trafik, ısınma) içeren örnek olay verilir. Gruplar olayı okuyup verilerini inceleyerek kirletici kaynağından etkilenen unsurları belirler (KB2.4, E3.6). Belirlenen unsurlar çalışma kâğıdına yazılır (İÇYÇ.3.2.a).

   İÇYÇ.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, örnek olaydaki verileri tablo ya da grafik üzerinden okuyarak etkilenen unsurları kirletici kaynağına göre sınıflandıran bir tablo hazırlar (OB7). Her unsurun yanına dayandığı veri yazılır. Öğretmen, grupları dolaşarak iş birliğini destekler (SDB2.2, İÇYÇ.3.2.a).

   İÇYÇ.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tablolarını sırayla sunar; diğer gruplar eksik ya da farklı gördükleri unsurları tartışma yöntemiyle belirtir (SDB2.1, SDB1.2). Sınıf ortak bir etkilenen unsurlar listesi oluşturur ve her unsurun dayandığı veri sorgulanır (E3.4, İÇYÇ.3.2.a).

   İÇYÇ.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Etkilenen unsurlar listesi etkileşimli tahtada gözden geçirilir. Öğrencilerden çalışma kâğıdına hava kirliliğinden etkilenen üç unsuru ve her birine ilişkin bir veriyi yazmaları istenir (İÇYÇ.3.2.a). Öğretmen çalışma kâğıtlarını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur.

   İÇYÇ.3.2

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.2 Hava kirliliğinin çevresel etkilerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste belirlenen etkilenen unsurları etkileşimli tahtada listeler. Öğrencilerden bu unsurlardan birini seçip hava kirliliği nedeniyle yaşanabilecek bir değişimi düşünmeleri istenir (E3.6). Bu derste etkilenen unsurlar ile çevresel etkiler arasındaki ilişkinin belirleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'Hava kirliliği bu unsuru nasıl etkiler?', 'Bu etki çevrede hangi sonuçlara yol açar?' gibi açık uçlu sorular yöneltir. Öğrencilerden yanıtlarını gerekçeleriyle yazılı ya da sözlü paylaşmaları istenir. Yanıtlar üzerinden etkilenen unsurlar ile çevresel etkiler arasındaki ilişkiye ilişkin ön bilgiler belirlenir (E3.10) (İÇYÇ.3.2.b).

   İÇYÇ.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki tablo, grafik ve şekilleri okuyup yorumlamaları (SBAB11.1) ve çalışma kâğıdında etkilenen unsurlar ile çevresel etkileri bireysel olarak eşleştirmeleri istenir. Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (İÇYÇ.3.2.b).

   İÇYÇ.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel eşleştirmeler karşılaştırılır ve etkilenen unsurlar ile çevresel etkiler arasındaki ilişkileri gösteren bir bilgi görseli (infografik) hazırlanır (SDB2.2, SBAB11.2). Gruplar görsellerini sunar; öğretmen dönüt verir (İÇYÇ.3.2.b).

   İÇYÇ.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu derste çalıştıkları ilişkiyi açık uçlu soruyla yanıtlamaları ve öğrenme günlüklerine bir cümleyle yazmaları istenir. Öğretmen çalışma kâğıtlarını ve bilgi görsellerini Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir (SDB1.2) (İÇYÇ.3.2.b).

   İÇYÇ.3.2

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.2 Hava kirliliğinin çevresel etkilerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir musluktan damlayan su ve kuruyan bir göl fotoğrafını gösterir. Öğrencilerden görsellere bakarak suyun yaşamdaki yerini ve suyun azalmasının ya da kirlenmesinin neler doğurabileceğini bir cümleyle söylemeleri istenir. Ardından dersin amacının su kıtlığı ve kirliliğinden etkilenen unsurları belirlemek olduğu açıklanır ve su güvenliği ile su ayak izi kavramları kısaca hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Dünyadaki su kaynaklarının oransal dağılımını gösteren harita, tablo ve grafik etkileşimli tahtada ve atlasta incelenir (SBAB10, SBAB11.1). Öğrencilerden tuzlu su, tatlı su ve kullanılabilir tatlı su oranlarını verilerden okuyarak ifade etmeleri istenir (OB7). Görseller üzerinden su kıtlığı ve su stresi kavramları sınıfça tartışılır, öğrenciler bu kavramları kendi cümleleriyle ifade eder (İÇYÇ.3.3.a).

   İÇYÇ.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler 4-5 kişilik gruplara ayrılır (SDB2.2). Gruplara su kıtlığına ve su kirliliğine yol açan olayları içeren örnek olay, tablo ve fotoğraflar dağıtılır. Gruplardan kirletici kaynaklarını doğal ve yapay olarak iki sütunlu çalışma kâğıdında sınıflandırmaları istenir (KB2.4) (İÇYÇ.3.3.a).

   İÇYÇ.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan belirledikleri kirletici kaynaklardan ve su kıtlığından etkilenen çevresel unsurları (canlılar, toprak, ekosistemler vb.) çalışma kâğıdına yazmaları istenir (E3.6). Gruplar bulgularını sınıfa sunar; öğretmen verilerin kaynağını sorgulatır (E3.4, E3.10). Öğrencilerden diğer grupları saygıyla dinlemeleri beklenir (D14) (İÇYÇ.3.3.a).

   İÇYÇ.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden derste belirledikleri kirletici kaynaklar ile etkilenen çevresel unsurları tek sayfalık bir bilgi görselinde (infografik metin) özetlemeleri istenir. Birkaç ürün etkileşimli tahtada paylaşılır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (İÇYÇ.3.3.a).

   İÇYÇ.3.3

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.3 Su kıtlığı ve kirliliğinin çevresel etkilerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kurak bir bölge ile kirlenmiş bir akarsu fotoğrafını yan yana gösterir. Öğrencilerden önceki haftalarda belirlenen, su kıtlığı ve kirliliğinden etkilenen unsurlardan üçünü söylemeleri istenir (E3.4). Bu derste söz konusu unsurlar ile çevresel etkiler arasındaki ilişkinin belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar hâlinde tahtadaki ortak listeden etkilenen unsurları (içme suyu kaynakları, tarım alanları, canlı türleri, toprak) seçmeleri istenir. Gruplar her unsur için su kıtlığı ve kirliliğinin çevresel etkisini ders kitabından ve veri tablosundan bularak oklarla eşleştirir (SDB2.2, E3.4, E3.6) (İÇYÇ.3.3.b). Eşleştirmeler gerekçeleriyle sınıfa sunulur ve diğer gruplar sorular yöneltir (SDB2.1).

   İÇYÇ.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her öğrenciye çalışma kâğıdı dağıtılır. Öğrencilerden su kirliliğine neden olan unsurlar ile bunların çevresel etkilerini tabloda ilişkilendirmeleri istenir (SBAB11.2) (İÇYÇ.3.3.b). Kâğıttaki grafik ve veriler okunup yorumlanır, kullanılan kaynakların güvenilirliği sorgulanır (KB2.4, OB1, OB7, SBAB11.1).

   İÇYÇ.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Su israfını azaltmak ve suyu verimli kullanmak için bireylere düşen sorumluluklar tahtada listelenir (D5.2). Öğrencilerden su ayak izi kavramından yararlanarak her sorumluluğun hangi çevresel etkiyi azalttığını çalışma kâğıdındaki tabloya eklemeleri istenir (İÇYÇ.3.3.b). Öğretmen kâğıtları dolaşarak öğrenmeleri izler.

   İÇYÇ.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki tabloya dayanarak su kıtlığı ve kirliliğinden etkilenen bir unsur ile çevresel etkisi arasındaki ilişkiyi Öğrenme Günlüğü'ne iki cümleyle yazmaları istenir (İÇYÇ.3.3.b). Çalışma kâğıtları toplanarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur.

   İÇYÇ.3.3

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.3 Su kıtlığı ve kirliliğinin çevresel etkilerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada verimli bir tarım arazisi ile bozulmuş, çatlamış bir arazi görseli gösterir ve iki görüntü arasındaki farkı sorar. Öğrencilerin gözlemleri alınır. Bugün toprağın önemi ve toprak bozulması tiplerinin ele alınacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin, tablo, grafik ve görselleri inceleyerek toprağın canlılar, su döngüsü ve gıda üretimi açısından önemini bireysel olarak not etmeleri istenir. Ardından ikili eşleşerek notlarını karşılaştırır ve toprağın önemini kendi cümleleriyle ifade eder (SBAB11.1). Öğretmen, tablo ve grafiklerdeki verilerin yorumlanmasına rehberlik eder (OB7). Toprağın değerinin kavranmasının toprak bozulması tiplerini belirlemeye zemin hazırladığı vurgulanır (İÇYÇ.3.4.a).

   İÇYÇ.3.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba metin, örnek olay ve görsel içeren bir kaynak seti verilir. Gruplar iş birlikli öğrenme yöntemiyle kaynaklardaki toprak bozulması tiplerini (erozyon, tuzlanma, kirlenme gibi) belirler ve harita ya da atlas üzerinde görüldükleri bölgeleri işaretler (SDB2.2). Öğretmen gruplara rehberlik eder (İÇYÇ.3.4.a).

   İÇYÇ.3.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri tipleri tablo ya da diyagram olarak düzenler; tabloda tipin adı, kısa tanımı ve görüldüğü örnek yer alır (SBAB11.2). Her grup tablosunu sözcüsü aracılığıyla sunar, diğer gruplar eksik ya da farklı tipleri belirtir. Öğretmen sonuçları tahtada birleştirir (İÇYÇ.3.4.a).

   İÇYÇ.3.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak Çalışma Kâğıdı'ndaki görsel ve örnek olaylardaki toprak bozulması tiplerini belirlemeleri istenir. Öğrenme Günlüğü'ne bugün öğrenilenler ve anlaşılmayan noktalar yazılır; Öz Değerlendirme Formu ile katkılar değerlendirilir. Öğretmen, belirlenen tipleri özetleyerek dersi toparlar (İÇYÇ.3.4.a).

   İÇYÇ.3.4

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.4 Toprak bozulmasının çevresel etkilerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada, verimi düşmüş bir tarım arazisinin görseli gösterilir. Öğrencilerden önceki haftada belirledikleri toprak bozulması tiplerinden birini seçerek bu arazide görülebileceğini düşündükleri tipi söylemeleri istenir. Öğretmen, bu derste toprak bozulması tipleri ile çevresel etkiler arasındaki ilişkinin belirleneceğini açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; ders kitabındaki tablo ve grafiklerden toprak bozulması tipleri ile gıda üretimi verileri incelenir (OB7). Gruplar, her toprak bozulması tipinin verimi ve gıda güvenliğini nasıl etkilediğini verilere dayanarak sorgular ve ilişkilendirir (E3.4, E3.6). Bulgular gruplar arasında iletişim ve iş birliği içinde paylaşılır (SDB2.1, SDB2.2) (İÇYÇ.3.4.b).

   İÇYÇ.3.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Dünya genelinde gıdanın adil dağılmamasının nedenleri ve sonuçları etkileşimli tahtadaki veriler üzerinden tartışılır (D1.1). Öğrencilerden toprak bozulmasına neden olan unsurların hangi çevresel etkilere yol açtığını neden-sonuç zinciri olarak çözümlemeleri istenir (KB2.4) (İÇYÇ.3.4.b).

   İÇYÇ.3.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden öğrenme günlüklerine toprak bozulmasına neden olan unsurlar ile çevresel etkiler arasındaki ilişkiyi gerekçesiyle yazmaları istenir. Öğretmen, öğrenmelerin izlenmesi için günlükleri inceler; öğrenciler yazarken dikkatlerini düzenler (SDB1.2) (İÇYÇ.3.4.b).

   İÇYÇ.3.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden toprak bozulması tipleri ile çevresel etkilerini eşleştiren Çalışma Kâğıdını tamamlamaları istenir. Açık Uçlu Sorularla kurulan ilişkiler gerekçelendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak öğrendiklerini gözden geçirir.

   İÇYÇ.3.4

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.4 Toprak bozulmasının çevresel etkilerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir doğal orman ile işlevini yitirmiş bir tarım alanının fotoğrafını yan yana gösterir. Öğrencilerden iki görüntüdeki canlı çeşitliliğini karşılaştırarak gözlemlerini söylemeleri istenir (E3.4). Biyoçeşitlilik kavramı öğrencilerin ifadelerinden hareketle açıklanır ve dersin amacı belirtilir.

   İÇYÇ.3.5
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin, tablo ve görsellerden yararlanarak habitat kaybı, değişimi ve bölünmesi, iklim değişikliği, kirlilik, istilacı türler ve aşırı tüketim tehditlerini incelemeleri istenir (SBAB11.1) (İÇYÇ.3.5.a). Öğrenciler ikişerli çalışarak her tehdit için bir örnek ve bir neden-sonuç cümlesi belirler (KB2.4) (SDB2.2). Eşlerin bulguları sınıfta paylaşılır ve etkileşimli tahtada özetlenir.

   İÇYÇ.3.5
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   İncelenen materyaller üzerinden biyoçeşitlilik kaybından etkilenen unsurların (türler, ekosistemler, su ve toprak kaynakları, insan toplulukları) belirlenmesi istenir (SBAB11.1) (İÇYÇ.3.5.b). Her öğrenci çalışma kâğıdındaki tabloya etkilenen unsuru ve etkilenme biçimini yazar (SBAB11.2).

   İÇYÇ.3.5
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bir tehdit seçilir ve bu tehdidin etkilediği unsurlar arasındaki zincir (örneğin tozlayıcı azalması, ürün verimi, su ve toprak kaynakları) görsel ve veriler üzerinden tartışılır (OB7) (E3.6). Gruplar bulgularını diyagram olarak hazırlayıp etkileşimli tahtada sunar (SBAB11.2) (SDB2.1). Sunumlarda etkilenen unsurlara duyarlılık vurgulanır (D5) (İÇYÇ.3.5.b).

   İÇYÇ.3.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki tabloyu son hâline getirmeleri ve 'Biyoçeşitlilik kaybından en çok hangi unsurlar etkilenir, neden?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir (İÇYÇ.3.5.b). Öğretmen yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler öz değerlendirme formunda tehditleri ve etkilenen unsurları ne kadar ayırt edebildiklerini işaretler (SDB1.2).

   İÇYÇ.3.5

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.5 Biyoçeşitlilik kaybının çevresel etkilerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste incelenen biyoçeşitlilik kaybına yönelik tehditleri etkileşimli tahtadaki şema üzerinden hatırlatır. Öğrencilerden bir ekosistemde tehdit altındaki bir canlı türünü örnek vermeleri istenir. Dersin hedefleri olarak biyoçeşitlilik kaybından etkilenen unsurların incelenmesi ve etkilerin niteliğinin sorgulanması duyurulur (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki materyalleri (metin, harita, grafik) inceleyerek biyoçeşitlilik kaybından etkilenen unsurları (canlı türleri, besin zinciri, toprak, su, insan toplulukları) belirlemeleri istenir (KB2.4, E3.6). Ekipler belirledikleri unsurları bir tabloya yazar (SBAB11.2) ve tablolarını karşılaştırarak eksik unsurları tamamlar (SDB2.2) (İÇYÇ.3.5.b).

   İÇYÇ.3.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, tehditlerin ekosisteme etkilerinin nedenlerini ve sonuçlarını soru-cevap yöntemiyle ele alır; ekipler tablolarındaki verilere dayanarak yanıt hazırlar (SDB2.1, OB7). Öğrencilerden her etkinin kalıcı mı geçici mi, yerel mi küresel mi olduğunu gerekçeleriyle sorgulamaları ve kanıt istemeleri beklenir (E3.10, E3.4) (İÇYÇ.3.5.c).

   İÇYÇ.3.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Çevre etiği bağlamında gruplar, biyoçeşitliliğin korunması için canlılara sevgi göstermenin, onların yaşam haklarına saygı duymanın ve yeşil vatanın önemini tartışır (D14.3, D19.3). Her grup, bu değerlerin biyoçeşitlilik kaybının etkilerine bakışı nasıl değiştirdiğini bir cümleyle ifade eder (İÇYÇ.3.5.c).

   İÇYÇ.3.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Çalışma Kâğıdı'ndaki açık uçlu sorulara etkilenen unsurları ve etkilerin niteliğini gerekçelendirerek yanıt vermeleri istenir. Öz Değerlendirme Formu doldurulur ve yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı'na göre gözden geçirilir. Öğretmen, ortak yanlışları düzeltir; öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne bugünkü kazanımlarını yazar (SDB1.2).

   İÇYÇ.3.5

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.5 Biyoçeşitlilik kaybının çevresel etkilerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada nesli tehlike altındaki bir türün ve yaşam alanının fotoğrafını gösterir. Öğrencilerden bu türün kaybolmasının su, toprak ve besin zinciri üzerindeki olası etkilerini birer cümleyle tahmin etmeleri istenir. Önceki haftalarda incelenen tehditler ve etkilenen unsurlar kısaca hatırlanır; bu haftanın amacının etkilerin niteliğini sorgulamak ve bağlamından kopmadan yeniden ifade etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba nesli tehlike altındaki bir tür, ders kitabındaki ve görsel kaynaklardaki ilgili bilgiler verilir. Gruplardan türün kaybının ekosistemde, su ayak izi ve su güvenliği açısından yol açtığı etkileri çözümlemeleri; etkilerin kalıcı mı geçici mi, yerel mi küresel mi olduğunu gerekçeleriyle sorgulamaları istenir (İÇYÇ.3.5.c, KB2.4, E3.4). Bulgular çalışma kâğıdına kaydedilir ve performans görevi için ön hazırlık yapılır.

   İÇYÇ.3.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan nesli tehlike altındaki türe yönelik tehditleri ve çevresel etkileri ortaya koyan bir poster, afiş ya da bilgi görseli hazırlamaları istenir. Etkiler, nedenleri ve bağlamı korunarak öğrencilerin kendi cümleleriyle yeniden ifade edilir (İÇYÇ.3.5.ç). Grup içinde görev paylaşımı yapılır; veriler tablo, grafik ya da şekil ile görselleştirilir (SBAB11.2, SDB2.2).

   İÇYÇ.3.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar görsellerini sınıfa sunar; dinleyen gruplar etkilerin bağlamından kopmadan ifade edilip edilmediğini sorularla sorgular (İÇYÇ.3.5.ç, SDB2.1). Öğrencilerden kullandıkları kaynakların güvenilirliğini gözden geçirerek öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (OB1, SDB1.2).

   İÇYÇ.3.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Performans görevi olarak hazırlanan poster ve bilgi görselleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu tamamlamaları ve öğrenme günlüklerine biyoçeşitlilik kaybının bir çevresel etkisini bağlamıyla birlikte kendi cümleleriyle yazmaları istenir. Öğretmen, gruplardan gelen örneklerle etkilerin niteliğine ilişkin ortak bir sonuç cümlesi oluşturarak konuyu toparlar.

   İÇYÇ.3.5

Sınıf defteri: İÇYÇ.3.5 Biyoçeşitlilik kaybının çevresel etkilerini yorumlayabilme; değerlendirme