T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 11. SINIF FELSEFE DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Çevre ve insan ilişkisinin temelindeki felsefi soruların önemine değinilir. Doğanın değerinin ne olduğu ve insanın doğa üzerindeki konumunun etik boyutları üzerinde durulur (D5). Çevrenin sadece bir kaynak değil, ahlaki bir özne olarak değerlendirilebileceği vurgulanarak dersin içeriği aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere çevrenin değer temelli konumunu sorgulayan görsel materyaller ve kısa video kesitleri sunulur (OB4). Öğrencilerden bu materyalleri iş birlikli olarak inceleyerek dikkat çeken unsurları belirlemeleri ve 'Doğanın kendi başına bir değeri var mıdır?' gibi temel felsefi soruları tartışmaları istenir (SDB2.2, KB2.8). Seçilen bir soru üzerine gerekçelendirilmiş cevaplar üretilir (E1.6).

   FEL.11.1.1
3. Uygulama35 dk

   Çevre tahribatı ve küresel ısınma gibi problemlerin neden-sonuç ilişkileri üzerinde analiz edilerek bir diyagramda gösterilir (E3.6). Öğrencilerden çevresel sorunların çözümüne yönelik yürütülen yerel projeleri araştırmaları ve bu projelerden birini seçerek sunmaları istenir (OB1, E1.6). İnsan merkezci, canlı merkezci ve çevre merkezci etik yaklaşımları arasındaki farklar karşılaştırmalı olarak değerlendirilir (KB2.7).

   FEL.11.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Çevre etiğinin farklı yaklaşımlarının (İnsan Merkezci, Canlı Merkezci, Çevre Merkezci) temel farkları özetlenir. Öğrencilerden çevresel sorunlara yönelik çözüm önerilerini içeren bir çalışma kâğıdı doldurmaları istenir. Felsefenin sürdürülebilir çevre politikalarındaki rolü üzerine kısa bir değerlendirme yapılır.

   FEL.11.1.1

Sınıf defteri: FEL.11.1.1 Çevre ile ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Çevre ve insan ilişkisini konu alan felsefi problemlerin temel kavramları olan çevre etiği, değer ve doğa kavramları üzerinde durulur. Çevrenin sadece fiziksel bir mekan değil, etik bir sorumluluk alanı olduğu vurgulanarak dersin içeriği aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Çevre sorunlarıyla ilgili kurum ve kuruluşlarca yayımlanan veri, tablo ve grafikler üzerinden açık uçlu sorularla felsefi sorgulamalar yapmaları sağlanır (OB7, KB2.8). Öğrencilerin seçilen projelerin çevreyi yaşanabilir kılmadaki katkılarını değerlendirmeleri ve gönüllü çalışmanın önemine dair çıkarımlar yapmaları istenir (SDB3.2, D5, D20, KB2.10).

   FEL.11.1.1
3. Uygulama35 dk

   Verilere ve gözlemlere dayanarak 'sürdürülebilir çevrenin imkânı' üzerine tartışma yapılır (KB2.18). Canlılar için sürdürülebilir hayata dair öneri listesi oluşturulur (D9, OB8, KB2.10). Ülkemizin doğal güzelliklerini korumak için çözüm önerileri sunmaları istenir (D19). Mimar Sinan’ın eserleri üzerinden sürdürülebilir mimarinin önemini tartışıp çevreye duyarlı yapıların değeri hakkında metin yazmaları sağlanır (KB2.10).

   FEL.11.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin yazdıkları metinler dereceleme ölçeği ile değerlendirilir. Çevre etiği başlıkları altında (İnsan Merkezci, Canlı Merkezci, Çevre Merkezci) kişisel görüşlerin ve çözüm önerilerinin sentezlenmesi sağlanır.

   FEL.11.1.1

Sınıf defteri: FEL.11.1.1 Çevre ile ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   İnsan ve doğa arasındaki ilişkinin tarihsel süreçteki değişimleri üzerinde durulur. Çevre etiği kavramı giriş yapılarak, çevrenin sadece fiziksel bir mekan değil, etik değerler içeren bir alan olduğu vurgulanır (D5). Öğrencilerden çevresel sorunlara dair ilk düşüncelerini paylaşmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk

   İnsan-doğa ilişkisi üzerine felsefi argümanlar içeren bilgi notu dağıtılır. Öğrencilerden bu metindeki temel görüşleri analiz ederek (KB2.4) insan odaklı bakış açısının tarihsel değişimine dair çıkarımlar yapmaları (KB2.10) istenir. Görsel kaynaklar eşliğinde çevrenin değer sistemi üzerine tartışma yapılır (KB3.3).

   FEL.11.1.2
3. Uygulama35 dk

   Çevre etiği yaklaşımlarını (insan merkezli, canlı merkezli, çevre merkezli) içeren çalışma kâğıdı ve görsel görseller sunulur. Öğrencilerden bu üç yaklaşımın güçlü ve zayıf yanlarını karşılaştırmalı bir tablo üzerinde çözümlemeleri istenir (KB2.4, KB2.7). Gruplar halinde güncel bir çevresel sorunu seçerek bu sorunu ilgili etik yaklaşımlar çerçevesinde değerlendirirler (SDB2.2, KB2.17).

   FEL.11.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Çevre etiği yaklaşımlarının modern sorunlara çözüm üretmedeki potansiyeli tartışılır. Öğrencilerden çevresel bir soruna yönelik felsefi bir argüman içeren kısa bir metin yazmaları istenir (FEL.11.1.2.c). Yazılan metinlerde kullanılan kavramların doğruluğu ve tutarlılığı değerlendirilir.

   FEL.11.1.2

Sınıf defteri: FEL.11.1.2 Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tarafından çevrenin ve doğanın değerine dair temel kavramlar üzerinde durulur. Çevre etiği yaklaşımlarının (İnsan Merkezci, Canlı Merkezci, Çevre Merkezci) temel farkları etkileşimli tahta üzerinden görsel materyallerle sunulur (OB4). Öğrencilerden çevresel sorunların felsefi boyutlarını kavramaları için odaklanmaları istenir (E3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin çevre etiği yaklaşımları arasından hangisinin daha savunulabilir olduğu üzerine görüşlerini açıkça ifade etmeleri sağlanır (E3.2). Öğrencilerden bu görüşlerini gerekçelendirerek özgün birer felsefi argüman oluşturmaları istenir (KB2.20). Çevresel sorunlara yönelik farklı perspektiflerin karşılaştırılması ve analiz edilmesi süreci yönetilir (KB2.7, KB2.4).

   FEL.11.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler gruplar halinde afetle sonuçlanan bir çevre sorununu belirleyerek çözüm yolları üzerine tartışırlar (SDB2.2, KB2.18). Forum veya panel tekniği kullanılarak öğrencilerin görüşlerini açıkça ifade etmeleri ve sürece aktif katılım sağlamaları desteklenir (SDB2.1). Tartışma sonunda çevrenin korunması için gerekli çıkarımlar yapılır (D5, KB2.10). Zenginleştirme kapsamında DesJardins'in görüşleri doğrultusunda sürdürülebilir çevre politikalarındaki felsefenin rolü tartışılır.

   FEL.11.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çevresel sorunlara yönelik geliştirdikleri özgün argümanları içeren kısa birer metin yazmaları istenir (FEL.11.1.2.c). Yazılan metinler üzerinden çevre etiği yaklaşımlarının sentezi ve değerlendirmesi yapılır (KB2.20, KB2.17).

   FEL.11.1.2

Sınıf defteri: FEL.11.1.2 Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere çevre etiği kavramı üzerinden İnsan Merkezci, Canlı Merkezci ve Çevre Merkezci etik yaklaşımlarının temel farkları hatırlatılır. Görsel kaynaklar kullanılarak (OB4) doğanın değerinin farklı felsefi bakış açılarıyla nasıl yorumlandığı üzerine kısa bir tartışma açılır.

2. Keşfetme25 dk

   Felsefe metin yazımına yönelik hazırlanan çalışma kâğıdı üzerinden öğrencilere sunulur. Öğrencilerden çevresel sorunlara dair farklı felsefi argümanları çözümlemeleri (KB2.4) ve kavramların tutarlı bir şekilde temellendirilmesi üzerine odaklanarak örnek paragrafları kendi cümleleriyle yeniden yapılandırmaları istenir (E3.3, OB1, SDB1.2).

   FEL.11.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden çevre sorunlarına yönelik felsefi bir metin yazma performans görevi kapsamında; görsel okuma ve cümle tamamlama alıştırmaları yaparak argüman oluşturmaları (FEL.11.1.2.b) istenir. Akran destekli öğrenme yönteminden yararlanarak (SDB2.2) çevresel krizlere yönelik felsefi görüşlerin değerlendirildiği (KB2.17) kişisel metinler yazmaları sağlanır.

   FEL.11.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere hazırladıkları metinlerdeki argümanların netliği ve kavramsal tutarlılığı üzerine açık uçlu sorular yöneltilir. Yazılan metinlerin dereceli puanlama anahtarı üzerinden değerlendirilmesi sağlanarak çevresel sorunlara yönelik felsefi düşünce üretme süreci tamamlanır.

   FEL.11.1.2

Sınıf defteri: FEL.11.1.2 Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Çevre etiği kavramı ve insan, canlı, çevre merkezli etik yaklaşımları üzerinde durulur. Öğrencilerden çevrenin değerinin felsefi bir perspektifle değerlendirilmesi (KB2.17) ve temel kavramların tanımlanması istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gözlemledikleri bir çevre sorunu hakkında çeşitli kaynaklardan (kitap, makale, rapor, istatistikler vb.) araştırma yapmaları ve bu sorunla ilgili felsefi argümanları belirlemeleri istenir (OB1, KB2.4). Araştırma sürecinde verilerin analiz edilmesi (OB7) ve farklı çevresel yaklaşımların karşılaştırılması (KB2.7) sağlanır.

   FEL.11.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden belirlenen çevre sorunu üzerine görüş ve argümanlar içeren felsefi bir metin yazmaları istenir (E3.7, KB3.3). Yazım sürecinde görev bilinci içinde planlı davranmaları sağlanarak (D3, D16) literatür farkındalığı oluşturulur; İbni Tufeyl veya Reggio Emilia yaklaşımları gibi zenginleştirme unsurları da seçenek olarak sunulur.

   FEL.11.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin yazdıkları metinler ve sundukları argümanlar, belirlenen dereceli puanlama anahtarı üzerinden değerlendirilir. Çevre sorunlarına yönelik felsefi düşünce üretme becerileri (FEL.11.1.2) üzerine genel bir değerlendirme yapılır.

   FEL.11.1.2

Sınıf defteri: FEL.11.1.2 Çevre sorunlarıyla ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere teknoloji kavramının kökeni olan 'tekhne' ve teknolojinin zaman ile mekân üzerindeki etkileri hakkında ön bilgiler aktarılır. Teknolojinin sadece araç değil, yaşamın bir parçası olduğu vurgulanarak konuya giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Teknoloji ve hayat ilişkisini yansıtan görsel materyaller (video kesitleri, görseller) sunulur. Öğrencilerden teknolojiye dair felsefi soruları (teknolojinin tutsağı olmadan bir yaşam mümkün mü?, değer dünyasını nasıl etkiler?) sorgulamaları ve bu sorulara yönelik ön kabullerini not almaları istenir (E3.10, SDB1.1, OB4, KB2.8).

   FEL.11.2.1
3. Uygulama35 dk

   Teknoloji bağlamında ontolojik (yabancılaşma, anlam kaybı) ve aksiyolojik (güvenlik, değerlerin tahribatı) problemleri içeren olay örnekleri sunulur. Öğrencilerden bu problemlere yönelik yakın çevrelerinden örnekler vermeleri ve teknoloji bağımlılığının nedenlerini tartışmaları istenir (SDB2.2, D13). Zenginleştirme olarak Searle'ün Çin odası deneyi üzerinden yapay zekanın bilinci sorgulanır.

   FEL.11.2.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Teknoloji ve insan hayatı arasındaki ilişkinin felsefi boyutları özetlenir. Öğrencilerden teknoloji kullanımıyla ilgili gelişim gösterdikleri birer çıkarım yapmaları istenir (KB2.10, KB2.17). Ders sonunda öğrenme kanıtı olarak hazırlanan çalışma kâğıtları üzerinden değerlendirme yapılır.

   FEL.11.2.1

Sınıf defteri: FEL.11.2.1 Teknoloji ile ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FEL.11.2.1) kısa sorularla yoklanır; teknoloji Bağlamında Ontolojik Problemler (Ontolojik Anlam Kaybı, Yabancılaşma) konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası (10-16 Kasım) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin teknoloji ve hayat ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koymaları amaçlanır. Bunun için; • Teknoloji bağlamında ontolojik problemlere yönelik hazırlanmış bir çalışma kâğıdı öğrencilere sunulur. Çalışmada öğrencilere filozofların (M.

   FEL.11.2.2
3. Uygulama35 dk

   Heidegger, G. Marcel) ontolojik problemlere yönelik görüşlerini yansıtan yapılandırılmış metinler ya da bilgi görselleri verilir. Yönlendirici sorular ile öğrencilerin ilgili görüşlerde geçen felsefi kavram, problem ve argümanları belirlemeleri; söz konusu filozofların ontolojik anlam kaybı, yabancılaşma problemlerine nasıl yaklaştıklarını değerlendirmeleri sağlanır (KB2.17). Süreç sonunda öğrencilerden sunulan görüş ve argümanları çözümlemeleri veya problemlere yönelik çözüm önerisi sunmaları istenir (KB2.4). Öğrencilerin kendi görüşlerini oluşturmaları desteklenir (E3.3, SDB1.2). • J. Baudrillard’ın simülasyon kuramına ilişkin bilgi görselleri verilerek öğrencilerin, insanın gerçeklik algısı üzerine tartışmaları sağlanır (E3.4, OB2, KB2.18).

   FEL.11.2.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin "Teknoloji ve hayat ilişkisiyle ilgili felsefi metin yazar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FEL.11.2.2

Sınıf defteri: FEL.11.2.2 Teknoloji ve hayat ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada, kalabalık bir ortamda herkesin ekrana baktığı bir görsel gösterir ve öğrencilerden görselde ne gördüklerini söylemelerini ister (OB4). Ardından 'Teknoloji hayatımıza anlam mı katar, anlam mı eksiltir?' sorusu yöneltilir. Tekhne, ontolojik anlam, teknoloji karşıtlığı ve teknoloji taraftarlığı kavramları hatırlatılarak bugün bu görüşlerin dayandığı argümanların çözümleneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır ve teknolojinin geleceği şekillendirmedeki etkisini anlatan kısa bir senaryoyu okur. Gruplar, kavram haritası şablonunda ya da argüman ağacında teknoloji taraftarlığına ve karşıtlığına dayanan argümanları öncül ve sonuç olarak ayırır. İş birliği içinde bu argümanların tutarlılığını değerlendirir (SDB2.2, KB3.3). Çalışmalar tahtada karşılaştırılır (FEL.11.2.2.a).

   FEL.11.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, teknolojik gelişmelerin neden olduğu güvenlik sorunlarını içeren bilgi görselini ve aksiyolojik problemlere yönelik hazırlanmış çalışma kâğıdını dağıtır. Öğrencilerden görseldeki sorunları belirlemeleri ve bu sorunların ontolojik anlam kaybı ile yabancılaşmayla ilişkisini kuran argümanları öncül ve sonuç yönünden çözümlemeleri istenir (OB4, KB2.4) (FEL.11.2.2.a).

   FEL.11.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, güvenlik sorunlarının önüne geçmek için alınacak önlemleri ve geliştirilebilecek sistemleri tartışır (KB2.18). Öğretmenin yönlendirici soruları aracılığıyla ileri sürülen görüşlerin dayandığı argümanlar sorgulanır ve zayıf yönleri belirlenir (E3.10). Öğrencilerden güvenliğin millî birlik ve beraberlikteki önemini ve güvenlik tedbirlerinin ülkenin bağımsızlığını korumadaki değerini ifade etmeleri istenir (D19.4) (FEL.11.2.2.a).

   FEL.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki açık uçlu soruda seçtikleri bir argümanın öncüllerini, sonucunu ve ontolojik anlam kaybı açısından tutarlılığını yazmaları istenir. Yanıtlar toplanarak öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir. Öğretmen birkaç yanıtı sınıfla paylaşır ve argüman çözümlemenin teknoloji ile hayat ilişkisini anlamadaki katkısını vurgular.

   FEL.11.2.2

Sınıf defteri: FEL.11.2.2 Teknoloji ve hayat ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada sosyal medya kullanımını gösteren bir görsel sunulur. Öğrencilerden görseldeki kişilerin birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkisi hakkında ne düşündükleri sorulur (OB4). Öğretmen yanıtlardan hareketle teknolojinin değerler ve yabancılaşma üzerindeki etkisinin bu derste tartışılacağını belirtir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere Z. Bauman'ın sosyal medya hakkındaki görüşlerini yansıtan yapılandırılmış kısa bir metin verilir. Metin okunduktan sonra öğrencilerden değerlerin tahribatı sorunuyla ilgili görüşlerini bir gerekçeyle ve en az bir argümanla yazmaları istenir. Görüşler sınıfta paylaşılır ve tartışılır (KB2.18) (FEL.11.2.2.b).

   FEL.11.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen dünyada ilk robotu icat ettiği kabul edilen Cezeri'nin çalışmalarına dikkat çeker ve 'Robotlar ahlaklı davranabilir mi?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerden ahlaki eylemin imkânı sorununa yönelik görüş ve argüman oluşturmaları ve robot teknolojisinin insan hayatına etkilerini sözlü olarak değerlendirmeleri istenir (KB2.17) (FEL.11.2.2.b).

   FEL.11.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Etkileşimli tahtada teknolojiyle ilgili bir görsel okunur ve öğrencilerden 'Bence … çünkü … bu nedenle …' biçimindeki cümle ve paragraf tamamlama alıştırmalarını bireysel olarak yapmaları istenir. Tamamlanan argümanlar gönüllü öğrencilerce okunur (OB1, SDB1.2) (FEL.11.2.2.b).

   FEL.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden teknoloji ve hayat ilişkisine dair kendi görüşlerini ve bu görüşü destekleyen argümanı açık uçlu soru olarak yanıtlamaları istenir. Yanıtlar akran değerlendirme formuyla eşler arasında incelenir. Öğretmen dereceli puanlama anahtarına göre geri bildirim verir ve görüş ile argüman ilişkisini özetler (FEL.11.2.2.b).

   FEL.11.2.2

Sınıf defteri: FEL.11.2.2 Teknoloji ve hayat ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada günlük hayattan bir teknoloji örneği verilir; öğrencilerden bu teknolojinin insanın kendisiyle ve çevresiyle ilişkisini nasıl değiştirdiğine dair düşüncelerini söylemeleri istenir (E3.10). Öğretmen ontolojik anlam kaybı ve yabancılaşma kavramlarını kısaca anımsatır. Dersin amacının bu konuda felsefi bir metin yazmaya hazırlanmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Kısa bir alıştırma çalışmasının ardından öğrencilerden teknoloji ve felsefe ilişkisi hakkında kitap, makale, dergi, rapor, gazete ve istatistik gibi kaynaklardan araştırma yapmaları istenir. Elde edilen bilgilerdeki düşünce ve argümanlar belirlenir; ontolojik anlam kaybı ve yabancılaşma konusunda yazılacak metne temel olacak notlar çalışma kâğıdına yazılır (OB1) (FEL.11.2.2.c).

   FEL.11.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Programın ekler bölümündeki Felsefi Metin Yazımı Performans Görevi Dereceli Puanlama Anahtarı'nın ölçütleri etkileşimli tahtada okunur ve metin yazımında nelere dikkat edileceği belirlenir. Öğrencilerden çalışma kâğıdında problem, görüş, gerekçe ve sonuçtan oluşan bir metin planı hazırlamaları istenir (E3.7) (FEL.11.2.2.c).

   FEL.11.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden planlarına dayanarak teknoloji bağlamında ontolojik anlam kaybı ya da yabancılaşma konusunda kendi görüşlerini gerekçelendiren felsefi bir metin yazmaları istenir (KB3.3) (FEL.11.2.2.c). Öğrenciler görev bilinci içinde planlı davranır ve felsefe literatürüne ilişkin farkındalık kazanır (D3.2, D16.3). Metinler değerlendirilmek üzere teslim edilir.

   FEL.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler eşleşerek yazdıkları metinleri akran değerlendirme formu ile gözden geçirir ve birbirlerine geri bildirim verir (SDB2.2). Gönüllü öğrenciler metinlerinin temel savını sunar. Açık uçlu soru olarak 'Teknoloji bağlamında yabancılaşma, ontolojik anlam kaybıyla nasıl ilişkilendirilebilir?' yöneltilir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   FEL.11.2.2

Sınıf defteri: FEL.11.2.2 Teknoloji ve hayat ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada günlük hayattan iki kısa durum gösterir: bir bilginin kanıtıyla kabul edilmesi ve bir sözün güvenle benimsenmesi. Öğrencilerden iki durum arasındaki farkı düşünmeleri ve akıl, gönül, inanç kavramlarından hangisinin hangi durumla ilişkili olduğunu tahmin etmeleri istenir. Dersin amacı, akıl-inanç ilişkisine yönelik felsefi soruları anlamak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bilme, anlama ve güvenme durumlarını içeren örnekler sunar (ör. bir teoremi kanıtını anlayarak kabul etmek, doktora güvenerek ilaç kullanmak). Yönlendirici sorularla öğrencilerden bilgi-inanç-güven ilişkisi hakkındaki düşüncelerini açıklamaları istenir (KB2.8). Aklın ve gönlün bu durumlardaki yeri tartışılır. (FEL.11.3.1.a)

   FEL.11.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bilgi, inanç ve güvene dair kendi örneklerini bulmaları ve bu örnekleri sınıfla paylaşmaları istenir (OB1). Örnekler tahtada bilme, anlama ve güvenme başlıkları altında toplanır. (FEL.11.3.1.a)

   FEL.11.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde 'İnancın temellendirilmesinde aklın rolü nedir?', 'İnançta akıl zorunlu mudur?' ve 'Anlamak için mi inanılır?' soruları örneklerle tartışılır (SDB2.2). Her grup soruları kendi cümleleriyle açıklar ve eleştirel bir bakışla (E3.10) bir problem cümlesi oluşturup sunar. (FEL.11.3.1.a)

   FEL.11.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden açık uçlu sorular yanıtlanır: akıl-inanç ilişkisinde hangi felsefi sorular ortaya çıkar ve bu sorular neden problem oluşturur? Yanıtlar çalışma kâğıdına yazılır. Öğretmen yanıtları gözden geçirerek akıl, gönül ve inanç kavramlarının sorulardaki yerini özetler. Çalışma kâğıtları öğrenme kanıtı olarak toplanır. (FEL.11.3.1.a)

   FEL.11.3.1

Sınıf defteri: FEL.11.3.1 Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, akıl, gönül ve inanç kavramlarını tahtaya yazar. Öğrencilerden bu kavramlardan birini günlük yaşamdan bir örnekle ilişkilendirmeleri istenir. Birkaç örnek sınıfla paylaşılır. Dersin amacının akıl-inanç ilişkisine yönelik felsefi soru ve problemleri hayatla ilişkilendirerek değerlendirmek olduğu belirtilir.

   FEL.11.3.1
2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada akıl-inanç ilişkisine yönelik felsefi sorular ('İnanç akıl üstü müdür?' gibi) verilir. Öğrenciler dörder kişilik gruplarda sorulara ilişkin görüşlerini gerekçeleriyle tartışır ve ortak bir cevap hazırlar (SDB2.2). Gruplar cevaplarını sınıfa açıklar; cevapların akıl, gönül ve inanç kavramlarını nasıl kullandığı ve hayatla bağı tahtada not edilir (FEL.11.3.1.b).

   FEL.11.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Verilen cevaplardan hareketle öğrencilerden akıl-inanç ilişkisinden doğan felsefi problemin (inancın akılla temellendirilmesinin imkânı) insan hayatı açısından önemini sorgulayan kısa bir metin yazmaları istenir (E3.3, KB2.8). Metinlerde problemin bireysel ve toplumsal yaşamda nasıl ortaya çıktığına örnek verilmesi önerilir (FEL.11.3.1.b).

   FEL.11.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yazdıkları metinleri sırayla sınıfta sunar; dinleyenler akran değerlendirme formunu doldurur. Sunum sürecinde öğrencilerin duygu ve düşüncelerini fark ederek davranışlarında kontrollü olmaları sağlanır (D12.2). Öğretmen metinlerin hayatla ilişkilendirilmesine yönelik dönüt verir (FEL.11.3.1.b).

   FEL.11.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında inancın akılla temellendirilmesinin insan hayatı açısından önemini iki üç cümleyle yeniden ifade etmeleri istenir. Açık uçlu sorulara verilen yanıtlar ile yazılı metinler dereceli puanlama anahtarı ve akran değerlendirme formu üzerinden değerlendirilir. Öğretmen, akıl-inanç ilişkisinin hayatla bağına dair ortak sonuçları tahtada toplar (FEL.11.3.1.b).

   FEL.11.3.1

Sınıf defteri: FEL.11.3.1 Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 'İnanmak için düşünmek gerekir mi?' sorusunu yönelterek dersi başlatır. Öğrencilerden akıl, gönül ve inanç kavramlarından akıllarına gelenleri söylemeleri istenir; yanıtlar etkileşimli tahtada toplanır. Dersin amacı açıklanır: akıl-inanç ilişkisine dair felsefi argümanlar çözümlenecek, ardından öğrencilerin kendi görüş ve argümanları oluşturulacaktır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere felsefe tarihinde inancın temellendirilmesinde aklın rolü, önemi ve gereği üzerine yapılan tartışmaları anlatan yapılandırılmış bir metin ya da bilgi görseli verilir. Metin bireysel olarak okunur ve her düşünürün aklı ile inancı nasıl konumlandırdığı altı çizilerek belirlenir. Ardından ikişerli eşleşilerek belirlenen iddialar paylaşılır; akıl, gönül ve inanç kavramlarının metindeki anlamları sınıfça konuşulur (FEL.11.3.2.a).

   FEL.11.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Yönlendirici sorularla metin ya da görseldeki düşünce ve argümanların öncülleri ile sonuçları belirlenir (KB2.4). Öğrencilerden her argümanın dayandığı varsayımı ve aklı mı inancı mı öncelediğini gerekçesiyle açıklamaları istenir (FEL.11.3.2.a).

   FEL.11.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden akıl-inanç ilişkisinin tarihsel, kültürel ve düşünsel bağlamları hakkındaki görüşlerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir (E3.10). Akıl-inanç ilişkisi problemine yönelik çalışma kâğıdı dağıtılır; Tertullianus, Augustinus, Farabi, Gazali, Yunus Emre ve Mevlana gibi düşünürlerden birinin görüşüne katılma ya da katılmama yönünde gerekçeli kısa bir argüman oluşturulur (FEL.11.3.2.b).

   FEL.11.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gönüllü öğrencilerden çalışma kâğıdındaki argümanlarını sınıfa sunmaları istenir; sınıf, Dereceli Puanlama Anahtarı ölçütleriyle argümanın gerekçesini ve tutarlılığını değerlendirir. Çalışma kâğıtları öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğretmen, aklın inancı temellendirmedeki rolüne ilişkin ortaya çıkan görüşleri özetler; öğrencilerden 'Akıl ve inanç birbirini tamamlar mı?' açık uçlu sorusuna tek cümleyle yanıt vermeleri istenir.

   FEL.11.3.2

Sınıf defteri: FEL.11.3.2 Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FEL.11.3.2) kısa sorularla yoklanır; akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Sorular ve Problemler Akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Görüş ve Argümanlar konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Kierkegaard) eserlerinden alıntılanan ve her biri en fazla yüzer kelimeden oluşan metinler verilir.

   FEL.11.3.2
3. Uygulama35 dk

   Bu alıntılar aracılığıyla öğrencilerin metinlerde geçen temel kavramları, soruları ve argümanları belirlemeleri; filozofların görüşlerini rasyonellik, irrasyonellik ile akıl–inanç–gönül ilişkisi bağlamında benzer ve farklı yönleriyle karşılaştırarak değerlendirmeleri sağlanır (KB3.3). Öğrencilere akıl-inanç ilişkisine yönelik felsefi bir metin yazma performans görevi verilebilir. Öncelikle öğrencilerin bu ilişkiye yönelik felsefi kavram, soru, düşünce ve argümanları doğru biçimde kullanmalarını desteklemek amacıyla öğrencilere görsel okuma, cümle ve paragraf tamamlama ile örnek felsefi paragrafları kendi cümleleriyle baştan yazma alıştırmaları yaptırılır (OB1, SDB1.2).

   FEL.11.3.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin "Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi metin yazar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FEL.11.3.2

Sınıf defteri: FEL.11.3.2 Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya "Akıl ile gönül aynı şeyi mi söyler, yoksa çatışır mı?" sorusunu yazar. Öğrencilerden geçen hafta çözümledikleri argümanlardan birini tek cümleyle hatırlamaları istenir. Bu derste akıl-inanç ilişkisine yönelik kendi görüş ve argümanlarının oluşturulacağı, ardından felsefi bir metin yazılacağı belirtilir. Metnin dereceli puanlama anahtarındaki ölçütlere göre değerlendirileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve ek kaynaklardan (kitap, makale, dergi, rapor, gazete, istatistik) akıl-inanç ilişkisini ele alan metinler bulmaları ve bu metinlerdeki düşünce ile argümanları çalışma kâğıdına çıkarmaları istenir (OB1, KB2.4). Ardından akıl, gönül ve inanç kavramlarını kullanarak kendi görüşlerini birer cümleyle yazmaları istenir (FEL.11.3.2.b).

   FEL.11.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kesfedilen kaynaklardaki bir görüşü destekleyen ya da eleştiren argümanlarını öncüller ve sonuç biçiminde kurmaları istenir. Argümanlar ikili ya da küçük gruplarda sunulur, karşı görüşler eleştirel biçimde tartışılır (KB3.3, SDB2.2). Tartışmadan gelen itirazlara göre argümanlar düzeltilir (FEL.11.3.2.b).

   FEL.11.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden akıl, gönül ve inanç kavramlarını kullanarak planlı biçimde felsefi bir metin yazmaları istenir (E3.7, KB3.3). Metinde sorunun ortaya konması, görüş ve argümanlar, karşı görüşe yanıt ve sonuç bölümlerine yer verilir; felsefe literatürüne ilişkin farkındalık gösterilmesi beklenir (D3.2, D16.3). Yazılar performans görevi olarak ele alınır (FEL.11.3.2.c).

   FEL.11.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden yazdıkları metinleri bir arkadaşlarıyla değiştirmeleri ve akran değerlendirme formundaki ölçütlere göre incelemeleri istenir. Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Son olarak öğrencilerden "Akıl ve inanç birbirini tamamlar mı, birbiriyle çelişir mi?" açık uçlu sorusuna gerekçeleriyle yazılı yanıt vermeleri istenir (FEL.11.3.2.c).

   FEL.11.3.2

Sınıf defteri: FEL.11.3.2 Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FEL.11.3.2) kısa sorularla yoklanır; akıl-İnanç İlişkisine Yönelik Felsefi Görüş ve Argümanlar konusuna dikkat çekilir.

2. Keşfetme25 dk

   Önceki haftada işlenen FEL.11.3.2 çıktıları örnek durumlar üzerinden yeniden ele alınır; anlaşılmayan noktalar belirlenir.

   FEL.11.3.2
3. Uygulama35 dk

   Pekiştirme etkinlikleri: FEL.11.3.2 kapsamında alıştırma, çalışma kâğıdı ve grup çalışması yapılır; eksikler telafi edilir.

   FEL.11.3.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin "Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi metin yazar" düzeyine ulaşması gözlenir; açık Uçlu Sorular ile değerlendirilir.

   FEL.11.3.2

Sınıf defteri: FEL.11.3.2 Akıl-inanç ilişkisiyle ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya bir felsefi romandan ve bir felsefi şiirden birer kısa alıntı yansıtır. Öğrencilerden 'Edebiyat dünyayı nasıl gösterir, felsefe nasıl gösterir?' sorusu üzerine düşünerek birer cümleyle görüş bildirmeleri istenir (E3.2). Görüşler tahtada toplanır; dersin edebiyat ile felsefenin dil kullanımını ve anlatım özelliklerini karşılaştırmaya dönük olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere edebiyat ve felsefenin biçim ve içerik yapısını karşılaştıran bir bilgi görseli etkileşimli tahtada sunulur. Görselde dil kullanımı ve anlatım özellikleri ölçütlerinde öne çıkan unsurlara ve farklılıklara öğretmen rehberliğinde dikkat çekilir (E3.2). Öğrencilerden görselden yola çıkarak edebiyat felsefe ilişkisine dair birer felsefi soru yazmaları ve eşleriyle paylaşmaları istenir (FEL.11.4.1.a).

   FEL.11.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara ikişer edebî ve felsefi metin örneği verilir. Gruplar metinleri biçim ve içerik açısından değerlendirir (KB2.10, KB2.17). Çalışma kâğıdındaki karşılaştırma tablosu dil kullanımı, anlatım özellikleri, konu ve amaç ölçütlerine göre doldurulur (FEL.11.4.1.a).

   FEL.11.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tablolarını sınıfla paylaşarak edebiyat ile felsefenin benzer ve farklı yönlerini sorgular. Karşılaştırmadan doğan felsefi soru ve problemler, örneğin 'Edebiyat gerçeği anlatır mı, yaratır mı?', tartışılır ve gerekçeleriyle açıklanır (FEL.11.4.1.a).

   FEL.11.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Karşılaştırma tablosunu içeren çalışma kâğıtları toplanır ve kontrol listesiyle incelenir. Öğrencilerden 'Edebiyat felsefe ilişkisinde ortaya çıkan bir felsefi soru nedir ve neden felsefi bir sorudur?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; ortak sonuçlar sınıfla özetlenir.

   FEL.11.4.1

Sınıf defteri: FEL.11.4.1 Edebiyat felsefe ilişkisi ile ilgili soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada edebiyat ile felsefenin kesiştiği kısa bir edebî alıntı yansıtılır. Öğrencilerden alıntıda hangi düşüncenin dile getirildiğini bir cümleyle söylemeleri istenir (KB2.10). Dersin, edebiyat felsefe ilişkisinden doğan soru ve problemlerin hayatla bağını değerlendirmeye yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada "Edebî metinler felsefi değer taşımalı mıdır?" ve "Filozoflar eserlerinde estetik kaygı taşır mı?" soruları sunulur. Öğrencilerden önce ikişerli olarak görüşlerini gerekçeleriyle birbirine açıklamaları, ardından sınıfta paylaşmaları istenir (SDB2.2). Farklı görüşler not edilir ve öğrencilerin ders kitabındaki felsefi roman ve felsefi şiir örneklerini incelemeleri sağlanır (OB1, FEL.11.4.1.b).

   FEL.11.4.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden "Edebî eserler felsefi problem ve argümanları içerebilir mi?" ve "Edebî unsurlar felsefi bir esere zenginlik katar mı?" sorularına yönelik görüşlerini açıklamaları istenir. Her görüş için ders kitabındaki felsefi roman ya da felsefi şiir örneklerinden dayanak gösterilir (OB5, E3.10). Görüşler tahtada toplanır (FEL.11.4.1.b).

   FEL.11.4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Edebiyat felsefe ilişkisinden doğan problemler (edebî unsurlara felsefi bakışın imkânı, edebî unsurlarla felsefe yapmanın imkânı) hakkında kısa bir bilgi notu verilir. Gruplar hâlinde bu problemlerin hayatla ilişkisi tartışılır (KB2.18, SDB2.2). Her grup, bir problemin günlük hayattaki karşılığını örnekle sınıfa sunar; öğretmen süreci kontrol listesiyle izler (FEL.11.4.1.b).

   FEL.11.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden "Edebiyat felsefe ilişkisinden doğan bir problem hayatla nasıl ilişkilidir?" açık uçlu sorusunu bir örnekle yanıtlayan çalışma kâğıdını tamamlamaları istenir. Öğretmen, tartışma sürecini Kontrol Listesi ile, yazılı yanıtları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerin ortaya koyduğu hayat örnekleri tahtada özetlenir (FEL.11.4.1.b).

   FEL.11.4.1

Sınıf defteri: FEL.11.4.1 Edebiyat felsefe ilişkisi ile ilgili soru ve problemleri anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtaya bir felsefi roman ve bir felsefi şiir örneğinin adını yazar. Öğrencilere 'Bu eserleri felsefeyle ilişkilendiren nedir?' sorusu yöneltilir ve birkaç öğrencinin görüşü alınır. Bu derste edebiyat felsefe ilişkisiyle ilgili felsefi argümanların çözümleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere felsefe tarihinde edebiyat felsefe ilişkisini ifade eden yapılandırılmış kısa bir metin ya da bilgi görseli etkileşimli tahtadan sunulur. Öğrenciler metni ya da görseli bireysel olarak inceler. Öğretmen 'Edebiyat ve felsefe aynı soruları nasıl ele alır?' gibi yönlendirici sorular sorar; öğrencilerden bu ilişkiyi kendi sözcükleriyle açıklamaları istenir (FEL.11.4.2.a).

   FEL.11.4.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen yönlendirmesiyle sınıfta tartışma yürütülür. Öğrencilerden edebiyat ve felsefenin aynı konu ve soruları farklı yollardan ele almasının insanın anlam arayışındaki yerini ve önemini tartışmaları istenir (KB2.18). Görüşler gerekçeleriyle ifade edilir ve karşılıklı saygıyla dinlenir (FEL.11.4.2.a).

   FEL.11.4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara 'edebî unsurlara felsefi bakışın imkânı' problemine yönelik hazırlanmış çalışma kâğıdı dağıtılır. Gruplardan Voltaire, N. Hartmann, İ. Murdoch ve J. Derrida'nın bilgi notlarındaki argümanların öncüllerini ve sonuçlarını belirlemeleri istenir. Gruplar bu argümanları değerlendirir (E3.10, KB2.17). Bulgular çalışma kâğıdına yazılır (FEL.11.4.2.a).

   FEL.11.4.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki 'Bir edebî eser felsefi argümanlar taşıyabilir mi?' açık uçlu sorusunu bir filozofun argümanını çözümleyerek yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğretmen argümanın öncül ve sonuçlarını belirlemenin edebiyat felsefe ilişkisini anlamadaki yerini vurgulayarak toparlar (FEL.11.4.2.a).

   FEL.11.4.2

Sınıf defteri: FEL.11.4.2 Edebiyat felsefe ilişkisi ile ilgili felsefi düşünce ortaya koyabilme; değerlendirme