T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 11. SINIF SEÇMELİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Hacivat ve Karagöz'ün perde görüntüsünü etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere bu iki figürü daha önce nerede gördükleri ve nasıl bir izlenim edindikleri sorulur. Haftanın amacının bir Karagöz oyununu okuyarak anlam oluşturmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Okuma metni olarak geleneksel Türk tiyatrosundan bir Karagöz oyunu seçilir. Metne geçmeden önce öğrencilere geleneksel Türk tiyatrosuyla ilgili bildikleri sorularak ön bilgileri yoklanır. Karagöz oyununda yer alan tiplerin görselleri gösterilir (TDE2.1).

   TDE2.1
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tiplerin adları, ayırt edici fiziksel özellikleri, kişilik özellikleri, aralarındaki iletişim şekilleri ve dili farklı kullanma nedenleriyle ilgili tahminde bulunmaları istenir (KB2.7). Kısa cevaplı sorularla öğrencilerin amaca uygun cevaplara ulaşmasına yardımcı olunur. İkili gruplar hâlinde düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle dil yapıları, yardımcı rollerin işlevleri ve beden dilinin etkili kullanımı üzerine ön bilgiler ortaya çıkarılır (SDB2.2, TDE2.1).

   TDE2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçilen Karagöz oyununa göz gezdirmeleri istenir. Ardından metnin dili hakkında soru-cevap tekniğiyle görüş oluşturulur ve metnin içeriğine yönelik tahminde bulunulur. Paylaşarak okuma yöntemiyle eserin okunması için strateji belirlenir (TDE2.1).

   TDE2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Metin paylaşarak okunur. Öğrencilerden okuma sürecinde aktif rol almaları, kendilerine ait kısımları Karagöz oyunlarının diline ve doğasına uygun hareketlerle okumaları istenir (SDB2.1, TDE2.1).

   TDE2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden karakterlerin kullandığı dilden hareketle kişilik özelliklerine ait tahminlerini T diyagramıyla somutlaştırmaları istenir (SDB1.2, KB2.7). Öğrenciler bu özellikleri kahramanların sözlerinden mi yoksa beden dilinden mi belirlediklerini açıklar. Kişilerin söz varlıklarının sosyal statülerine ve eğitim durumlarına uygun olup olmadığı soru-cevap tekniğiyle belirlenir (TDE2.2).

   TDE2.2
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Hacivat ve Karagöz'ün farklılıklarına rağmen uyum içinde yaşamaları üzerinde durularak dostluğun önemi tartışılır; öğrencilerden kendi çevrelerinden bu kişilere benzeyen örnekler göstermeleri istenir (SDB2.3, D4). Karagöz'ün hâlâ ilgiyle izlenmesi ve özel günlerde gösterilerine yer verilmesi hakkında öğrencilerin görüşleri sorulur (SDB2.1). Karagöz'ün kültürel miras olarak taşıdığı önem değerlendirilir (SDB2.3, D14, OB5, TDE2.2).

   TDE2.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Hacivat ve Karagöz'ü kişilik özellikleri, dil kullanımı ve eğitim durumu bakımından karşılaştırma tablosunda göstermeleri istenir. Tablolar kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak okuma sürecindeki katkılarını ve anlam oluşturma çalışmalarını gözden geçirir (TDE2.1, TDE2.2).

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde okumayı…; TDE2.2 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde anlam…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, aynı isteği iki kişinin farklı üslupla dile getirdiği kısa bir konuşma örneğini etkileşimli tahtada okur. Öğrencilerden iki konuşmanın dilindeki farkı söylemeleri istenir. “Bir Diyeceğim Var!” temasıyla ilişki kurulur; Karagöz, mektup ve dilekçe kavramları tahtaya yazılarak bu haftanın metin türleri tanıtılır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, ders kitabındaki Karagöz metninden seçilen bölümü okutur. Öğrencilerden çalışma kâğıdına kişileri, yeri, zamanı ve çatışmayı yazmaları istenir (OB9). Yazılanlar tahtada ortak bir listede toplanır ve metinden örneklerle doğrulanır.

   TDE2.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Sınıfta dörder kişilik gruplar oluşturulur. Gruplar çatışmanın kaynağını ve taraflarını belirler; mekânın, zamanın ve kişilerin çatışmanın ortaya çıkmasındaki etkisini kendi aralarında tartışır (OB9). Sonuçlar çalışma kâğıdına işlenir ve her grup bir çıkarımını sınıfa sunar.

   TDE2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, dramatik örgü unsurlarından hangisinin veya hangilerinin karakterlerin dil özelliklerinin oluşmasında daha etkili olduğunu soran açık uçlu sorular yöneltir. Gruplardan görüşlerini metinden örneklerle gerekçelendirmeleri istenir (SDB2.2, E1.5, E2.3, E3.5, E3.8). Yanıtlar tahtada toplanır.

   TDE2.3TDE2.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar Hacivat’ın kibar, mütevazı ve eğitimli bir kişiyi yansıtan dil ve üslubuyla Karagöz’ün günlük konuşma dilini yansıtan üslubunu inceler (KB3.2). Çıkarımlar balık kılçığı veya karşılaştırma tablosunda gösterilir (SDB1.2).

   TDE2.3TDE2.4
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan inceledikleri metinlerde geçen fiilimsileri belirlemeleri istenir. Her fiilimsinin cümleye ve anlatıma kattığı işlev konusunda çıkarımlar çalışma kâğıdına yazılır, örnekler tahtada toplanır.

   TDE2.3TDE2.4
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Gruplar, metindeki çatışmaların hangi dramatik öge ve hangi dil unsurlarıyla daha etkili verilebileceğine ilişkin görüşlerini sunar. Öğrenciler gelen geri bildirimlerle görüşlerini gözden geçirir; öz değerlendirme ve akran değerlendirmesi yapılır (SDB1.2, SDB2.2).

   TDE2.3TDE2.4
8. 20 dk
   Etkinlik 5

   İkinci okuma metni olan mektup, öğretici metinler için metin tahlili basamaklarıyla incelenir. Öğretmen, mektup türüne özgü dil, yapı ve üslup özelliklerini ders kitabındaki örnek üzerinden bildirir. Ara metin olarak dilekçe okunur ve mektupla karşılaştırılır.

   TDE2.3TDE2.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Edebiyat Atölyesi’nde (Anlatma) öğrencilerden mektup ya da dilekçenin dil ve üslup özelliklerinden yararlanarak “bir diyeceğim var” temalı kısa bir konuşma hazırlamaları istenir. Konuşmalar kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2). Öğretmen mektup ve dilekçenin özelliklerini toparlar.

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerden hareketle…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen iletişimin tıkandığı kısa bir günlük yaşam durumunu anlatır ve öğrencilerden benzer bir yaşantıyı hatırlamalarını ister. İki ya da üç öğrencinin deneyimi dinlenir. Bu durumlarda iletişimin neden bozulduğu sorulur ve dersin amacı olarak iletişim engellerini konu alan konuşmayı yönetme belirtilir (SDB2.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Konuya dikkat çekmek amacıyla sözlü iletişim engellerinin bulunduğu çok modlu bir metin etkileşimli tahtadan izletilir ya da dinletilir. Öğrencilerden metinde iletişimi aksatan davranışları not almaları istenir. Notlar eşlerle karşılaştırılır (SDB2.1).

   TDE3.1
3. 40 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, sözlü iletişim engellerini konu alan bir drama ile konuşma becerilerinin sergileneceği performans görevini tanıtır. Gruplar, izledikleri metinden yola çıkarak kısa bir canlandırma taslağı oluşturur ve ilk denemeyi sınıfta sergiler. Öğretmen ve diğer gruplar konuşmaları gözlemler (SDB2.1).

   TDE3.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden metindeki sözlü iletişim engellerini belirlemeleri ve tartışma tekniğini kullanarak bu engellerin iletişimi nasıl etkilediğiyle ilgili fikir yürütmeleri istenir. Tartışma sırasında dinleme kuralları uygulanır ve ortaya çıkan fikirler tahtada toplanır (E3.2, E3.6, SDB2.1, KB3.2).

   TDE3.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öne sürülen fikirler doğrultusunda sözlü iletişim engellerinin kullanıldığı bir konuşma metnini canlandırmak için hazırlık yapılır. Öğrencilerden amaç, hedef kitle ve süreyi göz önünde tutarak uygun konuşma yöntem ve stratejisini belirlemeleri istenir. Çalışma bireysel ya da grup olarak yürütülür (SDB1.2, E2.2).

   TDE3.1
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Canlandırma öncesinde mekânın, teknik alt yapının, görüntü ve sesin uygunluğu sağlanarak iletişimin önündeki engeller ortadan kaldırılır. Öğrenciler hazırladıkları konuşmayı sınıfta canlandırır. Konuşmayı yönetme sürecinin gözlemlenmesi için öğrencilerden kontrol listesi tutmaları istenir (SDB2.1).

   TDE3.1
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden kontrol listesindeki kayıtlara dayanarak kendi konuşmalarını öz değerlendirme formuyla, akranlarının konuşmalarını akran değerlendirme formuyla değerlendirmeleri istenir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla puanlanır. Son olarak iletişim engellerini ve çözüm önerilerini gösteren bir balık kılçığı tamamlanır (SDB1.2).

   TDE3.1

Sınıf defteri: TDE3.1 Günlük yaşamda karşılaşabileceği iletişim engellerini konu alan…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, iletişimin kopması durumunu gösteren bir fotoğraf ya da resmi etkileşimli tahtada sunar. Öğrencilerden görseldeki kişilerin birbirini neden anlayamadığını tahmin etmeleri ve benzer yaşantılarını kısaca paylaşmaları istenir (SDB2.3). Bu hafta iletişim engellerinin nedenleri, sonuçları ve çözümlerini yansıtan bir konuşma için içerik hazırlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, sözlü performanslarından hareketle iletişim hatalarına yönelik tespit ve çözüm önerilerinin yer aldığı bir karşılaştırma tablosu oluşturur. Öğrencilerden kendi ve arkadaşlarının konuşmalarında fark ettikleri hataları tabloya yazmaları, her hata için çözüm önerisi geliştirmeleri istenir (KB2.7).

   TDE3.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tablodaki hataların iletişimi ne derece engellediği ve hangi iletişim kazalarına sebep olduğu hakkında tahminlerde bulunmaları istenir. Gruplar hâlinde tahminler gerekçeleriyle tartışılır ve engelleme düzeyine göre sıralanarak sınıfla paylaşılır (KB2.10; SDB2.2).

   TDE3.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden iletişim hatalarının kaynağını ortam, dil kullanımı, vurgu, tonlama ve beden dili gibi unsurlar bakımından sınıflandırmaları istenir. Sınıflandırma, çalışma kâğıdındaki tabloya yapılır ve sonuçlar sınıfla karşılaştırılır (E3.6).

   TDE3.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, seçtikleri bir sözlü iletişim engelinin nedenlerini, sonuçlarını ve çözümlerini yansıtan konuşma içeriğini ve canlandırma senaryosunu hazırlar. Öğrencilerden içeriği yazılı bir taslakta düzenlemeleri istenir (SDB3.1).

   TDE3.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, sözlü iletişim engellerine yönelik canlandırmalarını sunar. Canlandırmanın etkileyiciliğini artırmak amacıyla işitsel ve görsel ögelerden yararlanılır; izleyen öğrencilerden gözlemlerini not etmeleri istenir (E2.3; SDB2.1).

   TDE3.2
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerin ortaya koyduğu performans, akran değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Form sonuçlarından hareketle gruplarca gerekli düzeltmeler belirlenir ve konuşma içeriği yeniden düzenlenir.

   TDE3.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Gruplar düzelttikleri konuşma içeriğinin son hâlini sunar; iletişim engellerinin nedenleri, sonuçları ve çözümleri sınıfça tartışılır. Öğrencilerden balık kılçığı ya da karşılaştırma tablosu üzerinde engel, neden ve çözüm ilişkisini göstermeleri istenir. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2).

   TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.2 İletişim engellerinin nedenlerini, sonuçlarını ve çözümlerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada sözlü iletişimin aksadığı kısa bir günlük hayat diyaloğu gösterir. Öğrencilerden diyalogda iletişimi bozan davranışları belirlemeleri ve bunun karşı tarafta nasıl bir etki bıraktığını söylemeleri istenir (E3.10). Haftanın amacı, sözlü iletişim engellerine yönelik bir konuşma canlandırması planlayıp sergilemek olarak duyurulur ve ders kitabındaki ilgili bölüme göz atılır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, dinlememe, sözü kesme, önyargı ve ortam gürültüsü gibi sözlü iletişim engellerini etkileşimli tahtada örneklerle gösterir. Öğrencilerden kendilerine en yakın engeli seçmeleri ve nedenini açıklamaları istenir. Seçilen engeller balık kılçığı üzerinde neden ve sonuçlarıyla çözümlenir (TDE3.4).

   TDE3.4
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde sözlü iletişim engelini konu alan canlandırmanın kime, nasıl, nerede ve hangi araçlarla gerçekleştirileceği planlanır (SDB1.2). Konuyu belirgin ve etkili kılmak için örnek verme, karşılaştırma ve tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır. Plan kontrol listesine yazılır (TDE3.3).

   TDE3.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan canlandırma metinlerini hedef kitleye ve içeriğe uygun söz varlığıyla yazmaları istenir. Dinleyiciye/izleyiciye verilecek iletinin açık ya da örtük biçimde nasıl ifade edileceği belirlenir. Öğretmen gruplara dönüt verir (TDE3.3).

   TDE3.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Metinlerdeki dil yapıları millî bir bilinçle ve işlevine uygun kullanım yönünden gözden geçirilir. Eksiltili yapı, bağlama, gönderim, değiştirim ve sözcük bağdaşıklığı ögelerinden yararlanılarak metinler düzeltilir (D19). Gruplar düzeltilmiş metinleri birbirine okuyarak geri bildirim alır (TDE3.3).

   TDE3.3
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar canlandırmalarını sergiler; beden dili ve mekân etkili biçimde kullanılır (SDB2.1). Canlandırmada sözlü iletişim engeline ilişkin görüşler yansıtılır. İzleyen gruplar gözlemlerini kontrol listesine işler (TDE3.4).

   TDE3.4
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden sergilenen performansa süreç boyunca etki eden unsurları öz değerlendirme formuyla değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Akran değerlendirme formlarıyla verilen dönütler doğrultusunda hatalar düzeltilir, uygun davranış ve düşünceler pekiştirilir. Performans görevi, konu seçimi, içeriğin uygunluğu, özgünlük, dil ve üslup, plan oluşturma ve canlandırma becerisi ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (TDE3.3, TDE3.4).

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.4 Günlük hayatta karşılaşılan sözlü iletişim engellerine yönelik…; TDE3.3 Sözlü iletişim engellerine ilişkin farklı bakış açılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, bir mektubun hitap cümlesine bakarak yazanın kim olduğunu ve neden yazdığını anlayıp anlayamayacaklarını sorar. Öğrencilerden son günlerde dinledikleri ya da izledikleri bir e-posta, ileti veya video içeriğini hatırlamaları istenir. Bu derste mektup ve e-posta üzerinden iletişimin dinlenmesi/izlenmesi ve anlamlandırılmasının çalışılacağı açıklanır. Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinilerek ülkeler arası iletişimde dilin önemi vurgulanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Farklı türlerden mektupların hitap cümlelerinden örnekler etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden mektubun kime yazıldığını ve içeriğini tahmin etmeleri istenir. Saygı, sevgi, dostluk gibi değerleri ortaya koyan ifadelerin mektuplarda nerede ve nasıl kullanılabileceği belirlenir (TDE1.2).

   TDE1.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, gelişen teknolojiyle mektupların artık elektronik ortamlarda yazıldığını açıklar. Öğrencilerden e-posta ile mektupların hitaplarındaki farklılıklara yönelik görüşlerini belirtmeleri istenerek ön bilgileri yoklanır (E1.5, E2.3). Öğrenciler gruplara ayrılır; geçmişten bugüne iletişim araçlarını araştırma görevi verilir (D16, SDB2.2, TDE1.1).

   TDE1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden e-posta türüne kadar yaygın kullanılan iletişim araçlarıyla ilgili topladıkları bilgileri sınıfta paylaşmaları istenir (OB1). Ardından iletişim ve e-posta içerikli çok modlu bir metin dinletilir/izletilir; öğrenciler uygun stratejiye karar verir, gözlem formuna not alır ve iletişim engelleri ortadan kaldırılır (SDB2.1, KB3.2, TDE1.1).

   TDE1.1
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dinledikleri/izledikleri metinden ve araştırma sonuçlarından çıkarımlarını paylaşmaları istenir. Ön bilgilerini de kullanarak e-posta ile iletişimin diğer araçlara göre avantajlı yönlerini gerekçelendirerek açıklarlar (SDB3.3, TDE1.2).

   TDE1.2
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden teknolojinin iletişimi bugün nasıl etkilediğinden yola çıkarak uzak gelecekte kullanılabilecek araçlar ve bunların iletişime etkileri hakkında tahmin yürütmeleri istenir. Tahminler fikir taraması tekniğiyle toplanır (SDB3.1, TDE1.2).

   TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Örnek olayla dilin yanlış kullanımından kaynaklanan bir iletişim aksaklığı sunulur ve problem durumu belirlenir. Öğrenciler çıkarımlar yapıp not eder (KB2.10, SDB3.3). Ürettikleri çözüm yollarını karşılaştırma tablosunda karşılaştırarak daha etkili olanı seçer (SDB3.2). Çalışmada vızıltı grubu tekniği kullanılır (SDB2.2, TDE1.2).

   TDE1.2
8. 15 dk
   Etkinlik 5

   Gruplar iletişim problemlerinin çözümünde hangi iletişim kanalında nasıl bir dil kullanılacağını sınıflandırır ve zihin haritasında gösterir. Dinlenen/izlenen çok modlu metin dil kullanımı açısından eleştirel bir bakışla değerlendirilir (E3.10, TDE1.2).

   TDE1.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Gruplar hazırladıkları zihin haritalarını ve karşılaştırma tablolarını sınıfla paylaşır. Öğrencilerden dinleme/izleme sürecini yönetirken kullandıkları stratejiyi kontrol listesiyle gözden geçirmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.2). Açık uçlu soru sorulur: Dinlenen/izlenen metinde dilin kullanımı iletişimi nasıl etkiler? Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (TDE1.1, TDE1.2).

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.2 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde anlam…; TDE1.1 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerde…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, “Bir Diyeceğim Var!” temasını hatırlatarak öğrencilere bir görüşün karşıdakine etkili biçimde ulaşmasını neyin sağladığını sorar. Öğrencilerden, yakın zamanda dinledikleri ya da izledikleri bir konuşmayı hatırlayıp konuşmacıyı etkili bulup bulmadıklarını tek cümleyle söylemeleri istenir. Ders kitabındaki çok modlu metin etkileşimli tahtada açılır; güven, saygı ve yapıcılık gibi iletişim unsurlarının metinde nasıl yer aldığının araştırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki çok modlu metin etkileşimli tahtada dinletilir ve izletilir. Öğrencilerden ilk izlemede konuşmacının tutumunu, ikinci izlemede güven, saygı ve yapıcılık gibi iletişim unsurlarını yansıtan söz ve anlatım özelliklerini not almaları istenir (E3.2). Notlar çiftler hâlinde karşılaştırılır (KB2.7).

   TDE1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Çiftler hâlinde notlardan hareketle metindeki dil yapıları (hitap biçimleri, nazik söyleyişler, öneri ve eleştiri cümleleri gibi) tespit edilir. Her dil yapısı, ortaya koyduğu iletişim unsuru belirtilerek eşleştirme kartlarına yazılır (SDB2.1).

   TDE1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hâlinde kartlar, ortaya koydukları iletişim unsurlarına ve dil yapılarının özelliklerine göre sınıflandırılır. Her grup, bir kartı neden o başlıkta topladığını gerekçelendirir (SDB2.2, D14). Farklı sınıflandırmalar sınıfça karşılaştırılır ve ortak noktalar belirlenir (E3.5).

   TDE1.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden güven, saygı ve yapıcılık gibi iletişim unsurları arasındaki ilişkiyi ve etkileşimi gösteren bir kavram haritası hazırlamaları istenir. Harita, kavram haritası şablonuna ve sınıflandırılan dil yapısı örneklerine dayandırılır; çalışma sırasında öğrenciler süre ve görev dağılımını kendileri planlar (SDB1.2).

   TDE1.3TDE1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, dinledikleri ve izledikleri çok modlu metinde dilin kullanım biçimini değerlendirir. Beğendikleri dil kullanımlarını gerekçeleriyle birlikte yazılı ve sözlü olarak ortaya koyar (SDB3.3). Gerekçeler sınıfta paylaşılır ve ölçütler üzerinde konuşulur.

   TDE1.3TDE1.4
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden metinde olumsuz eleştiride bulunulan yerleri belirlemeleri ve bunlara yönelik çözüm önerileri sunmaları istenir. Öneriler tartışılırken farklı görüşlere açık olunur ve gerekçeler sorgulanır. Bu süreçte neler öğrendiklerini yazdıkları çıkış kartları doldurulur (E3.5, E3.6, E3.10).

   TDE1.3TDE1.4
8. 30 dk
   Etkinlik 4

   Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında öğrencilere “Bir Diyeceğim Var!” temasına uygun bir e-posta yazmaları için performans görevi verilir. Öğrenciler muhatabı, konuyu ve amacı belirler; hitap, konu satırı ve kapanış biçimini sınıfta tartışılan iletişim unsurlarına uygun kurar (SDB2.1). Performans görevi sınıf içinde bireysel olarak gerçekleştirilir.

   TDE1.3TDE1.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler yazdıkları e-postaları eşleriyle değiştirerek akran değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı ölçütlerine göre inceler. Öğretmen, kavram haritalarından ve çıkış kartlarından seçilen örnekleri etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden e-postalarında iletişim unsurlarını nasıl kullandıklarını açıklamaları ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Performans görevi ve form sonuçları öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Bir Diyeceğim Var!” temasında ele alınan metinlerden hareketle…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Atatürk Haftası'nda bir kişiye ya da kuruma duygu ve düşüncelerini iletmek isteyen birinin hangi iletişim aracını seçeceği sorulur. Öğrencilerden son günlerde yazdıkları ya da okudukları bir e-postanın amacını ve alıcısını söylemeleri istenir. 'Bir Diyeceğim Var!' tema başlığı etkileşimli tahtaya yansıtılır. Öğrencilerin ifade etmek istedikleri bir duygu, düşünce ya da isteği kime, hangi biçimde ileteceklerini düşünmeleri sağlanır. Dersin hedefi alıcıya uygun ve kurallara uygun bir e-posta yazmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada biri resmî, biri samimi iki e-posta örneği gösterilir. Öğrencilerden başlık, hitap, üslup, amaç ve alıcı bakımından iki örneği karşılaştırma tablosunda göstermeleri istenir (KB2.7). Tablo sınıfça tamamlanır ve alıcının e-postanın içeriğini ile dilini belirlediği vurgulanır.

   TDE4.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden günlük hayattan bir durum seçerek e-postanın yazma amacını ve alıcısını belirlemeleri istenir. Çalışma kâğıdında giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini içeren kısa bir plan hazırlanır. Planın başına e-postanın ana düşüncesini tek cümleyle yazmaları söylenir (E3.2).

   TDE4.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Eşleştirme kartlarıyla düşünceyi geliştirme yolları (örnekleme, karşılaştırma, tanımlama, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma) örnek cümlelerle eşleştirilir. Öğrenciler eşleriyle planlarındaki ana düşünceyi iki farklı yolla geliştirir ve iletinin alıcı tarafından doğru ve eksiksiz anlaşılıp anlaşılmadığını birlikte değerlendirir (SDB2.2).

   TDE4.3
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hazırladıkları plana dayanarak duygu, düşünce ve isteklerini yansıtan e-posta taslağını yazmaları istenir. Metinde alıcıya ve yazılma amacına uygun söz varlığı kullanılır; başlık ve hitap ifadelerine yer verilir. Öğretmen sınıfı dolaşarak anlatılmak istenenlerin doğru ifade edilmesi için yönlendirici sorular sorar (E1.5).

   TDE4.4TDE4.3
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden taslaklarını dil yapıları, bağdaşıklık ögeleri, yazım ve noktalama kuralları bakımından kontrol listesiyle gözden geçirmeleri istenir. Ders kitabındaki yazım ve noktalama bilgilerinden yararlanılarak tespit edilen hatalar düzeltilir. Ardından metinler sesli okunarak ifadelerin akıcılığı sorgulanır (E3.10).

   TDE4.4TDE4.3
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler e-postalarını eşleriyle değiştirir ve akran değerlendirme formunu doldurur (SDB2.2). Geri bildirimler saygı çerçevesinde paylaşılır (D14). Ardından öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak e-postalarının son hâlini oluşturmaları istenir (SDB1.2).

   TDE4.4TDE4.3
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin e-postaları performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla puanlanır; Türkçenin doğru kullanımı, üslup, özgünlük, başlık ve hitap kullanımı, yazım ve noktalama ölçütleri esas alınır. Öğrencilerden öz değerlendirme formunda en güçlü ve en çok geliştirilmesi gereken yönlerini yazmaları istenir. Öğretmen, ortak hataları etkileşimli tahtada örnekleyerek giderir.

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Günlük hayatta karşılaşılan durumlara ilişkin duygu ve düşüncelerini…; TDE4.4 Günlük hayatta duygu, düşünce ve isteklerini ifade ettiği yazısında…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Türk dünyasından alınmış ortak kelimelerin yer aldığı birkaç görseli ve kısa metni etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu kelimelerin Türkiye Türkçesindeki karşılıklarıyla ilgili gözlemlerini söylemeleri istenir (E1.1). Anlatmaya bağlı edebî metinlerde anlatıcı, anlatma ve söz varlığı kavramları sorularla hatırlatılır. Dersin amacının, Türk dünyasının ortak kültür unsurlarını taşıyan bir metni okumayı yönetmek ve metinden anlam oluşturmak olduğu belirtilir (TDE2.1, TDE2.2).

   TDE2.1TDE2.2
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere dilimizdeki bazı kelimelerin Türk dünyasında okunuşunun, yazılışının ve anlamlarının neredeyse aynı olduğunu ortaya koyan örnekler yazılı ve sözlü olarak sunulur. Örnekler ders kitabı, basılı kaynaklar ve etkileşimli tahta üzerinden birlikte incelenir. Öğrencilerden kelimeler arasındaki benzerlikleri ve ayrılıkları sözlü olarak belirtmeleri istenir.

   TDE2.1
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Türk dünyasında kullanılan ortak kelimeler ve dil yapılarıyla ilgili basılı kaynaklardan kısa bir araştırma yapmaları istenir. Her öğrenci verilen örnekleri çoğaltarak kendi kelime listesini hazırlar ve yararlandığı kaynakları not eder. Listeler sınıfta paylaşılır (OB1).

   TDE2.1
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Keşfetme sürecinde toplanan dil örnekleri küçük kâğıtlara yazılarak bir torbaya konur. Öğretmen, öğrencilerden torbadan rastgele seçtikleri kelimelerin anlamlarını tahmin etmelerini ister ve tahminlere dönüt verir. Kâğıtlar sınıf panosunda sergilenerek kelime duvarı oluşturulur ya da ikili gruplarla düşün-eşleş-paylaş etkinliği yapılır (SDB2.2).

   TDE2.1TDE2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Türk dünyasında kullanılan dil yapılarını, söz varlığı benzerliklerini ve ortak kültür unsurlarını gösteren bir hikâye seçilir. Öğrencilerden hikâyeyi okumaları ve hikâyenin adı, yazarı ve görsellerinden yola çıkarak söz varlığıyla ilgili fikir oluşturmaları istenir (E3.6). Metnin türüne uygun okuma stratejisi seçmeleri ve konuyla ilgili genel bilgi edinmeleri için kısa cevaplı sorularla soru-cevap yapılır (E3.2, KB3.1).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Anlatmaya bağlı edebî metinlerin belirleyici özellikleri ve Türk dünyasının ortak kültür unsurlarına dair ön bilgiler harekete geçirilir (OB5). Öğrencilerden hikâyede kullanılan söz varlığının seçilme nedenlerini tahmin etmeleri istenir (E3.2, KB2.12). Anlamı bilinmeyen kelimeler tespit edilir, bağlamdan anlamları tahmin edilir ve tahminler sözlük anlamlarıyla karşılaştırılarak söz varlığının yapı ve anlam bakımından değişimine ilişkin çıkarımlar yapılır (E3.6).

   TDE2.1TDE2.2
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Kelimelerin yapısında ve anlamında gerçekleşen değişikliğin sebepleri beyin fırtınası tekniğiyle tartışılır (E2.3, E3.3, E3.11, SDB2.1). Ulaşılan sonuçlardan yola çıkılarak bir kontrol listesi oluşturulur ve uygulanır. Öğrencilerden T diyagramı kullanarak okudukları metin ile Türkiye Türkçesi arasındaki dil ve anlatım açısından farklılık ve benzerliklere ilişkin görüş bildirmeleri istenir (SDB1.2).

   TDE2.1TDE2.2
8. 15 dk
   Etkinlik 5

   Farklı türlerdeki metinlerden seçilen cümleler üzerinden fiilde kip ve çatıyla ilgili dil bilgisi çalışmaları yapılır. Öğrencilerden cümlelerdeki fiillerin kip ve çatısını belirleyerek çalışma kâğıdına yazmaları ve aynı kip ve çatıda kendi cümlelerini kurmaları istenir (E1.5, E2.3).

   TDE2.1TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden okudukları hikâyenin anlatıcısını, söz varlığını ve ortak kültür unsurlarını hikâye haritasında göstermeleri ve karşılaştırma tablosunu doldurmaları istenir. Metin ile Türkiye Türkçesi arasındaki farklılık ve benzerlikler kısa cevaplı sorularla yoklanır. Öz değerlendirme formu doldurularak okuma sürecinde kullanılan stratejiler yansıtılır (SDB1.3). Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Kültür Yolculuğu temasını tanıtmak için etkileşimli tahtada Anadolu ve Orta Asya'yı gösteren bir harita ile bir hikâyeden kısa bir alıntı sunar. Öğrencilerden alıntıdaki kültür unsurlarını ve bunların metne kattığı anlamı tahmin etmeleri istenir (E1.1). Haftada hikâye ve öğretici metinlerin çözümleneceği, kültürel duyarlıkla ilgili görüşlerin de paylaşılacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden okunan hikâyenin yapı unsurlarını (olay, kişi, yer, zaman) belirleyerek temayı ortaya koyan bir hikâye haritası oluşturmaları istenir. Unsurlar arasındaki ilişkiler harita üzerinde oklarla gösterilir ve incelenir. Temanın hangi unsurlardan beslendiği sınıfça konuşulur (E3.7).

   TDE2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Temanın oluşmasını sağlayan çatışmalarda dilin etkisi görüş geliştirme tekniği kullanılarak tartışılır (SDB2.1). Öğretmen, çatışmayı oluşturan unsurlar arasındaki etkileşimi açık uçlu sorularla değerlendirtir; örneğin kişilerin sözlerinin ve anlatıcı dilinin çatışmayı nasıl derinleştirdiği sorulur (KB3.1).

   TDE2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kendi görüşlerini ve görüşlerinin gerekçelerini savunmaları istenir (SDB3.3). Ardından üçlü gruplar oluşturulur; üyeler görüş ve gerekçelerini kendi aralarında tartışır. Öğretmen grupları dolaşarak gerekçelerin metne dayanıp dayanmadığını denetler.

   TDE2.3
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Her grup, üçlü tartışmanın sonunda tek bir görüş ve gerekçe oluşturur. Görüşler, nezaket kuralları içinde sınıfa sunulur (D14, SDB2.2). Dinleyici gruplardan sunumlara gerekçe bakımından birer soru yöneltmeleri istenir.

   TDE2.3TDE2.4
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Türk gelenekleri, görenekleri, folkloru ya da tarihi üzerine tespitler içeren bir anı metni ara metin olarak seçilir. Metin okunmadan önce millî kültür unsurlarının hangi kelimelerle yansıtılabileceğine dair tahminlerde bulunulur ve vatanseverlik değeri vurgulanır (D19). Öğrencilerden tahminlerini küçük kartlara yazmaları istenir.

   TDE2.3TDE2.4
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Anı metni okunur; kültür unsurlarını yansıtan kelimeler tahmin kartlarıyla karşılaştırılır. Kart gösterme tekniğiyle benzer ve farklı tahminler sınıflandırılır (E3.6, OB5). Kullanılan dille ilgili çıkarımlar karşılaştırma tablosuna yazılır.

   TDE2.3TDE2.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   İkinci okuma metni olarak Orhun Abideleri'nden bir bölüm okunur ve öğretici metinlere yönelik metin tahlili süreci izlenir. Öğrencilerden metnin konusunu, ana düşüncesini ve anlatım özelliklerini belirlemeleri istenir. Abidelerin Türk dili, tarihi ve kültürü açısından önemi vurgulanır.

   TDE2.3TDE2.4
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Ara metin olarak Kutadgu Bilig ve Dîvânu Lugâti't-Türk gibi temel eserlerden seçilen bir bölüm okunur. Türk dilinin eskiliği, zenginliği ve bugünkü coğrafyası haritada gösterilir. Türk dünyasının ortak kültürel değerleri vurgulanır (OB5).

   TDE2.3TDE2.4
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerin okunan hikâyedeki farklı kültür unsurlarına ilişkin duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri sağlanır (SDB2.1). Hikâyeden öğrenilen ve beğenilen ifadeler yazılır; öğrencilerden bu ifadelerin çağrışım zenginliklerini çıkış kartlarıyla belirleyip değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında kısa bir konuşma yapılır; Yansıtıcı Yazı ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile dönüt verilir.

    TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinlerden hareketle…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türk dünyasının farklı coğrafyalarından el sanatı, müzik aleti, mimari ve yemek içeren görseller gösterir. Öğrencilerden görsellerden birini seçip onu Türk kültürüyle ilişkilendiren tek cümle söylemeleri istenir. Bu görsellerle bir kültürü tanıtan konuşmanın nasıl hazırlanabileceği sorusuyla derse geçilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere, Türk dünyasına ait görsellerden hareketle Türk kültürünün özelliklerini yansıtan bir konuşma yapmalarına yönelik performans görevi verilir. Görevin süresi, beklentileri ve dereceli puanlama anahtarı etkileşimli tahtada paylaşılır. Öğrencilerden ölçütleri okuyarak kendi hazırlık planlarını yapmaları istenir (E1.2).

   TDE3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden görsellerdeki dil, din, coğrafya ve sanat unsurlarını belirlemeleri ve bunların Türk kültürüyle ilişkisini kısa notlarla yazmaları istenir. Performans görevi için sınıf dışında hazırlık yapmaları ve konuşmalarına uygun görseller bulmaları istenir (OB1, OB5).

   TDE3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin sınıf dışında hazırladıkları çalışmalar sınıfta kısa sunumlarla paylaşılır. Dinleyiciler, konuşmada Türk kültürünün hangi unsurlarının öne çıktığını karşılaştırma tablosuna not eder. Paylaşımdan sonra eksik kalan unsurlar tartışılır (SDB2.1).

   TDE3.1
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Türk dünyasının ortak kültürünü (dil, din, coğrafya, sanat, müzik, gelenek, görenek, giyim, yemek, millî ve manevi değerler) yansıtan uygun görseller bulmaları ve bunlardan hareketle Türk kültürünü tanıtan bir konuşma yapmaları istenir (SDB2.3, SDB2.1). Hazırlık süresi, hedef kitle ve içerik gözetilerek uygun yöntem ve strateji belirlenir.

   TDE3.1TDE3.2
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve istasyonlar kurulur (SDB2.2). İstasyonlarda görsellerden hareketle Türk dünyasındaki önemli eserler, önde gelen tarihî şahsiyetler, müzik kültürü ve mutfağın ortak lezzetleri anlatılır. Elde edilen bilgilerden yararlanılarak konuşmanın ana başlıkları ve içeriği oluşturulur (OB4, OB9).

   TDE3.1TDE3.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Görsellerden hareketle kültür unsurlarının farklılaşmasının ve bazılarının zamanla yok olmasının nedenlerine ilişkin tahminler beyin fırtınası tekniğiyle yürütülür (SDB2.1). Tahminler doğrultusunda Türk kültürünün dile yansımalarına ilişkin çıkarımlar yapılır. Değişik coğrafyalardaki Türk kültürleri karşılaştırılarak benzer ve farklı unsurlar tespit edilir.

   TDE3.1TDE3.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler konuşmanın amacına göre hedef kitlenin beklentisine yönelik tahminler yürütür ve konuşmayı ilgi çekici kılacak yöntemler geliştirir (SDB1.2, E3.3). Konuşmayı destekleyecek görseller ile açıklayıcı yorumlar belirlenir (OB4, OB5). Dil farkındalığını gösterecek söz varlığı seçilerek plana uygun taslak konuşma metni yazılır (SDB1.2).

   TDE3.1TDE3.2
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrenciler hazırladıkları taslak metni beden dili ve sesin anlam oluşturmadaki rolünü gözeterek eşlerine okuyarak prova yapar. Eşler geri bildirim verir; ihtiyaç duyulan düzenlemeler metinde ve görsellerde yapılır (KB3.1).

   TDE3.1TDE3.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerin hazırladığı konuşmalar belirlenen amaca ve konuya uygun, etkileşimli biçimde sunulur; dinleyiciler soru sorar. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak konuşmalarının güçlü yönlerini ve geliştirilecek yanlarını yazmaları, akran değerlendirme formuyla da arkadaşlarına geri bildirim vermeleri istenir.

    TDE3.1TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.1 Türk dünyasının ortak kültürünü (dil, din, coğrafya, sanat) yansıtan…; TDE3.2 Kültürel çeşitliliği konu edeceği konuşması için içerik oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası kapsamında yöresel el sanatı ürünlerini (kilim, çini, ebru, bakır işleme) gösteren görseller etkileşimli tahtada sunulur. Öğrencilerden bu ürünlerin hangi kültürel ögeleri yansıttığını ve yerli üretimin kültürel kimliği korumadaki yerini düşünmeleri istenir. Bu hafta kültürel çeşitliliği ve Türk dünyasının ortak kültürünü konu alan bir konuşma hazırlanıp sunulacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada Türk dünyasının farklı coğrafyalarından fotoğraf ve resimler (Nevruz kutlamaları, ortak destanlar, çini ve halı motifleri, Türk dünyası haritası) gösterilir. Öğrencilerden görsellerde dil, din, coğrafya ve sanat başlıklarına giren ortak ögeleri belirlemeleri, kültürel çeşitliliği ortaya koyan farkları da not etmeleri istenir.

   TDE3.3TDE3.4
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Türk kültürünü tanıtan kısa bir konuşma planı hazırlamaları istenir; planda ana düşünce, giriş, gelişme ve sonuç bölümleri belirlenir. Dinleyicinin bu kültürden kendine ait olanları fark etmesini sağlamak için tanımlama, karşılaştırma, örneklendirme ve tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır (OB5).

   TDE3.3TDE3.4
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Hazırlanan plana uygun, iki üç dakikalık deneme konuşmaları ikişerli gruplar hâlinde yapılır. Konuşmalara Türk kültüründe dil farkındalığını gösteren örnekler (atasözü, deyim, ortak sözcükler) yerleştirilir; dinleyen öğrenci kendi kültüründen tanıdığı ögeleri belirtir (OB5).

   TDE3.3TDE3.4
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden konuşmalarında vermek istedikleri açık ve örtük iletileri belirlemeleri ve bu iletileri amaca ve konuşma akışına uygun biçimde dinleyiciye aktarmaları istenir. Konuşmada kullanılan görsellerden elde edilen bilgilerin dayanağı gerekçeleriyle açıklanır ve gerekçeler sınıfta tartışılır (SDB3.3).

   TDE3.3TDE3.4
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Çalışma kâğıdında konuşma metni taslağı üzerinde ekler, sözcük seçimi ve cümle yapıları denetlenir. Anlatım bozukluğuna yol açan ek hataları ve bağlama uymayan sözcükler düzeltilir; farklı cümle yapıları arasında bağdaşıklık sağlanır. Akıcılık, duruluk ve yalınlık ilkeleri ölçüt olarak kullanılır.

   TDE3.3TDE3.4
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Beden dilinin ve sesin anlam oluşturmak için etkili ve güzel kullanımı uygulamalı olarak denenir. Öğrenciler konuşmanın bir bölümünü dinleyiciyle göz teması kurarak, konuşma mekânını ve süreyi etkili kullanarak ve görgü kurallarına uygun davranarak sunar (SDB2.1).

   TDE3.3TDE3.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Hazırlanan konuşmalardan seçilen bölümler sırayla sunulur. Dinleyiciler dereceli puanlama anahtarındaki konuya hâkim olma, söz varlığını etkili ve güzel kullanma, beden dili ve sesiyle anlam oluşturma, zamanı ve mekânı yönetme ve seyircinin ilgisini çekme ölçütlerine göre gözlem yapar (E3.7, SDB2.1).

   TDE3.3TDE3.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden konuşmanın tüm aşamalarını öz değerlendirme formuyla gözden geçirmeleri istenir (SDB1.2). Akran değerlendirme formu hakkaniyet ilkesine uygun doldurulur (D1). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; konuşma sürecindeki hatalar düzeltilir, olumlu davranışlar pekiştirilir. Öğrenilenlerin sonraki konuşmalarda ön bilgi olarak kullanılacağı vurgulanır.

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Kültürel çeşitliliği konu edeceği konuşması için kural uygulayabilme; TDE3.4 Türk dünyasının ortak kültürüne (dil, din, coğrafya, sanat) yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Kültür Yolculuğu temasını anımsatarak bu hafta çok modlu bir metnin dinlenip izleneceğini duyurur. Öğrencilere iyi bir dinleyicinin/izleyicinin hangi davranışlara sahip olduğu sorulur ve yanıtlar tahtaya yazılır. Hafta sonunda dinleme/izleme sürecini yönetmeleri ve dinledikleri/izledikleri metinde anlam oluşturmaları beklendiği belirtilir.

   TDE1.2
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sözlü gelenek konusundaki önceki öğrenmeleriyle bağlantı kurmaları istenir. Ozanlık geleneğinin Türk dünyasında bugün de farklı şekillerde sürdüğü örneklerle vurgulanır. Öğrenciler bildikleri ozan, âşık ya da benzeri sözlü kültür temsilcilerini sınıfla paylaşır (SDB2.1).

   TDE1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere bir âşık atışması dinletileceği/izletileceği söylenir. Atışmada halk kültürü, mizah ve eğlencenin hangi unsurlarla oluşacağına dair tahminler beyin fırtınası tekniğiyle alınır (SDB2.1). Tahminler tahtaya yazılır.

   TDE1.1
4. 25 dk
   Etkinlik 3

   Çok modlu metin örneği olarak âşık atışması etkileşimli tahtadan dinletilir/izletilir (SDB2.1, E3.2). Öğrencilerden atışmanın hangi geleneğin ürünü olduğuna yönelik tahminlerini gerekçesiyle söylemeleri istenir. Tahtadaki tahminler ilk izlenimlere göre gözden geçirilir.

   TDE1.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dinleme/izleme amaçlarına göre kullanacakları stratejiye karar verir. Öğretmen dinleme/izleme kurallarını hatırlatır ve süreçte bunlara uygun davranılmasını ister. Kurallara ilişkin bir kontrol listesi hazırlanır; metin ve ortamla ilgili iletişim engelleri ortadan kaldırılır (SDB2.1).

   TDE1.1TDE1.2
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Âşık atışması, belirlenen strateji ve kontrol listesi doğrultusunda yeniden dinlenir/izlenir; öğrenciler notlarını alır. Öğretmen, bilişsel ve duyuşsal davranışlar ile fiziksel etkenleri içeren gözlem formuyla öğrencilerin dinleme/izleme sürecindeki gelişimini izler (E1.1).

   TDE1.1TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, âşık atışmasındaki mizah unsurlarını günlük hayatta kendi kullandıkları mizah unsurlarıyla karşılaştırma tablosunda kıyaslar (SDB1.2). Atışmadaki dilin inceliği günlük dille karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar belirlenir (D7). Bu tespitlerden âşıkların dili kullanımına yönelik çıkarımlar yapılır.

   TDE1.1TDE1.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden atışmada en çok beğendikleri bölümü seçmeleri ve bu tercihi söz varlığı, tema, mizah, söyleyici gibi ölçütlere dayanarak gerekçesiyle açıklamaları istenir (E1.2, E2.2, E3.6, OB5, SDB3.3). Ölçütler için bir kontrol listesi oluşturulur. Âşıklık geleneğindeki usta-çırak ilişkisine ve ustanın gördüğü hürmete değinilerek millî ve manevi değerlere saygı vurgulanır (D14).

   TDE1.1TDE1.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler, dinledikleri/izledikleri âşık atışmasına ilişkin anlam oluşturma ve dinleme/izleme sürecini yönetme durumlarını Öz Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Çalışma kâğıdındaki kısa cevaplı sorularla atışmanın geleneği, mizah unsurları ve dil kullanımı yoklanır. Öğretmen, gözlem formu ve kontrol listesi verilerine dayanarak bireysel geri bildirim verir.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi…; TDE1.2 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, bir âşık atışmasından seçilmiş kısa bir bölümü etkileşimli tahtadan dinletir/izletir. Öğrencilerden dinlerken en çok dikkatlerini çeken unsuru (mekân, beden dili, söyleyiş tarzı) not etmeleri istenir. Öğretmen, önceki haftada çalışılan dinleme/izleme becerilerini hatırlatır; bu haftada Kültür Yolculuğu temasındaki âşık atışmasının çözümleneceğini ve buna yönelik görüşlerin yansıtılacağını duyurur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler âşık atışmasını dinler/izler ve atışmada yer alan mekân, beden dili, söyleyiş tarzı ve estetik gibi unsurları zihin haritası üzerinde belirler (SDB1.2, OB5). Haritalar eşlerle karşılaştırılarak tamamlanır. Unsurların metnin ileti ve anlatımına katkısı kısaca tartışılır.

   TDE1.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve altı şapkalı düşünme tekniğiyle dinlenen/izlenen âşık atışması değerlendirilmeye başlanır. Beyaz şapka için “Dinlenen/izlenen âşık atışmasında aktarılmak istenen ileti nedir?” sorusu yanıtlanır. Gruplar yanıtlarını atışmadan örneklerle destekleyerek ortak bir cümlede toplar (SDB2.2).

   TDE1.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, sarı şapkayla atışmadaki iyimser iletileri, siyah şapkayla olumsuz iletileri belirler. Her ileti için atışmadan örnek gösterilir. Grup içinde görev paylaşımı yapılır ve sorumluluk üstlenilir (SDB2.2, E2.2).

   TDE1.3TDE1.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kırmızı şapkayla atışmanın öğrencilerde uyandırdığı duygu ve bunun nedeni, yeşil şapkayla atışmanın nasıl devam ettirilebileceği tartışılır. Yeşil şapka yanıtları için özgün çözümler üretilir (E3.11). Yanıtlar grup kâğıdına yazılır.

   TDE1.3TDE1.4
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, mavi şapkayla tüm cevapları değerlendirerek atışma hakkındaki ortak düşüncelerini yazar. Cevaplar sınıfa sunulur. Öğretmen, her gruba geri bildirim verir (SDB2.2).

   TDE1.3TDE1.4
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden “görüş geliştirme” tekniğiyle atışmaların şiir şeklinde söylenmesinin sebepleri hakkında gerekçeli görüşler ifade etmeleri istenir. Görüşler, bununla ilgili hazırlanan çalışma kâğıdına yazılır (SDB3.3).

   TDE1.3TDE1.4
8. 20 dk
   Etkinlik 5

   Öğrenciler, atışmaya değer katan unsurları ve söyleyicinin metne katkısını kendi duygu ve düşünceleri doğrultusunda değerlendirerek etkin dinleyici kimliği oluşturur (SDB1.3, D11, E3.11). Dinlenen/izlenen metinden hareketle, öğrendikleri bilgileri kullanarak yansıtıcı yazı yazar (SDB1.2). Metin Atölyesi'nde (Anlatma) yazma çalışması yapılır.

   TDE1.3TDE1.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin yansıtıcı yazıları ve çalışma kâğıtları öğrenme günlüğüne eklenir. Öğretmen, yansıtıcı yazıyı ve görüşlerin gerekçelendirilmesini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler, öz değerlendirme formunu doldurarak etkin dinleyici olarak gelişimlerini yazar ve bir akranlarının yazısına akran değerlendirme formuyla geri bildirim verir (SDB1.3). Son olarak atışmadan öğrenilenlere ilişkin açık uçlu sorular yanıtlanır.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Kültür Yolculuğu” temasında ele alınan metinlere yönelik görüşlerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir müzenin sanal tur görüntüsünü açar ve 'Bir müzeyi hiç görmeden izlenimlerimizi nasıl yazıya dökebiliriz?' sorusunu sorar. Öğrencilerin görüşleri alınır. Bu hafta kültürel mirasa yönelik gözlem ve incelemelerin çevrim içi müze gezisi üzerinden yazıya dönüştürüleceği, görevin sınıf içinde gerçekleştirileceği açıklanır (E1.1, OB5).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen performans görevini tanıtır: çevrim içi müze gezisi yapılacak ve izlenimler yazılacaktır. Etkileşimli tahtada örnek bir çevrim içi müze gezisi açılır; öğrencilerden gezi sırasında dikkatlerini çeken eserleri, mekânları ve kültürel unsurları not almaları istenir (OB2, OB5, E1.1).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler bireysel olarak notlarını zihin haritasında 'ne gördüm', 'ne hissettim', 'hangi kültürel mirası temsil ediyor' dallarına yerleştirir (E3.6, OB4). Haritalar eşli olarak karşılaştırılır; gözlem ile yorum arasındaki fark tartışılır (SDB2.1).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen ders kitabından ya da kendi seçtiği kısa bir müze izlenim yazısını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrenciler metnin cümle, paragraf ve metin düzenini inceleyerek iyi bir izlenim yazısının özelliklerini karşılaştırma tablosuna yazar (E3.6, OB1). Tablolar ortaklaştırılarak performans görevinin değerlendirme ölçütleri belirlenir (SDB2.2).

   TDE4.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ön hazırlık olarak öğrencilerden çevrim içi gezilebilecek müzeleri belirlemeleri ve bu müzeleri tanıtan kısa bir liste oluşturmaları istenir. Listeler arkadaşlarla paylaşılır ve ortak müze havuzu etkileşimli tahtaya yazılır (OB2, E1.1, E2.2).

   TDE4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ilgi alanlarına göre hangi müzeyi seçeceklerini belirlemeleri ve seçimlerini gerekçelendirerek eşlerine açıklamaları istenir (SDB3.3). Seçilen müze, resmî internet sitesi ve sanal turu üzerinden tanınır; müzenin kültürel değerine ilişkin kısa notlar alınır (OB1, OB5).

   TDE4.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler müze gezisiyle edindikleri izlenimleri yazarken kullanacakları cümle, paragraf ve metin düzeni için uygun yazma yöntem ve stratejilerini (plan yapma, anahtar sözcük belirleme, giriş-gelişme-sonuç kurgusu) seçer. Seçimlerini gerekçesiyle birlikte taslak planına yazar (SDB1.2, E3.7).

   TDE4.1
8. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler planlarına uygun olarak çevrim içi müze gezisine ilişkin izlenim yazısının ilk taslağını sınıf içinde bireysel olarak yazar. Öğretmen sınıfı dolaşarak yönlendirici sorular sorar; öğrenciler yazım düzeni ve anlatım açısından kendi metinlerini gözden geçirir (E1.2, E3.11).

   TDE4.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler izlenim yazılarını eşleriyle değiştirir; akran değerlendirme formuyla cümle, paragraf ve metin düzeni yönünden geri bildirim verir. Yazılar geri bildirimlere göre düzeltilerek performans görevi olarak teslim edilir ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden işe yarayan yazma stratejisini öğrenme günlüklerine yazmaları istenir (SDB1.3, SDB2.1).

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Kültürel miraslara yönelik gözlemlerini ve incelemelerini yansıtacağı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Etkileşimli tahtada müze salonlarına ait fotoğraflar gösterilir ve öğrencilerden gördükleri nesneleri kısaca adlandırmaları istenir (OB4). Öğretmen müzelerin kültürel mirasın önemli bir ögesi olduğunu belirtir ve bir kültürel unsurun geçmişte ve bugün nasıl yaşadığını sorar. Haftanın amacı, kültürel unsurlara ilişkin gözlemleri benzerlik ve farklılıklarıyla ortaya koyacak bir yazı için içerik oluşturmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden müzelerde kültürümüzü yansıtan hangi unsurların bulunabileceğine dair tahminde bulunmaları istenir (KB2.12). Tahminler defterlere kısa notlarla yazılır. Birkaç öğrencinin tahmini etkileşimli tahtada ortak bir listede toplanır.

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler müzede yer alabileceğini düşündükleri kültür unsurlarıyla kendi yaşamlarındaki kültürel unsurları karşılaştırır. Karşılaştırma, benzerlik ve farklılık sütunları bulunan bir Karşılaştırma Tablosuna işlenir (E3.6). Tablodaki maddeler eşleriyle paylaşılır.

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Etkileşimli tahtada gösterilen fotoğraf ve resimler üzerinden kültürel unsurlar gözlemlenir (OB5). Öğrencilerden tahminleriyle gözlemlerini karşılaştırmaları ve gözlemlerinden hangilerinin yazıda kullanılabileceğini belirtmeleri istenir.

   TDE4.2
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kültürün hangi yollarla taşındığına dair görüş geliştirmeleri ve bu yolları sınıflandırmaları istenir. Müzelerin kültürel mirasın önemli bir ögesi olduğu düşüncesinden hareketle çalışma grup hâlinde ya da bireysel yürütülür (E3.7).

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler sınıflandırmalarını arkadaşlarıyla paylaşır. Farklı fikirleri dikkate alarak çalışmalarını yeniden düzenlerler (SDB2.1, SDB2.3). Öğretmen paylaşım sırasında dönüt verir.

   TDE4.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden karşılaştırma ve sınıflandırmalardan yararlanarak yazıları için içerik oluşturmaları, kültürel unsurlara ilişkin gözlemlerini benzerlik ve farklılıklarıyla yazmaları istenir. Yazma sürecinde özgün ifadeler kullanmaları beklenir (E3.11).

   TDE4.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   İçeriği zenginleştirmek amacıyla görsel ögelere ve başka metinlerden alıntılara yer verilebilir (E3.11). Öğrencilerden ders kitabı ve görsel kaynaklardan içeriklerine uygun bir görsel ve bir alıntı seçmeleri istenir. Seçilenlerin yazının hangi bölümünde kullanılacağı belirlenir.

   TDE4.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları içeriği Karşılaştırma Tablosu ve Öz Değerlendirme Formu ile gözden geçirmeleri istenir. Birkaç öğrenci içeriğini sınıfla paylaşır; akranlar Akran Değerlendirme Formu ile dönüt verir. Öğrenciler, 'Kültürel unsurların benzerlik ve farklılıklarını yazı için nasıl belirledim?' sorusunu Yansıtıcı Yazı ile yanıtlar (SDB1.3). Yazılar Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir.

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Kültürel unsurlara ilişkin gözlemlerini benzerlik ve farklılıklarıyla…; değerlendirme