T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF TÜRK SOSYAL HAYATINDA AİLE DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, dersin konusunun ailenin birey ve toplum hayatındaki yeri olduğunu söyler. Öğrencilere bir ailede birlikte yapılan etkinliklerin neler olabileceği sorulur ve birkaç yanıt alınır. Dersin amacının ailenin birey ve toplum açısından önemini incelemek ve bunu dönüştürmek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtadan ailelerin yemek yediği görseller gösterilir. Öğrencilerden görselleri dikkatle incelemeleri istenir. Öğretmen "Bu resimlerdeki birliktelik birey ve toplum için ne ifade ediyor olabilir?" sorusunu yöneltir (OB4, E1.1, TSHA.1.1.a).

   TSHA.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden kısa yanıtlar alınır ve yanıtlardaki anahtar kelimeler beyin fırtınası tekniğiyle tahtaya yazılır; saygı ve sevgi temelli iletişimin aile huzuruna katkısı vurgulanır (D2.3, TSHA.1.1.a). Öğrencilerin yarısına ailenin birey üzerindeki etkisini, diğer yarısına toplum üzerindeki etkisini anlatan kısa metinler dağıtılır (OB1). Görseller, anahtar kelimeler ve metinler üzerinden aile kurumunun etkileri incelenir ve bağlamdan kopmadan dönüştürülür (E3.1, OB4, TSHA.1.1.b).

   TSHA.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin tahtadaki anahtar kelimeler ve metinler üzerinden yaptığı incelemeler Gözlem Formu ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrencilerden ailenin birey ve toplum açısından önemine ilişkin bir çıkarımı eşlerine anlatmaları istenir. Öğretmen, ailenin bireye ve topluma etkilerini özetler; sonraki derste bu önemin yeniden ifade edileceğini belirtir.

   TSHA.1.1

Sınıf defteri: TSHA.1.1 Ailenin birey ve toplum açısından önemini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencilere okul ve aile ilişkisini sorar. Etkileşimli tahtada 'aile', 'birey', 'toplum', 'değer' ve 'paylaşma' kavramları gösterilir. Öğrencilerden bu kavramlardan birini seçip aileleriyle ilişkilendiren bir cümle söylemeleri istenir. Dersin amacı, ailenin önemini bağlamından koparmadan dönüştürmek ve yeniden ifade etmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler, ders kitabındaki ilgili bölümden edindikleri bilgilere ve kendi gözlem ve deneyimlerine dayanarak ailenin birey ve toplum açısından önemine dair örnekler verir (SDB2.3, D2.1). Örnekler, anlamı değiştirilmeden farklı bir bakış açısıyla, örneğin bir çocuk, bir komşu ya da bir öğretmen gözüyle yeniden kurulur. Öğrenciler arkadaşlarını dinlerken söz hakkı verir, söz kesmez ve etkin dinleme davranışlarına dikkat eder (D14.1). (TSHA.1.1.b)

   TSHA.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler, öğrendikleri bilgileri yeni bir bakış açısına dönüştürerek ailenin birey ve toplum açısından önemini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eder (SDB1.2, E3.5). Performans görevi olarak ailenin birey ve toplum açısından önemini anlatan bir poster ya da afiş hazırlamaları istenir. Öğrenciler çalışmalarını hazırlarken farklı görüşlere açık olur ve ürünlerini kontrol listesindeki ölçütlerle gözden geçirir. (TSHA.1.1.c)

   TSHA.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler hazırladıkları poster ya da afişleri sınıfta kısaca tanıtır. Öğretmen, ürünleri kontrol listesiyle değerlendirir; Performans Görevi ile Akran Değerlendirme Formu da öğrenme kanıtı olarak kullanılır. Öğrencilerden ailenin birey ve toplum açısından önemini kendi sözleriyle, anlamı değiştirmeden tek cümleyle yeniden ifade etmeleri istenir (TSHA.1.1.c).

   TSHA.1.1

Sınıf defteri: TSHA.1.1 Ailenin birey ve toplum açısından önemini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen önceki derste ele alınan ailenin birey ve toplum hayatındaki yerini hatırlatır ve öğrencilerden "aile" sözcüğünü çağrıştıran bir kavram söylemelerini ister. Dersin amacının, ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini çözümlemek ve sınıflandırmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen "Aile sadece birey için mi vardır, ailenin toplum için de işlevleri var mıdır?" sorusunu yöneltir ve öğrencilerden kısa cevaplar alır (OB6). Tahtaya ailenin temel işlevleri olan Eğitim, Ekonomi, Kültür ve Sosyalleşme başlıkları yazılır; öğrencilerden her başlığın toplum hayatındaki karşılığını düşünmeleri istenir (TSHA.1.2.a).

   TSHA.1.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden işlevlerin toplum üzerindeki etkilerine örnekler vererek düşüncelerini paylaşmaları istenir; işlevlerin bireysel yönleri de olduğu vurgulanır. Öğrenciler küçük gruplara ayrılır, her grup bir işlev seçer. Gruplar Neden–Sonuç Çarkının merkezine işlevi, birinci halkaya bireye etkileri, ikinci halkaya topluma etkileri, üçüncü halkaya uzun vadeli sonuçları yazarak çözümleme yapar (KB2.4, SDB2.2, TSHA.1.2.a). Yazılanlar etki türüne göre sınıflandırılır (TSHA.1.2.b).

   TSHA.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her grup çarkını sınıfa kısaca sunar. Öğretmen Kontrol Listesi ile gruplardaki çözümleme ve sınıflandırma çalışmasını değerlendirir. Öğrencilerden bir işlevin toplum hayatına etkisini tek cümleyle söylemeleri istenir (TSHA.1.2.b).

   TSHA.1.2

Sınıf defteri: TSHA.1.2 Ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir ailenin günlük yaşamından kısa bir durum örneği gösterir. Öğrencilerden bu ailenin çocuğa, aile bireylerine ve çevresindeki topluma sağladığı katkıları düşünmeleri istenir. Birkaç yanıt alındıktan sonra bu derste ailenin toplumsal işlevlerinin etkilerinin sınıflandırılacağı ve kendi cümlelerle yorumlanacağı duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Grup üyeleri görev paylaşımı yapar, üstlendikleri bölümü zamanında tamamlar ve ortak ürüne katkıda bulunur (D16.3). Gruplar aile işlevlerinin birey, aile ve toplum üzerindeki sonuçlarını tartışır; aile fertlerinin aile bütünlüğünü korumadaki rolüne örnekler verir ve bu sonuçları sınıflandırmaya hazırlar (TSHA.1.2.b, D2.1).

   TSHA.1.2
3. Uygulama20 dk

   Gruplar elde ettikleri bilgileri panoya asar. Tüm sınıf işlevleri “birey odaklı etiketler” ve “toplum odaklı etkiler” olarak sınıflandırır (TSHA.1.2.b, SDB2.2). Öğrencilerden “Sizce ailenin hangi işlevi toplum için daha önemlidir? Neden?” sorusuna ilişkin düşüncelerini konuşma halkasında kendi cümleleriyle paylaşmaları istenir (TSHA.1.2.c, SDB2.1, OB6).

   TSHA.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Pano üzerindeki sınıflandırma birlikte gözden geçirilir ve öğrencilerden ailenin bir işlevinin toplum hayatına etkisini tek cümleyle özetlemeleri istenir. Gruplar, görev paylaşımı ve katkılarını kontrol listesi ile değerlendirir. Öğretmen, ailenin toplumsal işlevlerinin etkilerinin sınıflandırılıp yorumlanmasını dönütle toparlar (TSHA.1.2.c).

   TSHA.1.2

Sınıf defteri: TSHA.1.2 Ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, ailede paylaşma ve saygının günlük yaşamdaki yerine dair kısa bir soruyla derse başlar. Öğrencilerden evlerinde gördükleri bir güzel davranışı akıllarında canlandırmaları istenir. Bu haftanın amacının, değerlerin içselleştirilmesinde ailenin önemini kendi deneyimleriyle ilişkilendirmek olduğu belirtilir. Etkileşimli tahtada 'aile', 'değer', 'saygı' ve 'paylaşma' kavramları gösterilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere, bir ailede değerlerin yansıtıldığı durumları içeren örnek bir video etkileşimli tahtadan izletilir (E1.1, OB4). İzleme sırasında öğrencilerden aile bireylerinin davranışlarına, ses tonlarına ve yüz ifadelerine dikkat etmeleri istenir. Videonun ardından öğrencilerin ilk izlenimleri kısaca alınır; videoda gördükleri durumları kendi aile yaşantılarıyla ilişkilendirmeye yönelik merakları desteklenir (TSHA.1.3.a).

   TSHA.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden izledikleri videoda hangi değerlerin yer aldığını ifade etmeleri istenir. Ardından değerlerin içselleştirilmesinde ailenin önemi ve etkisine ilişkin kendi yaşantılarından örnekler vermeleri sağlanır. Öğrenciler, aile bireylerinin birbirlerine karşı kullandıkları nezaket ve saygı ifadelerinin aile içi huzuru nasıl etkilediğine dair kesitler paylaşır; paylaşımlar tahtada ortak bir listede toplanır (D14.1, TSHA.1.3.a).

   TSHA.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden, ailelerinde öğrendikleri bir değeri ve bunu hangi davranışla öğrendiklerini bir cümleyle ifade etmeleri istenir. Öğretmen, paylaşılan örneklerden hareketle ailenin değerlerin içselleştirilmesindeki etkisini özetler. Öğrenme kanıtı olarak, öğrencilerin katılımı Gözlem Formu ile izlenir; paylaştıkları örnekler Kontrol Listesi ile işaretlenir.

   TSHA.1.3

Sınıf defteri: TSHA.1.3 Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemini ve etkisini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek barış ve karşılıklı anlayışın önce ailede öğrenildiğini söyler. Öğrencilerden geçen haftaki aile deneyimi örneklerini hatırlamaları istenir. Dersin amacı, ailede anlayış ve saygının değerlerin içselleştirilmesine etkisi hakkında çıkarım yapmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir aile bireyinin üzgün olduğu kısa bir durum örneği gösterir; diğer bireylerin anlayışlı davranması ve davranmaması durumları karşılaştırılır. Öğrencilerden aile bireylerinin birbirinin duygu ve düşüncelerine anlayışlı davranmasının aile içi iletişimi nasıl güçlendirdiğini fark etmeleri istenir (D12.2). Saygı ve sevgi temelli iletişimin aile huzuruna katkısı vurgulanır (D2.3). Öğrenciler bu durumdan çıkarımlarını söyler (TSHA.1.3.b).

   TSHA.1.3
3. Uygulama20 dk

   Sınıf gruplara ayrılır ve her gruba bir değer kartı verilir. Gruplardan “Bu değer aile içinde nasıl kazandırılır?” ve “Değerin topluma etkisi nedir?” sorularına cevap bulmaları istenir (OB6). Grup çalışmasının sonunda grupların ulaştıkları çıkarımları sınıfla paylaşması sağlanır (SDB2.2). Öğretmen, çıkarımların aile kurumunun önemi ve etkisiyle ilişkisini sorgulayarak dönüt verir (TSHA.1.3.b).

   TSHA.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her gruptan, ailenin değerlerin içselleştirilmesindeki etkisine ilişkin tek cümlelik bir çıkarım söylemesi istenir. Öğretmen, grup çalışmasını gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirir. Çıkarımlar tahtada toplanarak ortak noktalar belirlenir (TSHA.1.3.b).

   TSHA.1.3

Sınıf defteri: TSHA.1.3 Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemini ve etkisini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada "aile" ve "değer" sözcüklerini gösterir; öğrencilerden bu iki sözcüğü birlikte çağrıştıran birer örnek söylemeleri istenir. Önceki derslerde yapılan çıkarımlar kısaca hatırlatılır ve bu derste ailenin önemi ile etkisi üzerine bir yargıya varılacağı belirtilir. Ders kitabındaki ilgili sayfa açılır (OB1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden "Değerlerin içselleştirilmesinde ailenin önemi nedir?" sorusu üzerinden sınıf içinde tartışmaları istenir. Öğrenciler görüşlerini kendi deneyimlerinden örneklerle ve gerekçeleriyle sunar, arkadaşlarının görüşlerini açık fikirlilikle dinler (E3.5). Öğretmen ulaşılan genel yargıları etkileşimli tahtada özetler (KB2.3). (TSHA.1.3.c)

   TSHA.1.3
3. Uygulama20 dk

   Tartışma sonunda ulaşılan genel yargılardan yola çıkılarak öğrencilerden değerlerin içselleştirilmesinde ailenin önemini anlatan kısa bir metin yazmaları istenir (KB2.14). Metinde en az bir yargı cümlesi ve bu yargıyı destekleyen bir gerekçe ya da örnek yer alır; yazım sırasında ders kitabından yararlanılır (OB1). Hazırlanan metinler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilmek üzere toplanır. (TSHA.1.3.c)

   TSHA.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gönüllü öğrencilerin metinlerinden seçilen yargı cümleleri okunur ve sınıfça ortak bir yargı belirlenir. Metinler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; ölçütlere dayalı geri bildirim verilir. Ailenin değerlerin içselleştirilmesindeki önemi ve etkisi son kez özetlenir. (TSHA.1.3.c)

   TSHA.1.3

Sınıf defteri: TSHA.1.3 Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemini ve etkisini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, geçen derste belirlenen anne, baba ve çocuk rollerine ilişkin görev ve sorumlulukları kısaca hatırlatır. Öğrencilerden evlerinde üstlendikleri bir sorumluluğu zihinlerinde canlandırmaları istenir. Bu derste aile bireylerinin görev ve sorumluluklarındaki benzerlik ve farklılıkların listeleneceği ve Venn diyagramıyla gösterileceği duyurulur. Dersin hedefi öğrencilerle paylaşılır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden önceki derste belirledikleri görev ve sorumluluklara bakarak anne, baba ve çocuğun ortak yaptığı işleri söylemeleri istenir; bunlar tahtadaki listenin benzerlikler sütununa yazılır (TSHA.2.1.b). Ardından aile bireylerinin farklı görev ve sorumlulukları da liste hâlinde tahtaya yazılır (SDB1.1, TSHA.2.1.c).

   TSHA.2.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden anne, baba ve çocuk rollerini içeren üç daireli bir Venn diyagramı oluşturmaları istenir (OB7, E2.2). Dairelerin kesiştiği ortak bölüme aile üyelerinin birlikte yerine getirdiği sorumluluklar yazılır (TSHA.2.1.b, SDB1.1). Her bireye ait bölüme ise o bireye özgü görev ve sorumluluklar yazılır (TSHA.2.1.c, SDB1.1).

   TSHA.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Birkaç öğrencinin Venn diyagramı sınıfa sunulur; aile bireylerinin görev ve sorumluluklarındaki farklılıklar sınıfça yorumlanır (KB2.14). Öğrenci çalışmaları kontrol listesi ile değerlendirilir: ortak bölüm dolduruldu mu, her bireye özgü görev yazıldı mı. Öğrencilerden evde üstlendikleri bir sorumluluğu düşünmeleri istenir (TSHA.2.1.c).

   TSHA.2.1

Sınıf defteri: TSHA.2.1 Aile bireylerinin rollerine ilişkin görev ve sorumlulukları…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, sınıfı selamlayarak öğrencilerden ailelerinde birlikte yapmaktan hoşlandıkları bir etkinliği tek cümleyle söylemelerini ister. Söylenenler etkileşimli tahtaya yazılır ve dersin konusunun aile bağlarını güçlendiren davranışlar olduğu duyurulur. Öğrencilerden derste görsellere dikkatle bakmaları ve gözlemlerini paylaşmaları istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada birlikte yemek yiyen aile, piknik yapan aile ve sorunlarını konuşarak çözen aile görselleri gösterilir (OB4). Öğrencilerden görselleri inceleyerek "Bu ailelerin bağlarını güçlü kılan davranış nedir?" sorusunu yanıtlamaları istenir (E1.1). Öğrenciler ilk farkındalıklarını eş çalışmasıyla paylaşır; belirlenen davranışlar tahtaya yazılır (TSHA.2.2.a).

   TSHA.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden aile bireyleri arasında sevgiye dayalı ilgi, özen ve anlayış gösteren davranışların aile bağlarını güçlendirmedeki rolünü açıklamaları istenir (D15.1). Öğrenciler çevrelerinde gözlemledikleri aile bağlarını güçlendiren davranışlara ilişkin örnek olayları anlatır. Anlatılan örnekler görsellerdeki davranışlarla karşılaştırılır ve ortak davranışlar tahtada listelenir (KB2.7) (TSHA.2.2.b).

   TSHA.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden aile bağlarını güçlendiren bir davranışı ve çevrelerinden bir örneğini birer cümleyle yazmaları istenir. Öğretmen, Gözlem Formu ile öğrencilerin örnekleri inceleme ve açıklama durumunu, Kontrol Listesi ile her öğrencinin en az bir davranış ve örnek belirleyip belirlemediğini kaydeder. Bu hafta belirlenen davranışlar sınıfça özetlenir.

   TSHA.2.2

Sınıf defteri: TSHA.2.2 Aile bağlarını güçlendiren davranışların neler olduğu hakkında fikir…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada aile bireylerinin birlikte vakit geçirdiği bir görsel gösterir ve 'Bu ailede bağları güçlü kılan ne olabilir?' diye sorar (OB4). Birkaç yanıt alınır. Bu derste çevredeki örneklerden aile bağlarını güçlendiren davranışların inceleneceği ve çözüm önerileri üretileceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, aile içinde anlaşmazlığın yaşandığı ve çözüldüğü kısa örnek olaylar anlatır. Sınıf küçük gruplara ayrılır; gruplar olaylardaki hangi davranışların aile bağlarını güçlendirdiğini inceler ve örnekleri karşılaştırır (TSHA.2.2.b; KB2.7). Her grubun sözcüsü, belirlenen bir davranışı sınıfa aktarır (SDB2.1).

   TSHA.2.2
3. Uygulama20 dk

   Her grup, incelenen örneklerden yola çıkarak aile bağlarını güçlendirmek için öneriler üretir ve bu önerileri büyük bir kâğıda yazar (TSHA.2.2.c; SDB2.2, E3.6). Gruplar önerilerini sınıfa sunar. Sunulan öneriler doğrultusunda sınıfça bir çözüm panosu oluşturulur (E2.2, E3.3).

   TSHA.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Çözüm panosu birlikte gözden geçirilir ve sınıfın en uygulanabilir bulduğu davranış belirlenir (TSHA.2.2.c). Öğretmen, grup çalışmalarını bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğrencilerden evde uygulayabilecekleri bir davranışı söylemeleri istenir (KB2.15).

   TSHA.2.2

Sınıf defteri: TSHA.2.2 Aile bağlarını güçlendiren davranışların neler olduğu hakkında fikir…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, aile bireyleri arasında teşekkür etmenin ya da birlikte karar vermenin evde nasıl bir ortam oluşturduğunu sorar. Birkaç yanıt dinlenir. Dersin amacının aile içi olumlu iletişimin aile ilişkilerine katkısını incelemek ve bunu kendi ürünleriyle ifade etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen karşılıklı saygı, etkili iletişim, yardımlaşma, birlikte karar verme ve teşekkür etme gibi olumlu iletişimi yansıtan kısa metinler, görseller veya örnek olaylar sunar (OB1, OB4). Öğrenciler örneklerde aile içi olumlu iletişimin aile ilişkilerine sağladığı katkıları inceler (TSHA.2.3.a).

   TSHA.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden incelenen örneklerden hareketle aile içi olumlu iletişimin aile ilişkilerine katkısını yansıtan bir hikâye, kısa diyalog veya resim hazırlamaları istenir (SDB2.1, E3.3, OB4) (TSHA.2.3.b). Öğrenciler ürünlerinde bu katkıyı anlamını değiştirmeden sınıfta sözlü veya yazılı olarak sunar (TSHA.2.3.c). Sunum sırasında arkadaşlar etkin biçimde dinlenir, duygu ve düşünceler uygun şekilde ifade edilir (SDB2.1, D14.1).

   TSHA.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Birkaç öğrenci ürününü sınıfla paylaşır; öğretmen aile içi olumlu iletişimin aile ilişkilerine katkısını kısaca toparlar. Öğrencilerin çalışmaları Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Sunum sürecinde Gözlem Formu kullanılır.

   TSHA.2.3

Sınıf defteri: TSHA.2.3 Aile içi olumlu iletişimin aile ilişkilerine katkısını yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir ailenin birlikte vakit geçirdiği bir görsel yansıtır ve öğrencilerden görseldeki aile bireylerinin neler hissediyor olabileceğini söylemelerini ister. Dersin konusunun "Aileyi Bir Arada Tutan Olaylar" olduğu belirtilir. Bu derste aile bireyleriyle paylaşılan olumlu yaşantıların gözden geçirileceği ve bunlardan çıkarımlar yapılacağı açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere birlikte zaman geçirme, ortak etkinlik gerçekleştirme, uzaktaki bir aile üyesiyle görüntülü konuşma ve bir kutlamayı yansıtan örnek olaylar, kısa metinler ve görseller ders kitabı ile etkileşimli tahta aracılığıyla sunulur (OB1, OB4). Öğrencilerden her örneği dikkatle incelemeleri ve örnekte anlatılan olumlu yaşantıyı kendi cümleleriyle belirtmeleri istenir. Gözden geçirilen örnekler tahtada listelenir (TSHA.2.4.a).

   TSHA.2.4
3. Uygulama20 dk

   Sunulan örnekler "Bu yaşantılarda hangi duygular paylaşılmıştır?", "Bireyler birbirlerine nasıl destek olmuştur?" ve "Bu etkileşimlerin güven duygusuna katkıları neler olabilir?" soruları doğrultusunda incelenir. Örneklerden hareketle olumlu yaşantıların bireyin mutluluk ve öz farkındalık gelişimine katkısına ilişkin çıkarımlarda bulunulur (KB2.10, TSHA.2.4.b). Tartışmalarda etkin dinleme, farklı görüşlere saygı ve duyguların uygun ifadesi desteklenir (SDB2.1, D14.1).

   TSHA.2.4
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden bugün ulaştıkları çıkarımlardan birini tek cümleyle ifade etmeleri istenir; gönüllü öğrenciler cümlelerini sınıfla paylaşır. Öğretmen çıkarımları tahtada toparlayarak aile bireyleriyle paylaşılan olumlu yaşantıların mutluluk, güven ve öz farkındalığa katkısını özetler. Öğrencilerin çıkarımları ve dinleme-saygı davranışları Gözlem Formu ile Kontrol Listesi kullanılarak değerlendirilir.

   TSHA.2.4

Sınıf defteri: TSHA.2.4 Aile bireyleriyle paylaşılan olumlu yaşantıları hayatına yansıtabilme.; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derste ele alınan ve aileyi bir arada tutan olaylara ilişkin örnek deneyimleri etkileşimli tahtada hatırlatır. Öğrencilerden aile bireyleriyle paylaşılan olumlu bir yaşantıdan ne anladıklarını söylemeleri istenir. Bu derste ulaşılan çıkarımlara dayalı ürünler hazırlanıp değerlendirileceği duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden örnek deneyimler üzerinden ulaştıkları çıkarımlardan hareketle aile bireyleriyle veya yaşamlarında kendileri için önemli olan kişilerle paylaşabilecekleri olumlu yaşantılara yönelik hikâye, kısa diyalog veya resim hazırlamaları istenir (SDB2.1, E3.3, OB4). Öğretmen hazırlıkları izleyerek ürünlerin çıkarımla ilişkisini sorar (TSHA.2.4.b).

   TSHA.2.4
3. Uygulama20 dk

   Hazırlanan ürünler sınıfta sözlü veya yazılı olarak paylaşılır. Öğrencilerden ürünlerinde ortaya koydukları olumlu yaşantıları kendi ifadeleriyle açıklamaları ve bu yaşantıları günlük yaşamlarına nasıl yansıtabileceklerini değerlendirmeleri istenir. Ulaşılan çıkarımların yaşamla ilişkisi sınıfta tartışılır (TSHA.2.4.c).

   TSHA.2.4
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden bu derste ulaştıkları çıkarımlardan birini ve bunu günlük yaşamlarında nasıl uygulayacaklarını söylemeleri istenir. Öğretmen, ürünleri Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrenciler, Gözlem Formu verileriyle birlikte paylaşılan olumlu yaşantıların aile birlikteliğine katkısını özetler.

   TSHA.2.4

Sınıf defteri: TSHA.2.4 Aile bireyleriyle paylaşılan olumlu yaşantıları hayatına yansıtabilme.; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada aileyi bir arada tutan olayların konuşulduğunu hatırlatır. Etkileşimli tahtada ilk Türk devletlerine ait bir görsel gösterilir; öğrencilerden bu görselde aileyle ilgili neler fark ettiklerini söylemeleri istenir. Öğretmen, bu hafta Türkistan'daki ilk Türk devletlerinde aile yapısının özelliklerinin inceleneceğini açıklar (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ilk Türk devletlerindeki aile yapısına ilişkin verilen yazılı, görsel veya dijital kaynakları incelemeleri istenir (OB1, OB2, OB4). Öğrenciler kaynaklarda aileyle ilgili dikkatlerini çeken bilgileri işaretler ve yanındaki arkadaşıyla paylaşır (KB2.8, SDB2.1). (TSHA.3.1.a)

   TSHA.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden inceledikleri kaynaklardan yararlanarak ilk Türk devletlerinde aile yapısına ilişkin buldukları özellikleri listelemeleri istenir (E3.7). Listeler eşlerle karşılaştırılır; ortak ve farklı özellikler sınıfça konuşulur (SDB2.2). Öğretmen, Türk devletlerinde aile yapısından yola çıkarak ülkenin geleceği için aile ve nüfusun önemini fark ettirecek sorular sorar (D2.1). (TSHA.3.1.a)

   TSHA.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden listelerindeki en önemli aile özelliğini söylemeleri istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile öğrencilerin kaynakları inceleyip aile yapısının özelliklerini listeleyip listelemediğini işaretler. İsteyen öğrenciler Akran Değerlendirme Formu ile eşlerinin listesini değerlendirir (KB2.14).

   TSHA.3.1

Sınıf defteri: TSHA.3.1 Türkistan'daki ilk Türk devletlerinde aile yapısının özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Önceki derste incelenen çekirdek aile, geniş aile ve kadın-erkek iş birliği özellikleri öğrencilere kısaca hatırlatılır. Öğretmen bu derste bu bilgilerin günümüzle ilişkilendirilerek tabloya ve görsel bir ürüne dönüştürüleceğini açıklar (KB2.14).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden geçmişteki ve günümüzdeki aile yapısını aile tipi, yaşam tarzı ve kadın-erkek iş birliği açısından benzerlik ve farklılıklarıyla karşılaştırmaları istenir. Bunun için ders kitabındaki metin ve görseller kullanılır; her özellik tarihsel bağlamından koparılmadan günümüzle ilişkilendirilir (TSHA.3.1.b, KB2.8).

   TSHA.3.1
3. Uygulama20 dk

   Karşılaştırma sonuçları üç sütunlu tabloya (özellik, ilk Türk devletleri, günümüz) kaydedilir (E3.1). Performans görevi olarak bu bilgilere dayalı afiş, slogan veya resim hazırlanır (OB4). Ürünlerde bilgilerin tarihsel gerçekliğe uygun, görsel düzeninin güçlü ve bütünlüğün estetik olmasına dikkat edilmesi istenir (TSHA.3.1.b, E3.3, D2.1, D7.1, SDB2.1).

   TSHA.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Hazırlanan ürünler sınıfta kısaca sergilenir; öğrencilerden bir üründe ilk Türk devletlerindeki aile yapısının hangi özelliğinin tarihsel bağlamına uygun yansıtıldığını söylemeleri istenir. Ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı, tablo Kontrol Listesi ile değerlendirilir; akranlar Akran Değerlendirme Formu ile dönüt verir (SDB2.2).

   TSHA.3.1

Sınıf defteri: TSHA.3.1 Türkistan'daki ilk Türk devletlerinde aile yapısının özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ders kitabından Türkistan'daki ilk Türk devletlerinde aile yapısına ilişkin kısa bir metin ve görsel gösterir (OB4). Öğrencilerden metindeki aile yapısı özelliklerinden birini söylemeleri istenir. Öğretmen, bu derste özelliklerin anlamı değiştirilmeden kendi cümleleriyle yeniden ifade edileceğini açıklar.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen ders kitabındaki metinden aile yapısının bir özelliğini ifade eden cümleyi okur; öğrenciler bu cümleyi anlamını değiştirmeden, farklı sözcük ve cümle yapılarıyla yeniden ifade eder (TSHA.3.1.c, KB2.14). Yeniden ifadelerin esnek, doğru ve anlamı koruyan olup olmadığı tartışılır. Hazırlanan ürünlerin bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebileceği duyurulur.

   TSHA.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler bireysel olarak aile yapısının iki özelliğini seçer ve her birini anlamı değiştirmeden kendi cümleleriyle yeniden ifade eden kısa bir metin ya da diyalog hazırlar (TSHA.3.1.c, E3.3). Ardından gruplarda ürünler okunur; arkadaşlarının ifadelerinin doğruluğu ve anlama bağlılığı bütüncül dereceli puanlama anahtarına göre incelenir (SDB2.1, SDB2.2). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir.

   TSHA.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Birkaç öğrenci hazırladığı yeniden ifadeyi sınıfa okur; sınıf, ifadenin anlamı koruyup korumadığını gerekçesiyle belirtir. Öğretmen ürünleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışmasını Gözlem Formu ve Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrencilerden Akran Değerlendirme Formu ile bir arkadaşlarının ürününe dönüt vermeleri istenir (TSHA.3.1.c).

   TSHA.3.1

Sınıf defteri: TSHA.3.1 Türkistan'daki ilk Türk devletlerinde aile yapısının özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, öğrencilere 'Bir ailede sorumluluklar nasıl paylaşılır, çocukların eğitimi kimin görevidir?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerin düşünceleri kısaca alınır. Ardından Türk-İslam devletlerinde aileye verilen değerin bu hafta kaynaklardan incelenip senaryolarla canlandırılacağı açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere Türk-İslam devletlerinde aileye verilen değeri ortaya koyan yazılı, görsel ve dijital kaynaklar ders kitabı ve etkileşimli tahta aracılığıyla sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden bu kaynaklardan hareketle aile içi sorumluluğu, kadının toplumdaki yerini, çocukların eğitimini ve aile-toplum ilişkisini incelemeleri istenir (E3.7). Bulgular kısaca paylaşılır (TSHA.3.2.a).

   TSHA.3.2
3. Uygulama20 dk

   Hz. Muhammed'in (sav) eş, baba ve dede olarak aile içi iletişiminde ortaya koyduğu örnek davranışlara ve aile fertlerinin aile bütünlüğünü korumadaki rolüne geçmişten ve günümüzden örnekler verilir (D2.1). Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup, aileye verilen değeri bağlamından koparmadan yansıtan bir senaryo hazırlar (E3.3, SDB2.2). Senaryolar canlandırılır (SDB2.1) (TSHA.3.2.b).

   TSHA.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Canlandırmalar Grup Değerlendirme Formu ve Gözlem Formu ile değerlendirilir. Öğrencilerden, canlandırmada aileye verilen değerin hangi kaynak bilgilerine dayandığını bir cümleyle belirtmeleri istenir. Öğretmen, senaryoların bağlamdan kopmadan hazırlanma düzeyini kontrol listesiyle gözden geçirir ve ortak çıkarımlar etkileşimli tahtada özetlenir.

   TSHA.3.2

Sınıf defteri: TSHA.3.2 Türk-İslam devletlerinde aileye verilen değeri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çekirdek aile ve geniş aile kavramlarını gösterir; öğrencilerden hangisinin Türk-İslam devletlerinde daha yaygın olabileceğini tahmin etmelerini ister (E1.1). Bu derste aileye verilen değerin senaryoya dönüştürüleceği ve yeniden ifade edileceği duyurulur. Öğrencilerden kaynaklara bağlı kalmanın neden önemli olduğunu söylemeleri istenir (D6.1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler ders kitabındaki kaynakları inceleyerek aileye verilen değeri vakıf ve miras örnekleri üzerinden kısa bir senaryoya dönüştürür (KB2.14). Senaryolar yalnızca kaynaklardaki bilgilere bağlı kalınarak hazırlanır; canlandırmalarda tarihsel gerçekliği bozacak abartılı, eksik veya yanlış anlatımlardan kaçınılır (D6.1) (TSHA.3.2.b).

   TSHA.3.2
3. Uygulama20 dk

   Senaryo ve canlandırma çalışmalarının ardından öğrencilerden aileye verilen değeri özetleyen bir paragraf ya da diyalog yazmaları veya kısa bir konuşma yapmaları istenir (SDB2.1). Anlatımda bilgi, kaynaktaki anlam değiştirilmeden, nesnel ve doğru biçimde kendi cümleleriyle yeniden ifade edilir (TSHA.3.2.c). Öğrenci çalışmaları dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

   TSHA.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Birkaç öğrencinin paragraf, diyalog ya da konuşması sınıfta paylaşılır. Öğrencilerden Akran Değerlendirme Formu ile arkadaşlarının ifadelerinin nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyen nitelikte olup olmadığını değerlendirmeleri istenir (SDB2.2). Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir (TSHA.3.2.c).

   TSHA.3.2

Sınıf defteri: TSHA.3.2 Türk-İslam devletlerinde aileye verilen değeri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen Türk-İslam devletlerinde aileye verilen değeri kısaca anımsatarak dersin başlığını etkileşimli tahtaya yazar. Öğrencilere Cumhuriyet'in ilanından sonra aile yaşamında nelerin değişmiş olabileceği sorulur. Bu derste ailenin değişimine ilişkin merak edilen konuların belirleneceği ve soruların hazırlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere Cumhuriyet'in ilanından öncesine ve sonrasına ait aile yaşamını yansıtan, aile içi roller ile kadınların toplumdaki rolünü anlatan farklı metinler sunulur. Öğrenciler metinleri ikişerli okuyarak iki dönem arasında dikkatlerini çeken farkları defterlerine yazar ve en çok merak ettikleri konuyu belirler (TSHA.3.3.a).

   TSHA.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki fotoğraf ve resimler arasındaki farkları gözlemlemeleri ve bu görsellerden hareketle merak ettikleri konuları sınıfa ifade etmeleri istenir (E1.1; TSHA.3.3.a). Fikirler paylaşıldıktan sonra öğrencilerden Cumhuriyet'in ilanından sonraki düzenlemelerin aile yapısı üzerindeki etkileriyle ilgili sorular hazırlamaları istenir (E3.8, SDB2.3; TSHA.3.3.b).

   TSHA.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Hazırlanan sorulardan birkaçı gönüllü öğrencilerce okunur ve tahtada ortak bir soru listesi oluşturulur. Öğretmen soruların Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerle aile yapısı arasındaki ilişkiyi sorgulayıp sorgulamadığını Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrencilerden kendi sorularını bu ölçütlere göre gözden geçirmeleri istenir (TSHA.3.3.b).

   TSHA.3.3

Sınıf defteri: TSHA.3.3 Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerin aile yapısı…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, geçen derste Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerin aile yapısında yarattığı değişimlerin konuşulduğunu hatırlatır. Tahtada Medeni Kanun'la ilgili bir görsel gösterilir ve öğrencilerden görseli gözlemlemeleri istenir (OB4). Bu derste düzenlemelerin aile yapısı üzerindeki etkilerine ilişkin sorular sorulacağı ve kaynaklardan bilgi toplanacağı belirtilir.

   TSHA.3.3
2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere Türk Medeni Kanunu, kadınların siyasi hakları ve eğitimde fırsat eşitliğini kapsayan yazılı, görsel ve dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrenciler kaynaklara göz atarak bu düzenlemelerin aile yapısı üzerindeki etkilerine ilişkin en az bir soru yazar ve eşiyle paylaşır (KB2.8, TSHA.3.3.b).

   TSHA.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler yazdıkları sorulara yanıt bulmak için kaynaklardan bilgi toplar (KB2.6). Ulaştıkları bilgileri araştırma fişlerine 'kaynak adı' ve 'temel bulgu' başlıklarıyla yazar. Fişler, daha sonra rapor, tablo veya dijital ürün hazırlama sürecinde kullanılmak üzere saklanır (D3.1, OB2, TSHA.3.3.c).

   TSHA.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden araştırma fişlerindeki bir bulguyu kaynağıyla birlikte söylemeleri istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile fişlerde kaynak adı ve temel bulgunun yer alıp almadığını işaretler. Öğrencilerden akranlarının fişlerini Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirmeleri istenir (TSHA.3.3.c).

   TSHA.3.3

Sınıf defteri: TSHA.3.3 Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerin aile yapısı…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerin aile yapısına etkisini sorgulayan birkaç soruyu etkileşimli tahtada gösterir. Bugün bu sorulara yanıt olabilecek bilgilerin toplanacağı ve doğruluğunun değerlendirileceği açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler çiftler hâlinde ders kitabından ve etkileşimli tahtadaki kaynaktan, Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerin aile yapısı üzerindeki etkilerine ilişkin bilgileri bulur (KB2.6). Aynı konuda iki kaynaktan elde edilen bilgilerin benzerlik ve farklılıkları belirlenip sorgulanır (E3.8). Çiftler buldukları farklılıkları sınıfla paylaşır (TSHA.3.3.c).

   TSHA.3.3
3. Uygulama20 dk

   Gruplar, Medeni Kanun, kadınların seçme ve seçilme hakkı ve eğitimde eşitlik düzenlemelerinden birini seçer ve topladıkları bilgileri en az iki kaynakla karşılaştırır (OB1). Kaynakların güvenilirliği ve bilgilerin tutarlılığı sorgulanarak her bilginin doğruluk durumu belirlenir (KB2.8). Doğru bulunan, doğrulanamayan ve kaynaklar arasında farklı çıkan bilgiler tabloda ayrı sütunlarda gösterilir; gruplar bulgularını birbirine açıklar (SDB2.2) (TSHA.3.3.ç).

   TSHA.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar, doğruladıkları bir bilgiyi ve onu hangi kaynaklarla doğruladıklarını sınıfa kısaca açıklar. Öğretmen, bilgi doğrulama ölçütlerini özetler. Öğrenme kanıtı olarak Kontrol Listesi ile grupların kaynak karşılaştırma ve doğruluk değerlendirme çalışmaları işaretlenir; öğrenciler Grup Değerlendirme Formu'nu doldurur (TSHA.3.3.ç).

   TSHA.3.3

Sınıf defteri: TSHA.3.3 Cumhuriyet'in ilanından sonraki hukuki düzenlemelerin aile yapısı…; değerlendirme