1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: Demiryolu Altyapı Atölyesinde İş Güvenliği Dolu
- Ders
- Demiryolu Altyapısı ve Bakımı
- Sınıf
- 10. Sınıf
- Tema / Ünite
- Demiryolu Altyapı Atölyesinde İş Güvenliği
- Konu
- Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç
- Süre
- 9 ders saati (360 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Demiryolu altyapı atölyesinde iş güvenliğini sağlayabilme
Programlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
Demiryolu altyapı elemanlarının kontrol, bakım, onarım, yol projesi, metraj ve keşfini yapma
Diğer Derslerle İlişki MEB
Matematik, Fizik, Geometri, Coğrafya ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Kısa Cevaplı Sorular
- Bağlama Dayalı Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
Öğrenci performansını değerlendirmek amacıyla ders sürecinde yürütülen öğrenme-öğretme uygulamalarına dayalı ölçme ve değerlendirme araçlarından yararlanılabilir. Öğrencilerin demiryolu altyapısına ilişkin iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları, platform, tünel, köprü, geçit ve gabari düzenlemeleri, tahkimat uygulamaları, karla mücadele faaliyetleri, fizibilite ve etüt çalışmaları, aplikasyon uygulamaları, proje çizimleri ile metraj ve keşif işlemlerine yönelik kavramsal ve uygulamalı bilgileri; kavram haritaları, karşılaştırma tabloları ve bağlam temelli kısa cevaplı sorular aracılığıyla değerlendirilebilir. Ders kapsamında gerçekleştirilen uygulama ve grup çalışmalarında öğrencilerin analiz yapma, karşılaştırma, yorumlama ve sonuç çıkarma becerileri; dereceli puanlama anahtarı, gözlem formları veya kontrol listeleri aracılığıyla izlenebilir. Öğrencilerin öğrenme süreçlerini fark etmelerine katkı sağlamak amacıyla öz değerlendirme formları kullanılabilir. Gerektiğinde akran değerlendirme formları ile öğrencilerin iş birliği ve iletişim becerileri değerlendirilebilir.
Ön Değerlendirme Süreci Boş
Öğretmen tarafından doldurulacak
Köprü Kurma Boş
Öğretmen tarafından doldurulacak
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları MEB
- Derse Giriş35 dk
DEMİRYOLU ALTYAPI ATÖLYESİNDE İŞ GÜVENLİĞİ ünitesine giriş: Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
- Keşfetme110 dk
Demiryolu Altyapı Atölyesinde İş Güvenliği: Dersin girişinde öğretmen tarafından iş güvenliği kavramı, demiryolu altyapı atölyelerinde karşılaşılan riskler ve alınması gereken önlemler; görsel materyaller, iş kazalarına ait haber kupürleri ve demiryolu bakım sahalarından alınmış örnek fotoğraflar aracılığıyla tanıtılır. Öğrencilerin küçük gruplar hâlinde “Raylı sistemlerde iş güvenliği neden önemlidir?” sorusuna cevap aramaları ve elde ettikleri bulguları sınıf ortamında paylaşmaları sağlanır (E1.1, OB1, SDB2.1). Devamında öğretmen tarafından kişisel koruyucu donanımlar (baret, eldiven, reflektörlü yelek, iş ayakkabısı, iş gözlüğü vb.) tanıtılır, kullanım amaçları ve doğru kullanım esasları açıklanır. Devamında öğretmen tarafından demiryolu altyapı atölyelerinde kullanılan iş güvenliği levhaları tanıtılır. Öğretmen ayrıca kişisel koruyucu donanımların (baret, eldiven, reflektörlü yelek, iş ayakkabısı vb.) türlerini, kullanım amaçlarını ve yanlış kullanım durumlarını örneklerle açıklar. Öğrencilerden atölye ortamına uygun bir iş güvenliği levhası (ör. Baret Tak, Sigara İçilmez, Elektrik Tehlikesi vb.) tasarlamaları istenir, hazırlanan levhalar sınıfta sergilenir. Bu uygulama ile öğrencilerin hem iş güvenliği levhalarını tanımaları hem de güvenli çalışma ortamına yönelik çözüm üretmeleri sağlanır (OB4, KB2.4). Uygulamaya geçmeden önce öğrencilerden yapılacak işe uygun çalışma ortamını hazırlamaları istenir. Bu kapsamda öğrencilerin iş elbiselerini giymeleri, kişisel koruyucu donanımlarını (tulum, reflektörlü yelek, baret, eldiven, iş ayakkabısı vb.) eksiksiz şekilde hazırlamaları ve kullanmaları sağlanır. Böylece iş öncesi hazırlık bilinci kazandırılması ve güvenli bir öğrenme ortamı oluşturulması hedeflenir (E2.2, D16.3). Uygulama aşamasında öğretmen tarafından baret, eldiven, reflektörlü yelek, iş gözlüğü ve kulaklık gibi kişisel koruyucu donanımlar tanıtılır ve doğru kullanım şekilleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilerin sırayla bu koruyucuları doğru şekilde takarak basit bir iş adımı uygulamaları sağlanır. Öğretmen, koruyucuların doğru kullanımını gözlemleyerek eksik veya hatalı uygulamaları anında geri bildirimle düzeltir (E2.2, D16.3). Daha sonra çekiç, kürek, kazma, manivela, metre, kriko gibi demiryolu altyapısında kullanılan mekanik el aletleri tanıtılır. Öğretmen tarafından mekanik el aletlerinin doğru kullanım teknikleri uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin işin niteliğine uygun el aletini seçmeleri, aletleri doğru teknikle kullanmaları ve uygulama sonrası bakımını yapmaları sağlanır. Uygulama sonunda öğrencilerin kullanılan el aletlerinin temizlik, kontrol ve basit bakım işlemlerini yapmaları sağlanır (KB2.5, KB2.7). Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya örnek saha senaryoları üzerinden yanlış iş güvenliği uygulamaları (baret takmadan çalışma, uygunsuz el aleti kullanımı, eksik uyarı levhaları vb.) gösterilir. Öğrencilerden bu hataları tespit etmeleri, oluşabilecek riskleri analiz etmeleri ve çözüm önerileri geliştirmeleri istenir. Bu süreçte öğrencilerin iş güvenliği kontrol listesi oluşturmaları ve bunları uygulamaları sağlanır (KB3.1, SDB3.3, OB4). Ardından grup çalışmasıyla “Atölye İş Güvenliği Kontrol Listesi” hazırlanır. Grupların atölyenin farklı bölümlerini (alet dolapları, yangın tüpleri, zemin düzeni, uyarı levhaları vb.) kontrol etmeleri ve tespit ettikleri eksiklikleri raporlamaları sağlanır (OB2, SDB2.2, D3.2). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin bir demiryolu bakım atölyesi veya yakın bir istasyonu ziyaret etmeleri sağlanır. Bu ziyaret sırasında iş güvenliği levhaları, kişisel koruyucu donanımlar ve saha kurallarını gözlemlemeleri beklenir. Öğrencilerden gözlemlerini içeren bir saha gözlem raporu hazırlamaları ve sınıfta sunmaları istenir (KB2.2, OB1, SDB2.1). Dersin sonunda her grubun, ders sürecinde gerçekleştirilen tüm uygulamaları kapsayan “İş Güvenliği Değerlendirme Çalışması” hazırlaması sağlanır. Bu çalışma kapsamında öğrencilerden atölye, mekanik ve elektrik çalışmalarında karşılaşılan risk ve tehlikeleri belirlemeleri, bu risklere yönelik önleyici ve düzeltici tedbirler önermeleri, güvenli çalışma kurallarına uygun uygulama örnekleri sunmaları ve süreci yapılandırılmış rapor hâlinde sunmaları beklenir (D16.3, SDB2.1). Yapılan çalışmalar kontrol listesi, derecelendirme ölçeği ve dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilir; gerektiğinde akran ve grup değerlendirme formları ile süreç desteklenir. Platform ve Tüneller: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından altyapının tanımı, altyapıyı oluşturan elemanları ve altyapının görevlerini görseller eşliğinde tanıtılır. Daha sonra platform, yarma ve dolgu kavramları; animasyonlar, teknik çizimler ve maketler kullanılarak tanıtılır. Bu yapıların demiryolu altyapısındaki görevleri açıklanır. Öğrencilerin yaşadığı şehirlerinden platform veya tünel örneklerini araştırmaları ve sınıf ortamında sunmaları sağlanır (E1.1, OB1). Yarma teşkili konusuna geçildiğinde öğretmen, yarma çeşitlerini, yarma en kesitlerini ve en kesit çizim esaslarını açıklar. Yarma teşkilinin aşamaları öğretmen tarafından sıralı olarak açıklanır ve örnek uygulama gösterildikten sonra öğrencilerin talimatlara uygun şekilde yarma teşkili uygulamasını yapmaları sağlanır. Nivo ve teodolit ile ölçüm alma işlemi öğretmen tarafından gösterilir. Ardından öğrencilerin gruplar hâlinde nivo ve teodolit kullanarak örnek ölçümler yapmaları, bu ölçümlere göre yarma ve en kesit çizimlerini oluşturmaları sağlanır. Ölçüm sonuçları tabloya işlenir, zeminin cins ve yapısına göre uygun kazı yönteminin belirlenmesi ve alternatif çözüm önerilerinin geliştirilmesi sağlanır (E3.6, KB2.4, KB2.7, SDB2.2). Dolgu teşkili aşamasında öğretmen tarafından dolgu takviyesi, dolgu en kesiti, platform, zemin ve formasyon tabakaları açıklanır. Dolgu en kesitinin çizim yöntemi gösterilir. Uygulama sırasında öğrencilerin zemine uygun dolgu malzemelerini tespit etmeleri, dolgu en kesitini çizmeleri ve talimatlara uygun dolgu teşkili yapmaları sağlanır. Atölye ortamında maket üzerinde küçük ölçekli dolgu uygulamaları yaptırılır, farklı dolgu malzemelerinin dayanıklılıkları karşılaştırılır ve sonuçlar rapor hâline getirilir (KB2.5, D16.3). Tünel konusuna geçildiğinde öğretmen tarafından tünel çeşitleri, tünel elemanları, tünel en kesiti ve tünel gabarisi kavramları açıklanır. Tünellerde bakım usulleri ve alınması gereken koruma tedbirleri öğretmen tarafından sıralanır. Öğrencilerin maket, simülasyon veya işletme sahalarında tünel gabarisini ve gabarinin elemanlarını kontrol etmeleri sağlanır. Tünel içerisinde görülen deformasyonlar örnekler üzerinden gösterilir, öğrencilerin bu deformasyonları belirlemeleri ve tünel muayenelerini yapmaları sağlanır. Tünel muayenelerinde dikkat edilecek hususlar ve alınacak önlemler açıklanır. Tünel muayeneleri sırasında dikkat edilecek hususlar ve alınacak önlemler öğretmen tarafından uygulamalı olarak gösterilir, ardından öğrencilerin bu adımları uygulamaları sağlanır (KB2.2, OB1, SDB2.2). Bu süreçte öğrencilerin kullanılan ölçüm araçlarının (nivo, teodolit vb.) temizlik, ayar ve bakım işlemlerini yapmaları sağlanır. İş güvenliği kapsamında baret ve kişisel koruyucu donanımlar kullanılarak uygulamalar gerçekleştirilir, tünel içi acil durum senaryoları (heyelan, su sızıntısı, gaz kaçağı vb.) simülasyon ortamında canlandırılır. Öğrencilerin tehlikeleri analiz etmeleri ve çözüm planları geliştirmeleri sağlanır (E3.6, KB3.1, SDB3.3). Saha çalışmasında öğrencilerin bir platform veya tünelde ölçümler yapmaları, deformasyonları gözlemlemeleri ve rapor hazırlayıp sunmaları sağlanır (KB2.2, OB2, D3.2, KB2.4). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Köprüler: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından köprü ve menfez kavramları, çeşitleri ve demiryolu altyapısındaki görevleri görseller ve animasyonlar eşliğinde açıklanır. Köprü ve menfezlerin demiryolu altyapısındaki önemi açıklanır. Öğrencilerin yaşadıkları şehirlerde bulunan köprüleri araştırmaları, fotoğraflamaları ve sınıf ortamında sunmaları sağlanır (E1.1, OB1). Öğretmen, betonarme köprü elemanlarını ve kesit çizim esaslarını açıklar. Öğrencilerin betonarme köprü elemanlarının kesitlerini çizmeleri ve taramalarını yapmaları sağlanır. Böylece taşıyıcı elemanlar ve malzeme özelliklerinin kavranması desteklenir (OB4, KB2.6). Uygulama aşamasında öğrencilerin maket üzerinde köprü elemanlarını tanımaları sağlanır. Köprülerde mihver kontrolünün amacı açıklanır. Köprülerde mihver kontrolü öğretmen tarafından uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin köprü eksen doğruluğunu kontrol etmeleri ve ölçüm sonuçlarını tabloya işlemeleri sağlanır (KB2.4, OB4). Köprü ve menfezlerde yolun askıya alınması konusu ele alınır. Öğretmen tarafından yolun askıya alınmasının amacı, aşamaları ve iş güvenliği kuralları açıklanır. Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya işletme sahalarında öğrencilerin köprü ve menfezlerin bakım ve onarımlarında yolu iş güvenliği kurallarına uygun şekilde askıya almaları sağlanır (E2.2, D16.3, KB2.2). Devamında debuşe ve mecra temizliği, köprü ve menfez muayeneleri (umumi ve periyodik) açıklanır. Debuşe ve mecra temizliğinin önemi vurgulanır. Öğrencilerin grup hâlinde köprü ve menfezlerde debuşe ve mecra temizliği uygulamalarını yapmaları ve yapılan işlemleri rapor hâline getirmeleri sağlanır (KB2.2, OB1, SDB2.2). Köprü muayenesi konusuna geçildiğinde öğretmen tarafından umumi ve periyodik muayenenin nasıl yapıldığı gösterilir. Betonarme, çelik ve kagir köprüler ile menfezlerde gözle muayenede dikkat edilecek hususlar anlatılır. Öğrencilerin köprülere ait bakım programları hazırlamaları ve bu programları uygulamaya yönelik adımları planlamaları sağlanır. Öğrencilerin gözle muayene yapmaları, bulguları kayıt altına almaları amacıyla betonarme, çelik ve kagir köprüler ile menfezlerin gözle muayenelerini yapmaları; çatlak, paslanma, aşınma, deformasyon ve su sızıntısı gibi bulguları tespit ederek kayıt altına almaları sağlanır (KB2.2, OB1). Tabii afetler sonrası köprülerde yapılacak muayeneler örnekler üzerinden açıklanır. Öğrencilere köprü muayene modelleri tanıtılır. Öğrencilerin köprü muayene modellerini doldurmaları, bakım programı hazırlamaları ve uygulamaları sağlanır. Öğrencilerin tabii afet sonrası muayene raporları hazırlamaları sağlanır (KB2.4). Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye/işletme sahalarında “köprü hasarı” senaryoları (ayakta çatlak, tabliyede deformasyon, menfez tıkanıklığı vb.) incelenir. Öğrencilerin hasarları analiz etmeleri, bakım planı oluşturmaları ve çözüm önerileri geliştirmeleri sağlanır (SDB3.3, KB3.1). Öğretmen tarafından köprü bakım programının hazırlanma esasları açıklanır. Öğrencilerin köprü bakım programı hazırlamaları ve uygulanmasına yönelik adımları planlamaları sağlanır (KB2.7). Saha çalışmasında öğrencilerin bir köprü veya menfezde gözlem yapmaları, muayene ve temizlik çalışmalarını yerinde incelemeleri ve saha gözlem raporu hazırlamaları sağlanır (OB2, D3.2, SDB2.2, D16.3).
- Uygulama160 dk
Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Geçitler ve Gabariler: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından hemzemin geçit kavramı, çeşitleri ve kullanım amaçları görseller ve saha fotoğrafları eşliğinde tanıtılır. Hemzemin geçitlerin demiryolu güvenliği açısından önemi açıklanır. Öğrencilerin yaşadıkları bölgelerde bulunan hemzemin geçitleri araştırmaları, fotoğraflamaları ve sınıf ortamında paylaşmaları sağlanır (E1.1, OB1, SDB2.1). Devamında öğretmen tarafından hemzemin geçit çeşitleri açıklanır. Öğrencilerin yayalar, yük trenleri ve şehir içi ulaşım için uygun geçit türlerini belirlemeleri; gruplar hâlinde seçim gerekçelerini sunmaları sağlanır (SDB2.2). Atölye ortamında, maket üzerinde, simülasyon ortamında veya işletme sahalarında hemzemin geçit kaplamaları tanıtılır. Atölye ve saha ortamında hemzemin geçit kaplamaları, boden boşluğu ölçümü, bakım ve onarım uygulamaları yaptırılır. Bu amaçla öğrencilerin ahşap traversli ve raylı hemzemin geçit kaplamalarını uygulamaları sağlanır. Öğretmen tarafından ölçüm yöntemi uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin eş düzey (hemzemin) geçitlerde boden boşluklarının ölçümünü yapmaları, kontrol ve bakım işlemlerini gerçekleştirmeleri ve bulguları rapor hâline getirmeleri sağlanır (KB2.2, D16.3, D18.3). Devamında öğrencilerden hemzemin geçit tesisinde aranacak şartları listelemeleri istenir. Hazırlanan listelerin görsel örneklerle desteklenerek sınıf ortamında sunulması ve tartışılması sağlanır. Uygulama aşamasında öğrencilerin hemzemin geçitlerin gözle muayenesini yapmaları sağlanır. Çatlaklar, bozulmalar, kaplama durumları, bariyer sistemleri incelenir. Öğrencilerin gözlem sonuçlarını raporlamaları sağlanır. Ardından gruplar hâlinde hemzemin geçit bakım işlemlerinin (temizlik, kaplama onarımı, bariyer kontrolü) uygulanması sağlanır (E2.2, KB2.2, D16.3, D18.3, SDB2.2). Farklı geçit türlerine yönelik senaryolar ele alınır. Öğrencilerin şehir içi yaya geçitleri ve yük trenleri için güvenlik, kaplama ve bariyer çözümleri geliştirmeleri sağlanır (KB3.1, SDB2.2). Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye/işletme sahalarında hemzemin geçitlerde bariyer arızaları canlandırılır. Öğrencilerin bu senaryolarda doğru müdahale adımlarını sıralamaları, risk analizi yapmaları ve çözüm planı geliştirmeleri sağlanır (E3.6, KB3.1, SDB3.3, KB2.2). Gabari konusuna geçildiğinde öğretmen tarafından tünel, yük, yapı, taşıt ve kinematik gabari kavramları şemalar üzerinden açıklanır. Öğretmen tarafından gabari ölçüm yöntemi uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin gabari ölçümlerini yapmaları ve sonuçları tabloya işlemeleri sağlanır. Öğrencilerin yükleme gabarisini görsellerle destekleyerek sunmaları, yükleme sırasında oluşabilecek riskleri örneklerle açıklamaları sağlanır. Saha çalışması, atölye uygulaması veya simülasyon ortamında öğrencilerin yolcu peronları ve rampalarını denetlemeleri, peron rampa ölçülerini kontrol etmeleri, yük rampasının uygunluğunu ölçmeleri sağlanır. Aynı çalışmada tünel, yük, yapı ve taşıt gabarilerinin kontrol edilmesi ve gözlem formlarının doldurulması sağlanır (OB2, D3.2, SDB2.2). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Demiryolunda Tahkimat: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından dolgu ve yarmalarda tahkimat ihtiyacı, su problemleri ve heyelan riskleri açıklanır. Dolgu ve yarmalarda kültürel tahkimat uygulamasının önemi ve çeşitleri açıklanır. Öğrencilerin küçük gruplara ayrılarak “Neden tahkimata ihtiyaç vardır?” sorusuna cevap aramaları ve sonuçlarını sınıfta sunmaları beklenir (E1.1, OB1, SDB2.1). Daha sonra dolgu ve yarmalarda kullanılan kültürel tahkimat çeşitleri maketlerle, görsellerle veya simülasyon ortamında gösterilir. Öğrencilerden zeminin yapısına uygun tahkimat çeşidini tespit etmeleri ve küçük ölçekli uygulamalar yapmaları sağlanır (E2.2, KB2.4). Atölye çalışmasında öğrencilerden hendek ve platform drenleri ve gabyoni uygulamaları yapmaları istenir. Öğretmen tarafından hendek açma ve drenaj uygulamaları gösterildikten sonra öğrencilerin drenaj borusu yerleştirme ve üst örtü malzemesi serme işlemlerini gerçekleştirmeleri sağlanır. Ardından öğrenciler maket zemin üzerinde kurutma drenleri açar, drenaj borusu ve filtre malzemesi yerleştirir. Bu süreçte iş güvenliği önlemlerinin (baret, reflektörlü yelek, kazı açısına dikkat etme) titizlikle uygulanması sağlanır (E2.2, D16.3, KB2.2, D18.2). Tahkimat uygulamalarında öğrencilere gabyoni kafesleri tanıtılır, küçük gruplar hâlinde öğrencilerin gabyoni kafeslerini taşlarla doldurmaları ve basit bir gabyon istinat duvarı örneği oluşturmaları sağlanır. Böylece taş dolgu ile zemin güçlendirmeyi deneyimleyerek öğrenmeleri desteklenir. Dersin ilerleyen kısmında öğrenciler, dolgu alanlarında zemin kaymalarını önlemek için gerekli işlemleri uygular; geotekstil malzeme serme, drenaj kanalı açma ve istinat yapısı güçlendirme adımlarını grup çalışmasıyla gerçekleştirmeleri beklenir. Her grubun kendi uygulamasını rapor hâline getirmesi sağlanır (KB3.1, SDB2.2, OB2, D3.2). Heyelan ve şev kaymalarına karşı alınacak tedbirler sınıf ortamında tartışılır, öğrencilerin farklı zemin türlerine göre çözüm önerileri geliştirmelerine yönelik durum analizi yöntemi kullanılır. Ardından yarma taraması uygulaması yapılır; taş düşmelerine karşı güvenlik önlemleri hatırlatılır ve tarama işlemi uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilerin “Yarma Taraması Gözlem Formu”nu doldurmaları, gördükleri riskleri ve alınması gereken önlemleri kayıt altına almaları sağlanır (KB2.2, OB1, D3.2, KB2.18). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin demiryolu hattındaki dolgu ve yarma bölgelerine götürülmesi veya simülasyon ortamında canlandırma yapmaları sağlanır. Bu alanlarda tahkimat örnekleri, drenaj sistemleri ve heyelan izlerinin gözlemlenmesi beklenir (OB1, D3.2, KB2.18). Öğrencilerin yaptıkları gözlemleri saha gözlem formu kullanarak kayıt altına almaları, elde ettikleri verileri raporlaştırmaları ve sınıf ortamında sunmaları sağlanır (SDB3.3, KB2.7). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Karla Mücadele: Dersin başında öğretmen, demiryolu altyapısında donmanın, buzlanmanın ve karın yol, makas ve sinyal ekipmanları üzerindeki etkilerini; makas ısıtıcıları, tuzlama ve mekanik temizlik yöntemleri üzerinden örneklerle açıklar (OB1, E1.1). Öğrencilere kış aylarında raylı sistemlerde karşılaşılan sorunlar fotoğraf ve videolarla tanıtılır. İstasyonlardaki kardan temizlenmesi önemli olan tesisler sıralanır ve alınacak önlemler açıklanır. Öğretmen, öğrencilerin kendi şehirlerinde kar nedeniyle yaşanan ulaşım sorunlarını inceleyebilmelerini sağlar. Şehirde kar yağışı bulunmaması durumunda ise benzer iklim koşullarına sahip bölgelerdeki uygulamaları video kayıtları, dijital içerikler ve yapay zekâ destekli simülasyonlar aracılığıyla analiz etmelerine rehberlik eder ve bu örnekler üzerinden sınıf içi değerlendirme yapılmasını sağlar (E1.1, OB1, SDB2.1, KB2.7). Öğretmen tarafından kar temizleme programları, kar temizleme ekipleri ve ekiplerin sahip olması gereken donanımları açıklanır. Öğretmen, kar temizleme programının hazırlanma adımlarını açıklar; gruplar hâlinde öğrencilerin öncelikli temizlenecek bölgeleri, görevlendirilecek ekipleri ve kullanılacak donanımları içeren bir “karla mücadele planı” hazırlamaları sağlanır (E2.2, KB3.1, SDB2.2). Atölye ortamında öğretmen tarafından seyyar kar siperi çeşitleri ve özellikleri açıklanır. Maket raylar üzerinde seyyar kar siperi montajı uygulamalı olarak gösterilir ve öğrencilerin montaj işlemini yapmaları sağlanır. Kar temizleme aletleri ve makineleri tanıtılarak bu ekipmanların bakım ve çalışmaya hazır hâle getirilme işlemleri öğretmen rehberliğinde yaptırılır. Öğretmen tarafından kar temizleme makinelerinin bakım adımları uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin bakım işlemlerini gerçekleştirmeleri sağlanır. Öğretmen; makaslar, yön değiştirme tesisleri, yolcu peronları ve limit taşlarında kar temizleme uygulamalarını gösterir ve ana hat üzerinde karla mücadele tatbikatları yaptırır. Bu kapsamda öğrencilerin ana hat, makaslar, yön değiştirme tesisleri, yolcu peronları ve limit taşlarının kardan temizlenmesi, kar temizleme makinelerinin bakımı ve işçi gücüyle yolun kardan temizlenmesi uygulamalarını gerçekleştirmeleri sağlanır. Ayrıca usulüne uygun telgraf çekme ve acil durum senaryoları, uygulamalı olarak yaptırılır. Tüm uygulamalar süresince iş güvenliği ve işçi sağlığı kuralları öğretmen tarafından açıklanır ve uygulamalar sırasında bu kurallara uyum gözlemlenir (E2.2, D16.3, KB2.2, SDB2.2). Öğretmen “kar altında kalan tren” senaryosunu anlatır ve trenin kurtarılması için uygulanabilecek yöntemleri (lokomotif desteği, kar kürer makinesi, manuel temizlik vb.) açıklar. Öğrencilerin uygun yöntemi seçerek çözüm planı oluşturmaları sağlanır. Karın engellerin önünde ve arkasında toplanma şekilleri ile karla kapanma tehlikesi olan imla ve yarmalar öğretmen tarafından açıklanır. Bu alanlarda alınacak önlemler öğretmen rehberliğinde belirletilir ve raporlaştırılması sağlanır (D16.3, KB2.18). Simülasyon ortamında veya uygun atölye ve işletme sahalarında yoğun kar yağışı, buzlanma ve makas donması senaryoları öğretmen tarafından canlandırılır. Bu durumlarda alınacak önlemler ve acil durum planları öğretmen rehberliğinde hazırlatılır (E3.6, KB2.4, SDB3.3). Kar mevsiminde hattın kapanma riski senaryosu verilerek, öğrencilerin usulüne uygun telgraf çekmeleri sağlanır. Öğretmen, işçi gücüyle yolun kardan temizlenmesi uygulamasını yaptırır ve bu uygulama sırasında iş güvenliği önlemlerinin alınmasını sağlar. Donmalara karşı alınacak tedbirler (makas ısıtıcıları, tuzlama, vb.) öğretmen tarafından açıklanır ve uygulama örnekleri gösterilir. Öğrencilere kış mevsiminde hattın kapanma riski bulunan bir senaryo verilir. Öğrenciler bu senaryoya uygun olarak donmaya karşı alınacak tedbirleri belirler, makas ve hat bazlı “Karla Mücadele Tedbir Kontrol Listesi” hazırlar (KB2.18, KB3.1, SDB3.3). Saha gezisi kapsamında öğrencilerin kış aylarında bir istasyona götürülmesi sağlanır. Burada kar temizleme çalışmalarını, kullanılan makineleri ve ekiplerin koordinasyonunu gözlemlemeleri beklenir. Öğrencilerin “Karla Mücadele Gözlem Raporu” hazırlamaları ve sınıfta sunmaları sağlanır (OB2, D3.2, D16.3, KB2.7). Yapılan çalışmalar; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Fizibilite ve Demiryolu Etüdü: Dersin başında öğretmen, fizibilite kavramını ve bu kavramın demiryolu projelerindeki önemini açıklar. Maliyet, arazi durumu, çevresel koşullar ve işletme gereksinimleri üzerinden temel fizibilite unsurlarını örnekler, görseller, örnek projeler ve demiryolu sektörlerinin raporları üzerinden açıklar. Yollar sınıflandırılır, yol geometrisinin seçimi işlemleri açıklanır. Yol enkesit elemanları öğretmen tarafından sıralanır. Öğrencilerin küçük gruplara ayrılarak hızlı tren, metro, banliyö hattı gibi farklı ulaşım projelerine ait fizibilite raporlarını incelemeleri, raporların avantaj-dezavantaj yönlerini tartışmaları ve sınıfta sunmaları beklenir (E1.1, OB1, KB2.6). Öğrencilerden kendi şehirlerinde yapılmış bir demiryolu hattını araştırmaları ve avantaj-dezavantaj analizi yaparak sonuçları yazılı rapora dönüştürmeleri istenir (KB2.7, SDB2.1). Dersin ilerleyen aşamasında öğrencilere yol geometrisinin seçilmesi, yol en kesit elemanlarının belirlenmesi ve proje hızının tespiti anlatılır. Gruplar hâlinde öğrencilerin güzergâhın yol geometrisini seçmeleri ve yolun en kesit elemanlarını belirlemeleri sağlanır. Daha sonra öğrencilerden aliyman ve kurp tespiti yapmaları istenir; proje kotlarını hesaplamaları, proje üzerindeki açıları okumaları ve çizimlere işlemeleri beklenir (OB2, KB2.4). Uygulamalarda öğrencilerin harita okuma becerilerini geliştirmeleri hedeflenir. Fizibilite için harita okumaları yaptırılır. Ardından öğrencilerden kroki çizmeleri, röperleme yapmaları ve röper krokilerini düzenlemeleri beklenir. Nokta tesisleri yapılarak kuzey istikametinin belirlenmesi sağlanır. Öğrencilerin grup çalışmasıyla poligon noktalarının koordinatlarını hesaplamaları ve sonuçları tabloya işlemeleri sağlanır (KB2.2, OB2). Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya işletme sahalarında öğrencilere “yanlış güzergâh seçimi” senaryoları verilir; örneğin hattın heyelan bölgesinden geçirilmesi veya eğimin aşırı yüksek olması gibi durumlar kurgulanır. Bu kapsamda öğrencilerin fizibilite raporu hazırlamaları, yanlış güzergâh senaryolarını analiz ederek çözüm planı geliştirmeleri ve saha çalışmasıyla güzergâh belirleme ölçümlerini yaparak raporlaştırmaları sağlanır. Grupların bu hataları tespit etmeleri, düzeltme önerileri geliştirmeleri ve çözüm planlarını sınıfta sunmaları beklenir (KB3.1, E3.6, SDB2.1, SDB2.2). Uygulamanın ilerleyen aşamalarında öğrenciler yolun eğimine göre pergel açıklığını hesaplar. Ardından pergel açıklığını değiştirmeden tesviye eğrileri üzerinde kestiği yerleri işaretleyerek sıfır poligonunu çizer, işaretlenen noktaları birleştirerek kesin güzergâhı belirlemeleri ve sıfır poligonundan faydalanarak kesin güzergâh çizimini tamamlamaları sağlanır. Öğrenciler ayrıca yatay kurp hesabı ve çizimini yapar, kilometre ve siyah kot hesaplarını gerçekleştirmeleri beklenir (E2.2, KB2.4, D16.3). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin belirlenmiş bir güzergâha çıkarılması sağlanır. Burada poligon noktalarını belirlemeleri, röper krokileri hazırlamaları ve ölçüm yapmaları beklenir. Elde edilen verilerden sıfır poligonunu çizmeleri, kesin güzergâhı oluşturmaları ve ölçüm sonuçlarını raporlaştırmaları sağlanır (D3.2, SDB3.3, D16.3). Yapılan çalışmalar; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Demiryolu Aplikasyonu: Dersin başlangıcında öğrencilere aplikasyon kavramı, bu kavramın demiryolu projelerindeki önemi anlatılır ve kullanılan cihazlar (teodolit, nivo, total station) tanıtılır. Öğrencilerden basit aplikasyon örnekleri yapmaları istenir, örneğin okul bahçesinde belirlenen doğruların işaretlenmesiyle konuya giriş yapmaları sağlanır (E1.1, OB1, KB2.2). Ardından proje üzerinde aliyman noktaları belirlenir, öğrencilerin poligonlardan yararlanarak aliyman doğrultusunu tespit etmeleri ve araziye aplikasyon yapmaları sağlanır. Gruplar hâlinde çalışarak kesişen aliyman noktalarını işaretlemeleri, kazık çakmaları, some noktalarının aplikasyonunu yapmaları ve bu noktaları krokiye işlemeleri beklenir. Öğrencilerin ayrıca poligon noktalarına numara vererek kayıt altına almaları ve sonuçlarını tabloya dönüştürmeleri sağlanır (OB2, KB2.4, SDB2.2). Kurp aplikasyonu aşamasında öğrencilerden kurp elemanlarını tespit etmeleri ve hesaplamaları istenir. Some noktasına aleti kurarak tanjant orijin ve tanjant final noktalarını belirlemeleri, yay kazıklarını çakmaları beklenir. Kurp ana ve ara noktalarının aplikasyonunu yaparak arazide işaretlemeleri sağlanır. Öğretmen, kurp uygulamalarında karşılaşılabilecek özel durumları (dar kurplar, çift kurplar vb.) örneklerle açıklar ve aplikasyon hattının sigortalanması uygulamasını gösterir (KB2.7, D3.2). Atölye ortamında maket ray hattı üzerinde aplikasyon uygulamaları yaptırılır. Öğrencilerin tanjant noktalarını belirlemeleri, yay kazıklarını çakmaları ve en kesit nivelmanını uygulamaları sağlanır (E2.2, D16.3, KB2.2). Öğrencilerin hesaplama sonuçlarını tabloya işlemeleri, farklı grupların verileriyle karşılaştırmaları ve hataları değerlendirmeleri sağlanır (KB2.7). Nivelman çalışmalarında öğrenciler boy kesit nivelmanı yapar. Ardından öğrencilerin kot hesaplarını çıkarmaları, en kesit noktalarını belirlemeleri beklenir. Yol ekseninde yükseklikleri ölçülecek noktaları kazıklarla tespit etmeleri, numaralandırmaları, mira okumaları yapmaları ve mira tutulan noktaların eksene olan uzaklıklarını ölçmeleri sağlanır. Ardından bu verilerle en kesit nivelmanı ve hesabını yapmaları, sonuçlardan yükseklik hesaplarını çıkarmaları beklenir (E2.2, D12.3, KB2.4). Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya işletme sahalarında öğrencilere “yanlış aplikasyon uygulamaları” senaryoları sunulur. Hatalı kot ölçümü, yanlış kurp elemanı hesabı veya aliyman doğrultusunda kayma gibi durumlar örneklenir. Öğrencilerin bu hataları tespit etmeleri, düzeltme adımlarını uygulamaları ve rapor hazırlamaları beklenir (E3.6, KB3.1, SDB3.3). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin bir demiryolu şantiyesine götürülmesi sağlanır. Burada mühendis ve teknisyenlerin yaptığı aplikasyon sürecini gözlemlemeleri beklenir. Öğrencilerin some noktalarının belirlenmesini, kurp aplikasyonunu ve nivelman ölçümlerini izleyerek uygulamalı gözlem raporu hazırlamaları sağlanır (OB1, D3.1, D16.3). Yapılan çalışmalar; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir Demiryolu Projesi: Dersin başında öğretmen demiryolu projelerinde yol boy kesit çiziminin önemi, kullanım amacı ve çizim tekniklerini görseller ve örnek projeler üzerinden açıklar. Boy kesit çiziminin çizim kuralları, ölçek seçimi ve dikkat edilmesi gereken hususlar öğretmen tarafından anlatılır. Öğrencilerin basit boy kesit çizim örnekleri yapmaları sağlanır (E1.1, OB1). Öğretmen, boy kesit üzerinde kırmızı hat çalışmasını ve kırmızı hattın projedeki işlevini açıklar. Ardından öğrencilerin boy kesit çizimleri üzerinde kırmızı hat çalışması yapmaları ve düşey kurplarda kırmızı kot hesaplarını dikkatli bir şekilde gerçekleştirmeleri sağlanır (KB2.4). Devamında öğretmen; arazi en kesiti çizimini, en kesit alma mantığını ve çizim esaslarını açıklar. Öğrencilerin en kesit çizimlerini özenli bir şekilde yapmaları ve arazi ölçümlerinden elde edilen verileri tabloya aktarmaları sağlanır. Bu verilerin çizimlere doğru biçimde aktarılması yaptırılır. Öğretmen tarafından aplikasyon planı çiziminin amacı, içeriği ve çizim kuralları açıklanır. Öğrencilerin aplikasyon planı üzerinde yol ekseni, kurplar, kesit noktaları ve kırmızı hattı detaylı biçimde göstererek çizim yapmaları sağlanır (OB4, KB2.7). Kesit çizimleri tamamlandıktan sonra öğretmen, en kesit alan hesabını ve bu hesapların projedeki önemini açıklar. Cross yöntemi, klasik cross yöntemi ve basit cross yöntemi öğretmen tarafından adım adım anlatılır. Öğrencilerin bu yöntemlerle alan hesaplarını yapmaları sağlanır. Elde edilen sonuçların karşılaştırılması ve hata kaynaklarının belirlenmesi sağlanır (E2.2, KB2.7, KB3.1). Öğretmen; alan diyagramının ne olduğu, nasıl çizildiği ve hangi amaçla kullanıldığı konularını açıklar. Öğrencilerin hesaplanmış en kesit alanlarını kullanarak alan diyagramlarını hassasiyetle çizmeleri sağlanır. Dersin ilerleyen bölümünde öğretmen; hacim hesabı kavramını, ortalama alan yöntemi ve tatbik mesafe yöntemini ayrıntılı olarak açıklar. Öğrencilerin her iki yöntemle hacim hesaplarını yapmaları, sonuçları tabloya işlemeleri ve karşılaştırmaları sağlanır (KB2.7, OB2, SDB2.1). Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında yanlış kot hesabı, hatalı alan ölçümü ve hacim hesabı senaryoları öğretmen tarafından örneklenir. Öğrencilerin bu hataları tespit etmeleri, doğru hesaplama yöntemlerini uygulamaları ve rapor hazırlayıp sunmaları sağlanır (E3.6, SDB3.3). Saha çalışması yapılabildiği durumlarda öğretmen rehberliğinde bir şantiye veya proje ofisi ziyareti sağlanabilir. Öğrencilerin gerçek boy kesit, en kesit ve aplikasyon planlarını incelemeleri, gözlem raporları hazırlamaları ve sınıfta sunmaları sağlanır (KB2.2, OB1, D3.2, SDB2.2, D16.3). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Kazı Metrajı ve Keşfi: Dersin başlangıcında öğretmen; metraj ve keşif kavramlarının tanımını, raylı sistem projelerindeki önemini, kullanım alanlarını ve yapım kurallarını görseller ve örnek projeler üzerinden açıklar. Metraj ve keşif çeşitleri örnekler üzerinden ele alınır. İnşaat projelerinden alınmış gerçek metraj cetvelleri ve keşif dosyaları sınıfa getirilir. Öğrencilerden bu belgeleri inceleyerek metraj ve keşif süreçlerine ilişkin açık uçlu ve kısa cevaplı sorular oluşturmaları istenir. Oluşturulan sorular sınıf ortamında öğrenciler tarafından cevaplanır, farklı yaklaşımlar karşılaştırılır ve soru cevap temelli sınıf içi tartışma yürütülür (E1.1, OB1, KB2.6). Öğretmen; birim fiyatların tanımını, önemini ve çeşitlerini, ayrıca birim fiyat elemanlarını ve birim fiyat cetvellerinin yapısını açıklar. Birim fiyatların hesaplanmasında dikkat edilmesi gereken hususlar öğretmen tarafından anlatılır. Öğrencilerin farklı kazı türleri için birim fiyat tabloları hazırlamaları ve sonuçları sınıfta paylaşmaları sağlanır (KB2.7, SDB2.1). Uygulama aşamasında öğretmen, serbest kazı metrajı ve serbest kazı keşfinin nasıl yapıldığını adım adım açıklar. Öğrencilerin maket veya saha ölçümlerinden elde ettikleri verilerle kurallarına uygun serbest kazı metrajı yapmaları, ölçümleri tabloya aktarmaları ve metraj cetveli oluşturmaları sağlanır. Aynı veriler kullanılarak öğrencilerin serbest kazı keşfi hazırlamaları ve keşif cetvellerini eksiksiz doldurmaları sağlanır (KB2.4, D16.3). Devamında öğretmen; derin kazı metrajının tanımını, uygulama esaslarını ve ölçüm yöntemlerini açıklar. Derin kazı keşfinin hazırlanma süreci öğretmen tarafından anlatılır. Öğrencilerin kazı derinliğine uygun ölçümler alarak derin kazı metrajı ve keşfi yapmaları, birim fiyatlarla ilişkilendirmeleri ve rapor hazırlayıp sunmaları sağlanır. Metraj uygulamaları sırasında öğretmen, iş sağlığı ve güvenliği kurallarını açıklar ve uygulamalar sırasında bu kurallara uyulmasını sağlar. Öğrencilerin ölçüm hassasiyetine dikkat etmeleri, sonuçları grup içinde karşılaştırmaları ve farkları tartışmaları sağlanır. Öğretmen tarafından hazırlanan tablo ve raporlar incelenerek eksiklerin geri bildirim yoluyla düzeltilmesi sağlanır. Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında hatalı metraj hesaplama, yanlış ölçüm alma veya hatalı birim fiyat seçimi senaryoları öğretmen tarafından örneklenir. Öğrencilerin bu hataları tespit etmeleri, doğru hesaplama yöntemlerini uygulamaları ve sonuçları rapor hâline getirmeleri sağlanır (E3.6, KB3.1, SDB3.3). Saha çalışması yapılabildiği durumlarda öğretmen rehberliğinde bir demiryolu şantiyesi ziyareti sağlanabilir. Öğrencilerin kazı çalışmalarını gözlemlemeleri, ölçüm yöntemleri hakkında bilgi almaları ve saha gözlem formlarını doldurmaları sağlanır. Gözlemlere ilişkin grup çalışması şeklinde rapor hazırlanarak sınıfta sunulması sağlanır (KB2.2, OB1, D3.2, SDB2.2). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Demiryolu Altyapı Elemanlarının Metraj ve Keşfi: Dersin başlangıcında öğretmen; demiryolunda istinat duvarları ve menfezlerin metraj ve keşif çalışmalarının tanımını, amacını ve altyapı güvenliği ile maliyet kontrolü açısından önemini açıklar. İstinat duvarı ve menfez metraj-keşif çalışmalarında kullanılan ölçüm yöntemleri, hesaplama basamakları ve keşif cetvellerinde uyulması gereken kurallar örnek tablolar üzerinden anlatılır (OB1, E1.1, KB2.6). Öğretmen tarafından taş istinat duvarı metrajı ve keşfinin tanımı, kapsamı ve hesaplama esasları açıklanır. Öğrencilerin verilen ölçü ve çizimler doğrultusunda taş istinat duvarı metrajını hassasiyetle yapmaları, hacim ve miktar hesaplarını metraj cetvellerine doğru şekilde işlemeleri sağlanır. Devamında öğrencilerin taş istinat duvarı keşfini kurallarına uygun biçimde hazırlamaları ve cetvellerin kontrolünü yapmaları sağlanır (KB2.4). Sonraki aşamada öğretmen; betonarme istinat duvarı metrajı ve keşfinin tanımını, taş istinat duvarlarından farklarını ve beton, kalıp ile donatı hesaplama esaslarını açıklar. Öğrencilerin betonarme istinat duvarı metrajını hassasiyetle yapmaları, ardından betonarme istinat duvarı keşfini kurallarına uygun biçimde hazırlamaları sağlanır. Grupların hazırladıkları cetvelleri karşılaştırmaları, hatalı keşifleri tespit etmeleri ve düzeltmeleri sağlanır (KB2.7, KB3.1). Devamında öğretmen; demiryolunda menfez metrajı ve keşfinin tanımını, menfez türlerini, ölçüm noktalarını ve hesaplama esaslarını açıklar. Öğrencilerin menfez metrajını hassasiyetle yapmaları, menfez keşfini kurallarına uygun biçimde hazırlamaları ve sonuçları tablo hâlinde raporlamaları sağlanır (KB2.4, KB2.6). Uygulamanın ilerleyen bölümünde imkânlar elverdiği takdirde saha çalışması sağlanabilir. Öğrencilerin menfez ve istinat duvarlarında ölçüm almaları, elde edilen verilerle taş istinat duvarı, betonarme istinat duvarı ve menfez metraj-keşif hesaplarını yeniden yapmaları sağlanır. Ölçüm sonuçları ile proje çizimleri karşılaştırılarak farkların analiz edilmesi sağlanır (SDB2.1, SDB2.2, OB2). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir.
- Sonuçlandırma55 dk
Öğrencilerin "d) İşin niteliğine uygun şekilde el aletlerini kullanması sağlanır" düzeyine ulaşması gözlenir; kısa Cevaplı Sorular ile değerlendirilir.
Sınıf defteri: Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç; değerlendirme
Derse Giriş 35 dk
DEMİRYOLU ALTYAPI ATÖLYESİNDE İŞ GÜVENLİĞİ ünitesine giriş: Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
Keşfetme 110 dk
Demiryolu Altyapı Atölyesinde İş Güvenliği: Dersin girişinde öğretmen tarafından iş güvenliği kavramı, demiryolu altyapı atölyelerinde karşılaşılan riskler ve alınması gereken önlemler; görsel materyaller, iş kazalarına ait haber kupürleri ve demiryolu bakım sahalarından alınmış örnek fotoğraflar aracılığıyla tanıtılır. Öğrencilerin küçük gruplar hâlinde “Raylı sistemlerde iş güvenliği neden önemlidir?” sorusuna cevap aramaları ve elde ettikleri bulguları sınıf ortamında paylaşmaları sağlanır (E1.1, OB1, SDB2.1). Devamında öğretmen tarafından kişisel koruyucu donanımlar (baret, eldiven, reflektörlü yelek, iş ayakkabısı, iş gözlüğü vb.) tanıtılır, kullanım amaçları ve doğru kullanım esasları açıklanır. Devamında öğretmen tarafından demiryolu altyapı atölyelerinde kullanılan iş güvenliği levhaları tanıtılır. Öğretmen ayrıca kişisel koruyucu donanımların (baret, eldiven, reflektörlü yelek, iş ayakkabısı vb.) türlerini, kullanım amaçlarını ve yanlış kullanım durumlarını örneklerle açıklar. Öğrencilerden atölye ortamına uygun bir iş güvenliği levhası (ör. Baret Tak, Sigara İçilmez, Elektrik Tehlikesi vb.) tasarlamaları istenir, hazırlanan levhalar sınıfta sergilenir. Bu uygulama ile öğrencilerin hem iş güvenliği levhalarını tanımaları hem de güvenli çalışma ortamına yönelik çözüm üretmeleri sağlanır (OB4, KB2.4). Uygulamaya geçmeden önce öğrencilerden yapılacak işe uygun çalışma ortamını hazırlamaları istenir. Bu kapsamda öğrencilerin iş elbiselerini giymeleri, kişisel koruyucu donanımlarını (tulum, reflektörlü yelek, baret, eldiven, iş ayakkabısı vb.) eksiksiz şekilde hazırlamaları ve kullanmaları sağlanır. Böylece iş öncesi hazırlık bilinci kazandırılması ve güvenli bir öğrenme ortamı oluşturulması hedeflenir (E2.2, D16.3). Uygulama aşamasında öğretmen tarafından baret, eldiven, reflektörlü yelek, iş gözlüğü ve kulaklık gibi kişisel koruyucu donanımlar tanıtılır ve doğru kullanım şekilleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilerin sırayla bu koruyucuları doğru şekilde takarak basit bir iş adımı uygulamaları sağlanır. Öğretmen, koruyucuların doğru kullanımını gözlemleyerek eksik veya hatalı uygulamaları anında geri bildirimle düzeltir (E2.2, D16.3). Daha sonra çekiç, kürek, kazma, manivela, metre, kriko gibi demiryolu altyapısında kullanılan mekanik el aletleri tanıtılır. Öğretmen tarafından mekanik el aletlerinin doğru kullanım teknikleri uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin işin niteliğine uygun el aletini seçmeleri, aletleri doğru teknikle kullanmaları ve uygulama sonrası bakımını yapmaları sağlanır. Uygulama sonunda öğrencilerin kullanılan el aletlerinin temizlik, kontrol ve basit bakım işlemlerini yapmaları sağlanır (KB2.5, KB2.7). Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya örnek saha senaryoları üzerinden yanlış iş güvenliği uygulamaları (baret takmadan çalışma, uygunsuz el aleti kullanımı, eksik uyarı levhaları vb.) gösterilir. Öğrencilerden bu hataları tespit etmeleri, oluşabilecek riskleri analiz etmeleri ve çözüm önerileri geliştirmeleri istenir. Bu süreçte öğrencilerin iş güvenliği kontrol listesi oluşturmaları ve bunları uygulamaları sağlanır (KB3.1, SDB3.3, OB4). Ardından grup çalışmasıyla “Atölye İş Güvenliği Kontrol Listesi” hazırlanır. Grupların atölyenin farklı bölümlerini (alet dolapları, yangın tüpleri, zemin düzeni, uyarı levhaları vb.) kontrol etmeleri ve tespit ettikleri eksiklikleri raporlamaları sağlanır (OB2, SDB2.2, D3.2). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin bir demiryolu bakım atölyesi veya yakın bir istasyonu ziyaret etmeleri sağlanır. Bu ziyaret sırasında iş güvenliği levhaları, kişisel koruyucu donanımlar ve saha kurallarını gözlemlemeleri beklenir. Öğrencilerden gözlemlerini içeren bir saha gözlem raporu hazırlamaları ve sınıfta sunmaları istenir (KB2.2, OB1, SDB2.1). Dersin sonunda her grubun, ders sürecinde gerçekleştirilen tüm uygulamaları kapsayan “İş Güvenliği Değerlendirme Çalışması” hazırlaması sağlanır. Bu çalışma kapsamında öğrencilerden atölye, mekanik ve elektrik çalışmalarında karşılaşılan risk ve tehlikeleri belirlemeleri, bu risklere yönelik önleyici ve düzeltici tedbirler önermeleri, güvenli çalışma kurallarına uygun uygulama örnekleri sunmaları ve süreci yapılandırılmış rapor hâlinde sunmaları beklenir (D16.3, SDB2.1). Yapılan çalışmalar kontrol listesi, derecelendirme ölçeği ve dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilir; gerektiğinde akran ve grup değerlendirme formları ile süreç desteklenir. Platform ve Tüneller: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından altyapının tanımı, altyapıyı oluşturan elemanları ve altyapının görevlerini görseller eşliğinde tanıtılır. Daha sonra platform, yarma ve dolgu kavramları; animasyonlar, teknik çizimler ve maketler kullanılarak tanıtılır. Bu yapıların demiryolu altyapısındaki görevleri açıklanır. Öğrencilerin yaşadığı şehirlerinden platform veya tünel örneklerini araştırmaları ve sınıf ortamında sunmaları sağlanır (E1.1, OB1). Yarma teşkili konusuna geçildiğinde öğretmen, yarma çeşitlerini, yarma en kesitlerini ve en kesit çizim esaslarını açıklar. Yarma teşkilinin aşamaları öğretmen tarafından sıralı olarak açıklanır ve örnek uygulama gösterildikten sonra öğrencilerin talimatlara uygun şekilde yarma teşkili uygulamasını yapmaları sağlanır. Nivo ve teodolit ile ölçüm alma işlemi öğretmen tarafından gösterilir. Ardından öğrencilerin gruplar hâlinde nivo ve teodolit kullanarak örnek ölçümler yapmaları, bu ölçümlere göre yarma ve en kesit çizimlerini oluşturmaları sağlanır. Ölçüm sonuçları tabloya işlenir, zeminin cins ve yapısına göre uygun kazı yönteminin belirlenmesi ve alternatif çözüm önerilerinin geliştirilmesi sağlanır (E3.6, KB2.4, KB2.7, SDB2.2). Dolgu teşkili aşamasında öğretmen tarafından dolgu takviyesi, dolgu en kesiti, platform, zemin ve formasyon tabakaları açıklanır. Dolgu en kesitinin çizim yöntemi gösterilir. Uygulama sırasında öğrencilerin zemine uygun dolgu malzemelerini tespit etmeleri, dolgu en kesitini çizmeleri ve talimatlara uygun dolgu teşkili yapmaları sağlanır. Atölye ortamında maket üzerinde küçük ölçekli dolgu uygulamaları yaptırılır, farklı dolgu malzemelerinin dayanıklılıkları karşılaştırılır ve sonuçlar rapor hâline getirilir (KB2.5, D16.3). Tünel konusuna geçildiğinde öğretmen tarafından tünel çeşitleri, tünel elemanları, tünel en kesiti ve tünel gabarisi kavramları açıklanır. Tünellerde bakım usulleri ve alınması gereken koruma tedbirleri öğretmen tarafından sıralanır. Öğrencilerin maket, simülasyon veya işletme sahalarında tünel gabarisini ve gabarinin elemanlarını kontrol etmeleri sağlanır. Tünel içerisinde görülen deformasyonlar örnekler üzerinden gösterilir, öğrencilerin bu deformasyonları belirlemeleri ve tünel muayenelerini yapmaları sağlanır. Tünel muayenelerinde dikkat edilecek hususlar ve alınacak önlemler açıklanır. Tünel muayeneleri sırasında dikkat edilecek hususlar ve alınacak önlemler öğretmen tarafından uygulamalı olarak gösterilir, ardından öğrencilerin bu adımları uygulamaları sağlanır (KB2.2, OB1, SDB2.2). Bu süreçte öğrencilerin kullanılan ölçüm araçlarının (nivo, teodolit vb.) temizlik, ayar ve bakım işlemlerini yapmaları sağlanır. İş güvenliği kapsamında baret ve kişisel koruyucu donanımlar kullanılarak uygulamalar gerçekleştirilir, tünel içi acil durum senaryoları (heyelan, su sızıntısı, gaz kaçağı vb.) simülasyon ortamında canlandırılır. Öğrencilerin tehlikeleri analiz etmeleri ve çözüm planları geliştirmeleri sağlanır (E3.6, KB3.1, SDB3.3). Saha çalışmasında öğrencilerin bir platform veya tünelde ölçümler yapmaları, deformasyonları gözlemlemeleri ve rapor hazırlayıp sunmaları sağlanır (KB2.2, OB2, D3.2, KB2.4). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Köprüler: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından köprü ve menfez kavramları, çeşitleri ve demiryolu altyapısındaki görevleri görseller ve animasyonlar eşliğinde açıklanır. Köprü ve menfezlerin demiryolu altyapısındaki önemi açıklanır. Öğrencilerin yaşadıkları şehirlerde bulunan köprüleri araştırmaları, fotoğraflamaları ve sınıf ortamında sunmaları sağlanır (E1.1, OB1). Öğretmen, betonarme köprü elemanlarını ve kesit çizim esaslarını açıklar. Öğrencilerin betonarme köprü elemanlarının kesitlerini çizmeleri ve taramalarını yapmaları sağlanır. Böylece taşıyıcı elemanlar ve malzeme özelliklerinin kavranması desteklenir (OB4, KB2.6). Uygulama aşamasında öğrencilerin maket üzerinde köprü elemanlarını tanımaları sağlanır. Köprülerde mihver kontrolünün amacı açıklanır. Köprülerde mihver kontrolü öğretmen tarafından uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin köprü eksen doğruluğunu kontrol etmeleri ve ölçüm sonuçlarını tabloya işlemeleri sağlanır (KB2.4, OB4). Köprü ve menfezlerde yolun askıya alınması konusu ele alınır. Öğretmen tarafından yolun askıya alınmasının amacı, aşamaları ve iş güvenliği kuralları açıklanır. Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya işletme sahalarında öğrencilerin köprü ve menfezlerin bakım ve onarımlarında yolu iş güvenliği kurallarına uygun şekilde askıya almaları sağlanır (E2.2, D16.3, KB2.2). Devamında debuşe ve mecra temizliği, köprü ve menfez muayeneleri (umumi ve periyodik) açıklanır. Debuşe ve mecra temizliğinin önemi vurgulanır. Öğrencilerin grup hâlinde köprü ve menfezlerde debuşe ve mecra temizliği uygulamalarını yapmaları ve yapılan işlemleri rapor hâline getirmeleri sağlanır (KB2.2, OB1, SDB2.2). Köprü muayenesi konusuna geçildiğinde öğretmen tarafından umumi ve periyodik muayenenin nasıl yapıldığı gösterilir. Betonarme, çelik ve kagir köprüler ile menfezlerde gözle muayenede dikkat edilecek hususlar anlatılır. Öğrencilerin köprülere ait bakım programları hazırlamaları ve bu programları uygulamaya yönelik adımları planlamaları sağlanır. Öğrencilerin gözle muayene yapmaları, bulguları kayıt altına almaları amacıyla betonarme, çelik ve kagir köprüler ile menfezlerin gözle muayenelerini yapmaları; çatlak, paslanma, aşınma, deformasyon ve su sızıntısı gibi bulguları tespit ederek kayıt altına almaları sağlanır (KB2.2, OB1). Tabii afetler sonrası köprülerde yapılacak muayeneler örnekler üzerinden açıklanır. Öğrencilere köprü muayene modelleri tanıtılır. Öğrencilerin köprü muayene modellerini doldurmaları, bakım programı hazırlamaları ve uygulamaları sağlanır. Öğrencilerin tabii afet sonrası muayene raporları hazırlamaları sağlanır (KB2.4). Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye/işletme sahalarında “köprü hasarı” senaryoları (ayakta çatlak, tabliyede deformasyon, menfez tıkanıklığı vb.) incelenir. Öğrencilerin hasarları analiz etmeleri, bakım planı oluşturmaları ve çözüm önerileri geliştirmeleri sağlanır (SDB3.3, KB3.1). Öğretmen tarafından köprü bakım programının hazırlanma esasları açıklanır. Öğrencilerin köprü bakım programı hazırlamaları ve uygulanmasına yönelik adımları planlamaları sağlanır (KB2.7). Saha çalışmasında öğrencilerin bir köprü veya menfezde gözlem yapmaları, muayene ve temizlik çalışmalarını yerinde incelemeleri ve saha gözlem raporu hazırlamaları sağlanır (OB2, D3.2, SDB2.2, D16.3).
Uygulama 160 dk
Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Geçitler ve Gabariler: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından hemzemin geçit kavramı, çeşitleri ve kullanım amaçları görseller ve saha fotoğrafları eşliğinde tanıtılır. Hemzemin geçitlerin demiryolu güvenliği açısından önemi açıklanır. Öğrencilerin yaşadıkları bölgelerde bulunan hemzemin geçitleri araştırmaları, fotoğraflamaları ve sınıf ortamında paylaşmaları sağlanır (E1.1, OB1, SDB2.1). Devamında öğretmen tarafından hemzemin geçit çeşitleri açıklanır. Öğrencilerin yayalar, yük trenleri ve şehir içi ulaşım için uygun geçit türlerini belirlemeleri; gruplar hâlinde seçim gerekçelerini sunmaları sağlanır (SDB2.2). Atölye ortamında, maket üzerinde, simülasyon ortamında veya işletme sahalarında hemzemin geçit kaplamaları tanıtılır. Atölye ve saha ortamında hemzemin geçit kaplamaları, boden boşluğu ölçümü, bakım ve onarım uygulamaları yaptırılır. Bu amaçla öğrencilerin ahşap traversli ve raylı hemzemin geçit kaplamalarını uygulamaları sağlanır. Öğretmen tarafından ölçüm yöntemi uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin eş düzey (hemzemin) geçitlerde boden boşluklarının ölçümünü yapmaları, kontrol ve bakım işlemlerini gerçekleştirmeleri ve bulguları rapor hâline getirmeleri sağlanır (KB2.2, D16.3, D18.3). Devamında öğrencilerden hemzemin geçit tesisinde aranacak şartları listelemeleri istenir. Hazırlanan listelerin görsel örneklerle desteklenerek sınıf ortamında sunulması ve tartışılması sağlanır. Uygulama aşamasında öğrencilerin hemzemin geçitlerin gözle muayenesini yapmaları sağlanır. Çatlaklar, bozulmalar, kaplama durumları, bariyer sistemleri incelenir. Öğrencilerin gözlem sonuçlarını raporlamaları sağlanır. Ardından gruplar hâlinde hemzemin geçit bakım işlemlerinin (temizlik, kaplama onarımı, bariyer kontrolü) uygulanması sağlanır (E2.2, KB2.2, D16.3, D18.3, SDB2.2). Farklı geçit türlerine yönelik senaryolar ele alınır. Öğrencilerin şehir içi yaya geçitleri ve yük trenleri için güvenlik, kaplama ve bariyer çözümleri geliştirmeleri sağlanır (KB3.1, SDB2.2). Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye/işletme sahalarında hemzemin geçitlerde bariyer arızaları canlandırılır. Öğrencilerin bu senaryolarda doğru müdahale adımlarını sıralamaları, risk analizi yapmaları ve çözüm planı geliştirmeleri sağlanır (E3.6, KB3.1, SDB3.3, KB2.2). Gabari konusuna geçildiğinde öğretmen tarafından tünel, yük, yapı, taşıt ve kinematik gabari kavramları şemalar üzerinden açıklanır. Öğretmen tarafından gabari ölçüm yöntemi uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin gabari ölçümlerini yapmaları ve sonuçları tabloya işlemeleri sağlanır. Öğrencilerin yükleme gabarisini görsellerle destekleyerek sunmaları, yükleme sırasında oluşabilecek riskleri örneklerle açıklamaları sağlanır. Saha çalışması, atölye uygulaması veya simülasyon ortamında öğrencilerin yolcu peronları ve rampalarını denetlemeleri, peron rampa ölçülerini kontrol etmeleri, yük rampasının uygunluğunu ölçmeleri sağlanır. Aynı çalışmada tünel, yük, yapı ve taşıt gabarilerinin kontrol edilmesi ve gözlem formlarının doldurulması sağlanır (OB2, D3.2, SDB2.2). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Demiryolunda Tahkimat: Dersin başlangıcında öğretmen tarafından dolgu ve yarmalarda tahkimat ihtiyacı, su problemleri ve heyelan riskleri açıklanır. Dolgu ve yarmalarda kültürel tahkimat uygulamasının önemi ve çeşitleri açıklanır. Öğrencilerin küçük gruplara ayrılarak “Neden tahkimata ihtiyaç vardır?” sorusuna cevap aramaları ve sonuçlarını sınıfta sunmaları beklenir (E1.1, OB1, SDB2.1). Daha sonra dolgu ve yarmalarda kullanılan kültürel tahkimat çeşitleri maketlerle, görsellerle veya simülasyon ortamında gösterilir. Öğrencilerden zeminin yapısına uygun tahkimat çeşidini tespit etmeleri ve küçük ölçekli uygulamalar yapmaları sağlanır (E2.2, KB2.4). Atölye çalışmasında öğrencilerden hendek ve platform drenleri ve gabyoni uygulamaları yapmaları istenir. Öğretmen tarafından hendek açma ve drenaj uygulamaları gösterildikten sonra öğrencilerin drenaj borusu yerleştirme ve üst örtü malzemesi serme işlemlerini gerçekleştirmeleri sağlanır. Ardından öğrenciler maket zemin üzerinde kurutma drenleri açar, drenaj borusu ve filtre malzemesi yerleştirir. Bu süreçte iş güvenliği önlemlerinin (baret, reflektörlü yelek, kazı açısına dikkat etme) titizlikle uygulanması sağlanır (E2.2, D16.3, KB2.2, D18.2). Tahkimat uygulamalarında öğrencilere gabyoni kafesleri tanıtılır, küçük gruplar hâlinde öğrencilerin gabyoni kafeslerini taşlarla doldurmaları ve basit bir gabyon istinat duvarı örneği oluşturmaları sağlanır. Böylece taş dolgu ile zemin güçlendirmeyi deneyimleyerek öğrenmeleri desteklenir. Dersin ilerleyen kısmında öğrenciler, dolgu alanlarında zemin kaymalarını önlemek için gerekli işlemleri uygular; geotekstil malzeme serme, drenaj kanalı açma ve istinat yapısı güçlendirme adımlarını grup çalışmasıyla gerçekleştirmeleri beklenir. Her grubun kendi uygulamasını rapor hâline getirmesi sağlanır (KB3.1, SDB2.2, OB2, D3.2). Heyelan ve şev kaymalarına karşı alınacak tedbirler sınıf ortamında tartışılır, öğrencilerin farklı zemin türlerine göre çözüm önerileri geliştirmelerine yönelik durum analizi yöntemi kullanılır. Ardından yarma taraması uygulaması yapılır; taş düşmelerine karşı güvenlik önlemleri hatırlatılır ve tarama işlemi uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilerin “Yarma Taraması Gözlem Formu”nu doldurmaları, gördükleri riskleri ve alınması gereken önlemleri kayıt altına almaları sağlanır (KB2.2, OB1, D3.2, KB2.18). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin demiryolu hattındaki dolgu ve yarma bölgelerine götürülmesi veya simülasyon ortamında canlandırma yapmaları sağlanır. Bu alanlarda tahkimat örnekleri, drenaj sistemleri ve heyelan izlerinin gözlemlenmesi beklenir (OB1, D3.2, KB2.18). Öğrencilerin yaptıkları gözlemleri saha gözlem formu kullanarak kayıt altına almaları, elde ettikleri verileri raporlaştırmaları ve sınıf ortamında sunmaları sağlanır (SDB3.3, KB2.7). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Karla Mücadele: Dersin başında öğretmen, demiryolu altyapısında donmanın, buzlanmanın ve karın yol, makas ve sinyal ekipmanları üzerindeki etkilerini; makas ısıtıcıları, tuzlama ve mekanik temizlik yöntemleri üzerinden örneklerle açıklar (OB1, E1.1). Öğrencilere kış aylarında raylı sistemlerde karşılaşılan sorunlar fotoğraf ve videolarla tanıtılır. İstasyonlardaki kardan temizlenmesi önemli olan tesisler sıralanır ve alınacak önlemler açıklanır. Öğretmen, öğrencilerin kendi şehirlerinde kar nedeniyle yaşanan ulaşım sorunlarını inceleyebilmelerini sağlar. Şehirde kar yağışı bulunmaması durumunda ise benzer iklim koşullarına sahip bölgelerdeki uygulamaları video kayıtları, dijital içerikler ve yapay zekâ destekli simülasyonlar aracılığıyla analiz etmelerine rehberlik eder ve bu örnekler üzerinden sınıf içi değerlendirme yapılmasını sağlar (E1.1, OB1, SDB2.1, KB2.7). Öğretmen tarafından kar temizleme programları, kar temizleme ekipleri ve ekiplerin sahip olması gereken donanımları açıklanır. Öğretmen, kar temizleme programının hazırlanma adımlarını açıklar; gruplar hâlinde öğrencilerin öncelikli temizlenecek bölgeleri, görevlendirilecek ekipleri ve kullanılacak donanımları içeren bir “karla mücadele planı” hazırlamaları sağlanır (E2.2, KB3.1, SDB2.2). Atölye ortamında öğretmen tarafından seyyar kar siperi çeşitleri ve özellikleri açıklanır. Maket raylar üzerinde seyyar kar siperi montajı uygulamalı olarak gösterilir ve öğrencilerin montaj işlemini yapmaları sağlanır. Kar temizleme aletleri ve makineleri tanıtılarak bu ekipmanların bakım ve çalışmaya hazır hâle getirilme işlemleri öğretmen rehberliğinde yaptırılır. Öğretmen tarafından kar temizleme makinelerinin bakım adımları uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerin bakım işlemlerini gerçekleştirmeleri sağlanır. Öğretmen; makaslar, yön değiştirme tesisleri, yolcu peronları ve limit taşlarında kar temizleme uygulamalarını gösterir ve ana hat üzerinde karla mücadele tatbikatları yaptırır. Bu kapsamda öğrencilerin ana hat, makaslar, yön değiştirme tesisleri, yolcu peronları ve limit taşlarının kardan temizlenmesi, kar temizleme makinelerinin bakımı ve işçi gücüyle yolun kardan temizlenmesi uygulamalarını gerçekleştirmeleri sağlanır. Ayrıca usulüne uygun telgraf çekme ve acil durum senaryoları, uygulamalı olarak yaptırılır. Tüm uygulamalar süresince iş güvenliği ve işçi sağlığı kuralları öğretmen tarafından açıklanır ve uygulamalar sırasında bu kurallara uyum gözlemlenir (E2.2, D16.3, KB2.2, SDB2.2). Öğretmen “kar altında kalan tren” senaryosunu anlatır ve trenin kurtarılması için uygulanabilecek yöntemleri (lokomotif desteği, kar kürer makinesi, manuel temizlik vb.) açıklar. Öğrencilerin uygun yöntemi seçerek çözüm planı oluşturmaları sağlanır. Karın engellerin önünde ve arkasında toplanma şekilleri ile karla kapanma tehlikesi olan imla ve yarmalar öğretmen tarafından açıklanır. Bu alanlarda alınacak önlemler öğretmen rehberliğinde belirletilir ve raporlaştırılması sağlanır (D16.3, KB2.18). Simülasyon ortamında veya uygun atölye ve işletme sahalarında yoğun kar yağışı, buzlanma ve makas donması senaryoları öğretmen tarafından canlandırılır. Bu durumlarda alınacak önlemler ve acil durum planları öğretmen rehberliğinde hazırlatılır (E3.6, KB2.4, SDB3.3). Kar mevsiminde hattın kapanma riski senaryosu verilerek, öğrencilerin usulüne uygun telgraf çekmeleri sağlanır. Öğretmen, işçi gücüyle yolun kardan temizlenmesi uygulamasını yaptırır ve bu uygulama sırasında iş güvenliği önlemlerinin alınmasını sağlar. Donmalara karşı alınacak tedbirler (makas ısıtıcıları, tuzlama, vb.) öğretmen tarafından açıklanır ve uygulama örnekleri gösterilir. Öğrencilere kış mevsiminde hattın kapanma riski bulunan bir senaryo verilir. Öğrenciler bu senaryoya uygun olarak donmaya karşı alınacak tedbirleri belirler, makas ve hat bazlı “Karla Mücadele Tedbir Kontrol Listesi” hazırlar (KB2.18, KB3.1, SDB3.3). Saha gezisi kapsamında öğrencilerin kış aylarında bir istasyona götürülmesi sağlanır. Burada kar temizleme çalışmalarını, kullanılan makineleri ve ekiplerin koordinasyonunu gözlemlemeleri beklenir. Öğrencilerin “Karla Mücadele Gözlem Raporu” hazırlamaları ve sınıfta sunmaları sağlanır (OB2, D3.2, D16.3, KB2.7). Yapılan çalışmalar; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Fizibilite ve Demiryolu Etüdü: Dersin başında öğretmen, fizibilite kavramını ve bu kavramın demiryolu projelerindeki önemini açıklar. Maliyet, arazi durumu, çevresel koşullar ve işletme gereksinimleri üzerinden temel fizibilite unsurlarını örnekler, görseller, örnek projeler ve demiryolu sektörlerinin raporları üzerinden açıklar. Yollar sınıflandırılır, yol geometrisinin seçimi işlemleri açıklanır. Yol enkesit elemanları öğretmen tarafından sıralanır. Öğrencilerin küçük gruplara ayrılarak hızlı tren, metro, banliyö hattı gibi farklı ulaşım projelerine ait fizibilite raporlarını incelemeleri, raporların avantaj-dezavantaj yönlerini tartışmaları ve sınıfta sunmaları beklenir (E1.1, OB1, KB2.6). Öğrencilerden kendi şehirlerinde yapılmış bir demiryolu hattını araştırmaları ve avantaj-dezavantaj analizi yaparak sonuçları yazılı rapora dönüştürmeleri istenir (KB2.7, SDB2.1). Dersin ilerleyen aşamasında öğrencilere yol geometrisinin seçilmesi, yol en kesit elemanlarının belirlenmesi ve proje hızının tespiti anlatılır. Gruplar hâlinde öğrencilerin güzergâhın yol geometrisini seçmeleri ve yolun en kesit elemanlarını belirlemeleri sağlanır. Daha sonra öğrencilerden aliyman ve kurp tespiti yapmaları istenir; proje kotlarını hesaplamaları, proje üzerindeki açıları okumaları ve çizimlere işlemeleri beklenir (OB2, KB2.4). Uygulamalarda öğrencilerin harita okuma becerilerini geliştirmeleri hedeflenir. Fizibilite için harita okumaları yaptırılır. Ardından öğrencilerden kroki çizmeleri, röperleme yapmaları ve röper krokilerini düzenlemeleri beklenir. Nokta tesisleri yapılarak kuzey istikametinin belirlenmesi sağlanır. Öğrencilerin grup çalışmasıyla poligon noktalarının koordinatlarını hesaplamaları ve sonuçları tabloya işlemeleri sağlanır (KB2.2, OB2). Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya işletme sahalarında öğrencilere “yanlış güzergâh seçimi” senaryoları verilir; örneğin hattın heyelan bölgesinden geçirilmesi veya eğimin aşırı yüksek olması gibi durumlar kurgulanır. Bu kapsamda öğrencilerin fizibilite raporu hazırlamaları, yanlış güzergâh senaryolarını analiz ederek çözüm planı geliştirmeleri ve saha çalışmasıyla güzergâh belirleme ölçümlerini yaparak raporlaştırmaları sağlanır. Grupların bu hataları tespit etmeleri, düzeltme önerileri geliştirmeleri ve çözüm planlarını sınıfta sunmaları beklenir (KB3.1, E3.6, SDB2.1, SDB2.2). Uygulamanın ilerleyen aşamalarında öğrenciler yolun eğimine göre pergel açıklığını hesaplar. Ardından pergel açıklığını değiştirmeden tesviye eğrileri üzerinde kestiği yerleri işaretleyerek sıfır poligonunu çizer, işaretlenen noktaları birleştirerek kesin güzergâhı belirlemeleri ve sıfır poligonundan faydalanarak kesin güzergâh çizimini tamamlamaları sağlanır. Öğrenciler ayrıca yatay kurp hesabı ve çizimini yapar, kilometre ve siyah kot hesaplarını gerçekleştirmeleri beklenir (E2.2, KB2.4, D16.3). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin belirlenmiş bir güzergâha çıkarılması sağlanır. Burada poligon noktalarını belirlemeleri, röper krokileri hazırlamaları ve ölçüm yapmaları beklenir. Elde edilen verilerden sıfır poligonunu çizmeleri, kesin güzergâhı oluşturmaları ve ölçüm sonuçlarını raporlaştırmaları sağlanır (D3.2, SDB3.3, D16.3). Yapılan çalışmalar; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Demiryolu Aplikasyonu: Dersin başlangıcında öğrencilere aplikasyon kavramı, bu kavramın demiryolu projelerindeki önemi anlatılır ve kullanılan cihazlar (teodolit, nivo, total station) tanıtılır. Öğrencilerden basit aplikasyon örnekleri yapmaları istenir, örneğin okul bahçesinde belirlenen doğruların işaretlenmesiyle konuya giriş yapmaları sağlanır (E1.1, OB1, KB2.2). Ardından proje üzerinde aliyman noktaları belirlenir, öğrencilerin poligonlardan yararlanarak aliyman doğrultusunu tespit etmeleri ve araziye aplikasyon yapmaları sağlanır. Gruplar hâlinde çalışarak kesişen aliyman noktalarını işaretlemeleri, kazık çakmaları, some noktalarının aplikasyonunu yapmaları ve bu noktaları krokiye işlemeleri beklenir. Öğrencilerin ayrıca poligon noktalarına numara vererek kayıt altına almaları ve sonuçlarını tabloya dönüştürmeleri sağlanır (OB2, KB2.4, SDB2.2). Kurp aplikasyonu aşamasında öğrencilerden kurp elemanlarını tespit etmeleri ve hesaplamaları istenir. Some noktasına aleti kurarak tanjant orijin ve tanjant final noktalarını belirlemeleri, yay kazıklarını çakmaları beklenir. Kurp ana ve ara noktalarının aplikasyonunu yaparak arazide işaretlemeleri sağlanır. Öğretmen, kurp uygulamalarında karşılaşılabilecek özel durumları (dar kurplar, çift kurplar vb.) örneklerle açıklar ve aplikasyon hattının sigortalanması uygulamasını gösterir (KB2.7, D3.2). Atölye ortamında maket ray hattı üzerinde aplikasyon uygulamaları yaptırılır. Öğrencilerin tanjant noktalarını belirlemeleri, yay kazıklarını çakmaları ve en kesit nivelmanını uygulamaları sağlanır (E2.2, D16.3, KB2.2). Öğrencilerin hesaplama sonuçlarını tabloya işlemeleri, farklı grupların verileriyle karşılaştırmaları ve hataları değerlendirmeleri sağlanır (KB2.7). Nivelman çalışmalarında öğrenciler boy kesit nivelmanı yapar. Ardından öğrencilerin kot hesaplarını çıkarmaları, en kesit noktalarını belirlemeleri beklenir. Yol ekseninde yükseklikleri ölçülecek noktaları kazıklarla tespit etmeleri, numaralandırmaları, mira okumaları yapmaları ve mira tutulan noktaların eksene olan uzaklıklarını ölçmeleri sağlanır. Ardından bu verilerle en kesit nivelmanı ve hesabını yapmaları, sonuçlardan yükseklik hesaplarını çıkarmaları beklenir (E2.2, D12.3, KB2.4). Simülasyon ortamında, gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında veya işletme sahalarında öğrencilere “yanlış aplikasyon uygulamaları” senaryoları sunulur. Hatalı kot ölçümü, yanlış kurp elemanı hesabı veya aliyman doğrultusunda kayma gibi durumlar örneklenir. Öğrencilerin bu hataları tespit etmeleri, düzeltme adımlarını uygulamaları ve rapor hazırlamaları beklenir (E3.6, KB3.1, SDB3.3). Saha çalışması kapsamında öğrencilerin bir demiryolu şantiyesine götürülmesi sağlanır. Burada mühendis ve teknisyenlerin yaptığı aplikasyon sürecini gözlemlemeleri beklenir. Öğrencilerin some noktalarının belirlenmesini, kurp aplikasyonunu ve nivelman ölçümlerini izleyerek uygulamalı gözlem raporu hazırlamaları sağlanır (OB1, D3.1, D16.3). Yapılan çalışmalar; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir Demiryolu Projesi: Dersin başında öğretmen demiryolu projelerinde yol boy kesit çiziminin önemi, kullanım amacı ve çizim tekniklerini görseller ve örnek projeler üzerinden açıklar. Boy kesit çiziminin çizim kuralları, ölçek seçimi ve dikkat edilmesi gereken hususlar öğretmen tarafından anlatılır. Öğrencilerin basit boy kesit çizim örnekleri yapmaları sağlanır (E1.1, OB1). Öğretmen, boy kesit üzerinde kırmızı hat çalışmasını ve kırmızı hattın projedeki işlevini açıklar. Ardından öğrencilerin boy kesit çizimleri üzerinde kırmızı hat çalışması yapmaları ve düşey kurplarda kırmızı kot hesaplarını dikkatli bir şekilde gerçekleştirmeleri sağlanır (KB2.4). Devamında öğretmen; arazi en kesiti çizimini, en kesit alma mantığını ve çizim esaslarını açıklar. Öğrencilerin en kesit çizimlerini özenli bir şekilde yapmaları ve arazi ölçümlerinden elde edilen verileri tabloya aktarmaları sağlanır. Bu verilerin çizimlere doğru biçimde aktarılması yaptırılır. Öğretmen tarafından aplikasyon planı çiziminin amacı, içeriği ve çizim kuralları açıklanır. Öğrencilerin aplikasyon planı üzerinde yol ekseni, kurplar, kesit noktaları ve kırmızı hattı detaylı biçimde göstererek çizim yapmaları sağlanır (OB4, KB2.7). Kesit çizimleri tamamlandıktan sonra öğretmen, en kesit alan hesabını ve bu hesapların projedeki önemini açıklar. Cross yöntemi, klasik cross yöntemi ve basit cross yöntemi öğretmen tarafından adım adım anlatılır. Öğrencilerin bu yöntemlerle alan hesaplarını yapmaları sağlanır. Elde edilen sonuçların karşılaştırılması ve hata kaynaklarının belirlenmesi sağlanır (E2.2, KB2.7, KB3.1). Öğretmen; alan diyagramının ne olduğu, nasıl çizildiği ve hangi amaçla kullanıldığı konularını açıklar. Öğrencilerin hesaplanmış en kesit alanlarını kullanarak alan diyagramlarını hassasiyetle çizmeleri sağlanır. Dersin ilerleyen bölümünde öğretmen; hacim hesabı kavramını, ortalama alan yöntemi ve tatbik mesafe yöntemini ayrıntılı olarak açıklar. Öğrencilerin her iki yöntemle hacim hesaplarını yapmaları, sonuçları tabloya işlemeleri ve karşılaştırmaları sağlanır (KB2.7, OB2, SDB2.1). Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında yanlış kot hesabı, hatalı alan ölçümü ve hacim hesabı senaryoları öğretmen tarafından örneklenir. Öğrencilerin bu hataları tespit etmeleri, doğru hesaplama yöntemlerini uygulamaları ve rapor hazırlayıp sunmaları sağlanır (E3.6, SDB3.3). Saha çalışması yapılabildiği durumlarda öğretmen rehberliğinde bir şantiye veya proje ofisi ziyareti sağlanabilir. Öğrencilerin gerçek boy kesit, en kesit ve aplikasyon planlarını incelemeleri, gözlem raporları hazırlamaları ve sınıfta sunmaları sağlanır (KB2.2, OB1, D3.2, SDB2.2, D16.3). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Kazı Metrajı ve Keşfi: Dersin başlangıcında öğretmen; metraj ve keşif kavramlarının tanımını, raylı sistem projelerindeki önemini, kullanım alanlarını ve yapım kurallarını görseller ve örnek projeler üzerinden açıklar. Metraj ve keşif çeşitleri örnekler üzerinden ele alınır. İnşaat projelerinden alınmış gerçek metraj cetvelleri ve keşif dosyaları sınıfa getirilir. Öğrencilerden bu belgeleri inceleyerek metraj ve keşif süreçlerine ilişkin açık uçlu ve kısa cevaplı sorular oluşturmaları istenir. Oluşturulan sorular sınıf ortamında öğrenciler tarafından cevaplanır, farklı yaklaşımlar karşılaştırılır ve soru cevap temelli sınıf içi tartışma yürütülür (E1.1, OB1, KB2.6). Öğretmen; birim fiyatların tanımını, önemini ve çeşitlerini, ayrıca birim fiyat elemanlarını ve birim fiyat cetvellerinin yapısını açıklar. Birim fiyatların hesaplanmasında dikkat edilmesi gereken hususlar öğretmen tarafından anlatılır. Öğrencilerin farklı kazı türleri için birim fiyat tabloları hazırlamaları ve sonuçları sınıfta paylaşmaları sağlanır (KB2.7, SDB2.1). Uygulama aşamasında öğretmen, serbest kazı metrajı ve serbest kazı keşfinin nasıl yapıldığını adım adım açıklar. Öğrencilerin maket veya saha ölçümlerinden elde ettikleri verilerle kurallarına uygun serbest kazı metrajı yapmaları, ölçümleri tabloya aktarmaları ve metraj cetveli oluşturmaları sağlanır. Aynı veriler kullanılarak öğrencilerin serbest kazı keşfi hazırlamaları ve keşif cetvellerini eksiksiz doldurmaları sağlanır (KB2.4, D16.3). Devamında öğretmen; derin kazı metrajının tanımını, uygulama esaslarını ve ölçüm yöntemlerini açıklar. Derin kazı keşfinin hazırlanma süreci öğretmen tarafından anlatılır. Öğrencilerin kazı derinliğine uygun ölçümler alarak derin kazı metrajı ve keşfi yapmaları, birim fiyatlarla ilişkilendirmeleri ve rapor hazırlayıp sunmaları sağlanır. Metraj uygulamaları sırasında öğretmen, iş sağlığı ve güvenliği kurallarını açıklar ve uygulamalar sırasında bu kurallara uyulmasını sağlar. Öğrencilerin ölçüm hassasiyetine dikkat etmeleri, sonuçları grup içinde karşılaştırmaları ve farkları tartışmaları sağlanır. Öğretmen tarafından hazırlanan tablo ve raporlar incelenerek eksiklerin geri bildirim yoluyla düzeltilmesi sağlanır. Simülasyon ortamında veya gerekli tedbirler alınmış atölye ortamında hatalı metraj hesaplama, yanlış ölçüm alma veya hatalı birim fiyat seçimi senaryoları öğretmen tarafından örneklenir. Öğrencilerin bu hataları tespit etmeleri, doğru hesaplama yöntemlerini uygulamaları ve sonuçları rapor hâline getirmeleri sağlanır (E3.6, KB3.1, SDB3.3). Saha çalışması yapılabildiği durumlarda öğretmen rehberliğinde bir demiryolu şantiyesi ziyareti sağlanabilir. Öğrencilerin kazı çalışmalarını gözlemlemeleri, ölçüm yöntemleri hakkında bilgi almaları ve saha gözlem formlarını doldurmaları sağlanır. Gözlemlere ilişkin grup çalışması şeklinde rapor hazırlanarak sınıfta sunulması sağlanır (KB2.2, OB1, D3.2, SDB2.2). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir. Demiryolu Altyapı Elemanlarının Metraj ve Keşfi: Dersin başlangıcında öğretmen; demiryolunda istinat duvarları ve menfezlerin metraj ve keşif çalışmalarının tanımını, amacını ve altyapı güvenliği ile maliyet kontrolü açısından önemini açıklar. İstinat duvarı ve menfez metraj-keşif çalışmalarında kullanılan ölçüm yöntemleri, hesaplama basamakları ve keşif cetvellerinde uyulması gereken kurallar örnek tablolar üzerinden anlatılır (OB1, E1.1, KB2.6). Öğretmen tarafından taş istinat duvarı metrajı ve keşfinin tanımı, kapsamı ve hesaplama esasları açıklanır. Öğrencilerin verilen ölçü ve çizimler doğrultusunda taş istinat duvarı metrajını hassasiyetle yapmaları, hacim ve miktar hesaplarını metraj cetvellerine doğru şekilde işlemeleri sağlanır. Devamında öğrencilerin taş istinat duvarı keşfini kurallarına uygun biçimde hazırlamaları ve cetvellerin kontrolünü yapmaları sağlanır (KB2.4). Sonraki aşamada öğretmen; betonarme istinat duvarı metrajı ve keşfinin tanımını, taş istinat duvarlarından farklarını ve beton, kalıp ile donatı hesaplama esaslarını açıklar. Öğrencilerin betonarme istinat duvarı metrajını hassasiyetle yapmaları, ardından betonarme istinat duvarı keşfini kurallarına uygun biçimde hazırlamaları sağlanır. Grupların hazırladıkları cetvelleri karşılaştırmaları, hatalı keşifleri tespit etmeleri ve düzeltmeleri sağlanır (KB2.7, KB3.1). Devamında öğretmen; demiryolunda menfez metrajı ve keşfinin tanımını, menfez türlerini, ölçüm noktalarını ve hesaplama esaslarını açıklar. Öğrencilerin menfez metrajını hassasiyetle yapmaları, menfez keşfini kurallarına uygun biçimde hazırlamaları ve sonuçları tablo hâlinde raporlamaları sağlanır (KB2.4, KB2.6). Uygulamanın ilerleyen bölümünde imkânlar elverdiği takdirde saha çalışması sağlanabilir. Öğrencilerin menfez ve istinat duvarlarında ölçüm almaları, elde edilen verilerle taş istinat duvarı, betonarme istinat duvarı ve menfez metraj-keşif hesaplarını yeniden yapmaları sağlanır. Ölçüm sonuçları ile proje çizimleri karşılaştırılarak farkların analiz edilmesi sağlanır (SDB2.1, SDB2.2, OB2). Yapılan uygulama çalışmaları; kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlarla değerlendirilebilir. Ayrıca grup çalışmaları için akran ve grup değerlendirme formları kullanılabilir.
Sonuçlandırma 55 dk
Öğrencilerin "d) İşin niteliğine uygun şekilde el aletlerini kullanması sağlanır" düzeyine ulaşması gözlenir; kısa Cevaplı Sorular ile değerlendirilir.
Farklılaştırma Boş
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
- Model / maket malzemesi
- Harita / atlas
- Deney malzemesi
- Cetvel / pergel / gönye
- Görsel kaynaklar (fotoğraf, resim)
Kaynaklar
- Demiryolu Altyapısı ve Bakımı Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Demiryolu Altyapısı ve Bakımı
- Sınıf
- 10. Sınıf
- Ünite / Tema
- Demiryolu Altyapı Atölyesinde İş Güvenliği
- Konu
- Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç
- Önerilen Süre
- 9 ders saati (360 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II DPO
Kazanımlar
Açıklamalar
- a) Kişisel koruyucu donanımlar açıklanır.
- b) Kişisel koruyucuları kullanması sağlanır.
- c) İş güvenliği levhaları açıklanır.
- d) Altyapı atölyesi için gerekli iş güvenliği levhalarını oluşturması sağlanır.
- a) Demiryolu altyapısı el aletleri açıklanır.
- b) Kullanılan el aletlerinin bakımı açıklanır.
- c) İşin niteliğine uygun el aletlerini seçmesi sağlanır.
- d) İşin niteliğine uygun şekilde el aletlerini kullanması sağlanır.
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
- Anlatım
- Soru-Cevap
- Problem Çözme
- Gösterip Yaptırma
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
- Model / maket malzemesi
- Harita / atlas
- Deney malzemesi
- Cetvel / pergel / gönye
- Görsel kaynaklar (fotoğraf, resim)
Kaynaklar
- Demiryolu Altyapısı ve Bakımı Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç ile ilgili günlük yaşamdan ya da meslekten bir örnek veya soru ile derse başlanır.
Güdüleme
Atölyede Çalışma Güvenliği / Atölyede Kullanılan Araç Gereç konusunun meslekteki ve günlük yaşamdaki yeri vurgulanır.
Gözden Geçirme
Öğrencilerin konuyla ilgili ön bilgileri sorularla yoklanır.
Derse Geçiş
Haftanın kazanımları öğrencilerle paylaşılır: Atölyede gerekli iş güvenliği levhalarını oluşturur. Atölyedeki el aletlerini kullanır.
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Anlatım, soru-cevap ve gösterip yaptırma ile:
1) Kişisel koruyucu donanımlar açıklanır.
2) Kişisel koruyucuları kullanması sağlanır.
3) İş güvenliği levhaları açıklanır.
4) Demiryolu altyapısı el aletleri açıklanır.
5) Kullanılan el aletlerinin bakımı açıklanır.
6) İşin niteliğine uygun el aletlerini seçmesi sağlanır.
7) İşin niteliğine uygun şekilde el aletlerini kullanması sağlanır.
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Atölye/laboratuvar uygulaması (grup çalışması, öğretmen gözetiminde):
1) Altyapı atölyesi için gerekli iş güvenliği levhalarını oluşturması sağlanır.
Özet
Haftanın konuları öğrencilerle birlikte özetlenir; bir sonraki dersin konusu duyurulur.
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Kısa Cevaplı Sorular
- Bağlama Dayalı Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
Grupla Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Grup çalışması gözlem formu
Öğrenme Güçlüğü Olan ve İleri Düzey Öğrenciler İçin Ek Ölçme-Değerlendirme
BÖLÜM IV — Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
- Belirtilen tarihlerde ve haftalarda, müfredat programına göre değişiklikler yapılabilir.
- Öğrenci merkezli öğretim yöntemleri ve teknikleri aktif olarak kullanılacaktır.
- Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde çeşitlilik sağlanacak ve süreç odaklı değerlendirme yapılacaktır.
- Bireysel farklılıklar dikkate alınarak öğretime yön verilecektir.
- Teknoloji entegrasyonu ile öğrenme süreçleri desteklenecektir.