T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen tarafından "Bir şiiri dinlerken ya da okurken ne hissedersiniz, neye dikkat edersiniz?" sorusu sorulur. Öğrencilerden birkaç örnek alınır. Etkileşimli tahtada "Sözün İnceliği" teması tanıtılır ve bu haftanın hedefinin okuma amacı belirlemek, tahminde bulunmak, ön bilgilerle bağ kurmak ve bilinmeyen sözcüklerin anlamını bağlamdan çıkarmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Dikkat çekmek için yakın dönem bir Türk şiiri öğrencilere dinletilir (SDB2.1, SAB1, SAB3). Öğrencilerden şiiri tekrar okurken ne amaçla okuyacaklarını belirlemeleri istenir. Okuma amaçları tahtada toplanır ve ortak bir amaç belirlenir (TDE2.1.a).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Daha sonra işlenecek şiirin başlığı ve görseli etkileşimli tahtada gösterilir; öğrencilerden başlık ve görselden hareketle içeriğe, türe ve yazılış amacına yönelik tahminlerde bulunmaları istenir (OB9, SAB2). Tahminler gerekçeleriyle birlikte sınıf panosuna yazılır (TDE2.1.a).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere şiirin kendilerinde oluşturduğu duygu ve aynı duyguyu başka bir metinde hissedip hissetmedikleri sorulur (E1.1, SDB1.1). Öğrenciler benzer duyguyu uyandıran bir metin, şarkı ya da görseli ikili çalışmayla hatırlayıp eşleştirme kartlarına yazar. Şiirdeki konuyla ilgili ön bilgiler sınıfça paylaşılır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Şiir, vurgu ve tonlamaya dikkat edilerek sesli okunur (SDB2.1). Öğrencilerden okuma sırasında metindeki bilgileri ön bilgileriyle ilişkilendirip not almaları istenir. Notlar ikili çalışmayla karşılaştırılır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Sınıf gruplara ayrılır; her gruptan metindeki bilgiler ile ön bilgileri arasındaki bağlantıları zihin haritasında göstermesi istenir. Haritalar ders kitabı, görsel kaynaklar ve dijital araçlarla zenginleştirilebilir (SDB2.2, OB2, BTYAB1). Grup çalışmasında etkili iletişim kurulması sağlanarak dostluk değeri desteklenir (D4). Haritanın bir bölümü farklı yorumlar için açık bırakılır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden şiirde anlamını bilmedikleri sözcükleri ve söz grupları belirlemeleri istenir. Gruplar, bu sözcüklerin anlamını cümle içindeki kullanımdan ve çevresindeki sözcüklerden hareketle tahmin edip gerekçelendirir. Tahminler sözlükle doğrulanır (TDE2.2.b).

   TDE2.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Gruplar, bağlamdan belirledikleri sözcük anlamlarını haritalarına ekleyerek sınıfta sunar (SDB2.2, SBAB16). Sunumlar sırasında diğer gruplar farklı anlam önerilerini gerekçeleriyle tartışır. Öğretmen eksik bilgileri ve kavram yanılgılarını giderir; çalışmalar sergilenir veya EBA platformunda paylaşılır (OB2, TDE2.2.b).

   TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden 3-2-1 çıkış kartı hazırlamaları istenir: bağlamdan anlamını çıkardıkları üç sözcük, aklındaki iki soru ve en ilginç buldukları bir söyleyiş yazılır (SDB1.1, E1.4, KB2.15). Kartlar ve öğrenme günlükleri kontrol listesiyle gözden geçirilir. Öğrencilerin başlıktan tahmin, ön bilgi bağlantısı ve bağlamdan anlam belirleme becerileri açık uçlu sorularla yoklanarak toparlanır.

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na kısaca değinerek sınıfı karşılar. Öğrencilerden bir şiirin ya da yazının kendilerinde bıraktığı etkiyi bir cümleyle anlatmaları istenir (E1.1). Ardından bir yazarın neden o sözcükleri seçtiği sorulur. Bu haftanın amacının, yazma amacına, metnin özelliklerine ve hedef kitleye karar vermek olduğu açıklanır; şiir incelemesinin bu kararlara örnek oluşturacağı belirtilir (TDE4.1.1.a).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Yakın dönem bir Türk şiiri öğrencilere dinletilir (SDB2.1, SAB1, SAB3). Şiirin onlarda oluşturduğu duygu ve aynı duyguyu başka bir metinde hissedip hissetmedikleri sorulur (E1.1, SDB1.1). Yazarın bu etkiyi hangi amaçla oluşturmuş olabileceği tartışılır (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Daha sonra işlenecek şiirin başlığı ve görseli etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden içeriğe yönelik tahminlerini gerekçeleriyle yazmaları istenir (OB9, SAB2). Tahminler alındıktan sonra şiir, vurgu ve tonlamaya dikkat edilerek sesli okunur (SDB2.1) (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler dört gruba ayrılır ve her gruba şiirin farklı bir yönü verilir. 1. Grup imgeleri, çağrışımları ve söz sanatlarını; 2. Grup duygu, ses, ritim ve vurgu ilişkisini; 3. Grup örtük anlamları ve iletileri; 4. Grup şiirin psikoloji, sosyoloji, müzik, resim gibi alanlarla ilişkisini inceler (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar bulgularını zihin haritası, bilgi görseli, dijital afiş, kısa video ya da şiiri yeniden yorumlama yoluyla sunmaya hazırlanır (SDB2.2, SBAB16). Çalışma sırasında arkadaşlarıyla etkili iletişim kurmaları sağlanarak dostluk değeri desteklenir (D4). Sunum biçimi, hedef kitleye göre seçilir (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan çalışmalarını yaratıcılık, hayal gücü, sembol, çağrışım, imge, duygu, söz sanatı ve disiplinler arası ilişkiler bağlamında görseller ve metinlerle zenginleştirmeleri istenir. Haritanın bir bölümü, yorum farklılıklarının tartışılması için açık bırakılır. Çalışmalar dijital araçlarla hazırlanabilir (SDB1.2, OB2, BTYAB1) (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar çalışmalarını sınıfta sunar ya da EBA platformunda paylaşır (SDB1.2, OB2, BTYAB1). Dinleyen gruplardan, sunumdaki yorum farklılıklarına ilişkin görüşlerini saygı çerçevesinde belirtmeleri istenir (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Sunumların ardından öğrencilerden şiirin temasını ve anlam katmanlarını görsel olarak ifade edecekleri bir 'şiir haritası' oluşturmaları istenir. Hazırlanan haritalar sınıfta sergilenir. Öğrenciler şiirin kendileri için ne ifade ettiğini, hangi duyguları ve çağrışımları uyandırdığını sesli olarak açıklar (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Okumadan önce alınan tahminler ile ulaşılan sonuçlar kıyaslanır ve sınıfla paylaşılır (SDB2.2, KB2.18). Öğretmen, varsa bilgi eksikliklerini ve kavram yanılgılarını giderir. Açık uçlu sorularla öğrencilerden kendilerini etkileyen bir şiiri seçerek temadaki kavramları örneklendirmeleri ve şiire yönelik olumlu ya da olumsuz eleştirilerini gerekçelendirmeleri istenir (SDB3.3, E3.10, KB3.3). Şiir haritaları Zihin Haritası kanıtı olarak değerlendirilir (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Edebî söyleyişin inceliğini yansıtmak için paragraf düzeyindeki bir…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen tahtada bir şiirden iki dizeyi, aynı anlamı taşıyan günlük dilde bir cümleyle yan yana gösterir ve aradaki farkı sorar. Öğrencilerden edebî dil ile günlük dil arasındaki ayrımı söylemeleri istenir. Haftanın hedefi, edebî söyleyişin inceliğini yansıtan metinlerden edinilen söz varlığıyla yazıya içerik oluşturmaya hazırlanmak olarak duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden okudukları şiirlerden birini seçmeleri ve şiirle ilgili ön bilgilerini yazma amaçlarıyla ilişkilendirerek anlatmaları istenir. Edebiyatın güzel sanatlarla ilişkisi göz önünde bulundurularak şiirin teması resim, müzik gibi farklı bir sanat dalıyla yeniden ifade edilir (TDE4.2.a).

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Şiirin duyusal derinliğine vurgu yapılarak edebiyatın estetik yönü ve güzel sanatlar içindeki yeri tartışılır (D7). Öğrencilerden incelenen şiirlerden hareketle şairlerin kendine özgü dil kullanımları olduğu sonucuna ulaşmaları istenir (KB2.10) (TDE4.2.a).

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Metinlerdeki örneklerden hareketle Türkçenin ses bilgisiyle ilgili çalışmalar yapılır; öğrencilerden seslerin şiire kattığı etkiyi bulmaları istenir. Son aşamada öğretmen tarafından şiir türüyle ilgili izleme testi uygulanır (TDE4.2.a).

   TDE4.2
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden 3-2-1 tekniğiyle edebî söyleyişe ilişkin edindikleri üç bilgiyi söylemeleri, öğrendikleriyle ilgili iki soru sormaları ve kendileri için en ilginç bir şeyi belirtmeleri istenir (SDB1.1, E1.4, KB2.15) (TDE4.2.a).

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere okudukları şiiri betimleyici bir paragrafa dönüştürmelerine yönelik performans görevi verilir. Öğrenciler yazma sürecini yönetmek için şiirin şekil unsurlarını ve betimleyici anlatıma ilişkin ön bilgilerini gözden geçirir (TDE4.2.a).

   TDE4.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden performans görevinin amacına göre nasıl bir paragraf yazacaklarını tasarlamaları istenir (E3.3). Hedef kitlenin özelliklerine yönelik tahminlerde bulunulur; paragrafın türü, içeriği, aktarılmak istenen duygular ve kullanılacak yapı unsurları belirlenir (TDE4.2.b).

   TDE4.2
8. 30 dk
   Etkinlik 4

   İkinci okuma metni olarak deneme türünde bir eser ele alınır ve öğretici metinlere yönelik metin tahlili aşamaları uygulanır. Deneme türüne özgü yapı ve üslup özellikleri göz önünde bulundurularak yazılacak metnin türüne göre kullanılacak yapı unsurları belirlenir (TDE4.2.b).

   TDE4.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler, tasarladıkları paragrafın hedef kitle, metin türü, içerik ve yapı unsurlarını Kontrol Listesi ile gözden geçirir. Öğrenme Günlüğüne, bu hafta hangi ön bilgilerle bağlantı kurduklarını ve metin türünü nasıl belirlediklerini yazar. Öğretmen, Açık Uçlu Sorularla ön bilgi ve tahmin basamaklarını toparlar ve öğrencilerin plan notlarını bir sonraki çalışma için saklamalarını ister.

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Edebî söyleyişin inceliğini yansıtan metinlerden edindiği söz…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki haftada yazılan metinlerden bir örneği etkileşimli tahtada göstererek günlük dil ile edebî dil arasındaki farkı sorar. Öğrencilerden bir şiirden seçtikleri bir dizeyi günlük dille yeniden söylemeleri istenir (E1.1). Bu haftanın amacı, okunan şiiri betimleyici bir paragrafa dönüştürmek ve yazma sürecini değerlendirmek olarak açıklanır; performans görevi tanıtılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Performans görevi için bir şiir okunur. Öğrenciler şiirin şekil unsurlarını ve betimleyici anlatıma ilişkin ön bilgilerini gözden geçirir; bulgular ders kitabı ve tahta üzerinde zihin haritasına işlenir (TDE4.3.a).

   TDE4.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden performans görevinin amacına göre nasıl bir paragraf yazacaklarını tasarlamaları istenir (E3.3). Paragrafın ana duygusu, bölümleri ve dikkat çekici girişi için kısa bir plan hazırlanır (TDE4.3.a).

   TDE4.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler şiirin düzyazıya çevrildiğindeki anlatım özelliklerini şiire özgü kavram ve içerikle karşılaştırır. Karşılaştırma tablosu doldurulur ve sonuçlar sınıfa aktarılır (OB1). Betimleyici anlatımın ve düşünceyi geliştirme yollarının hangi bölümlerde kullanılabileceği belirlenir (TDE4.3.b).

   TDE4.3
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden paragrafta aktarmak istedikleri duyguları belirlemeleri ve şiirin ana duygusunu koruyarak taslak yazmaları istenir (E3.3, SDB1.2). Taslakta anlatım biçimi ve düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır (TDE4.3.b).

   TDE4.3
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler taslaklarını kendine özgü bir üslupla özgün betimleyici paragrafa dönüştürür. Türkçeyi özenle kullanmanın millî bilinç ve vatanseverlik değeriyle ilişkisi vurgulanır (D19, TDE4.3.b).

   TDE4.3
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Hazırlanan paragraflar sınıfta sunulur (SDB2.1). Sunumları izleyen öğrencilerden akran değerlendirmesi yapmaları istenir; öğretmen değerlendirmesi dereceli puanlama anahtarıyla yürütülür (TDE4.4.a).

   TDE4.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler öz değerlendirme formuyla paragraflarını içerik, dil ve anlatım yönünden inceler. Gelen akran ve öğretmen görüşleri, paydaş görüşleri olarak yazılı biçimde not edilir (TDE4.4.a).

   TDE4.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne yazma sürecindeki davranış, duygu ve düşüncelerini yazmaları istenir. Kontrol listesiyle paragrafların içerik, dil ve anlatım yönünden değerlendirilmesi tamamlanır. Dereceli puanlama anahtarındaki ana duygu, betimleyici anlatım ve özgünlük ölçütleri için gelen geri bildirimler özetlenir (TDE4.4.a).

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulama; TDE4.4 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında yazma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, “Sözün İnceliği” temasını etkileşimli tahtada tanıtır ve bir söyleşiden alınmış kısa bir görüntü karesi gösterir. Öğrencilerden, konuşulanların gerçeği ne kadar yansıttığını sorgulamaları istenir (E3.10). Dinlemeye/izlemeye başlamadan önce amaç belirlemenin neden gerekli olduğu tartışılır ve haftanın çalışma planı duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada bir mülakatın başlığı ve görselleri gösterilir; öğrencilerden metnin içeriğine ve türüne yönelik tahminlerini yazmaları istenir. Öğrenciler dinleme/izleme amaçlarını kendi cümleleriyle belirler ve ikili çalışarak tahminlerini karşılaştırır (SDB2.1). Tahminler tahtada toplanır (TDE1.1.a).

   TDE1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Mülakat türünün özelliklerini taşıyan metin sınıf ortamında dinlenir/izlenir (SDB2.1, OB2, BTYAB1). Öğrencilerden, seçtikleri yöntemle (bilgileri not alma vb.) izlemeleri ve ilk tahminlerinin doğru çıkıp çıkmadığını işaretlemeleri istenir. Öğretmen, mülakatın özellikleri üzerine kısa bir konuşma yürütür (TDE1.1.a).

   TDE1.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde, dinleme/izleme öncesi hazırlık için kontrol listesi oluşturulur. Listede izlemeye hazırlık, önceki bilgileri kullanma, izleme öncesi soru oluşturma, tahminde bulunma, amaç belirleme ve yöntem seçme ölçütleri yer alır (SDB2.2). Gruplar listelerini sınıfla paylaşır (TDE1.1.a).

   TDE1.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden, yeni bir mülakat metninin başlık ve görsellerine bakarak izleme öncesi sorular yazmaları ve tahminde bulunmaları istenir (KB2.10). Her öğrenci, kontrol listesine dayanarak amacını belirler. Not alma, anahtar sözcük yazma ya da zihin haritası gibi yöntemlerden birini gerekçesiyle seçer (TDE1.1.a).

   TDE1.1
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Seçilen yöntemle yeni mülakat metni dinlenir/izlenir. Öğrenciler kontrol listesindeki ölçütleri kendi çalışmaları üzerinde işaretler ve ilk tahminleriyle metindeki gerçekliği karşılaştırır (KB2.15). Öğretmen, örnek listeleri etkileşimli tahtada inceleyerek geri bildirim verir (TDE1.1.a).

   TDE1.1
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden, kontrol listelerini kullanarak amaç belirleme, tahmin yapma ve yöntem seçme basamaklarını değerlendiren bir öz değerlendirme formu doldurmaları istenir (SDB1.1). Gönüllü öğrenciler, seçtikleri yöntemin işlerine yarayıp yaramadığını açıklar. Öğretmen, dinlemeye/izlemeye başlamadan önce yapılan seçimlerin önemini özetler ve öğrenme günlüğüne bir cümle yazılmasını ister (TDE1.1.a).

   TDE1.1

Sınıf defteri: TDE1.1 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, 'sözün inceliği' ifadesini tahtaya yazar; öğrencilerden bu ifadeyi çağrıştıran bir söz, şarkı ya da konuşma örneğini hatırlamaları istenir. Açık ve örtük ileti kavramları örneklerle hatırlatılır. Birleşmiş Milletler Günü'ne değinilerek farklı kişilerin dinlenmesinin ve anlaşılmasının önemi vurgulanır. Dersin amacı, bir mülakatı dinlerken ön bilgilerden ve bağlamdan yararlanarak anlam oluşturmak olarak duyurulur.

   TDE1.2
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, dinlenecek mülakat türü için hazırlanan kontrol listesini gözden geçirir. Açık ve anlaşılır olma, Türkçenin etkili kullanımı, sorular ve içeriğin tutarlılığı, ifade yeteneği, ikna yeteneği, düşüncenin desteklenmesi gibi ögelerden listede eksik olanlar eklenir (OB1, TDE1.2.a).

   TDE1.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tahlil edilecek mülakattan kısa bir bölüm izletilir. Öğrencilerden mülakatın konusuna ilişkin tahminlerini yazmaları ve tahminleriyle ilgili ön bilgilerini belirtmeleri istenir. Tahminler ve ön bilgiler tahtada toplanır (TDE1.2.a).

   TDE1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Mülakat sınıfta dinletilir/izletilir (SDB2.1). Öğrencilerden anlamını bilmedikleri söz varlığını not almaları ve bu sözcüklerin anlamına ilişkin ilk tahminlerini cümlenin bağlamına bakarak yazmaları istenir (TDE1.2.b).

   TDE1.2
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Mülakat yeniden dinletilirken/izletilirken öğrencilerden kontrol listelerine gerekli notları almaları istenir (OB9). Mülakattaki bilgilerin yanına, bu bilgilerle ilişkili ön bilgileri ve yaşantılarını yazmaları sağlanır (TDE1.2.a).

   TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler üçerli gruplara ayrılır. Gruplar, dinleme/izleme notlarını karşılaştırarak ön bilgilerle kurulan bağlantılar konusunda ortak bir sonuca ulaşır (SDB2.2, TDE1.2.a).

   TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan not ettikleri söz varlığını bağlamdan hareketle yeniden ele almaları istenir. Her söz varlığının anlamı çevresindeki cümlelerden belirlenir, ardından yazılı veya dijital sözlükle denetlenir (OB1, TDE1.2.b).

   TDE1.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Grup çalışmaları sınıfta sunulur ve sunumlar üzerinden bir tartışma ortamı oluşturulur (SDB2.2). Sözcüklerin anlamının belirlenmesinde bağlamdan yararlanma yolları karşılaştırılır (TDE1.2.b).

   TDE1.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüklerine, mülakatı dinlerken ön bilgileriyle kurdukları bağlantıları ve bağlamdan anlamını belirledikleri söz varlığını yazmaları istenir (TDE1.2.b). Kontrol listesi ve grup değerlendirme formu birlikte incelenir. Açık uçlu sorularla öğrenme düzeyi yoklanır.

   TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Cumhuriyet Bayramı'nı ve Kızılay Haftası'nı anarak sözün toplumsal dayanışmadaki yerine dikkat çeker. Öğrencilerden yakın zamanda dinledikleri etkili bir konuşmayı hatırlayıp neden etkili bulduklarını eşlerine anlatmaları istenir. Öğretmen, haftanın hedefini açıklar: konuşmanın amacı, hazırlık durumu, süresi, hedef kitlesi, türü, yöntemi ve stratejisi konusunda seçim yapılacaktır (TDE3.1.a, E1.1).

   TDE3.1
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, mülakat türünün özelliklerini taşıyan bir metnin kısa bir bölümünü etkileşimli tahtada gösterir (SDB2.1, OB2, BTYAB1). Öğrencilerden konuşmacının amacını, hedef kitlesini ve konuşmanın hazırlıklı mı hazırlıksız mı olduğunu tahmin etmeleri istenir; tahminler tahtada toplanır (TDE3.1.a).

   TDE3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dinleme/izleme öncesinde hazırlık yapma, önceki bilgileri kullanma, soru oluşturma, tahminde bulunma, amaç belirleme ve not alma yöntemine karar verme ölçütlerini içeren bir kontrol listesi oluşturmaları istenir. Öğrenciler, listedeki ölçütlerden hangilerini kullanacaklarını seçer (TDE3.1.a).

   TDE3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden bir konu seçerek kendi konuşmalarının amacına (edebî metin oluşturma, ikna etme, bilgilendirme vb.) karar vermeleri istenir. Konuşmanın hazırlıklı ya da hazırlıksız olması, süresi ve hedef kitlesi belirlenip deftere yazılır (SDB3.3, E1.5, TDE3.1.a).

   TDE3.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, hazırlanan kontrol listesini gözden geçirir; “açık ve anlaşılır olması, Türkçenin etkili kullanımı, sorular ve içeriğin tutarlılığı, ifade yeteneği, ikna yeteneği, düşüncenin desteklenmesi” ölçütlerinden eksik olanları listeye ekler (OB1). Tahlil edilecek mülakata ilişkin kısa bir bölüm izlenir ve mülakatın konusuna yönelik tahminde bulunulur (TDE3.1.a).

   TDE3.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Mülakat sınıfta dinletilir/izletilir (SDB2.1). Öğrencilerden dinleme/izleme sırasında kontrol listelerine gerekli notları almaları, ayrıca konuşmacıların amaç, tür ve strateji seçimlerini not etmeleri istenir (OB9, TDE3.1.a).

   TDE3.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Üçerli gruplara ayrılan öğrenciler, kontrol listesi aracılığıyla mülakatı değerlendirir; dinleme/izleme notlarını karşılaştırarak ortak bir sonuca ulaşır (SDB2.2). Mülakatta kullanılan öznel ve nesnel ifadeler, düşünceyi geliştirme yolları ve dil yapıları belirlenir; bunların metnin anlamına katkısı tartışılır (TDE3.1.a).

   TDE3.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Gruplar çalışmalarını sınıfta sunar; sunumlar üzerinden bir tartışma ortamı oluşturulur (SDB2.2). Mülakatın etkili olmasını sağlayan unsurlar belirlenir; grup görüşleri doğrultusunda mülakat metnine yönelik olumlu ve olumsuz eleştiriler gerekçelendirilerek açıklanır (SDB3.3, E3.10, KB3.3, TDE3.1.a).

   TDE3.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğretmen, Edebiyat Atölyesi kapsamında performans görevini verir: öğrencilerden deneme metinlerinden hareketle düşünme tekniklerini kullanarak fikir geliştirmeleri ve bunları sözlü sunmaya hazırlanmaları istenir. Öğrenciler, konuşmalarının amacını, hazırlıklı/hazırlıksız özelliğini, süresini, hedef kitlesini, türünü ve yöntemini içeren bir plan taslağı yazar (TDE3.1.a). Taslak kontrol listesiyle gözden geçirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur (KB2.15).

   TDE3.1

Sınıf defteri: TDE3.1 Söyleyişin inceliğini kullanarak akıcı bir konuşma süreci yönetebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada günlük dille yazılmış bir cümleyi edebî dille yazılmış bir cümleyle karşılaştırır ve 'Bir konuşma dinleyiciyi neden ikna eder?' sorusunu sorar. Öğrencilerden dinledikleri etkili bir konuşmayı ve onu etkili kılan söyleyiş inceliklerini anlatmaları istenir (E1.1). Açık ve örtük ileti kavramları örneklerle hatırlatılır. Bu hafta deneme metinlerinden hareketle fikir geliştirilip sözlü sunum yapılacağı duyurulur.

   TDE3.3
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, deneme metinlerinden hareketle düşünme tekniklerini kullanarak fikir geliştirmeyi ve bunları sözlü sunmayı içeren performans görevini açıklar; görev sınıf içinde yürütülür ve görevlerin zamanında, eksiksiz yapılmasının önemi vurgulanır (D16). Altı kişilik gruplara sanatın toplumdaki rolü, edebiyat ve psikoloji gibi konularda farklı deneme metinleri dağıtılır (OB5). Öğrencilerden metindeki ana iletiyi belirleyip sunum için kısa bir plan taslağı hazırlamaları istenir (TDE3.3.a).

   TDE3.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Altı şapkalı düşünme tekniği tanıtılır; gruptaki her öğrenci düşünmeyi temsil eden bir renk seçer. Seçilen renge uygun sunumun dikkat çekici bir girişle başlaması için soru, çarpıcı örnek ya da kısa alıntı gibi giriş seçenekleri tartışılır. Öğrencilerden planlarına uygun giriş cümlelerini yazmaları istenir (TDE3.3.a).

   TDE3.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler seçtikleri rengin temsil ettiği görüşe bağlı olarak fikir üretir: sarı şapka iletinin iyimser yönlerini, beyaz şapka nesnel anlatımları, siyah şapka olumsuz yönlerini, kırmızı şapka uyandırdığı duyguyu, yeşil şapka metni anlatan bir sloganı, mavi şapka ise tüm düşünceleri özetleyen kararı ortaya koyar (E3.3). Fikirler örnekleme, karşılaştırma ve tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarıyla desteklenir (TDE3.3.b).

   TDE3.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hazırladıkları içeriği duygu, düşünce ve hayallerini yansıtan kendine özgü bir üslupla yeniden kurmaları istenir. Gruplar hâlinde metinler birbirine okunur, akranlar üslup ve fikir desteği konusunda kısa geri bildirim verir (SDB2.2; TDE3.3.b).

   TDE3.3
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Renklerin temsil ettiği düşünme biçimiyle hazırlanan içerik, konuşma kurallarına dikkat edilerek ilk gruplarca sunulur (SDB2.2, E1.5). Öğretmen, dereceli puanlama anahtarıyla beden dili, jest ve mimik, planlama, organizasyon, zaman yönetimi ve grup çalışması ölçütlerini izler; giriş ve düşünceyi geliştirme yollarının kullanımı da dikkate alınır (TDE3.3.a; TDE3.3.b).

   TDE3.3
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Kalan gruplar aynı ölçütlerle sunumlarını gerçekleştirir; dinleyiciler sunumları akran değerlendirmesi için izler (SDB2.1). Sunumların ardından öğretmen, dereceli puanlama anahtarına dayalı geri bildirimleri öğrencilerle paylaşır (TDE3.3.b).

   TDE3.3
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak konuşma sürecindeki davranış, duygu ve düşüncelerini; konuşmalarını içerik, dil ve anlatım yönünden değerlendirmeleri istenir (TDE3.4.a; SDB1.1). Gruplar, Grup Değerlendirme Formu ile paydaş görüşlerini paylaşır ve bunları öğretmenin dereceli puanlama anahtarıyla verdiği geri bildirimle karşılaştırır. Süreçte neyin iyi gittiği yansıtılarak performans görevi tamamlanır (KB2.15).

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Muhatabını ikna etmek için söyleyiş inceliklerine yer veren bir…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, haftanın Okuma konusunu ve hedeflerini tanıtır; Konuşma çalışmasında bir konuşmanın ana düşüncesinin nasıl belirlendiği sorularak önceki haftayla bağ kurulur. Öğrencilerden okurken anlamı nasıl oluşturduklarını tek cümleyle söylemeleri istenir. Haftada bir hikâyenin okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası aşamalarıyla incelenecek olduğu, bu aşamalar tahtada gösterilerek açıklanır. Öğrencilerin merakı uyandırılarak derse geçilir (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, temaya başlamadan önce ön bilgileri yoklamak için sınıfa 'Bir metin, onu okuyan kişilerde birden fazla duygu uyandırabilir mi?' sorusunu yöneltir (SDB1.1). Öğrencilerden ana duygu ve ana düşünce kavramlarına ilişkin bildiklerini eşleriyle paylaşmaları, ardından seçilen hikâye için kendi okuma amaçlarını belirleyip deftere yazmaları istenir (TDE2.1.a).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Etkileşimli tahtada hikâyenin başlığı ve görseli gösterilir. Öğrencilerden başlık ve görselden yola çıkarak metnin içeriğine, türüne ve yazılış amacına yönelik tahminlerini gerekçeleriyle yazmaları istenir (E1.1, OB4, SAB2). Tahminler sınıfta paylaşılır, öğretmen kısa cevaplı sorularla görseldeki ipuçlarına dikkat çeker ve tahminler tahtada listelenir (TDE2.1.a).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Hikâyenin ilk bölümü okunur. Öğrencilerden bilmedikleri sözcük ve deyimleri işaretlemeleri, sözlüğe bakmadan çevresindeki cümlelerden yararlanarak anlamlarını tahmin edip eşlerine açıklamaları istenir. Bağlamdaki ipuçları (zıt anlamlı sözcük, örnek, açıklayıcı cümle) öğretmenle birlikte tahtada gösterilir (TDE2.2.b).

   TDE2.2
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hikâyenin tamamını okumaları ve okurken sorumluluk bilinciyle davranmaları istenir (D16, SAB1, SAB3). Okuma sonrasında olay, karakter, zaman ve mekân bilgileri ile açıkça ifade edilen neden-sonuç ilişkileri belirlenir; karakterlerin davranışlarından duygu ve düşüncelerine yönelik çıkarımlar yapılır. Bulgular bireysel hikâye haritasına işlenir (E2.2, TDE2.2.c).

   TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Küçük gruplar oluşturulur ve bireysel hikâye haritaları karşılaştırılır. Öğrenciler iş birliği yaparak haritaları tek bir hikâye haritasına dönüştürür ve sınıfa sunar (OB9, SDB2.2). Sunumlar sırasında sınıf arkadaşlarının dikkatle dinlenmesi, görüşlerin nezaket kuralları çerçevesinde ifade edilmesi beklenir (D14, TDE2.2.c).

   TDE2.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan tema, konu, ana düşünce, yardımcı düşünceler ve metnin yazılma amacını belirlemek üzere araştırma süreçlerini planlamaları istenir. Plan, tüm üyelerin katılımıyla yapılır ve görev paylaşımı gerçekleştirilir (E1.2, E1.6, D4). Üyeler görevleri doğrultusunda metne dönerek bireysel incelemelerini yürütür ve sorumluluklarını yerine getirir (E2.2, TDE2.2.c).

   TDE2.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Bireysel bulgular grup içinde birleştirilir. Her grup tema, konu, ana düşünce, yardımcı düşünceler, ana duygu ve yazarın metni yazma amacı için metinden örneklere dayanan ortak bir görüş oluşturup sunar (SDB2.2). Ardından iletilerin sunuluş şekli, metindeki söz sanatları ve metin ile yazar arasındaki ilişki sınıfça tartışılır (TDE2.2.c).

   TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Gruplardan son hâlini verdikleri hikâye haritalarını Kontrol Listesi ile gözden geçirmeleri istenir. Öğrencilerden Kısa Cevaplı Sorularla tema, ana düşünce, ana duygu ve yardımcı düşünceleri metinden bir kanıtla açıklamaları, ayrıca bugün anlam oluşturmada en çok işlerine yarayan ipucunu öğrenme günlüğüne yazmaları istenir (SDB1.2). Öğretmen bağlamdan anlam belirleme ve çıkarım yapma çalışmalarını kısaca toparlar (TDE2.2.c).

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kısa bir konuşma videosu ya da metni sunar. Öğrencilerden konuşmacının neyi, kime ve ne amaçla anlattığını söylemeleri istenir (E1.1). Önceki haftada okunan hikâyelerdeki karakterlerin konuşmalara nasıl dönüştürülebileceği sorulur. Bu haftanın hikâyedeki bir karakter üzerinden konuşmaya hazırlanma kararlarını içerdiği ve süreçte performans görevi yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Performans görevi ve dereceli puanlama anahtarı etkileşimli tahtada tanıtılır: okunan hikâyeden seçilen bir karaktere kendi yorumunu katarak sunum yapılacaktır (SAB4). Öğrencilerden okudukları hikâyelerdeki karakterleri listelemeleri ve her karakter için ana duygu ile ana düşünceyi birer cümleyle yazmaları istenir. (TDE3.1.a)

   TDE3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen ders kitabından edebî metin oluşturma, ikna etme ve bilgilendirme amaçlı kısa konuşma örnekleri okur. Öğrencilerden her örneğin amacını belirlemeleri ve bu amacı gösteren ifadeleri işaretlemeleri istenir. Sınıfta hangi amacın hangi karakter için uygun olabileceği tartışılır (SDB2.1, E3.5). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Ders kitabındaki örnekler hazırlıklı ve hazırlıksız konuşma, konuşma süresi ve hedef kitle yönünden incelenir. İkili çalışmayla bir tablo hazırlanır; tabloda her özelliğin konuşmayı nasıl değiştirdiği yazılır. Öğrencilerden hangi durumda hangi seçimin daha uygun olduğunu gerekçelendirmeleri istenir (E3.2, SDB2.2). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Performans görevi sınıf içinde başlatılır. Öğrencilerden okuduğu hikâyede geçen bir karakteri seçmeleri ve seçim gerekçelerini iki cümleyle yazmaları istenir. Seçilen karakterin hangi yönüne kendi yorumlarını katacakları not edilir (E1.2, E1.6, KB3.1, SAB4). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden seçtikleri karakterle ilgili konuşma amacını (edebî metin oluşturma, ikna etme, bilgilendirme vb.) belirlemeleri istenir. Amaç kararı, karakterin hikâyedeki durumuna dayandırılarak yazılı gerekçeyle desteklenir. Öğretmen gezerek gerekçeleri okur ve yönlendirici sorular sorar (KB3.1, SDB3.3). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden konuşmalarının hazırlıklı mı hazırlıksız mı olacağına, süresine ve hedef kitlesine karar vermeleri istenir. Kararlar, konuşma planı kâğıdına gerekçeleriyle yazılır. Hedef kitlenin karaktere ilişkin bilgi düzeyi ve ilgisi üzerinde düşünülür (E2.2, SDB1.2, KB3.1). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden seçtikleri konuşma amacına ve türüne uygun yöntem ile stratejiyi belirlemeleri istenir. Ders kitabındaki örnekler incelenerek yöntem ve strateji seçenekleri arasından uygun olanı seçilir. Seçim, konuşma planı kâğıdına amaçla ilişkilendirilerek yazılır (E3.7, KB3.1). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrenciler ikili eşleşir; her öğrenci karakterini, konuşma amacını, süresini, hedef kitlesini ve stratejisini eşine kısaca sunar. Eşler plandaki kararların birbiriyle tutarlı olup olmadığını kontrol listesiyle gözden geçirir. Birkaç öğrenci planını sınıfla paylaşır (SDB2.1, D14). (TDE3.1.a)

   TDE3.1
10. Sonuçlandırma30 dk

    Performans görevi kapsamında hazırlanan konuşma planları dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden Üçgen-Kare-Çember etkinliğinde üçgene üç temel kararlarını, kareye planlarıyla en çok örtüşen bir noktayı, çembere zihinlerinde dönen bir soruyu yazmaları istenir. Öğretmen birkaç örnek alarak seçim kararlarını toparlar (TDE3.1.a).

    TDE3.1

Sınıf defteri: TDE3.1 Konusunu ana düşünce etrafında detaylandırdığı akıcı bir konuşma…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası bağlamında herkesin düşüncesini ifade etme hakkından söz ederek konuşmanın bu haktaki yerine dikkat çeker. Öğrencilerden önceki haftalarda ön bilgilerle bağlantı kurma ve hedef kitleyi tahmin etme çalışmalarını kısaca hatırlamaları istenir. Dersin amacı, konuşmada ana düşünceyi karşılaştırmayla belirlemek ve bilgi toplayarak içeriği düzenlemek olarak paylaşılır (SDB2.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçilen hikâye metnini sorumluluk bilinciyle okumaları istenir (D16, SAB1, SAB3). Her öğrenci metnin hikâye haritasını hazırlar (E2.2). Küçük gruplarda haritalar yan yana konularak benzerlik ve farklılıklar karşılaştırılır (TDE3.2.c).

   TDE3.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, haritaları iş birliği yaparak tek bir hikâye haritasına dönüştürür ve sunar (OB9, SDB2.2). Sunumların ardından hikâyedeki olayların gerçeklikle ilişkisine yönelik tahminlerde bulunulur; arkadaşlar dikkatle dinlenir, görüşler nezaket kuralları çerçevesinde ifade edilir (D14). Bu tahminlerden hareketle ana düşünceyi vurgulayan karşılaştırma içeren iletiler yazılır (TDE3.2.c).

   TDE3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan tema, konu, ana düşünce, yardımcı düşünceler ve metnin yazılma amacını belirlemek üzere araştırma süreçlerini planlamaları istenir. Plan, üyelerin dayanışmasıyla yapılır; görev paylaşımı yapılarak her üyenin hangi kaynaktan bilgi toplayacağı belirlenir (E1.2, E1.6, D4). Üyeler görevleri doğrultusunda sorumluluklarını yerine getirir (E2.2) (TDE3.2.d).

   TDE3.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Bireysel araştırmalar tamamlanınca toplanan bilgiler birleştirilip sunulur; her grup hikâyenin içeriğini oluşturan unsurlarda ortak bir görüşe ulaşır (SDB2.2). Metnin içeriğine yönelik ilk tahminler ile okuduktan sonraki tespitler karşılaştırılır ve başlangıçta neden öyle düşünüldüğü açıklanır (SDB2.3). Hikâyenin anlatmaya bağlı metinler içindeki yeri belirtilir (TDE3.2.d).

   TDE3.2
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan hikâyenin iki unsurunu değiştirerek yorumlamaları ve hikâyeyi estetik bakış açısıyla yeniden kurgulamaları istenir (SDB2.2, D7, E3.3). Kullanılan kelimelerden hareketle Türkçenin ses özellikleri incelenir. Öğrenciler, seçtikleri okuma stratejisinin temayı anlamaya katkısına ilişkin çıkarımlarını paylaşır (SDB3.3). Söz varlığı kullanılarak içerik düzenlenir (TDE3.2.d).

   TDE3.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   İkinci okuma metni olarak anı türünde bir eser okunur ve metin tahlili aşamaları uygulanır. Hikâye ile anının yazılma amacı, gerçekliği aktarma şekli, dil ve anlatımı, yapısı (olay, zaman, mekân, karakter) karşılaştırma tablosuyla karşılaştırılır. Yorumlar dijital bir araçla öğrenme duvarına yüklenir ve birlikte izlenir (OB2, E3.5, BTYAB1) (TDE3.2.d).

   TDE3.2
8. 25 dk
   Etkinlik 4

   Edebiyat Atölyesi kapsamında performans görevi verilir; öğrencilerden hikâyeden bir karakter seçmeleri, bu karakterle ilgili konuşma amacını ve stratejisini belirlemeleri istenir (E1.2, E1.6, KB3.1). Karakterle ilgili bilgiler hikâye metninden hatırlanıp toplanarak sunum planı hazırlanır (D3). Karakter, öğrencinin yaşamından biriyle ya da sinema, tiyatro gibi eserlerdeki bir kahramanla örtüştürülür; benzerlik ve farklılıklar yazılır (TDE3.2.d).

   TDE3.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler, seçtikleri hikâye karakterini özdeşleştirdikleri kişinin özellikleriyle harmanlayarak estetik bakış açısıyla yeniden kurgular (D7, KB2.13). Karşılaştırma içeren iletilerini ve topladıkları bilgileri söz varlığını kullanarak düzenler; birkaç örnek sınıfla paylaşılır (SDB2.1). Performans görevi Kontrol Listesi ile değerlendirilir, dersin kazanımları Üçgen-Kare-Çember ile özetlenir (TDE3.2.d).

   TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.2 Konusunu ana düşünce etrafında detaylandırdığı konuşma içeriğini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilerin seçtikleri hikâye karakterlerinin yer aldığı bir görseli etkileşimli tahtada gösterir ve 'Bu karakter bugün karşımıza çıksa dinleyicilere ne söylerdi?' sorusunu yöneltir. Birkaç öğrencinin yanıtı dinlenir. Ardından haftanın hedefleri açıklanır: düşünceyi geliştirme yolları, bağlama uygun söz varlığı ve iletilerin açık ya da örtük ifadesi çalışılacak, sunumların ardından konuşma süreci değerlendirilecektir.

   TDE3.3
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri karakterle ilgili okudukları hikâye metnindeki bilgileri hatırlamaları istenir. Karakter, öğrencinin kendi yaşamından biriyle ya da izlediği sinema veya tiyatro eserlerindeki bir kahramanla örtüştürülür. Karşılaştırma tablosuna iki kişi arasındaki benzerlik ve farklılıklar yazılır (KB3.1). Tablodan hareketle karakterin özgün yönü tek cümleyle ifade edilir (TDE3.3.b).

   TDE3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden karakteri, örtüştürdükleri kişinin özellikleriyle harmanlayarak estetik bakış açısıyla yeniden kurgulamaları istenir (D7, KB2.13). Kurguda karşılaştırma, betimleme ve benzetme gibi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır. Duygu, düşünce ve hayallerin kendine özgü bir üslupla ifade edildiği üç-dört cümlelik bir taslak yazılır (TDE3.3.b).

   TDE3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, aynı kurgunun yakın arkadaşlara ve okul müdürüne sunulması durumunda sözcük seçiminin nasıl değişeceğini sorar. Taslaklarda sözcükler bağlama ve hedef kitleye uygunluk açısından gözden geçirilir. Taslaktaki ana düşünce ile onu destekleyen yardımcı düşünceler işaretlenir (TDE3.3.c).

   TDE3.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri hikâye karakterini ve özdeşleştirdikleri kişiyi iyi-kötü, ana-yardımcı karakter, devingen-durağan olma gibi açılardan sınıflandırmaları istenir (KB2.5). Sınıflandırma sonuçları, ana düşünce ve yardımcı düşüncelerle desteklenerek sınıfa kısaca sunulur (SDB2.1). Sunumda hedef kitleye uygun söz varlığı ve üslup kullanılır (TDE3.3.c).

   TDE3.3
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dinleyiciye hangi iletileri açık, hangilerini örtük biçimde vereceklerini kararlaştırmaları istenir (SDB2.1). İletilerin duygu ve düşünceleri tutarlı biçimde yansıtıp yansıtmadığı eşli olarak kontrol edilir. Millî ve manevi değerlere dikkat edilir, toplumsal hassasiyet oluşturacak siyaset, din, etnisite gibi ögelerden kaçınılır ve olumlu tutum ile değerler vurgulanır (TDE3.3.ç).

   TDE3.3
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden sunumu etkili hâle getirmek için kurguladıkları karaktere ait bir görsel (resim, karikatür vb.) hazırlamaları istenir (E3.3, OB4). Sunumun başlatma, sürdürme ve bitirme ifadeleri belirlenir ve görselle ilişkilendirilir (TDE3.3.ç).

   TDE3.3
8. 30 dk
   Etkinlik 4

   Aynı karakteri seçen öğrencilerle gruplar oluşturulur; öğrenciler sunumlarını sırayla gerçekleştirir ve sunumlar dijital araçlar üzerinden yapılabilir (OB2, BTYAB1). Dinleyiciler sunum boyunca ana düşünceyi, açık ve örtük iletileri not eder (TDE3.3.ç). Her sunumun ardından grup arkadaşları açık uçlu sorularla akran değerlendirmesi yapar (TDE3.4.a).

   TDE3.3TDE3.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler, arkadaşlarından gelen görüşleri dikkate alarak konuşma sürecindeki davranış, duygu ve düşüncelerini ile konuşmalarının içerik, dil ve anlatım yönlerini açık uçlu sorularla öz değerlendirmeye tabi tutar (SDB1.2, TDE3.4.a). Öğretmen, sunumları ses ve diksiyon, akıcılık, içeriğin kurgusallığı, zaman yönetimi, Türkçenin doğru kullanımı ve etkileyicilik ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirir ve her öğrenciye süreçle ilgili geri bildirim verir.

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Konusunu ana düşünce etrafında detaylandırdığı konuşmasında kural…; TDE3.4 Konuşmasının içeriğinde kullandığı unsurların konuşmasına olan…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilere bir şiirin yazıldığı gibi okunmasıyla şairin kendi sesinden dinlenmesinin anlamı nasıl etkileyebileceğini sorar (E1.1). Yanıtlar etkileşimli tahtada toplanır. Ardından bu derslerde şiir dinlemeden önce amaç belirleme, tahmin yürütme ve strateji seçme çalışmalarının yapılacağı belirtilir; bilinçli dinlemenin “Anlam Arayışı” temasına katkısı konuşulur (TDE1.1.a).

   TDE1.1
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, öğrencilere kendi şiirini seslendirmiş bir şairin şiirini dinleyeceklerini söyler. Şiirin yalnızca başlığı ve şairin görseli etkileşimli tahtada gösterilir (OB4). Öğrencilerden başlık ve görselden hareketle şiirin içeriğine ve türüne yönelik tahminlerini deftere yazmaları istenir (TDE1.1.a).

   TDE1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikili eşleşerek tahminlerini paylaşır ve her tahminin dayanağını başlıktan ya da görselden göstererek açıklar. Ortak bir tahmin listesi oluşturulur (SDB2.2). Tahminler doğrulanmaz; dinleme sonrasında kontrol edilmek üzere tahtada bırakılır (TDE1.1.a).

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen “Bu şiiri ne için dinleyeceğiz?” sorusunu sorar; şairin duygusunu fark etmek, ses tonundan anlam çıkarmak, şiirin temasını belirlemek gibi örnek amaçlar sıralar. Öğrencilerden her birinin kendi dinleme amacını tek cümleyle yazması istenir (E1.2). Birkaç amaç okunur ve amacın dinleme biçimini nasıl yönlendirdiği tartışılır (TDE1.1.a).

   TDE1.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, dinleme/izleme türlerini ve şiir dinlemeye uygun yöntem ve stratejileri etkileşimli tahtada örneklerle tanıtır (SDB2.1). Anahtar sözcük not alma, ses tonunu ve vurguyu izleme, duygu ve imge not etme örnek stratejilerdir. Öğrencilerden amaçlarına uygun bir yöntem ve strateji seçmeleri ve gerekçesini deftere yazmaları istenir (E1.6, TDE1.1.a).

   TDE1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen dinleme/izleme kurallarını hatırlatır ve dinleme sürecinde bunlara uygun davranılması gerektiğini belirtir (D14). Gruplar hâlinde bu kurallara ilişkin bir kontrol listesi hazırlanır (SDB2.2). Gruplar listelerini sunar; ortak liste oluşturularak etkileşimli tahtada sabitlenir (TDE1.1.a).

   TDE1.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Seçilen şairin kendi şiirini seslendirdiği kayıt etkileşimli tahtadan dinletilir. Öğrencilerden seçtikleri strateji doğrultusunda dinlemeleri ve notlarını almaları istenir (E3.2). Gerekirse kayıt ikinci kez dinletilir (TDE1.1.a).

   TDE1.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden ilk tahminlerini, belirledikleri amacı ve seçtikleri stratejiyi dinleme sonrası notlarıyla karşılaştırmaları istenir (KB2.15). İkili çalışmada tahminlerin tutup tutmadığı ve stratejinin amaca hizmet edip etmediği tartışılır. Hazırlanan kontrol listesi gerektiğinde güncellenir (TDE1.1.a).

   TDE1.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden başka bir şiir için dinleme amacını, başlıktan yaptıkları tahmini ve seçtikleri strateji ile gerekçesini içeren kısa bir dinleme planı yazmaları istenir (Performans Görevi). Planlar amaç, tahmin ve strateji ölçütlerini içeren Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Kısa Cevaplı Sorularla “Amaç belirlemek dinlemeyi nasıl etkiler?” yoklanır; planlar Öğrenme Duvarı’nda sergilenir (TDE1.1.a).

   TDE1.1

Sınıf defteri: TDE1.1 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Yılbaşına ilişkin bir görsel gösterir. Öğrencilerden görselin hangi duyguyu çağrıştırdığını söylemeleri ve dinleme/izleme sırasında anlam oluşturmak için kullandıkları yolları hatırlamaları istenir. Tema, ana duygu, ana düşünce ve yazma amacı kavramları tahtaya yazılır. Dersin amacının şiirdeki sözcüklerin anlamını bağlamdan belirlemek ve çıkarım yapmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden şiirin başlığına ve görseline bakarak şiirin konusuna ve içeriğine yönelik tahminlerde bulunmaları istenir (OB4, SAB2). Tahminler gerekçeleriyle kâğıda yazılır ve tahtada ortak bir listede toplanır. Öğretmen, başlıktaki sözcüğün ve görseldeki ögelerin hangi anlama işaret edebileceğini sorar (TDE1.2.b).

   TDE1.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Şiir sınıfta dinletilir (SDB2.1). Öğrenciler dinlerken anlamını bilmedikleri sözcükleri not alır. Dinlemenin ardından bu sözcüklerin anlamı, geçtikleri dize ve çevresindeki sözcüklerden hareketle bağlamdan belirlenir; bulunan anlamlar sözlükle denetlenir (TDE1.2.b).

   TDE1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Şiir ikinci kez dinletilir; öğrenciler seslendiricinin ses tonuna, vurgularına ve ifade biçimine dikkat eder (E3.2). Bu ipuçlarından hareketle şiirin şair tarafından yazılma amacı belirlenir. Öğrenciler görüşlerini dayandıkları ipuçlarıyla birlikte sınıfa açıklar (TDE1.2.c).

   TDE1.2
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden şiirde açıkça sunulan bilgileri ve iletilerin sunuluş şeklini belirlemeleri istenir. Şiir dize dize izlenerek açık iletiler ile neden-sonuç, koşul ve varsayım bilgileri ders kitabında işaretlenir. Belirlenenler etkileşimli tahtada ortak bir tabloya yazılır (TDE1.2.c).

   TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Açık uçlu sorularla şiirin içeriğinin daha çok duygulara mı yoksa düşüncelere mi yönelik olduğu tartışılır ve ifade biçiminin estetik değeri üzerinde durulur (D7). Öğrenciler şiirdeki konuşucunun davranış ve ifadelerinden duygu ve düşüncelerine yönelik çıkarımlar yapar. Çıkarımlar şiirden alınan dizelerle desteklenir (TDE1.2.c).

   TDE1.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler şiirin konu ve temasını, yardımcı düşüncelerini ve ana düşünce/duygusunu belirler. Ana duygu, ritim gibi ahenk unsurları ve içeriğe yönelik görüşler sınıfta paylaşılır; farklı görüşler açık fikirlilikle dinlenir (E3.5, SDB2.1). Şiir ile şair arasındaki ilişki kısaca tartışılır (TDE1.2.c).

   TDE1.2
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden bu aşamaya kadar öğrendiklerini düşünerek çıkış kartına şiirin ifade biçimine ve ahengine ilişkin üç temel özelliği yazmaları istenir (KB2.15). Öğretmen kartlara geri bildirim vererek öğrenmeyi derinleştirir (TDE1.2.c).

   TDE1.2
9. 20 dk
   Etkinlik 5

   Edebiyat Atölyesi (Anlatma) çalışmasında öğrenciler dinledikleri şiirin ana duygusunu ve kendilerinde uyandırdığı düşünceleri anlatan kısa bir metin yazar. Metinlerde şiirden alınan dizelere yer verilir. Yazılar eşlerle paylaşılır (SDB2.1; TDE1.2.c).

   TDE1.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden kısa cevaplı sorularla şiirdeki sözcüklerin bağlamdaki anlamını, ana duyguyu, temayı ve yazılma amacını yazılı yanıtlamaları istenir. Edebiyat atölyesi metinleri ana duyguyu yansıtma, dizelerle destekleme ve anlaşılır anlatım ölçütlerini içeren kontrol listesiyle gözden geçirilir. Her öğrenci şiirden yaptığı bir çıkarımı öğrenme duvarına yapıştırır. Öğretmen genel geri bildirim verir (TDE1.2.c).

    TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.2 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki haftada dinlenen/izlenen şiirin temasını sınıfla birlikte hatırlar ve etkileşimli tahtada şiirden birkaç dize gösterir. Öğrencilere bu temanın kendilerinde uyandırdığı duygu ve düşünceler sorulur (E1.1). Bu haftanın amacının temaya uygun bir şiir yazmak olduğu belirtilir; yazmadan önce amaç, hedef kitle ve strateji konusunda karar vermenin gerekliliği açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, öğrencilere dinledikleri/izledikleri şiirin temasına uygun bir şiir oluşturmaya yönelik performans görevini verir (SAB4). Görevin sınıf içinde gerçekleştirileceği ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirileceği belirtilir. Ölçütler etkileşimli tahtada okunur ve öğrencilerin soruları yanıtlanır.

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden şiirin teması ve konusu üzerinde düşünerek hangi duyguyu ya da düşünceyi işleyeceklerini yazmaları istenir. Öğretmen yazma amaçlarını (edebî metin oluşturma, ikna etme, bilgilendirme, resmî yazışma) örneklerle tahtada gösterir; her öğrenci şiirinin amacına karar verir ve gerekçesini bir cümleyle belirtir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler yazacakları şiirin özelliklerini, hedef kitlesini ve yazma süresini belirleyerek yazma planına işler. Birkaç öğrenci planını sınıfa okur; plandaki seçimlerin amaca uygunluğu tartışılır (TDE4.1.a).

   TDE4.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, dinlediklerinden/izlediklerinden hareketle yeni bir metin oluşturma stratejisini kullanmaları için anahtar sözcük ve imge listesi çıkarma gibi örnek yönlendirmeler yapar (E3.3). Öğrenciler yazacakları metnin türüne uygun yöntem ve stratejilerini seçip yazma planına işler (TDE4.1.a).

   TDE4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden seçtikleri amaç ve stratejiye göre dinledikleri/izledikleri şiirin temasına uygun şiirlerinin ilk bölümünü yazmaları istenir (E2.2). Öğretmen sınıfı dolaşarak stratejinin kullanılmasına yönelik yönlendirmeler yapar (TDE4.1.a).

   TDE4.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler şiirlerini tamamlayıp temize çeker (E2.2). Yazdıkları şiirin başlangıçta belirledikleri tema, amaç ve hedef kitleye uygun olup olmadığına karar verir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden amaç, hedef kitle, süre, tür ve strateji seçimlerini kontrol listesiyle gözden geçirmeleri istenir. İşaretlenemeyen maddeler için öğrenciler karar verir ve şiirlerinde gerekli düzenlemeyi yapar (TDE4.1.a).

   TDE4.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler yazdıkları şiirleri sınıf içinde sunar ya da öğrenme duvarına asar (SAB4). Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden yazma amacını, hedef kitlesini ve stratejisini nasıl belirlediklerini açık uçlu sorulara yanıt vererek gerekçelendirmeleri istenir (TDE4.1.a).

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Konu zenginliği ve çeşitliliğini sağlayan edebî metinlerde yazma…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki haftada belirlenen hedef kitle ve metin türü çalışmalarını etkileşimli tahtadaki görsel kaynaklarla kısaca hatırlatır. Öğrencilerden bu haftanın iki sorusunu not etmeleri istenir: metnin ana düşüncesi ile iletisi nasıl belirlenir, yazılı anlatımın kullanım alanı içeriği nasıl etkiler. Ardından öğrenciler, ANLAM ARAYIŞI temasında bildikleri bir metindeki açık ve örtük iletiyi eşleriyle paylaşır (SDB2.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak bir karakter kurgulamaları istenir; kurguda karşılaştırma, betimleme ve benzetme unsurlarından yararlanılır. Öğrenciler karakterin dinleyiciye vereceği açık ve örtük iletileri ile ana düşünceyi yazma amacına göre kararlaştırır (E3.3, SDB2.1). Kararlar, karşılaştırma içeren birer ileti cümlesi olarak defterlere yazılır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sunumlarını etkili kılmak için karakterlerine ait bir görsel (resim, karikatür vb.) hazırlamaları istenir (E3.3, OB4). Aynı karakteri seçen öğrencilerle gruplar oluşturulur; gruplar sunumlarını hazırlarken dijital araçlardan yararlanabilir (OB2, BTYAB1). Her öğrenci, görselin hangi iletiyi desteklediğini gerekçelendirir (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplarda öğrenciler teker teker sunum yapar; sunumda sesin etkili kullanılması ve konuşmanın beden diliyle desteklenmesi sağlanır (E3.7). Dinleyiciler, sunulan açık ve örtük iletileri akran değerlendirmesiyle gözden geçirir. Her öğrenci arkadaşlarından gelen görüşleri dikkate alarak öz değerlendirme yapar (SDB1.2) ve ana düşünce ile iletisini gözden geçirir (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, şairin kendi şiirini seslendirdiği bir kaydı dinleteceğini söyler; dinleme kuralları hatırlatılır ve kontrol listesiyle izlenir (SDB2.1). Öğrenciler başlık ve görselden tahminde bulunur (OB4, SAB2), ses tonu ve vurgulardan şiirin yazılma amacını belirler (E3.2). Açık uçlu sorularla içeriğin duygulara mı düşüncelere mi yöneldiği karşılaştırılır, ana düşünce ve ileti tartışılır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır (SDB2.2). Şiirin türü içerikten hareketle sınıflandırılır (KB2.20); şiir yazılırken dikkat edilecekler hatırlanır. Eşler, yazılı anlatımın kullanım alanlarından (özel, mesleki, eğitim, kamusal) hangisine göre içerik belirleyeceklerini seçer ve yazacakları şiirin temasına uygun bir duyguyu gerekçesiyle belirler (SDB3.3, KB2.5) (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler yazacakları şiir için bireysel plan hazırlar (E3.7). Planda seçilen duygu, ana düşünce, karşılaştırma içeren ileti ve içeriğin kullanım alanına uygun yönü yer alır. Öğretmen, dinlenen şiirin temasından hareketle yeni metin oluşturma stratejisine ilişkin yönlendirmeler yapar (E3.3). Planlar eşlerle karşılaştırılır (TDE4.2.3.c, TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Performans görevi olarak öğrencilerden planlarına dayanarak dinlenen şiirin temasına uygun bir şiir taslağı yazmaları istenir (E2.2, SAB4). Yazma sınıf içinde sürdürülür; öğretmen dolaşarak yönlendirir. Öğrenciler taslağın içeriğinin seçtikleri kullanım alanına uygun olup olmadığını denetler (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler şiir taslaklarını öz değerlendirme yaparak gözden geçirir; öğretmen dereceli puanlama anahtarıyla tema, ana duygu ve içeriğin kullanım alanına uygunluğunu değerlendirir. Ardından üçgen-kare-çember tekniğiyle öğrenciler öğrendikleri üç noktayı üçgene, anladıkları dört kavramı (ana düşünce, ana duygu, açık ileti, örtük ileti) kareye, aklına takılan soruyu çembere yazar (KB2.15) (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Yazısını zenginleştirecek içerik oluşturabilme; değerlendirme