1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: Doğal Lifler Dolu
- Ders
- Tekstil Lifleri Laboratuvarı
- Sınıf
- 9. Sınıf
- Tema / Ünite
- Doğal Lifler
- Konu
- Bitkisel Lifler
- Süre
- 2 ders saati (80 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Doğal lifleri tespit edebilme
Programlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
Tekstil liflerini tespit etme
Diğer Derslerle İlişki MEB
Matematik, Kimya, İlişkin Yeni Bilgiler ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Kısa Cevaplı Sorular
- Bağlama Dayalı Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Portfolyo / Elektronik Portfolyo
- Tanılayıcı Dallanmış Ağaç
- Bağlam Temelli Sorular
Ölçme ve değerlendirme süreci; Öğrencilerin lif türlerini tanıma, sınıflandırma ölçütlerini kullanma, gözlem yapma ve elde ettikleri bulguları yorumlama yeterliklerini kapsayacak biçimde yapılandırılmalıdır. Bu süreçte değerlendirme; derse girişte ön bilgilerin belirlenmesi, uygulama sürecinde gözlem ve analiz, son aşamada ürün ve kazanım odaklı değerlendirme yaklaşımlarıyla bütüncül olarak ele alınır. Bu kapsamda derse girişte öğrencilerin lif türlerine ilişkin hazır bulunuşluklarını belirlemek amacıyla kısa cevaplı sorular ve tanılayıcı dallanmış ağaç kullanılabilir. Uygulama sürecinde öğrencilerin doğal, yapay ve geri dönüşüm liflerini ayırt edebilme ve test sonuçlarını yorumlayabilme düzeyleri yapılandırılmış gözlem formları, kontrol listeleri ve karşılaştırma tabloları ile izlenebilir. Lif türleri ile kullanım alanları ve çevresel etkiler arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla bağlam temelli sorular ve basit neden-sonuç şemaları kullanılabilir. Süreç sonunda öğrencilerin lifleri doğru sınıflandırma, gözlem sonuçlarını gerekçelendirme ve düzenli çalışma alışkanlığı kazanma düzeyleri; dereceli puanlama anahtarı, ürün dosyası çalışmaları ve öz-akran değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencinin pamuk, yün gibi temel lifleri tanıdığı, tişört ve kazak örneklerinden ayırt edebildiği kabul edilmektedir.
Öğrencilere yorgan, yastık gibi eşyaların içinin neyle doldurulduğu sorulabilir.
Öğrencinin iplik kavramını bildiği, kumaşların ipliklerden oluştuğunu fark edebildiği kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
Öğrencilere pamuk ve yün elyafı gösterilerek veya bu elyaflardan parçalar verilerek öğrencilerin bu elyafların ayırt edici özelliklerini söylemeleri istenebilir.
Öğrencilere farklı numaralarda iplik örnekleri verilerek “hangisinin daha dayanıklı olabileceğini” gözlem yoluyla tartışmaları istenebilir.
Öğrencilere ellerine aldıkları ipliklerin bükümünün gevşek-sık kıyaslaması yaptırılarak öğrencilerin ipliklerin hangi kullanım alanına uygun olabileceğini düşünmeleri sağlanabilir.
Köprü Kurma MEB
Öğrencilerden giydikleri kıyafetler, kullandıkları ev tekstili ürünleri ve geri dönüştürülmüş tekstil ürünleri üzerinden lif-iplik-kumaş ilişkisini açıklamaları istenir. Bu sayede öğrencilerin mevcut bilgi ve deneyimleri ile derste ele alınacak doğal, yapay ve geri dönüşüm liflerine ilişkin yeni bilgiler arasında bağlantı kurmaları sağlanabilir. Öğrenilen lif türlerinin ürün kalitesi, kullanım amacı ve çevresel etkilerle ilişkisi vurgulanarak sınıf içi öğrenmelerin gerçek yaşamda nasıl kullanılabileceği somut örneklerle desteklenebilir.
Doğal Lifler: Derse girişte öğrencilerin tekstil lifi kavramına ilişkin ön bilgilerini ortaya koymak amacıyla “Hangi lifler bitkisel/hayvansal kaynaklıdır?” gibi kısa cevaplı tanılama soruları kullanılabilir (E3.8). Tekstil lifi tanımlanır, liflerin genel yapısı ve tekstil ürünlerindeki önemi açıklanır. Bitkisel lifler tanıtılır; tohum, gövde, yaprak ve meyve lifleri örnekler üzerinden açıklanır. Öğrencilerden bitkisel lifleri kaynaklarına göre sınıflandırmaları istenir (KB2.5). Bitkisel liflerin doğru sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı yapılandırılmış grid ile izlenebilir. Hayvansal lifler ele alınarak yün, tiftik, kaşmir, alpaka, angora, devetüyü ve ipek elyafının temel özellikleri açıklanır. Öğrencilerden bitkisel ve hayvansal lifleri özellikleri bakımından karşılaştırmaları beklenir (KB2.7, OB4). Karşılaştırma sürecinde Venn şeması veya karşılaştırma tablosu kullanılabilir. Mikroskobun temel kısımları ve kullanım alanları tanıtılır. Öğrenciler doğal liflerin enine ve boyuna görünümlerini mikroskop altında inceleyerek gözlemlerini kaydeder (KB2.2, D3.2). Gözlem süreci kontrol listesi ve gözlem formu ile değerlendirilebilir. Yakma testinin amacı ve uygulanış basamakları açıklanır. Öğrenciler doğal liflerin yanma davranışlarını gözlemleyerek lif türüne ilişkin çıkarımlar yapar. Yanma sırasında alev davranışı, koku ve kalıntı özellikleri için gözlem formu kullanılabilir. Kuru destilasyon testinin amacı ve temel ilkeleri tanıtılır. Öğrenciler test sonuçlarını inceleyerek doğal lifleri ayırt etmeye çalışır (KB2.12). Test sonuçlarına dayalı lif tespiti tanılayıcı dallanmış ağaç ile ölçülebilir. Ders sonunda kullanılan araç-gereç temizlenir ve çalışma ortamı düzenli hâle getirilir (D18.2). Öğrencilerden süreç sonunda ürün/dosya düzeni için portfolyo oluşturması istenebilir. Doğal elyaf türünü tespit etmek amacıyla kullanılabilecek araçları sıralayabilmesi ve uygulayabilmesi gözlem formları, portfolyo sunumları ile değerlendirilebilir. Uygulama sonunda lif türünü gerekçesiyle doğru belirleme, kullanılan ölçütleri doğru raporlama ve güvenli çalışma davranışı; kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı veya derecelendirme ölçeği kullanılarak değerlendirilebilir.
Yapay Lifler: Derse girişte öğrencilerin yapay liflere ilişkin ön bilgilerini ortaya koymak amacıyla “Doğal olmayan liflere günlük hayattan hangi örnekleri verebilirsiniz?” gibi kısa cevaplı tanılama soruları kullanılabilir. Öğrencilerin cevapları sınıf ortamında paylaşılır ve yapay lif kavramı temellendirilir (SDB2.1, E3.8). Yapay lifler sınıflandırılır. Öğrencilerden bu farkları belirlemeleri ve örnekler üzerinden sınıflandırma yapmaları istenir (KB2.5). Sınıflandırmanın doğruluğu yapılandırılmış grid veya sınıflandırma tablosu ile izlenebilir. Yapay liflerin elde edilme yöntemleri genel hatlarıyla ele alınır, öğrencilerin üretim süreçlerine ilişkin soru sormaları teşvik edilir (E3.8). Üretim süreçlerine ilişkin kavramsal anlama düzeyi bağlam temelli kısa sorularla değerlendirilebilir. Selüloz ve protein esaslı suni (rejenere) lif türleri tanıtılır, bu liflerin temel özellikleri ve kullanım alanları örneklerle açıklanır. Öğrencilerden suni lifleri kullanım alanlarına göre karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Karşılaştırma sürecinde karşılaştırma tablosu veya Venn şeması kullanılabilir. Sentetik lifler tanıtılarak poliamid, polyester, polivinil, poliolefin ve elastomer liflerin özellikleri ile yaygın kullanım alanları ele alınır. Öğrencilerden bu lifleri teknik özellikleri bakımından karşılaştırmaları beklenir (KB2.7, KB2.12). Karşılaştırma ve çıkarım becerileri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Uygulama aşamasında mikroskop testi tanıtılır. Öğrenciler suni ve sentetik liflerin enine ve boyuna görünümünü inceleyerek lifleri ayırt etmeye çalışır. Gözlemlerini sistematik biçimde kaydederek sonuçlarını sınıf ortamında paylaşırlar (SDB2.1). Mikroskop kullanımı ve gözlem doğruluğu gözlem formu ve kontrol listesi ile izlenebilir. Yakma testi uygulamalı olarak gösterilir. Öğrenciler suni ve sentetik liflerin yanma davranışlarını gözlemler ve elde edilen bulgular üzerinden lif türüne ilişkin tahminlerde bulunur (KB2.12). Yanma testi sürecinde alev davranışı, koku ve kalıntı özellikleri için gözlem formu kullanılabilir. Kuru destilasyon testi tanıtılır ve suni ile sentetik liflere uygulanır. Öğrenciler test sonuçlarını karşılaştırarak lif türlerini ayırt eder. Uygulama sürecinde öğrenciler grup hâlinde çalışarak iş birliği içinde sonuçlarını değerlendirir (SDB2.2). Test sonuçlarına dayalı lif tespiti tanılayıcı dallanmış ağaç ile değerlendirilebilir. Tüm uygulamalar boyunca öğrencilerin sarf malzemelerini tasarruflu kullanmaları, gereksiz atık oluşturmamaları ve sürdürülebilir üretim bilinci geliştirmeleri sağlanır (OB8). Süreç değerlendirmesine öğrenciyi katmak amacıyla öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarından yararlanılabilir. Yapay elyaf türünü tespit etmeye yönelik uygulamalar gözlem formları, portfolyo sunumları, kontrol listeleri ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Geri Dönüşüm Lifleri: Derse girişte öğrencilerin geri dönüşüm liflerine ilişkin ön bilgileri “Geri dönüşüm lifi denilince aklınıza hangi ürünler gelir?” gibi kısa cevaplı tanılama soruları yöneltilerek yoklanır (E3.8). Öğrencilerin yanıtları sınıfta paylaşılır ve ortak örnekler üzerinden geri dönüşüm lifleri kavramı temellendirilir (SDB2.1, E1.1). Geri dönüşüm liflerinin temel özellikleri ve tekstil sektöründeki yeri açıklanır, öğrencilerden geri dönüşüm liflerine örnekler vermeleri ve bu liflerin hangi tür atıklardan elde edilebileceğini ifade etmeleri istenir (E1.1, KB2.2). Ardından geri dönüşüm liflerinin çevresel etkileri (atık azaltma, su/enerji tasarrufu, kaynakların korunması) ele alınır, öğrencilerden bu etkileri neden-sonuç ilişkisi kurarak açıklamaları beklenir (OB8). Neden-sonuç ilişkisini ortaya koymak amacıyla balık kılçığı diyagramı veya bağlam temelli kısa sorular kullanılabilir. Mekanik ve kimyasal geri dönüşüm yöntemleri tanıtılır. Süreçte öğrencilerin sorgulama yapmaları desteklenerek “Bu ürün geri dönüştürülmüş olmasaydı çevresel etkisi ne olurdu?” gibi bağlam temelli sorulara yanıt vermeleri sağlanır (E3.8, OB8). Geri dönüşüm yöntemlerinin doğru ayırt edilip edilmediği yapılandırılmış grid ile değerlendirilebilir. Çalışma sürecinde öğrencilerin kaynakları gereği kadar kullanmaları, sarf malzemelerinde tasarruflu davranmaları ve atık oluşumunu azaltmaya yönelik tutum geliştirmeleri desteklenir (OB8). Uygulama sonunda çalışma alanının düzenlenmesi, atıkların ayrıştırılması ve ortamın temiz bırakılması sağlanır (D18.2). Öğrencilerden geri dönüşüm liflerine ilişkin kısa bir bilgi görseli/infografik metin oluşturmaları istenir. Hazırlanan ürünler; içerik doğruluğu, görsel düzen ve sürdürülebilirlik vurgusu ölçütleri doğrultusunda dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Bu öğrenme biriminde yer alan bilgi ve uygulamalar; tanılama soruları, gözlem formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları DPO
- Derse Giriş10 dk
Doğal Lifler ünitesine giriş: Bitkisel Lifler üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
- Keşfetme25 dk
Öğrencilerin bitkisel Lifler ile ilgili ön bilgileri sorularla ortaya çıkarılır; gerçek yaşam bağlamından bir örnekle konu keşfettirilir.
- Uygulama35 dk
Öğrenciler bitkisel Lifler ile ilgili etkinlikleri bireysel ve grup çalışmasıyla uygular; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (Bitkisel Lifler).
- Sonuçlandırma10 dk
Öğrencilerin "a) Tekstil lifi tanımlanarak lifin yapısı açıklanır" düzeyine ulaşması gözlenir; kısa Cevaplı Sorular ile değerlendirilir.
Sınıf defteri: Bitkisel Lifler; değerlendirme
Derse Giriş 10 dk
Doğal Lifler ünitesine giriş: Bitkisel Lifler üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
Keşfetme 25 dk
Öğrencilerin bitkisel Lifler ile ilgili ön bilgileri sorularla ortaya çıkarılır; gerçek yaşam bağlamından bir örnekle konu keşfettirilir.
Uygulama 35 dk
Öğrenciler bitkisel Lifler ile ilgili etkinlikleri bireysel ve grup çalışmasıyla uygular; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (Bitkisel Lifler).
Sonuçlandırma 10 dk
Öğrencilerin "a) Tekstil lifi tanımlanarak lifin yapısı açıklanır" düzeyine ulaşması gözlenir; kısa Cevaplı Sorular ile değerlendirilir.
Farklılaştırma Boş
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
Kaynaklar
- Tekstil Lifleri Laboratuvarı Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Tekstil Lifleri Laboratuvarı
- Sınıf
- 9. Sınıf
- Ünite / Tema
- Doğal Lifler
- Konu
- Bitkisel Lifler
- Önerilen Süre
- 2 ders saati (80 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II DPO
Kazanımlar
Açıklamalar
- a) Tekstil lifi tanımlanarak lifin yapısı açıklanır.
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
- Anlatım
- Soru-Cevap
- Problem Çözme
- Gösterip Yaptırma
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
Kaynaklar
- Tekstil Lifleri Laboratuvarı Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Bitkisel Lifler ile ilgili günlük yaşamdan ya da meslekten bir örnek veya soru ile derse başlanır.
Güdüleme
Bitkisel Lifler konusunun meslekteki ve günlük yaşamdaki yeri vurgulanır.
Gözden Geçirme
Öğrencilerin konuyla ilgili ön bilgileri sorularla yoklanır.
Derse Geçiş
Haftanın kazanımı öğrencilerle paylaşılır: Bitkisel lifleri açıklar.
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Anlatım, soru-cevap ve gösterip yaptırma ile:
1) Tekstil lifi tanımlanarak lifin yapısı açıklanır.
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Öğrenciler gruplara ayrılır; bitkisel Lifler ile ilgili problem/örnek olay grup çalışmasıyla çözülür ve sınıfla paylaşılır.
Özet
Haftanın konuları öğrencilerle birlikte özetlenir; bir sonraki dersin konusu duyurulur.
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Kısa Cevaplı Sorular
- Bağlama Dayalı Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Portfolyo / Elektronik Portfolyo
- Tanılayıcı Dallanmış Ağaç
- Bağlam Temelli Sorular
Grupla Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Grup çalışması gözlem formu
Öğrenme Güçlüğü Olan ve İleri Düzey Öğrenciler İçin Ek Ölçme-Değerlendirme
BÖLÜM IV — Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
- Belirtilen tarihlerde ve haftalarda, müfredat programına göre değişiklikler yapılabilir.
- Öğrenci merkezli öğretim yöntemleri ve teknikleri aktif olarak kullanılacaktır.
- Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde çeşitlilik sağlanacak ve süreç odaklı değerlendirme yapılacaktır.
- Bireysel farklılıklar dikkate alınarak öğretime yön verilecektir.
- Teknoloji entegrasyonu ile öğrenme süreçleri desteklenecektir.