10. Sınıf Kumanda ve Kontrol Atölyesi Yıllık Planı 2026-2027

10. Sınıf Kumanda ve Kontrol Atölyesi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

10. sınıf Kumanda ve Kontrol Atölyesi dersi, Elektrik-Elektronik Teknolojisi alanının Endüstriyel Bakım Onarım dalında haftada 8 ders saati okutulur; yıllık planında 12 öğrenme birimi, 286 ders saati ve 164 kazanım yer alır. Yıl, “Asenkron Motor Kumanda Teknikleri” öğrenme birimiyle başlar (Kumanda Devre Elemanları, Kumanda ve Güç Devresi Sembollerinin Çizimi, Kumanda ve Güç Devreleri Çizimi vb.); aradaki 10 öğrenme biriminin ardından “Trafo Üniteleri” öğrenme birimiyle biter.

• 10. Sınıf Kumanda ve Kontrol Atölyesi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Elektrik-Elektronik Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Kumanda ve Kontrol Atölyesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Kumanda ve Kontrol Atölyesi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Elektrik-Elektronik Teknolojisi - Endüstriyel Bakım Onarım (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Kumanda ve Kontrol Atölyesi dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 8 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Asenkron Motor Kumanda Teknikleri (38 ders saati)

  • 1. Kumanda Devre Elemanları
    • 3 fazlı Asenkron motorların yapısı ve çeşitleri açıklanır.
    • 1 fazlı Asenkron motorların yapısı ve çeşitleri açıklanır.
    • Kumanda ve güç devrelerinin malzemeleri açıklanır.
    • Kumanda devrelerinde kullanılan kablolar ve çeşitleri açıklanır.
  • 2. Kumanda ve Güç Devresi Sembollerinin Çizimi
    • Kumanda ve güç devresinde kullanılan sembol normları açıklanır.
    • Kumanda ve güç devresinde kullanılan sembollerin çizimi açıklanır.
  • 3. Kumanda ve Güç Devreleri Çizimi
    • Kumanda ve güç devresinin özellikleri kullanım alanlarıyla açıklanır.
    • Kumanda ve güç devresinin çizim yöntemleri açıklanır.
  • 4. Kumanda ve Güç Devreleri
    • Kumanda ve güç devrelerinin bağlantısı şemaya göre kurmada dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Kumanda ve güç devrelerinin bağlantısı şemaya göre yaptırılır.

  2. Asenkron Motorlara Yol Verme Teknikleri (38 ders saati)

  • 1. Asenkron Motorlarda Kalkınma ve Etkileri
    • Asenkron motorların güçlerine göre ilk kalkış anının etkisi açıklanır.
    • Asenkron motorlarda ilk kalkış akımının şebekeye etkileri çalışma şeklinde açıklanır ve motora etkileri örneklendirilir.
    • Asenkron motorlarda kalkış akımının azaltılması yöntemleri sıralanır.
  • 2. Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri
    • Asenkron motorlara yol vermenin önemi açıklanır.
    • Asenkron motorlara yol verme yöntemleri sıralanır.
    • Asenkron motorlara yıldız-üçgen yol verme devresi açıklanır.
    • Asenkron motorlara sürücüler ile yol verme devresi açıklanır.
  • 3. AC Motor Sürücüleri ile Devir Ayarı
    • Frekans ile asenkron motor devir sayısı değişimi örneklerle hesaplar.
    • Asenkron motorların devir sayısı değiştirme yöntemleri sıralanır.
    • İnvertörlerin özellikleri açıklanır.
    • İnvertörlerin bağlantıları açıklanır.
    • Asenkron motorları invertörlerle devir ayarı değiştirme devresi açıklanır.
  • 4. Çift Devirli Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri
    • Çift devirli asenkron motorların özellikleri ve kullanım alanları açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorların klemensi ve bağlantı şekilleri görsellerle açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motor çalıştırılması devresi açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorlarda yol verme devresi açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorlarda devir yönü değiştirme devresi açıklanır.

  3. Asenkron Motorlarda Frenleme (15 ders saati)

  • 1. Frenleme Sistemleri
    • Frenlemenin önemi ve kullanım alanı açıklanır.
  • 2. Balatalı Frenleme Sistemleri
    • Frenleme sisteminde kullanılan malzemeler ve montaj teknikleri açıklanır.
    • Balatalı frenleme devreleri açıklanır.
  • 3. Dinamik Frenleme Sistemleri
    • Dinamik frenleme sisteminin özellikleri açıklanır.
    • Frenleme gerilim ve akımının doğru hesapladığı kontrol edilmelidir.
    • Dinamik frenlemede motora uygulanacak gerilim hesabı açıklanır.
    • Dinamik frenleme devreleri açıklanır.

  4. Pnömatik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Pnömatik Devre Elemanları ve Özellikleri
    • Pnömatik sistemlerde kullanılan malzeme özellikleri açıklanır.
  • 2. Pnömatik Devrelerin Bilgisayarla Simülasyonu
    • Pnömatik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun pnömatik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında pnömatik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Pnömatik Devre Kurulumu
    • Pnömatik devre şemalarını okuyarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm pnömatik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Pnömatik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  5. Elektropnömatik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Elektropnömatik Sistemin Devre Elemanları
    • Elektropnömatik devre elemanlarını seçimi açıklanır.
  • 2. Elektropnömatik Devrelerin Bilgisayarla Simülasyonu
    • Elektropnömatik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun Elektropnömatik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında Elektropnömatik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Elektropnömatik Devre Kurulumu
    • Elektropnömatik devre şemalarını okunarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm elektropnömatik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Elektropnömatik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  6. Hidrolik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Hidrolik Sistemin Devre Elemanları
    • Hidrolik devre elemanlarının yapılacak işe uygun olarak seçimi açıklanır.
    • Hidrolik devre elemanlarının kullanıma hazırlanması açıklanır.
  • 2. Hidrolik Sistem Devre Tasarımı
    • Hidrolik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun hidrolik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında hidrolik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Hidrolik Sistem Kurulumu
    • Hidrolik devre şemalarını okuyarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm Hidrolik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Hidrolik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  7. Elektrohidrolik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Elektrohidrolik Sistemin Devre Elemanları
    • Elektrohidrolik devre elemanlarının yapılacak işe uygun olarak seçimi açıklanır.
    • Elektrohidrolik devre elemanlarının kullanıma hazırlanması açıklanır.
  • 2. Elektrohidrolik Sistem Devre Tasarımı
    • Elektrohidrolik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun Elektrohidrolik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında Elektrohidrolik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Elektrohidrolik Sistem Kurulumu
    • Elektrohidrolik devre şemalarını okuyarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm elektrohidrolik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Elektrohidrolik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  8. Kumanda Panoları ve Montajı (25 ders saati)

  • 1. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Ölçülendirilmesi Kesilmesi
    • Pano krokisine göre kanal ve rayların ölçülendirilmesi açıklanır.
    • Ölçüye göre kanal ve rayların kesilmesi açıklanır.
  • 2. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Montajı
    • Pano içerisinde kullanılan montaj ekipmanları açıklanır.
    • Kanal ve rayların pano içerisine montajı açıklanır.
  • 3. Pano Kapağı Üzerine Sinyal Lambalarının Montajı
    • Sinyal lambaları için pano kapağının ölçülerek işaretlenmesi ve delinmesi açıklanır.
    • Sinyal lambalarının elektrik devresi bağlantısı açıklanır.
  • 4. Kaçak Akım Röleleri, Giriş Sigortası ve Linye Sigortalarının Montajı
    • Sigortaların pano krokisinde gösterildiği şekliyle montaj yapılması açıklanır.
    • Sigorta sayısına ve faz grubu uyumuna dikkat ederek sigorta barasının kesilmesi ve montajı açıklanır.
  • 5. Kontaktör ve Aşırı Akım Rölelerinin Montaj ve Bağlantıları
    • Aşırı akım rölesinin akım sigorta rayına montajı ve akım ayarı açıklanır.
  • 6. Kabloya Pabuç/yüksük ve Kablo Numaratörü Takma
    • Kablo pabucu ve yüzük çeşitleri ve kullanımında dikkat edilecek hususlara açıklanır.
    • Kablo yüzük ve pabuç pensi kullanımı açıklanır.
    • Projeye veya krokiye göre cihazlara numara verilmesi açıklanır.
  • 7. Kabloların Cihazlara Bağlantısı
    • Kabloların cihazlara ve klemensleri sıkılırken gerekli tork ile sıkılmasının önemi açıklanır.
  • 8. Kablo Bağı, Spiral Bağlama
    • Kabloların kablo bağı ve spiral ile pano içi kablo bağlantıların düzenli hale getirilmesi açıklanır.
  • 9. Panoyu Test Etme
    • Gövdeye kaçak ve fazlar arası kısa devre ölçümleri açıklanır.
    • Meğer veya izolasyon cihazı ile izolasyon ölçümlerinin yapılması açıklanır ve yaptırılır.

  9. Endüstriyel Sayaçlar (15 ders saati)

  • 1. Sayaç Endekslerinin Okunması ve Değerlendirilmesi
    • Sayaç endeks değerleri anlamları ve sayaç üzerinden okunması açıklanır.
    • Optik port ile ve uzaktan sayaç okuma yöntemleri açıklanır.
  • 2. Üç Fazlı Sayaç Bağlantısı
    • Üç fazlı aktif sayaç özellikleri açıklanır.
    • Üç fazlı aktif sayaç bağlantısı yaptırılır.
  • 3. Üç Fazlı Direkt Kombine Sayaç Bağlantısı
    • Kombi sayaç özellikleri açıklanır.
    • Direk kombi sayaç bağlantısı açıklanır.
  • 4. X/5 Kombine Sayaç Bağlantısı
    • X5 kombi sayaç bağlantısında kullanılan malzemeler açıklanır.
    • X5 kombi sayaç akım uçlarının bağlantısı açıklanır.
    • X5 kombi sayaç gerilim uçlarının bağlantısı açıklanır.
    • Akım trafolarının sekonder uçlarının köprülenmesi ve topraklanması açıklanır.
    • X5 kombi sayaç bağlantısında enerji vermeden ve verdikten sonra yapılması gereken kontroller açıklanır.

  10. Dağıtım Panoları (15 ders saati)

  • 1. Dağıtım Pano Krokisi Çizimi
    • Dağıtım panosu iç yerleşim ve bağlantı krokisi çiziminde dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Örnek dağıtım panosu bağlantı krokisi (TSE/IEC) standartlarına uygun olarak yaptırılır.
  • 2. Dağıtım Panosu Malzemeleri
    • Dağıtım panosu malzemeleri seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
  • 3. Dağıtım Panosu Mesnet İzolatörü ve Baraların Delinerek Montajı
    • Dağıtım panosu baraların montajında dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Dağıtım panosu baralarının gövdeye kaçak kontrolü açıklanır.
  • 4. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Ölçülendirilmesi Kesilmesi ve Montajı
    • Pano içi kanal ve rayların ölçülerinin alınması ve kesilmesi açıklanır.
    • Pano içi sabitleme işleminde kullanılan vida ve aksesuarların açıklanır.
    • Pano içerisine kanal ve rayların montajı açıklanır.
  • 5. Termik Manyetik Şalter Montajı
    • Termik manyetik şalter yapısı ve kullanım yerleri açıklanır.
    • Termik manyetik şalter akım değerinin belirlenmesi açıklanır.
    • Termik Manyetik Şalterin montaj ve kablo bağlantısı açıklanır.
  • 6. Yangın Koruma Eşikli Kaçak Akım Koruma Rölelerinin ve Kolon Sigortalarının Montajı
    • Kaçak akım rölesi yapısı çalışması ve çeşitleri açıklanır.
    • Raya yangın koruma eşikli kaçak akım koruma rölesinin ve kolon sigortalarının montajı açıklanır.
    • Sigorta barası montajı ve kablo bağlantıları açıklanır.
  • 7. Parafudr ve Parafudr Sigortalarının Montaj ve Bağlantısı
    • Panolarda parafudr tesisatı kullanım amacı ve kullanılan ekipmanlar açıklanır.
    • Parafudr topraklamasının amacı ve standartları açıklanır ve kullanılan ekipmanın özellikleri açıklanır.
    • Alçak gerilim pano içi parafudr tesisatı yaptırılır.
  • 8. Dağıtım Panosu İçi Kablo Bağlantılarının Yapılması
    • Baralara ve kablo bağlantılarında kablo pabucu kullanımı açıklanır.
    • Somunlu cıvata kullanımı, alyen anahtar kullanımı ile montaj yapılan kablolarda teknik açıklanır.
    • Kablo numaralandırma standardı ve işlemi açıklanır.
    • Tüm bağlantı noktalarında yaşanabilecek gevşek irtibat sorunları ve neden olduğu sorunlar açıklanır.
  • 9. Pano Kapağı Üzerine Sinyal Lambalarının Montajı
    • Sinyal lambası montajında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Sinyal lambası montaj ve elektrik devresi bağlantısı yaptırılır.

  11. Kompanzasyon Panoları (25 ders saati)

  • 1. Kompanzasyon Sistemi Hesaplamaları
    • Kompanzasyon sistemi hesaplarının hali hazırda yürürlükte olan Aktif/Reaktif/Kapasitif sınır değerlerine göre açıklanır.
    • Kompanzasyon sistemi toplam kondansatör gücü hesabı açıklanır.
    • Güce göre TMŞ seçimi açıklanır.
  • 2. Kompanzasyon Panosu Malzemeleri
    • Kompanzasyon sistemi TMŞ, sigorta, Kontaktör, iletkenlerin sahip olması gereken özellik ve standartlar açıklanır.
  • 3. Kompanzasyon Panosu Mesnet İzolatörü ve Baraların Montajı
    • Bara ve izolatörlerin montaj ve kablo bağlantıları açıklanır.
    • Gövdeye kaçak kontrolü yapımı açıklanır.
  • 4. Kondansatör Kademe Bağlantısı
    • Kondansatör kademelerinin güç dağıtımı açıklanır.
    • Kondansatörler gücüne göre kontaktör ve koruma sigortası ve iletken akım değerleri tespiti açıklanır.
    • Kondansatörlerin topraklama bağlantıları açıklanır.
  • 5. Kompanzasyon Panolarına Reaktör Bağlanması
    • Kompanzasyon sisteminde kullanılan reaktörlerin görevi ve yapısı açıklanır.
    • Reaktör değerinin nasıl tespit edildiği hesaplanır.
    • Reaktörün elektriksel bağlantısı açıklanır.
    • Reaktör topraklamalarının ve ısı kontrol termostatlarının bağlantısı açıklanır.
  • 6. Reaktif Güç Kontrol Rölesinin Montajı, Akım Trafoları ile Bağlantıları ve Röle Ayarları
    • Reaktif gün kontrol rölesine ait akım trafolarının bağlantı noktası ve bağlantısı açıklanır.
    • Röle ölçü trafolarının S2/l uçlarının topraklamalarının yapıldığı kontrol edilmelidir.
    • Reaktif güç kontrol rölesi ayarları açıklanır ve yaptırılır.
  • 7. Kombi Sayaç Endekslerinden Sistemin Ceza Oranı Hesabı
    • Hali hazırda yürürlükte bulunan ceza oranlarına göre alınan tüketim değerlerinden sistemin ceza oranı hesaplanır.
  • 8. Kompanzasyon Panolarının Havalandırılması ve Aydınlatılması
    • Havalandırma sisteminde kullanılan fan termostat ve bunlara ait ayarlar açıklanır.
    • Havalandırma sisteminde bulunan malzemelerin montaj ve elektriksel bağlantısı açıklanır.

  12. Trafo Üniteleri (15 ders saati)

  • 1. Kesicilerin Özellikleri ve Bakımı
    • Yürürlükte bulunan MYD şartnameleri açıklanır.
    • Manevra redresörlerinin görev ve çeşitleri açıklanır.
    • Kesicilerin çeşitleri yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Kesicilerde aranan özellikler açıklanır.
    • Kesicilerde montaj aşamaları açıklanır.
    • Kesicilerde bakım işlemleri açıklanır.
  • 2. Kesici Manevraları
    • Kesicileri devreye alma ve devreden çıkarma işlemleri açıklanır.
  • 3. Ayırıcıların Özellikleri ve Bakım Onarımları
    • Ayırıcıların yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Ayırıcıların çeşitleri açıklanır.
    • Ayırıcılarda aranan özellikler açıklanır.
    • Ayırıcılarda montaj aşamaları sıralanır.
    • Ayırıcılarda bakım onarım işlemleri sıralanır.
  • 4. Ayırıcı Manevraları
    • Ayırıcıları devreye alma ve devreden çıkarma işlemleri açıklanır.
  • 5. Parafudrların Montajı ve Bakımı
    • İletim hatlardaki gerilimlerin yükselme nedenleri açıklanır.
    • Parafudurların yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Parafudur çeşitleri açıklanır.
    • Parafudurların kullanıldığı yerler sıralanır.
    • Parafudur montaj işlemleri açıklanır.
  • 6. YG Sigortalar ve Montajı
    • Yüksek gerilimde (YG) aşırı akımın oluşma nedenleri sıralanır.
    • YG sigortaların yapısı ve çalışması açıklanır.
    • YG sigorta seçim kriterleri açıklanır.
    • YG sigortaların standartları açıklanır.
    • YG sigortaların montaj ve demontaj işlemleri açıklanır.
  • 7. Dağıtım Trafoları ve Bakım Onarımları
    • Dağıtım trafolarının yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Yürürlükte bulunan MYD şartnameleri açıklanır.
    • Dağıtım trafolarının çeşitleri sıralanır.
    • Dağıtım trafolarının etiket değerleri incelenir.
    • Dağıtım trafolarının sargı dirençlerinin ölçüm aşamaları sıralanır.
    • Dağıtım trafolarda verim hesabı açıklanır.
    • Dağıtım trafosu ve donanımlarının bağlantıları şekillerle açıklanır.
    • Dağıtım trafolarının bakım onarım işlemleri açıklanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'ne göre, elektrik makineleri ile ilgili kumanda devreleri, hidrolik-pnömatik devreleri ve endüstriyel elektrik sistemleri kurma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.