Kumanda ve Kontrol Atölyesi 10. Sınıf Yıllık Plan

Kumanda ve Kontrol Atölyesi 10. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Elektrik-Elektronik Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Kumanda ve Kontrol Atölyesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Kumanda ve Kontrol Atölyesi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Elektrik-Elektronik Teknolojisi - Endüstriyel Bakım Onarım (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Kumanda ve Kontrol Atölyesi dersi 10. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 8 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Asenkron Motor Kumanda Teknikleri (38 ders saati)

  • 1. Kumanda Devre Elemanları
    • 3 fazlı Asenkron motorların yapısı ve çeşitleri açıklanır.
    • 1 fazlı Asenkron motorların yapısı ve çeşitleri açıklanır.
    • Kumanda ve güç devrelerinin malzemeleri açıklanır.
    • Kumanda devrelerinde kullanılan kablolar ve çeşitleri açıklanır.
  • 2. Kumanda ve Güç Devresi Sembollerinin Çizimi
    • Kumanda ve güç devresinde kullanılan sembol normları açıklanır.
    • Kumanda ve güç devresinde kullanılan sembollerin çizimi açıklanır.
  • 3. Kumanda ve Güç Devreleri Çizimi
    • Kumanda ve güç devresinin özellikleri kullanım alanlarıyla açıklanır.
    • Kumanda ve güç devresinin çizim yöntemleri açıklanır.
  • 4. Kumanda ve Güç Devreleri
    • Kumanda ve güç devrelerinin bağlantısı şemaya göre kurmada dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Kumanda ve güç devrelerinin bağlantısı şemaya göre yaptırılır.

  2. Asenkron Motorlara Yol Verme Teknikleri (38 ders saati)

  • 1. Asenkron Motorlarda Kalkınma ve Etkileri
    • Asenkron motorların güçlerine göre ilk kalkış anının etkisi açıklanır.
    • Asenkron motorlarda ilk kalkış akımının şebekeye etkileri çalışma şeklinde açıklanır ve motora etkileri örneklendirilir.
    • Asenkron motorlarda kalkış akımının azaltılması yöntemleri sıralanır.
  • 2. Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri
    • Asenkron motorlara yol vermenin önemi açıklanır.
    • Asenkron motorlara yol verme yöntemleri sıralanır.
    • Asenkron motorlara yıldız-üçgen yol verme devresi açıklanır.
    • Asenkron motorlara sürücüler ile yol verme devresi açıklanır.
  • 3. AC Motor Sürücüleri ile Devir Ayarı
    • Frekans ile asenkron motor devir sayısı değişimi örneklerle hesaplar.
    • Asenkron motorların devir sayısı değiştirme yöntemleri sıralanır.
    • İnvertörlerin özellikleri açıklanır.
    • İnvertörlerin bağlantıları açıklanır.
    • Asenkron motorları invertörlerle devir ayarı değiştirme devresi açıklanır.
  • 4. Çift Devirli Asenkron Motorlara Yol Verme Yöntemleri
    • Çift devirli asenkron motorların özellikleri ve kullanım alanları açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorların klemensi ve bağlantı şekilleri görsellerle açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motor çalıştırılması devresi açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorlarda yol verme devresi açıklanır.
    • Çift devirli asenkron motorlarda devir yönü değiştirme devresi açıklanır.

  3. Asenkron Motorlarda Frenleme (15 ders saati)

  • 1. Frenleme Sistemleri
    • Frenlemenin önemi ve kullanım alanı açıklanır.
  • 2. Balatalı Frenleme Sistemleri
    • Frenleme sisteminde kullanılan malzemeler ve montaj teknikleri açıklanır.
    • Balatalı frenleme devreleri açıklanır.
  • 3. Dinamik Frenleme Sistemleri
    • Dinamik frenleme sisteminin özellikleri açıklanır.
    • Frenleme gerilim ve akımının doğru hesapladığı kontrol edilmelidir.
    • Dinamik frenlemede motora uygulanacak gerilim hesabı açıklanır.
    • Dinamik frenleme devreleri açıklanır.

  4. Pnömatik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Pnömatik Devre Elemanları ve Özellikleri
    • Pnömatik sistemlerde kullanılan malzeme özellikleri açıklanır.
  • 2. Pnömatik Devrelerin Bilgisayarla Simülasyonu
    • Pnömatik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun pnömatik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında pnömatik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Pnömatik Devre Kurulumu
    • Pnömatik devre şemalarını okuyarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm pnömatik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Pnömatik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  5. Elektropnömatik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Elektropnömatik Sistemin Devre Elemanları
    • Elektropnömatik devre elemanlarını seçimi açıklanır.
  • 2. Elektropnömatik Devrelerin Bilgisayarla Simülasyonu
    • Elektropnömatik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun Elektropnömatik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında Elektropnömatik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Elektropnömatik Devre Kurulumu
    • Elektropnömatik devre şemalarını okunarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm elektropnömatik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Elektropnömatik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  6. Hidrolik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Hidrolik Sistemin Devre Elemanları
    • Hidrolik devre elemanlarının yapılacak işe uygun olarak seçimi açıklanır.
    • Hidrolik devre elemanlarının kullanıma hazırlanması açıklanır.
  • 2. Hidrolik Sistem Devre Tasarımı
    • Hidrolik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun hidrolik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında hidrolik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Hidrolik Sistem Kurulumu
    • Hidrolik devre şemalarını okuyarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm Hidrolik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Hidrolik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  7. Elektrohidrolik Sistemler (25 ders saati)

  • 1. Elektrohidrolik Sistemin Devre Elemanları
    • Elektrohidrolik devre elemanlarının yapılacak işe uygun olarak seçimi açıklanır.
    • Elektrohidrolik devre elemanlarının kullanıma hazırlanması açıklanır.
  • 2. Elektrohidrolik Sistem Devre Tasarımı
    • Elektrohidrolik devre sembolleri ve şemalarının çizimi açıklanır.
    • Yapılacak işe uygun Elektrohidrolik devre şemasının çizimi açıklanır.
    • Simülasyon programında Elektrohidrolik devre şemalarının çizimi açıklanır.
  • 3. Elektrohidrolik Sistem Kurulumu
    • Elektrohidrolik devre şemalarını okuyarak devre kurulumu açıklanır.
    • Tüm elektrohidrolik devre elemanlarının montaj ve bağlantı teknikleri açıklanır.
    • Elektrohidrolik devre kurulum teknikleri açıklanır.

  8. Kumanda Panoları ve Montajı (25 ders saati)

  • 1. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Ölçülendirilmesi Kesilmesi
    • Pano krokisine göre kanal ve rayların ölçülendirilmesi açıklanır.
    • Ölçüye göre kanal ve rayların kesilmesi açıklanır.
  • 2. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Montajı
    • Pano içerisinde kullanılan montaj ekipmanları açıklanır.
    • Kanal ve rayların pano içerisine montajı açıklanır.
  • 3. Pano Kapağı Üzerine Sinyal Lambalarının Montajı
    • Sinyal lambaları için pano kapağının ölçülerek işaretlenmesi ve delinmesi açıklanır.
    • Sinyal lambalarının elektrik devresi bağlantısı açıklanır.
  • 4. Kaçak Akım Röleleri, Giriş Sigortası ve Linye Sigortalarının Montajı
    • Sigortaların pano krokisinde gösterildiği şekliyle montaj yapılması açıklanır.
    • Sigorta sayısına ve faz grubu uyumuna dikkat ederek sigorta barasının kesilmesi ve montajı açıklanır.
  • 5. Kontaktör ve Aşırı Akım Rölelerinin Montaj ve Bağlantıları
    • Aşırı akım rölesinin akım sigorta rayına montajı ve akım ayarı açıklanır.
  • 6. Kabloya Pabuç/yüksük ve Kablo Numaratörü Takma
    • Kablo pabucu ve yüzük çeşitleri ve kullanımında dikkat edilecek hususlara açıklanır.
    • Kablo yüzük ve pabuç pensi kullanımı açıklanır.
    • Projeye veya krokiye göre cihazlara numara verilmesi açıklanır.
  • 7. Kabloların Cihazlara Bağlantısı
    • Kabloların cihazlara ve klemensleri sıkılırken gerekli tork ile sıkılmasının önemi açıklanır.
  • 8. Kablo Bağı, Spiral Bağlama
    • Kabloların kablo bağı ve spiral ile pano içi kablo bağlantıların düzenli hale getirilmesi açıklanır.
  • 9. Panoyu Test Etme
    • Gövdeye kaçak ve fazlar arası kısa devre ölçümleri açıklanır.
    • Meğer veya izolasyon cihazı ile izolasyon ölçümlerinin yapılması açıklanır ve yaptırılır.

  9. Endüstriyel Sayaçlar (15 ders saati)

  • 1. Sayaç Endekslerinin Okunması ve Değerlendirilmesi
    • Sayaç endeks değerleri anlamları ve sayaç üzerinden okunması açıklanır.
    • Optik port ile ve uzaktan sayaç okuma yöntemleri açıklanır.
  • 2. Üç Fazlı Sayaç Bağlantısı
    • Üç fazlı aktif sayaç özellikleri açıklanır.
    • Üç fazlı aktif sayaç bağlantısı yaptırılır.
  • 3. Üç Fazlı Direkt Kombine Sayaç Bağlantısı
    • Kombi sayaç özellikleri açıklanır.
    • Direk kombi sayaç bağlantısı açıklanır.
  • 4. X/5 Kombine Sayaç Bağlantısı
    • X5 kombi sayaç bağlantısında kullanılan malzemeler açıklanır.
    • X5 kombi sayaç akım uçlarının bağlantısı açıklanır.
    • X5 kombi sayaç gerilim uçlarının bağlantısı açıklanır.
    • Akım trafolarının sekonder uçlarının köprülenmesi ve topraklanması açıklanır.
    • X5 kombi sayaç bağlantısında enerji vermeden ve verdikten sonra yapılması gereken kontroller açıklanır.

  10. Dağıtım Panoları (15 ders saati)

  • 1. Dağıtım Pano Krokisi Çizimi
    • Dağıtım panosu iç yerleşim ve bağlantı krokisi çiziminde dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Örnek dağıtım panosu bağlantı krokisi (TSE/IEC) standartlarına uygun olarak yaptırılır.
  • 2. Dağıtım Panosu Malzemeleri
    • Dağıtım panosu malzemeleri seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
  • 3. Dağıtım Panosu Mesnet İzolatörü ve Baraların Delinerek Montajı
    • Dağıtım panosu baraların montajında dikkat edilmesi gereken hususlar açıklanır.
    • Dağıtım panosu baralarının gövdeye kaçak kontrolü açıklanır.
  • 4. Pano İçi Kablo Kanalları ve Rayların Ölçülendirilmesi Kesilmesi ve Montajı
    • Pano içi kanal ve rayların ölçülerinin alınması ve kesilmesi açıklanır.
    • Pano içi sabitleme işleminde kullanılan vida ve aksesuarların açıklanır.
    • Pano içerisine kanal ve rayların montajı açıklanır.
  • 5. Termik Manyetik Şalter Montajı
    • Termik manyetik şalter yapısı ve kullanım yerleri açıklanır.
    • Termik manyetik şalter akım değerinin belirlenmesi açıklanır.
    • Termik Manyetik Şalterin montaj ve kablo bağlantısı açıklanır.
  • 6. Yangın Koruma Eşikli Kaçak Akım Koruma Rölelerinin ve Kolon Sigortalarının Montajı
    • Kaçak akım rölesi yapısı çalışması ve çeşitleri açıklanır.
    • Raya yangın koruma eşikli kaçak akım koruma rölesinin ve kolon sigortalarının montajı açıklanır.
    • Sigorta barası montajı ve kablo bağlantıları açıklanır.
  • 7. Parafudr ve Parafudr Sigortalarının Montaj ve Bağlantısı
    • Panolarda parafudr tesisatı kullanım amacı ve kullanılan ekipmanlar açıklanır.
    • Parafudr topraklamasının amacı ve standartları açıklanır ve kullanılan ekipmanın özellikleri açıklanır.
    • Alçak gerilim pano içi parafudr tesisatı yaptırılır.
  • 8. Dağıtım Panosu İçi Kablo Bağlantılarının Yapılması
    • Baralara ve kablo bağlantılarında kablo pabucu kullanımı açıklanır.
    • Somunlu cıvata kullanımı, alyen anahtar kullanımı ile montaj yapılan kablolarda teknik açıklanır.
    • Kablo numaralandırma standardı ve işlemi açıklanır.
    • Tüm bağlantı noktalarında yaşanabilecek gevşek irtibat sorunları ve neden olduğu sorunlar açıklanır.
  • 9. Pano Kapağı Üzerine Sinyal Lambalarının Montajı
    • Sinyal lambası montajında dikkat edilecek hususlar açıklanır.
    • Sinyal lambası montaj ve elektrik devresi bağlantısı yaptırılır.

  11. Kompanzasyon Panoları (25 ders saati)

  • 1. Kompanzasyon Sistemi Hesaplamaları
    • Kompanzasyon sistemi hesaplarının hali hazırda yürürlükte olan Aktif/Reaktif/Kapasitif sınır değerlerine göre açıklanır.
    • Kompanzasyon sistemi toplam kondansatör gücü hesabı açıklanır.
    • Güce göre TMŞ seçimi açıklanır.
  • 2. Kompanzasyon Panosu Malzemeleri
    • Kompanzasyon sistemi TMŞ, sigorta, Kontaktör, iletkenlerin sahip olması gereken özellik ve standartlar açıklanır.
  • 3. Kompanzasyon Panosu Mesnet İzolatörü ve Baraların Montajı
    • Bara ve izolatörlerin montaj ve kablo bağlantıları açıklanır.
    • Gövdeye kaçak kontrolü yapımı açıklanır.
  • 4. Kondansatör Kademe Bağlantısı
    • Kondansatör kademelerinin güç dağıtımı açıklanır.
    • Kondansatörler gücüne göre kontaktör ve koruma sigortası ve iletken akım değerleri tespiti açıklanır.
    • Kondansatörlerin topraklama bağlantıları açıklanır.
  • 5. Kompanzasyon Panolarına Reaktör Bağlanması
    • Kompanzasyon sisteminde kullanılan reaktörlerin görevi ve yapısı açıklanır.
    • Reaktör değerinin nasıl tespit edildiği hesaplanır.
    • Reaktörün elektriksel bağlantısı açıklanır.
    • Reaktör topraklamalarının ve ısı kontrol termostatlarının bağlantısı açıklanır.
  • 6. Reaktif Güç Kontrol Rölesinin Montajı, Akım Trafoları ile Bağlantıları ve Röle Ayarları
    • Reaktif gün kontrol rölesine ait akım trafolarının bağlantı noktası ve bağlantısı açıklanır.
    • Röle ölçü trafolarının S2/l uçlarının topraklamalarının yapıldığı kontrol edilmelidir.
    • Reaktif güç kontrol rölesi ayarları açıklanır ve yaptırılır.
  • 7. Kombi Sayaç Endekslerinden Sistemin Ceza Oranı Hesabı
    • Hali hazırda yürürlükte bulunan ceza oranlarına göre alınan tüketim değerlerinden sistemin ceza oranı hesaplanır.
  • 8. Kompanzasyon Panolarının Havalandırılması ve Aydınlatılması
    • Havalandırma sisteminde kullanılan fan termostat ve bunlara ait ayarlar açıklanır.
    • Havalandırma sisteminde bulunan malzemelerin montaj ve elektriksel bağlantısı açıklanır.

  12. Trafo Üniteleri (15 ders saati)

  • 1. Kesicilerin Özellikleri ve Bakımı
    • Yürürlükte bulunan MYD şartnameleri açıklanır.
    • Manevra redresörlerinin görev ve çeşitleri açıklanır.
    • Kesicilerin çeşitleri yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Kesicilerde aranan özellikler açıklanır.
    • Kesicilerde montaj aşamaları açıklanır.
    • Kesicilerde bakım işlemleri açıklanır.
  • 2. Kesici Manevraları
    • Kesicileri devreye alma ve devreden çıkarma işlemleri açıklanır.
  • 3. Ayırıcıların Özellikleri ve Bakım Onarımları
    • Ayırıcıların yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Ayırıcıların çeşitleri açıklanır.
    • Ayırıcılarda aranan özellikler açıklanır.
    • Ayırıcılarda montaj aşamaları sıralanır.
    • Ayırıcılarda bakım onarım işlemleri sıralanır.
  • 4. Ayırıcı Manevraları
    • Ayırıcıları devreye alma ve devreden çıkarma işlemleri açıklanır.
  • 5. Parafudrların Montajı ve Bakımı
    • İletim hatlardaki gerilimlerin yükselme nedenleri açıklanır.
    • Parafudurların yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Parafudur çeşitleri açıklanır.
    • Parafudurların kullanıldığı yerler sıralanır.
    • Parafudur montaj işlemleri açıklanır.
  • 6. YG Sigortalar ve Montajı
    • Yüksek gerilimde (YG) aşırı akımın oluşma nedenleri sıralanır.
    • YG sigortaların yapısı ve çalışması açıklanır.
    • YG sigorta seçim kriterleri açıklanır.
    • YG sigortaların standartları açıklanır.
    • YG sigortaların montaj ve demontaj işlemleri açıklanır.
  • 7. Dağıtım Trafoları ve Bakım Onarımları
    • Dağıtım trafolarının yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Yürürlükte bulunan MYD şartnameleri açıklanır.
    • Dağıtım trafolarının çeşitleri sıralanır.
    • Dağıtım trafolarının etiket değerleri incelenir.
    • Dağıtım trafolarının sargı dirençlerinin ölçüm aşamaları sıralanır.
    • Dağıtım trafolarda verim hesabı açıklanır.
    • Dağıtım trafosu ve donanımlarının bağlantıları şekillerle açıklanır.
    • Dağıtım trafolarının bakım onarım işlemleri açıklanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'ne göre, elektrik makineleri ile ilgili kumanda devreleri, hidrolik-pnömatik devreleri ve endüstriyel elektrik sistemleri kurma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.