Laboratuvar Temel İşlemleri 9. Sınıf Yıllık Plan

Laboratuvar Temel İşlemleri 9. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Laboratuvar Hizmetleri 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Laboratuvar Temel İşlemleri Ders Bilgi Formu (DBF)
• Laboratuvar Temel İşlemleri Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Laboratuvar Hizmetleri - Gıda, Tarım ve Hayvan Sağlığı Laboratuvarı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Laboratuvar Temel İşlemleri dersi 9. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 5 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Katı ve Sıvılarda Ölçüm (25 ders saati)

  • 1. Kütle Ölçümü
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak tekniğine ve kullanılacak ölçüm aracına uygun kütle ölçümü yapar.
    • Terazi tartıma hazırlatılır.
    • Herhangi bir madde tartımı yapılması sağlanır.
    • Herhangi bir maddeden belirli bir miktar tarttırılır ve kaydedilir.
    • Kütle ölçü birimlerini dönüştürme işlemleri yaptırılır.
  • 2. Hacim Ölçümü
    • Tekniğine ve kullanılacak ölçüm aracına uygun hacim ölçümü yapar.
    • Katılarda hacim ölçümü yaptırılır.
    • Pipetle hacim ölçümü yaptırılır.
    • Mezürle hacim ölçümü yaptırılır.
    • Büretle hacim ölçümü yaptırılır.
    • Dispenser ile hacim ölçümü yaptırılır.
    • Tehlikeli kimyasalları pipetlerken mutlaka puar kullandırılır.
  • 3. Yoğunluk Ölçümü
    • Tekniğine ve kullanılacak ölçüm aracına uygun yoğunluk ölçümü yapar.
    • Boyutları ölçülebilen veya ölçülemeyen katı maddelerin yoğunluğunun bulunması sağlanır.
    • Dansimetre kullanarak sıvıların yoğunluk ölçümü yaptırılır.
    • Piknometre kullanarak sıvıların yoğunluk ölçümü yaptırılır.

  2. Karışımları Ayırma (45 ders saati)

  • 1. Süzme ile Ayırma
    • Tekniğine uygun karışımları süzme ile ayırır.
    • Basit süzme düzeneği kurdurulur ve karışımların basit süzme ile ayrılması sağlanır.
    • Vakumlu süzme düzeneği kurdurulur ve karışımların vakumlu süzme ile ayrılması sağlanır.
  • 2. Damıtma ile Ayırma
    • Tekniğine ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun karışımları damıtma ile ayırır.
    • Damıtma düzeneği için gerekli malzemeler hazırlatılır.
    • Damıtma düzeneğini kurdurulur.
    • Damıtma işlemi yaptırılır.
  • 3. Ayırma Hunisiyle Ayırma
    • Tekniğine uygun karışımları, ayırma hunisiyle ayırır.
    • Ayırma hunisi düzeneği için gerekli malzemeler hazırlatılır.
    • Ayırma hunisi düzeneği kurdurulur.
    • Ayırma hunisi ile ayırma işlemi yaptırılır.
  • 4. Ekstraksiyon (çekme) ile Ayırma
    • Tekniğine ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun karışımları, ekstraksiyonla ayırır.
    • Ekstrasyon işlemlerinde kullanacağı araç gereç ve kimyasallar hazırlatılır.
    • Ayırma hunisi ile sıvı ekstraksiyonu işlemi yaptırılır.
    • Katı ekstraksiyonu için Soxhalet düzeneği kurdurulur.
    • Katı ekstraksiyonu işlemi yaptırılır.
  • 5. Kristallendirme ile Ayırma
    • Tekniğine uygun karışımları, kristallendirme ile ayırır.
    • Kristallendirme işlemlerinde kullanacağı araç, gereç ve kimyasallar hazırlatılır.
    • Kristallendirme ile ayırma işlemleri yaptırılır.
  • 6. Santrifüj ile Ayırma
    • Tekniğine uygun karışımları, santrifüj ile ayırır.
    • Santrifüjün cihaz kullanma talimatlarına uygun olarak kullanılması sağlanır.
    • Santrifüjün devir ve süre ayarları yöntemine göre ayarlatılır.
    • Santrifüj ile ayırma işlemleri yaptırılır.

  3. Volümetrik Analiz İşlemleri (25 ders saati)

  • 1. Titrasyon Öncesi Hazırlıklar
    • Tekniğine uygun titrasyon öncesi hazırlıkları yapar.
    • Titrasyon işleminde kullanılan araç gereç ve kimyasallar hazırlatılır.
    • Büretin kullanıma hazır hale getirilmesi sağlanır.
    • Numune titrasyon işlemi için hazırlatılır.
  • 2. Titrasyon
    • Tekniğine uygun titrasyon yapar.
    • Büretin tekniğine uygun olarak kullanılması sağlanır.
    • Numunenin yöntem ve tekniğine uygun olarak titre edilmesi sağlanır.
    • Renk dönüm noktasının tespit edilmesi sağlanır.
  • 3. Titrasyon Sonrası İşlemler
    • Tekniğine uygun titrasyon sonrası işlemleri yapar.
    • Titrasyonda sarfiyat miktarının belirlenmesi sağlanır.
    • Volümetrik analiz sonucu hesaplatılır.
    • Büret temizliği yaptırılır.

  4. Gravimetrik Analiz İşlemleri (35 ders saati)

  • 1. Numuneyi Çöktürme ve Dinlendirme
    • Tekniğine uygun numuneyi çöktürerek dinlendirir.
    • Gravimetrik analizde çöktürme işlemi için gerekli araç gereç ve kimyasallar hazırlatılır.
    • Çöktürme için uygun ortam oluşturulması sağlanır.
    • Çöktürme işlemi yaptırılır.
  • 2. Çökeleği Süzme ve Yıkama
    • Tekniğine uygun çökeleği süzer ve yıkar.
    • Basit süzme düzeneğinin kurulması sağlanır.
    • Çökeleği süzme işlemi gerçekleştirilir.
    • Çökeleği yıkama işlemi gerçekleştirilir.
  • 3. Çökeleği Kurutma
    • Tekniğine uygun çökeleği kurutarak sabit tartıma getirir.
    • Etüvlerde sıcaklık ve süre ayarları yaptırılır.
    • Etüvün cihaz kullanma talimatlarına uygun olarak kullanılması sağlanır.
    • Kroze sabit tartıma getirtilir.
    • Desikatörün tekniğine uygun olarak kullanılması sağlanıp, çökelek kurutulur.
  • 4. Çökeleği Yakma ve Kül Etme
    • Tekniğine uygun çökeleği kül ederek sabit tartıma getirir.
    • Bunzen bekinde yakma düzeneği hazırlatılarak filtre kâğıdı yakılması sağlanır.
    • Kül fırınlarında sıcaklık ve süre ayarları yaptırılır.
    • Kül fırınının cihaz kullanma talimatlarına uygun olarak kullanılması sağlanır.
    • Çökeleğin kül fırınında yakılarak kül edilmesi sağlanıp, analiz sonucu hesaplatılır.

  5. Kalibrasyon Eğrisi (50 ders saati)

  • 1. Standart Çözelti Serileri Hazırlama
    • Tekniğine uygun olarak standart çözelti serileri hazırlar.
    • Konsantrasyonu belli stok standart çözelti hazırlatılır.
    • Çözelti serisi için stok standart çözeltiden alınması gereken hacimler hesaplatılır.
    • Stok standart çözeltiden hesaplanan hacimlerden alınarak balon jojelere aktarılması sağlanır.
    • Balon jojeler saf su ile hacim çizgilerine tamamlatılır.
    • Çözelti hazırlarken menisküs çizgisine çok dikkat edilmelidir.
    • Kullanılacak çözücünün (saf su) saflığından emin olunmak için TDS veya EC ile baktırılarak hata kaynakları azaltılır.
  • 2. Spektrofotometrede Okuma
    • İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak cihaz kullanma talimatlarına uygun spektrofotometrede okuma yapar.
    • Spektrofotometrenin dalga boyu ayarlatılır.
    • Spektrofotometrenin "0" ve "100" ayarları yaptırılır.
    • Spektrofotometrede okuma yaptırılıp, kaydedilir.
  • 3. Kalibrasyon Eğrisi Çizme
    • Tekniğine uygun olarak kalibrasyon eğrisi çizer.
    • Milimetrik kâğıtta koordinat düzlemi oluşturulması sağlanır.
    • Grafikte çözelti konsantrasyon değerlerinin apsis ekseni üzerine işaretlenmesi sağlanır.
    • Grafikte cihaz okuma değerleri ordinat ekseni üzerine işaretlettirilir.
    • y, x ekseninde konsantrasyon değerlerinin absorbans değerleriyle çakıştığı noktalar işaretlettirilir.
    • İşaretlenen noktaların birleştirilmesi sağlanarak kalibrasyon eğrisi çizdirilir.
  • 4. Kalibrasyon Eğrisinden Konsantrasyon Hesaplama
    • Tekniğine uygun olarak kalibrasyon eğrisini kullanır.
    • Kalibrasyon eğrisinden numune konsantrasyonunun belirlenmesi sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak katı ve sıvılarda ölçüm, karışımları ayırma, volümetrik ve gravimetrik analiz işlemlerini yapma, kalibrasyon eğrisi oluşturma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.