7. Sınıf Evimiz Dünya Sunusu: Küreselleşen Dünya

1. Küreselleşen Dünya, Değişen Hayatlar

• Küreselleşen Dünya,
• Değişen Hayatlar
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Evimiz Dünya Sunusu
• Dünya birbirine bağlandıkça ekonomide, kültürde, sağlıkta ve çevrede neler değişti?

Öğretmene not: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 7. sınıf Sosyal Bilgiler, 2. öğrenme alanı “Evimiz Dünya”. Öğrenme çıktısı SB.7.2.1 (2026-2027 yıllık planında 7. hafta). Ünitenin anahtar kavramları: değişim, dış politika, girişimcilik, küreselleşme, küresel sorunlar.

2. Merak edelim

• Bugün kullandığın eşyaların, yediklerinin ve izlediklerinin kaçı başka ülkelerden geldi?
• Dünya bu kadar birbirine bağlanınca insanların ve toplumların hayatında neler değişti? Değişimin hepsi iyi mi?
• 5N1K soru kartı: Merak ettiğin bir soruyu yaz
• Ne?
• Küreselleşme ne demektir?
• Ne zaman?
• Dünya ne zaman bu kadar hızlı bağlandı?
• Nerede?
• Küreselleşmenin izleri nerede görülür?
• Kim?
• Küreselleşmeden kimler etkileniyor?
• Nasıl?
• Bir salgın nasıl bütün dünyaya yayıldı?
• Neden?
• Çevre sorunları neden ortak çözüm ister?

Öğretmene not: Öğrencilere iki soruyu sorun, tahminlerini tahtaya not edin. Ardından her öğrenci 5N1K kartına merak ettiği bir soruyu yazsın; sunu boyunca cevaplarını arayacaklar.

3. Yol haritamız

• Küreselleşme nedir?
• Günlük hayattaki izleri, tanımı, dünden bugüne değişim
• Ekonomi, ulaşım ve iletişim
• Dünya ticareti, Orta Koridor, genel ağ ve e-ticaret
• Kültür ve sağlık
• Kültürel etkileşim, dilimiz, salgınlar ve iş birliği
• Çevre ve değerlerimiz
• Küresel çevre sorunları, özgürlük ve sorumluluk
• Özet ve tekrar
• Beyin fırtınası, kavram haritası, doğru-yanlış, test

Öğretmene not: Web sürümünde ve PowerPoint’te başlıklara tıklayınca ilgili bölüme gidilir.

4. Küreselleşme nedir?

• Dünyanın öbür ucundaki gelişmeler neden bizim hayatımızı da etkiliyor?
• Günlük hayatta küreselleşme
• Tanım
• Dünden bugüne
• Dünyayı yakınlaştıranlar
• Etkilenen alanlar

5. Elif’in sıradan bir günü

• Sabah telefonumun alarmıyla uyandım. Okulda uzak bir ülkedeki müzeyi sanal turla gezdik, akşam da Almanya’daki kuzenimle görüntülü konuştum. Bir günde dünyanın kaç yerine dokunduğumu hiç düşünmemiştim!
• Elif
• 7. sınıf öğrencisi
• Elif’in günü
• 07.30
• Parçaları farklı ülkelerde üretilmiş telefonunun alarmıyla uyandı.
• 11.00
• Sınıfça başka bir ülkedeki müzeyi sanal turla gezdiler.
• 17.00
• Annesiyle yurt dışındaki bir kitapçıya genel ağ üzerinden sipariş verdi.
• 20.30
• Almanya’da yaşayan kuzeniyle görüntülü konuştu.
• Elif’in gününde dünyanın başka yerleriyle kurulan bağları bul. Senin gününde de böyle anlar var mı?

Öğretmene not: Elif kurgusal bir karakterdir. Öğrencilerden kendi günlerinden örnek vermelerini isteyin: yabancı bir dizi, çevrim içi bir oyun, başka ülkede üretilmiş bir ürün, yurt dışında yaşayan bir akraba vb.

6. Bu örneklerin ortak noktası ne?

• Aynı anda bir maç
• Bir futbol maçı aynı anda pek çok ülkede canlı izlenir.
• Kapıdaki paket
• Başka bir ülkeden sipariş edilen ürün, kısa sürede eve ulaşır.
• Ortak oyun
• Farklı ülkelerden çocuklar aynı çevrim içi oyunda buluşur.
• Dünyadan lezzetler
• Başka ülkelerin yemeklerini şehrimizde tadarız; Türk mutfağı da dünyada sevilir.
• Bu dört örneği birbirine bağlayan ortak nokta nedir?
• Hepsinde dünyanın farklı yerlerindeki insanlar, ürünler ve kültürler birbirine bağlanıyor. Bu sürece küreselleşme denir.

Öğretmene not: Cevabı açmadan önce öğrencilerin kendi tanımlarını söylemelerini ya da deftere yazmalarını isteyin. Sonraki slaytta tanımla karşılaştırın.

7. Küreselleşme: Birbirine bağlanan dünya

• Küreselleşme, dünyanın ekonomi, kültür ve siyaset bakımından birbirine giderek daha çok bağlanması sürecidir.
• Ekonomik bağlar
• Ülkeler birbirine ürün satar, birbirinden ürün alır; şirketler pek çok ülkede çalışır.
• Kültürel bağlar
• Yemekler, müzikler, filmler ve sözcükler ülkeden ülkeye yayılır.
• Siyasi bağlar
• Devletler ortak sorunlar için bir araya gelir, birlikte karar alır.
• Küreselleşme bitmiş bir olay mı, yoksa hâlâ süren bir süreç mi? Neden?
• Hâlâ süren bir süreçtir. Yeni teknolojilerle dünya her geçen gün biraz daha birbirine bağlanıyor; değişim devam ediyor.

Öğretmene not: Tanım, ders kitabının sözlüğündeki tanımla aynı anlamdadır. Öğrencilerin önceki slaytta yazdıkları tanımlarla bu tanım arasındaki benzerlik ve farkları konuşun.

8. Dünden bugüne neler değişti?

• Her kartta eskiden nasıl olduğunu okuyalım. Bugün nasıl olduğunu tahmin edin, sonra kontrol edelim.
• Haberleşme
• Uzaktaki bir yakına mektup yazılırdı; cevabı haftalar sonra gelirdi.
• Anlık mesaj, görüntülü görüşme
• Yolculuk
• Uzak bir ülkeye gitmek, gemiyle haftalar sürebilirdi.
• Uçakla saatler içinde
• Alışveriş
• İnsanlar çoğunlukla yakın çevrede üretilen ürünleri alırdı.
• Başka ülkelerden alışveriş
• Haberler
• Uzak ülkelerdeki olaylar ancak haftalar sonra duyulurdu.
• Olaylar anında ekranda
• Sofra
• Sofralarda çoğunlukla yöresel yemekler ve mevsimin ürünleri vardı.
• Dünya mutfaklarından tatlar
• Bu değişimin iki büyük kaynağı var: ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler.

Öğretmene not: “Bugün” kutuları tıklayınca birlikte açılır. Öğrencilerden büyükanne ve büyükbabalarına çocukluklarında bu işlerin nasıl yapıldığını sormalarını isteyebilirsiniz.

9. Dünya nasıl bu kadar yakınlaştı?

• Küreselleşmeyi hızlandıran en önemli güç, ulaşım ve iletişimdeki gelişmelerdir.
• Sanayi İnkılabı’ndan önce yolculuklar yavaş, haberleşme zordu; ticaret çoğunlukla ülke içinde kalırdı.
• Buharlı gemiler ve trenler, yük ve yolcu taşımayı hızlandırdı.
• Telgraf ve telefon, haberleri uzak yerlere kısa sürede ulaştırdı.
• Jet uçakları ve konteyner gemileri kıtaları birbirine yaklaştırdı.
• Uydular ve genel ağ (internet) sayesinde bilgi saniyeler içinde dünyanın öbür ucuna ulaşıyor.
• Sanayi İnkılabı
• 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere’de başlayan, üretimde makinelerin kullanılmasıyla gelen büyük değişim.
• Ulaşım ve iletişim hızlandıkça dünya adeta küçüldü.

10. Dünya bir köye mi dönüştü?

• Düşünelim
• Dünyanın “küçüldüğünü” söylemek ne anlama gelir?
• Dünyanın büyüklüğü değişmedi. Ama ulaşım ve iletişim hızlandığı için uzak yerler artık bize çok yakın.
• Küresel köy
• Kanadalı düşünür Marshall McLuhan’ın benzetmesi: İletişim araçlarıyla bağlanan dünya, herkesin birbirinden haberdar olduğu bir köye benzer.
• Sen ne dersin?
• Bir köyde komşular birbirine nasıl davranmalıysa “küresel köydeki” ülkeler de öyle mi davranmalı?

Öğretmene not: McLuhan bu benzetmeyi 1960’larda yaptı. Üçüncü soru açık uçludur. Yardımlaşma, saygı ve sorumluluk gibi değerlere ve bir sonraki konudaki küresel iş birliğine köprü kurar.

11. Küreselleşme hangi alanları değiştiriyor?

• Ekonomi
• Ticaret dünya çapına yayıldı.
• Ulaşım
• Uzak yerler artık çok yakın.
• İletişim
• Bilgi saniyeler içinde yayılıyor.
• Kültür
• Kültürler birbirini daha çok etkiliyor.
• Sağlık
• Tedavi kolaylaştı; salgınlar hızla yayılıyor.
• Çevre
• Çevre sorunları küresel hâle geldi.
• Bu altı alanın hepsinde değişim var. Şimdi onları tek tek inceleyelim.

Öğretmene not: Bu altı alan, sonraki üç bölümün yol haritasıdır. Öğrencilere her alan için bildikleri bir örneği sorun.

12. Küreselleşme: Fırsatlar ve sorunlar

• Fırsatlar
• Ülkeler daha çok ticaret yapıyor, kültürlerini birbirine tanıtıyor.
• Bilgiye, ürünlere ve hizmetlere ulaşmak kolaylaştı.
• Bilimde ve sağlıkta ülkeler arası iş birliği arttı.
• Sorunlar
• Yerel kültürler ve diller zayıflama tehlikesiyle karşı karşıya.
• Salgın hastalıklar ülkeler arasında hızla yayılabiliyor.
• Çevre sorunları arttı ve bütün dünyayı etkiliyor.
• “Sorunlar” sütunundaki her madde için bir çözüm önerebilir misiniz?
• Dilimizi ve millî kültürümüzü yaşatabilir, sağlıkta iş birliği yapabilir, bilinçli tüketip israfı önleyebiliriz.

13. Ekonomi, ulaşım ve iletişim

• Ticaret nasıl dünya çapına yayıldı? Hızlanan ulaşım ve iletişim hayatımızı nasıl değiştirdi?
• Dünya ticareti
• Değişen iş hayatı
• Hızlanan ulaşım
• Orta Koridor
• Genel ağ ve e-ticaret
• Doğru bilgi

14. Ticaret sınırları aşıyor

• Ekonomi
• Ulaşım ve iletişimdeki gelişmeler ekonomide hangi değişimlere yol açtı?
• Konteyner gemileri, yük uçakları ve trenler malları hızla taşıyor.
• Ticaret ülke sınırlarını aşıp dünya çapına yayıldı.
• Alıcı ve satıcı, farklı kıtalarda olsa bile genel ağ sayesinde anında haberleşiyor.
• Siparişler, ödemeler ve anlaşmalar dakikalar içinde yapılabiliyor.
• Başka ülkelerde üretilen ürünlere ulaşmak kolaylaştı.
• Tüketim alışkanlıklarımız ve iş yapma biçimlerimiz değişti.
• Şirketler ürünlerini birçok ülkeye satmaya başladı.
• Fabrikası bir ülkede, mağazaları başka ülkelerde olan şirketler çoğaldı.

15. Küresel ticaretin iki yüzü

• Ekonomi
• Olumlu yönleri
• Tüketiciler daha fazla ürün çeşidine ulaşır.
• Üreticiler ürünlerini başka ülkelere satabilir.
• Olumsuz yönleri
• Dünyadaki zenginlik ülkeler ve insanlar arasında adil paylaşılmıyor.
• Küçük yerel işletmeler büyük şirketlerle rekabette zorlanabiliyor.
• İhracat
• Bir ülkenin başka ülkelere mal ve hizmet satması.
• İthalat
• Bir ülkenin başka ülkelerden mal ve hizmet satın alması.
• Mahallemizdeki küçük bir dükkân, büyük zincir mağazalarla nasıl rekabet edebilir?
• Yerel ve özgün ürünlerle, güler yüzlü hizmetle ve genel ağdan satışla rekabet edebilir.

16. Değişen iş hayatı

• Ekonomi
• Küreselleşme, insanların çalışma biçimini de değiştirdi ve girişimcilere yeni fırsatlar sundu.
• Uzaktan çalışma
• Bazı işler artık evden ya da başka bir ülkeden, genel ağ üzerinden yapılabiliyor.
• E-ihracat
• Küçük bir üretici bile ürününü genel ağ üzerinden başka ülkelere satabiliyor.
• Yeni meslekler
• Yazılım, lojistik ve dijital tasarım gibi alanlarda yeni meslekler doğdu.
• Anne ve babanızın çocukluğunda olmayan bir meslek sayabilir misiniz?
• Mobil uygulama geliştiricisi, sosyal medya uzmanı ve e-ticaret uzmanı bunlara örnektir.

Öğretmene not: Girişimcilik, ünitenin anahtar kavramlarındandır. Küreselleşme; yerel bir ürünü dünyaya tanıtmak isteyen girişimciye fırsat, hazırlıksız işletmeye ise rekabet baskısı getirir.

17. Bir ülkedeki kriz, bütün dünyada

• Ekonomi
• Ülkelerin ekonomileri birbirine bağlı olduğu için bir ülkedeki sorun başka ülkeleri de etkiler.
• 2020’de COVID-19 salgını nedeniyle birçok ülke sınırlarını kapattı; üretim ve taşımacılık aksadı.
• Dünya ticareti daraldı; Türkiye’nin ihracatı da o yıl geriledi.
• Salgının ardından ihracatımız yeniden artışa geçti.
• Karşılıklı bağımlılık
• Ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamak için birbirine bağlı olması.
• Uzak bir ülkede bir fabrika kapanırsa bizim mağazamızın rafı neden boşalabilir?
• Çünkü ürünlerin parçaları ve hammaddeleri farklı ülkelerden gelir. Zincirin bir halkası koparsa üretim ve taşıma aksar.

Öğretmene not: Ders kitabındaki 2015–2025 ihracat grafiğinde 2020 yılındaki düşüş görülür. Grafiği öğrencilerle birlikte inceleyip düşüşün nedenlerini (salgın, sınır kapanışları, kısıtlamalar) tartışabilirsiniz.

18. Ulaşım: Daha hızlı, daha büyük

• Ulaşım
• Hızlı trenler
• Şehirler ve ülkeler arasındaki yolculuk sürelerini kısalttı.
• Konteyner gemileri
• Binlerce konteyneri tek seferde bir kıtadan ötekine taşır.
• Uçaklar
• Gemiyle haftalar süren uzak yolculukları saatlere indirdi.
• Yolculuklar kısalıp kolaylaşınca insanların hayatında ne değişti?
• İnsanlar iş için de tatil için de daha çok yolculuk yapmaya başladı. Farklı toplumlar birbirini daha yakından tanıdı.

Öğretmene not: Sanayi İnkılabı’ndan önce yolculuklar az yük taşıyabilen, yavaş araçlarla yapılırdı. Öğrencilere, büyüklerinin gençliğinde şehirler arası yolculuğun ne kadar sürdüğünü sormalarını önerebilirsiniz.

19. Orta Koridor: Asya’dan Avrupa’ya

• Ulaşım
• Orta Koridor, Çin’den başlayıp Kazakistan’dan geçen bir ulaşım ve ticaret hattıdır.
• Yükler gemiyle Hazar Denizi’ni aşar; ardından Azerbaycan ve Gürcistan’dan geçip Türkiye’ye varır.
• Türkiye’den sonra yol Avrupa’ya devam eder. Böylece Asya ile Avrupa, Türkiye üzerinden birbirine bağlanır.
• Koridor
• Ulaşımda, ülkeleri birbirine bağlayan; demir yolu, kara yolu ve deniz yolunu birleştiren güzergâh.
• Çin
• Kazakistan
• Türkiye
• Avrupa
• Güzergâh yaklaşık çizilmiştir; ülke sınırları gösterilmemiştir.

Öğretmene not: Ders kitabında “Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru” adıyla da geçer. Yükler Hazar Denizi’ni gemilerle geçer; Gürcistan’dan sonra hat Kars üzerinden Türkiye’ye girer. 2017’de açılan Bakü–Tiflis–Kars Demir Yolu bu hattın önemli bir parçasıdır.

20. Orta Koridor’un bir halkası: Bakü Limanı

• Ulaşım
• Hazar Denizi kıyısındaki Bakü Limanı (Alat, Azerbaycan), 2018
• Hazar Denizi’ni gemiyle geçen yükler, Azerbaycan’daki bu limana ulaşır.
• Vinçler yükleri gemiden trene aktarır; trenler Gürcistan üzerinden Kars’a ulaşır.
• Deniz yolunu demir yoluna bağlayan limanlar, koridorun önemli halkalarıdır.
• Yükler neden yolun bir bölümünde gemiyle, bir bölümünde trenle taşınıyor?
• Hazar Denizi trenle geçilemez; deniz gemiyle aşılır, karada yolculuk demir yoluyla sürer. Koridor, farklı ulaşım yollarını birleştirir.

Öğretmene not: Fotoğrafta rıhtım boyunca uzanan demir yolu raylarını ve yük gemisinin yanındaki vinçleri gösterin. Bakü Limanı, başkent Bakü’nün güneyindeki Alat’tadır. Öğrencilere sorun: Bu limanda iş dursa Çin’den Avrupa’ya giden yükler ne olur?

21. Orta Koridor ve Türkiye

• Ulaşım
• Düşünelim
• Çin’den Avrupa’ya giden yükler Türkiye’den geçiyor. Bu durum ülkemize neler kazandırır?
• Taşımacılıktan gelir elde edilir, yeni iş alanları açılır, liman ve demir yolu yatırımları artar, Türkiye’nin ticaretteki önemi büyür.
• Transit ülke
• Bir ülkeden başka bir ülkeye giden yüklerin ve yolcuların üzerinden geçtiği ülke.
• Sen ne dersin?
• Aynı ulaşım hattını kullanan ülkeler neden birbiriyle iyi ilişkiler kurmak ister?

Öğretmene not: Üçüncü soru açık uçludur: Hattın sorunsuz işlemesi için ülkelerin güvene, barışa ve ortak kurallara ihtiyacı vardır. Bu düşünce, bir sonraki konudaki (SB.7.2.2) iş birliği ve barış anlayışına köprü kurar.

22. İletişim: Bilgi artık saniyeler içinde

• İletişim
• Cebimizdeki telefonla dünyanın dört bir yanındaki bilgiye birkaç saniyede ulaşıyoruz.
• Bir yerde yaşanan olay kısa sürede bütün dünyada konuşuluyor; yaşam biçimimiz de bundan etkileniyor.
• Şirketler toplantılarını görüntülü yapıyor; biz de uzaktaki yakınlarımızı ekranda görerek konuşuyoruz.
• Genel ağ
• Dünyadaki bilgisayarları ve cihazları birbirine bağlayan iletişim ağı; internet.
• Bir gün boyunca genel ağ olmasa hayatımızda neler aksardı?
• Haberleşme, çevrim içi dersler, alışveriş, banka işlemleri, yol tarifi ve randevu almak gibi pek çok iş aksardı.

23. Günlük hayatta iletişim teknolojisi

• İletişim
• Yol bulma
• Harita uygulamaları trafiği gösterip bizi en kısa yoldan götürür.
• E-ticaret
• Başka şehirlerden, hatta başka ülkelerden birkaç tıkla alışveriş yapılıyor.
• Çevrim içi eğitim
• Dersler, kurslar ve dijital kaynaklar her yerden ulaşılabilir oldu.
• Dijital sağlık
• Hastane randevusu ve tahlil sonuçları çevrim içi alınabiliyor.
• Alışverişlerin giderek daha büyük bir kısmı genel ağdan yapılıyor. Sizce insanlar bu yolu neden seçiyor?
• Çünkü zaman kazandırıyor, ürünleri ve fiyatları karşılaştırmayı kolaylaştırıyor, siparişler eve kadar geliyor.

Öğretmene not: Ders kitabında 2021–2025 yıllarında e-ticaretin dünyadaki toplam ticaret içindeki payını gösteren bir grafik vardır; payın arttığını grafikten birlikte okuyabilirsiniz.

24. Hızlı bilgi, doğru bilgi mi?

• İletişim
• Genel ağda doğru bilgi de yanlış bilgi de aynı hızla yayılır. Bir bilgiyi paylaşmadan önce şunları sor:
• Bu bilgiyi kim yazdı? Kaynağı belli mi?
• Resmî ya da güvenilir bir kurum bu bilgiyi doğruluyor mu?
• Ne zaman yayımlanmış? Güncel mi?
• Başlık beni korkutmaya ya da kızdırmaya mı çalışıyor?
• Başka güvenilir kaynaklarda da aynı bilgi var mı?
• Dezenformasyon
• Yanlış ya da yanıltıcı bilginin bilerek yayılması.
• Salgın döneminde bilgiyi neden resmî kaynaklardan almak gerekiyordu?
• Yanlış bilgi insanların sağlığını tehlikeye atabilir. Doğru bilgi, Sağlık Bakanlığı gibi resmî kurumların açıklamalarından öğrenilir.

25. Kültür ve sağlık

• Kültürler birbirini nasıl etkiliyor? Bir salgın neden bütün dünyayı etkiledi?
• Kültürel miras
• Kültürel etkileşim
• Popüler kültür
• Dilimiz
• Salgınlar
• Sağlıkta iş birliği

26. Kültürel miras dünyayla buluşuyor

• Kültür
• Her toplumun bir kültürel mirası var. Küreselleşmeyle bu miras sınırları aşıyor.
• Somut miras
• Elle tutulup gözle görülen eserler: cami, köprü, halı. Ör. Edirne’deki Selimiye Camii.
• Somut olmayan miras
• Gelenekler, müzik, halk oyunları, el sanatlarının bilgisi, bayramlar.
• Türk kahvesi
• Kültürü ve geleneği 2013’te UNESCO’nun somut olmayan kültürel miras listesine alındı.
• Bir kültür ögesinin dünyada tanınması, o kültüre neler kazandırır?
• Tanınırlık ve saygınlık kazanır, turizm ve ticaret canlanır, o ögeyi korumak için ortak çaba artar.

Öğretmene not: Tam adlar: somut kültürel miras ve somut olmayan kültürel miras. Türk kahvesinin çekirdeği yurt dışından alınır (ithal edilir); kahveyi pişirme, ikram etme ve sohbet kültürü ise bize aittir. Bu, küreselleşmenin iki yönlü etkisine güzel bir örnektir. Listenin tam adı: UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi. Selimiye Camii ve Külliyesi 2011’de UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı.

27. Kültürel etkileşim iki yönlüdür

• Kültür
• Küreselleşmeyle kültürler birbirini daha çok etkiliyor: Bazı ögeler bizden dünyaya, bazıları dünyadan bize geliyor.
• Türkiye
• Dünya
• Bizden dünyaya
• Türk kahvesi ve Türk mutfağı pek çok ülkede tanınıyor.
• Türk dizileri birçok ülkede izleniyor.
• Dünyadan bize
• Başka ülkelerin yemekleri, müzikleri ve filmleri yaygınlaştı.
• Dilimize başka dillerden pek çok sözcük girdi.
• Kültürel etkileşim
• Farklı toplumların yemekten müziğe, dilden giyime birbirinden bir şeyler alıp vermesi.
• Etkileşim dünyamızı renklendirir; ama dikkat etmezsek yerel kültürler zayıflayabilir.

28. Etkinlik: Evimizdeki dünya

• Mutfakta
• Sofranızda başka bir kültürden gelen hangi yemekler ya da ürünler var?
• Dolapta
• Kıyafetlerinizin etiketine bakın: Nerede üretilmişler?
• Dilde
• Gün içinde kullandığınız yabancı kökenli sözcükleri not edin.
• Dünyada biz
• Türk kültürüne ait hangi ögeler başka ülkelerde biliniyor?
• Nasıl yapacağız?
• Soruları evde araştırın, bulduklarınızı bir tabloya yazın. Sonraki derste sınıfça karşılaştırın: En çok hangi ülkelerin adı geçti?

Öğretmene not: Bu etkinlik, öğrencilerin küreselleşmenin etkilerine kendi yaşamlarından örnek vermelerini sağlar (süreç bileşeni b). Etiketlerdeki “Made in …” ifadesinin “… yapımı” anlamına geldiğini hatırlatabilirsiniz.

29. Popüler kültür ve yerel kültür

• Kültür
• Diziler, filmler ve sosyal medya sayesinde bazı yaşam tarzları bütün dünyaya hızla yayılıyor.
• Dünyanın pek çok yerinde aynı şarkılar dinleniyor, aynı filmler izleniyor.
• Hızlı ve hazır yiyecekler yaygınlaştı; bazı yöresel yemekler sofralardan çekildi.
• Bazı insanlar için ihtiyaç olmadan alışveriş yapmak bir alışkanlığa dönüştü.
• Bazı yerel gelenekler, oyunlar ve el sanatları unutulma tehlikesiyle karşı karşıya.
• Popüler kültür
• Belli bir dönemde geniş kitlelerce benimsenen, çoğunlukla medya yoluyla yayılan ve hızla değişen kültür.
• Çevrenizde unutulmaya yüz tutmuş bir oyun, yemek ya da gelenek biliyor musunuz?
• Seksek, çelik çomak, mendil kapmaca gibi oyunlar; yöresel yemekler ve el dokumacılığı bunlara örnektir. Bunları yaşatmak bizim elimizde.

30. Dilimiz, kimliğimiz

• Kültür
• Gereksiz yabancı sözcükler çoğaldıkça Türkçenin kendi sözcükleri unutulmaya başlar.
• Tabelalarda, ürün adlarında ve sosyal medyada yabancı sözcükler çoğaldı.
• Pek çok sözcüğün güzel bir Türkçesi var: “online” yerine çevrim içi, “e-mail” yerine e-posta, “selfie” yerine özçekim.
• Millî his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir.
• Mustafa Kemal Atatürk
• Sık kullandığınız yabancı sözcükleri listeleyin. Türkçe karşılıklarını birlikte bulalım.
• Örneğin “ok” yerine “tamam”, “sorry” yerine “özür dilerim”, “mouse” yerine “fare”, “password” yerine “parola” diyebiliriz.

Öğretmene not: Atatürk’ün sözü, Sadri Maksudi’nin (Arsal) 1930’da yayımlanan Türk Dili İçin adlı kitabının başına el yazısıyla yazdığı kısa notun (2 Eylül 1930) ilk cümlesidir. Amaç başka dilleri öğrenmemek değil, Türkçeyi özenle kullanmaktır.

31. Bir salgın, bütün dünya

• Sağlık
• Ülkeler arası yolculuklar arttıkça hastalıklar da hızla yayılır. COVID-19, birkaç ay içinde dünyanın dört bir yanına ulaştı.
• Aralık ayında Çin’de yeni bir hastalık görüldü.
• Mart
• Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) salgını pandemi ilan etti; Türkiye’de de ilk vaka açıklandı.
• Mayıs ayında DSÖ, küresel sağlık acil durumunun sona erdiğini açıkladı.
• Kıtalar arası uçuşlar, hastalığın kısa sürede başka ülkelere taşınmasını kolaylaştırdı.

Öğretmene not: Pandemi: birçok ülkeye ve kıtaya yayılan küresel salgın. DSÖ 30 Ocak 2020’de uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan etti, 11 Mart 2020’de salgını pandemi olarak niteledi; Türkiye’de ilk vaka da 11 Mart 2020’de açıklandı. Acil durum 5 Mayıs 2023’te sona erdi.

32. Sağlıkta küreselleşmenin iki yüzü

• Sağlık
• Olumlu etkiler
• Yeni cihazlar ve ilaçlar sayesinde birçok hastalık erken fark edilip tedavi ediliyor.
• İnsanlar tedavi için başka ülkelere gidebiliyor; Türkiye’ye de pek çok ülkeden hasta geliyor.
• Bilim insanları araştırmalarını paylaşarak aşı ve ilaç çalışmalarını hızlandırdı.
• Olumsuz etkiler
• Hasta bir yolcu birkaç saatte başka kıtaya ulaşabiliyor; hastalık da onunla yolculuk ediyor.
• Tek bir şehirde başlayan salgın, bütün dünyanın sorunu hâline gelebiliyor.
• Salgın günlerinde ailenizin hayatında neler değişmişti? Büyüklerinize sorun.
• Dersler uzaktan yapıldı, alışveriş ve görüşmeler genel ağa taşındı, akrabalar uzun süre ziyaret edilemedi.

33. Sağlıkta iş birliği: Senegal örneği

• Sağlık
• Küresel sağlık sorunları, ülkelerin iş birliği ve dayanışmasıyla çözülebilir.
• Türkiye, TİKA aracılığıyla Senegal’in Touba kentindeki bir sağlık merkezinin yeni acil servisine tıbbi cihazlar sağladı.
• Yılda yaklaşık 25 bin kişinin yararlandığı merkezin acil hastalara bakma gücü arttı.
• TİKA
• Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı; Türkiye’nin başka ülkelerdeki kalkınma ve yardım projelerini yürütür.
• Bu acil serviste tedavi olan bir hasta Türkiye hakkında neler hisseder?
• Ülkemize karşı dostluk, güven ve minnet duyar. Bu tür yardımlar ülkeler arasında gönül köprüleri kurar.

Öğretmene not: Bilgi, ders kitabında yer alan habere dayanır (Ndamatou Halk Sağlığı Merkezi). Empati sorusu, bir sonraki konudaki (SB.7.2.2) insani yardım ve dayanışma başlığına hazırlıktır.

34. Çevre ve değerlerimiz

• Çevre sorunları neden bütün dünyanın sorunu oldu? Küreselleşen dünyada değerlerimizi nasıl koruruz?
• Küresel çevre sorunları
• Yerelden evrensele
• Yeşil Vatan
• Özgürlük ve sorumluluk
• Kültürümüzü yaşatmak

35. Küreselleşme çevreyi nasıl etkiledi?

• Çevre
• Daha çok üretmek, daha çok tüketmek ve daha çok yolculuk etmek doğayı nasıl etkiledi?
• Dünya genelinde üretim ve tüketim büyük ölçüde arttı.
• Su, orman, toprak ve madenler her zamankinden hızlı tüketiliyor.
• Fabrikalar ve taşıtlar daha çok yakıt yakıyor.
• Karbon salınımı arttı; hava kirlendi.
• Ormanlar ve doğal alanlar sanayi, tarım ve yerleşim için açıldı.
• Bitki ve hayvanların yaşam alanları tahrip oldu.
• Bilinçsiz tüketim ve israf yaygınlaştı.
• Atıklar çoğaldı; toprak ve sular kirlendi.

36. Küresel çevre sorunları

• Çevre
• İklim krizi
• Kuraklık, sel ve aşırı sıcaklar arttı.
• Biyolojik çeşitlilik kaybı
• Pek çok tür yok olma tehlikesinde.
• Ormansızlaşma
• Ormanlık alanlar azalıyor.
• Toprak erozyonu
• Verimli toprak taşınıp gidiyor.
• Atıklar
• Plastik atıklar denizleri kirletiyor.
• Su kirliliği
• Kirli su canlılara zarar veriyor.
• Bu sorunların hiçbiri tek bir ülkenin çabasıyla çözülemez; dayanışma şart.

37. Kirlilik sınır tanımaz

• Çevre
• Düşünelim
• Bir ülkenin fabrikasından çıkan duman ya da bir nehre bırakılan atık, neden komşu ülkeleri de etkiler?
• Hava ve su sınır tanımaz. Rüzgâr, akarsular ve deniz akıntıları kirliliği başka ülkelere taşır.
• Küresel sorun
• Tek bir ülkeyle sınırlı kalmayan, bütün dünyayı etkileyen ve ortak çözüm gerektiren sorun.
• Sen ne dersin?
• Bir ülke tek başına bütün önlemleri alsa iklim krizi çözülür mü? Neden?

Öğretmene not: Son soru açık uçludur. Beklenen cevap: Hayır; çünkü karbon salınımı ve kirlilik bütün ülkelerden kaynaklanır, çözüm ancak ortak çabayla mümkündür. “Küresel sorunlar” ünitenin anahtar kavramlarındandır.

38. Bir nehir, üç ülke: Meriç

• Çevre
• Edirne’de Meriç Nehri ve tarihî Meriç Köprüsü
• Meriç, Bulgaristan’da doğar; Türkiye ile Yunanistan arasında sınır oluşturup Ege Denizi’ne dökülür.
• Nehrin bir yerinde suya karışan kirlilik, akıntıyla aşağıdaki ülkelere de taşınır.
• Bu yüzden nehri temiz tutmak, kıyısındaki bütün ülkelerin ortak sorumluluğudur.
• Meriç’i temiz tutmak için kıyısındaki ülkeler birlikte neler yapabilir?
• Atık sularını arıtabilir, suyun temizliğini birlikte ölçebilir, kirlilik olduğunda birbirine haber verebilir ve ortak kurallar koyabilirler.

Öğretmene not: Meriç, Türkiye ile Yunanistan arasındaki kara sınırının büyük bölümünü oluşturur. Sınır aşan bir nehir, önceki slayttaki “Kirlilik sınır tanımaz” düşüncesinin somut örneğidir. Öğrencilere, yaşadıkları yere yakın bir akarsuyun nereden doğup nereye döküldüğünü araştırmalarını önerebilirsiniz.

39. Yerelden evrensele

• Çevre
• Dünyayı korumak büyük bir iş; ama bu iş evimizde, sınıfımızda ve mahallemizde başlar.
• Ülkeler birlikte
• Ortak sorunlar için birlikte karar alır.
• Bilgi, teknoloji ve deneyimlerini paylaşır.
• Ben de
• İhtiyacım kadarını alır, israf etmem.
• Suyu, elektriği ve kâğıdı tasarruflu kullanırım.
• Sıfır Atık anlayışıyla atıkları ayrıştırırım.
• Bilinçli üretim
• Kaynakları doğru ve tasarruflu kullanarak doğaya en az zarar verecek biçimde üretmek.
• Bilinçli tüketim
• İhtiyaç kadarını almak, israf etmemek ve eşyaları uzun süre kullanmak.
• Büyük sorunların çözümüne insanın kendi yaşadığı yerden başlaması gerektiğini anlatan ilke.

Öğretmene not: Sıfır Atık Projesi ülkemizde 2017’de başlatıldı; amacı israfı önlemek ve atıkları kaynağında ayrıştırarak geri kazanmaktır. İlkenin özü: Büyük sorunlara karşı ülkelerin birlikte çalışması gerekir; ama değişim her insanın kendi evinde, okulunda ve mahallesinde başlar.

40. Etkinlik: Yeşil Vatan eylem planı

• Okullarda başlatılan Yeşil Vatan etkinlikleri, öğrencileri çevre için sorumluluk almaya çağırıyor. Grubunuzla bir eylem planı hazırlayın:
• Okulunuzda çözmek istediğiniz bir çevre sorunu seçin (su, enerji, atık, ekmek israfı…).
• Sorunun nedenlerini gözlemleyin ve not alın.
• Bir ay içinde uygulayabileceğiniz üç somut adım belirleyin.
• Başarıyı nasıl ölçeceğinize karar verin (ör. her gün çöpe giden ekmek sayısı).
• Planınızı sınıfa sunun; en uygulanabilir planı birlikte seçin.
• Sürdürülebilirlik
• Bugünün ihtiyaçlarını, gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan karşılamak.

Öğretmene not: “Yeşil Vatan-Benim Okulum Geleceğe Çare” etkinlikleri, MEB tarafından 2025-2026 eğitim-öğretim yılında okullarda başlatıldı. Planlar okulun çevre kulübüyle ya da sınıf panosunda paylaşılabilir.

41. Özgürlük ve sorumluluk

• Değerlerimiz
• Hangi diziyi izleyeceğimize, ne giyeceğimize, neyi satın alacağımıza kendimiz karar veririz.
• Her seçimin bir sonucu vardır: Seçimlerimiz ailemizi, toplumumuzu ve çevremizi de etkiler.
• Özgürce seçerken dilimizi, kültürümüzü, millî ve manevi değerlerimizi gözetmek sorumluluğumuzdur.
• Bilinçli tercih
• Bir seçim yaparken sonuçlarını düşünüp kendine ve topluma zarar vermeyeni seçmek.
• Özgürlüğümüz nerede sona erer?
• Başkalarının haklarına, topluma, çevreye ve değerlerimize zarar vermeye başladığı yerde sona erer.

Öğretmene not: Program, küreselleşmenin olumsuz etkileri işlenirken öğrencilerin özgürlüğün sınırlarını fark edip toplumsal sorumluluk üstlenmelerini ve millî, manevi değerleri koruyan tutumlar geliştirmelerini ister (D11.2, D16.2). Öğrencilerden kendi seçimlerinden birer örnek isteyin: “Bu seçim kimi, nasıl etkiler?”

42. Küreselleşen dünyada bilinçli birey

• Değerlerimiz
• Bilinçli izleyici
• İzlediklerini sorgular; her gördüğüne hemen inanmaz.
• Bilinçli tüketici
• İhtiyacı kadarını alır; reklama kapılıp gereksiz alışveriş yapmaz.
• Kültürünü yaşatan
• Türkçeyi özenle konuşur; geleneklerine ve el sanatlarına sahip çıkar.
• Dünyaya açık
• Başka kültürleri tanır ve onlara saygı duyar; kendi kimliğini kaybetmez.
• Dünyayı tanıyalım ama kendi kültürümüzü de yaşatalım.

43. Kültürümüzü yaşatmanın yeni yolları

• Değerlerimiz
• Düşünelim
• Teknoloji kültürümüzü yok mu eder, yoksa yaşatmamıza da yardım edebilir mi?
• İkisi de olabilir. Doğru kullanıldığında dijital araçlar türkülerimizi, el sanatlarımızı ve tarihimizi çok sayıda gence tanıtabilir.
• Kültür Yolu Festivalleri
• Farklı şehirlerde düzenlenen; geleneksel sanatlarımızı ve tarihî mekânlarımızı konserler, gösteriler ve dijital sergilerle tanıtan festivaller.
• Sen ne dersin?
• Şehrinin kültürünü gençlere tanıtmak için nasıl bir etkinlik düzenlerdin?

Öğretmene not: Kültür Yolu Festivalleri, Kültür ve Turizm Bakanlığının düzenlediği festivallerdir. Ana fikir: Küreselleşmenin araçları (dijital teknoloji, sosyal medya) kültürümüzü korumak ve tanıtmak için de kullanılabilir.

44. Sınıf tartışması: Küreselleşme fırsat mı?

• Görüş 1
• Zeynep
• Küreselleşme hayatımızı kolaylaştırdı. Bilgiye, ürünlere ve farklı kültürlere ulaşmak hiç bu kadar kolay olmamıştı.
• Görüş 2
• Emir
• Küreselleşme yeni sorunlar da doğurdu: Kültürümüz değişiyor, çevre kirleniyor, salgınlar hızla yayılıyor.
• Önemli olan, imkânlardan yararlanırken değerlerimizi kaybetmemek.
• Hangi görüşe daha yakınsın? Görüşünü, küreselleşmenin olumlu ve olumsuz etkilerinden örneklerle savun.

Öğretmene not: Program bu çıktı için büyük grup tartışması ya da beyin fırtınası önerir. Sınıfı iki gruba ayırıp her gruba bir görüşü savunma görevi verin; sonunda iki görüşün haklı yanlarını birleştiren ortak bir cümle yazın. Tek doğru cevap yoktur; gerekçe ve örnek önemlidir.

45. Anahtar kavramlar

• Küreselleşme
• Dünyanın ekonomi, kültür ve siyaset bakımından birbirine giderek daha çok bağlanması.
• Değişim
• İnsanların ve toplumların yaşayışında zaman içinde meydana gelen farklılaşma.
• Küresel sorunlar
• İklim krizi, salgınlar, kirlilik gibi bütün dünyayı etkileyen ve ortak çözüm isteyen sorunlar.
• Kültürel etkileşim
• Toplumların birbirinden yemek, müzik, dil, giyim gibi kültürel ögeler alıp vermesi.
• Girişimcilik
• Bir fikri, risk alarak ürüne ya da işe dönüştürme çabası.

Öğretmene not: Maarif programına göre “Evimiz Dünya” temasının anahtar kavramları: değişim, dış politika, girişimcilik, küreselleşme, küresel sorunlar. “Dış politika” bir sonraki konuda (SB.7.2.2) işlenecektir.

46. Özet ve tekrar

• Önce öğrendiklerimizi örneklerle toparlayalım, sonra kendimizi deneyelim.
• Beyin fırtınası
• Kavram haritası
• Balık kılçığı
• 6 doğru-yanlış
• 6 test sorusu
• 3 hızlı soru

47. Etkinlik: Dört başlıkta beyin fırtınası

• Ulaşım ve iletişim
• Hızla yaygınlaşan ulaşım ve iletişim araçları hayatımızı nasıl değiştirdi?
• Ülkeler arası ticaret
• Ülkeler arası ticaret büyüdükçe neler değişti?
• Kültürel etkileşim
• Kültürler birbirini hangi yollarla etkiliyor?
• Çevre sorunları
• Hangi çevre sorunları yaygınlaştı? Nedenleri ne?
• Nasıl yapacağız?
• Dört gruba ayrılın. Her grup kendi başlığı için üç dakikada aklına gelen bütün örnekleri yazsın; sonra örnekleri sınıfla paylaşın.

Öğretmene not: Program bu çıktı için öğrencilerin bu dört bağlamda örnek vermesini ve beyin fırtınası ya da büyük grup tartışması yapılmasını önerir (süreç bileşeni b). Beyin fırtınasında önce eleştirmeden fikir toplanır, sonra fikirler gruplanır.

48. Etkinlik: İnsan mı, toplum mu?

• Küreselleşme hem tek tek insanları hem de toplumları etkiler.
• İnsan üzerindeki etkiler
• Uzaktaki bir yakınıyla görüntülü konuşabilir.
• Başka bir ülkeden alışveriş yapabilir.
• Bilgiye ve eğitime her yerden ulaşabilir.
• Toplum üzerindeki etkiler
• Ülkeler arası ticaret ve turizm artar.
• Yerel kültürler ve dil değişime uğrar.
• Salgınlar ve çevre sorunları bütün toplumları etkiler.
• Defterine “Küreselleşmenin etkileri” kavram haritasını çiz; her kola iki örnek daha ekle.
• Bireyin tüketim alışkanlıkları değişir (insan); uluslararası şirketler çoğalır (toplum).

Öğretmene not: Program, öğrencilerin verilen örneklere dayanarak küreselleşmenin bireye ve topluma etkisini ifade etmesini, bunun için kavram haritası kullanılmasını önerir (süreç bileşeni c). Haritanın ortasına “Küreselleşmenin etkileri”, iki ana kola “insan” ve “toplum” yazılır.

49. Özet: Küreselleşme neleri değiştirdi?

• Küreselleşmenin etkileri
• Ekonomi
• Ticaret dünyaya yayıldı; yerel esnaf zorlandı
• Ulaşım
• Yolculuklar kısaldı, toplumlar yakınlaştı
• İletişim
• Bilgi anında yayılıyor, e-ticaret büyüdü
• Kültür
• Etkileşim arttı; yerel kültürler zayıfladı
• Sağlık
• Tedavi kolaylaştı; salgınlar hızla yayıldı
• Çevre
• Sorunlar küreselleşti; ortak çözüm şart
• Küreselleşmenin imkânlarından yararlanırken değerlerimize ve çevremize sahip çıkmak hepimizin sorumluluğu.

Öğretmene not: Öğrenciler kendi balık kılçığını deftere çizip her kılçığa kendi hayatından bir örnek yazabilir.

50. Doğru mu, yanlış mı?

• Küreselleşme yalnızca ekonomiyi etkileyen bir süreçtir.
• Küreselleşme ekonominin yanında kültürümüzü, sağlığımızı, çevremizi ve iletişim biçimimizi de değiştirir.

51. Doğru mu, yanlış mı?

• Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler küreselleşmeyi hızlandırmıştır.
• Hızlı taşıtlar ve genel ağ, insanları ve ülkeleri birbirine yaklaştırdı; etkileşim arttı.

52. Doğru mu, yanlış mı?

• Küçük yerel işletmelerin büyük uluslararası şirketlerle rekabette zorlanması, küreselleşmenin olumsuz etkilerinden biridir.
• Küresel ticaret tüketiciye çeşitlilik sunar; ama küçük işletmeler büyük şirketler karşısında zor durumda kalabilir.

53. Doğru mu, yanlış mı?

• Küreselleşme sayesinde salgın hastalıkların yayılma hızı azalmıştır.
• Tam tersine, ülkeler arası yolculuklar arttığı için hastalıklar daha hızlı yayılabilir. COVID-19 salgını buna örnektir.

54. Doğru mu, yanlış mı?

• Küresel çevre sorunlarıyla mücadele, her bireyin kendi evinde ve okulunda başlayabilir.
• “Yerelden evrensele” anlayışı: Bilinçli üretim, bilinçli tüketim ve israfı önlemek ilk adımlardır. Ülkeler arası dayanışma da gereklidir.

55. Doğru mu, yanlış mı?

• Türkçe karşılığı olan sözcükler yerine yabancı sözcükler kullanmak dilimizi zenginleştirir.
• Bu durum zamanla dilimizin bozulmasına yol açabilir. Türkçe karşılığı olan sözcükleri kullanmalıyız: “online” değil çevrim içi.

56. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin günlük hayatımızdaki etkilerine bir örnek değildir?
• Başka bir ülkede üretilen bir ürünü genel ağdan sipariş etmek
• Yurt dışındaki bir akrabayla görüntülü görüşmek
• Bahçede yetiştirilen sebzelerle evde yemek yapmak
• Farklı ülkelerden oyuncularla aynı çevrim içi oyunu oynamak
• C
• Bahçede yetiştirilen sebzelerle yemek yapmak, dünyanın başka yerleriyle bir bağlantı içermez. Diğer seçeneklerde insanlar ve ürünler ülkeler arasında birbirine bağlanıyor.

57. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Eskiden bir köydeki ailenin sofrasındaki ürünlerin çoğu o yörede üretilirdi. Bugün ise aynı sofrada farklı kıtalardan gelen ürünler bulunabiliyor.
• Bu değişimde aşağıdakilerden hangisi en çok etkili olmuştur?
• Ülkelerin yalnızca kendi ürünlerini tüketmeyi tercih etmesi
• Ulaşım ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi
• Köylerde nüfusun artması
• Yerel pazarların sayısının artması
• B
• Hızlı taşıtlar ve genel ağ, ürünlerin ve bilginin dünya çapında dolaşmasını sağladı.

58. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Hastalık, ilk görüldüğü Çin’den birkaç ay içinde pek çok ülkeye sıçradı.
• Ülkeler araştırma sonuçlarını paylaşarak aşı çalışmalarını hızlandırdı.
• COVID-19 salgınıyla ilgili yukarıdaki bilgilerden hangi sonuca ulaşılabilir?
• Küreselleşmenin sağlık alanında yalnızca olumsuz etkileri vardır.
• Salgın hastalıklar yalnızca ortaya çıktıkları ülkeyi etkiler.
• Ülkeler sağlık alanında birbirinden bağımsız hareket etmiştir.
• Küreselleşme sağlık alanında hem sorunlara hem de iş birliğine yol açmıştır.
• D
• Birinci bilgi bir sorunu, ikinci bilgi ülkeler arası iş birliğini gösterir.

59. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Küreselleşmeyle bir ülkenin müziği, yemeği ve giyim tarzı başka ülkelere kolayca yayılabiliyor. Bu yayılma bir yandan hayatımızı renklendirirken öte yandan bazı yerel geleneklerin unutulmasına yol açabiliyor.
• Bu durumun zararlı sonuçlarını azaltmak için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
• Başka kültürleri tanırken millî kültürümüzü de yaşatmak
• Başka kültürlerle her türlü iletişimi kesmek
• Geleneklerimizi bırakıp popüler kültürü benimsemek
• Yalnızca yabancı ürünleri tercih etmek
• A
• Dünyaya kapanmadan dilimize, geleneklerimize ve değerlerimize sahip çıkmalıyız.

60. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Kantinde ihtiyacımız kadar ekmek alıyoruz. Kâğıtların iki yüzünü de kullanıyoruz. Atıkları ayrı kutulara atıyor, sınıftan çıkarken ışıkları kapatıyoruz.
• Bir öğrencinin çevre günlüğünden
• Bu öğrencinin davranışları aşağıdakilerden hangisine örnektir?
• Uluslararası ticaretin geliştirilmesine
• Kültürel etkileşimin artırılmasına
• “Yerelden evrensele” anlayışıyla çevreyi korumaya
• Ulaşım sistemlerinin yaygınlaştırılmasına
• C
• Öğrenci çevreyi korumaya kendi okulundan başlıyor: İhtiyacı kadar tüketiyor, tasarruf ediyor, israfı önlüyor.

61. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Ali
• Ne izleyeceğime, ne giyeceğime ben karar veririm. Ama seçimlerimin dilimize, kültürümüze ve çevremize etkisini de düşünürüm.
• Ali’nin bu sözleri aşağıdakilerden hangisini en iyi açıklar?
• Küreselleşmenin yalnızca olumlu etkileri olduğunu
• Özgür seçimlerin sorumlulukla yapılması gerektiğini
• Bireylerin hiçbir konuda seçim yapamadığını
• Kültürel değerlerin zamanla önemini yitirdiğini
• B
• Ali seçim yapmakta özgür; ama seçimlerinin dilimize, kültürümüze ve çevremize etkisini düşünerek sorumlu davranıyor.

62. Kim bilecek?

• Bir ülkenin başka ülkelerden mal ve hizmet satın almasına ne denir?
• İthalat
• Çin’den başlayıp Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan ulaşım ve ticaret hattının adı nedir?
• Orta Koridor
• Türkiye’nin başka ülkelerdeki kalkınma ve yardım projelerini yürüten kurumun kısa adı nedir?
• TİKA

63. Gelecek derse hazırlanalım

• Sıradaki konu · Sorunların çözümünde Türkiye
• Savaş, göç ve iklim krizi gibi sorunlar neden tek bir ülkenin sorunu olarak kalmaz?
• Türkiye’nin komşu ülkelerle birlikte yürüttüğü bir kültür ya da eğitim projesi biliyor musun?
• Ülkemiz afetlerden ve savaşlardan etkilenen insanlara nasıl yardım ediyor?
• Ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar barışçıl yollarla nasıl çözülebilir?
• Kara sınırı komşularımızla ve Türk dünyasıyla yaptığımız bir kültürel iş birliği haberini bulun; kim, nerede, ne zaman, nasıl sorularını cevaplayarak getirin.

Öğretmene not: Sıradaki öğrenme çıktısı: SB.7.2.2 Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolünü özetleyebilme (8–9. haftalar). Hazırlık görevi, kitabın bu konu için verdiği ön hazırlıkla (komşularımız ve Türk dünyasıyla kültürel iş birlikleri) uyumludur.

64. Kaynaklar ve notlar

• Öğrenme çıktısı
• MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı: 7. sınıf, 2. öğrenme alanı (Evimiz Dünya), SB.7.2.1.
• Kaynak
• MEB 7. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı (2026-2027) kapsamına göre özgün olarak yazılmıştır.
• Harita
• Natural Earth kıyı verisiyle çizildi. Orta Koridor güzergâhı yaklaşık gösterilmiştir; ülke sınırları gösterilmemiştir.
• Kişiler
• Elif, Zeynep, Emir ve Ali kurgusal karakterlerdir.

65. Görsel kaynakları

• Uzaydan Dünya: “Mavi Bilye” fotoğrafı (Apollo 17, 1972)
• NASA/Apollo 17 crew; taken by either Harrison Schmitt or Ron Evans · Kamu malı · Wikimedia Commons: The Earth seen from Apollo 17.jpg
• Mersin Limanı’nda konteyner vinçleri, gece
• Debiz efe sabancı · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Mersin liman,Turkey.jpg
• Yüksek hızlı tren, Bilecik (2022)
• Kabelleger / David Gubler · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: TCDD HT80000 Bilecik.jpg
• İstanbul Boğazı’ndan geçen bir konteyner gemisi
• Alexxx1979 · CC BY-SA 3.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) · Wikimedia Commons: Istanbul Bosphorus Container ship Macaro IMG 7387 1800.jpg
• Bulutların üzerinde uçan bir yolcu uçağı
• Yair-haklai · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Aerial photograph of airliners in flight.jpg
• Bakü Limanı, Alat (Azerbaycan), 2018
• Press Service of the President of the Republic of Azerbaijan · CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0) · Wikimedia Commons: Новый порт Алят Май 2018 3.jpg
• Bakır cezveden fincana dökülen Türk kahvesi
• Eaeeae · CC BY-SA 3.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) · Wikimedia Commons: Türk Kahvesi - Bakir Cezve.jpg
• İstanbul Havalimanı, dış hatlar giden yolcu salonu (2019)
• Arne Müseler · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: İstanbul Havalimanı Airport 2019 16.jpg
• Yedigöller Millî Parkı, Bolu
• Bora Topraktepe · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Yedigöller Milli Parkı 2022.jpg
• Meriç Nehri ve Meriç Köprüsü, Edirne
• Dosseman · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Edirne Meriç Bridge in 2017 005.jpg