9. Sınıf Atölye Yıllık Planı 2026-2027 - Döküm

9. Sınıf Atölye Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

9. sınıf Atölye dersi, Metalürji Teknolojisi alanının Döküm dalında haftada 5 ders saati okutulur; yıllık planında 6 öğrenme birimi, 180 ders saati ve 83 kazanım yer alır. Yıl, “Kalıp Kumunu Yenileştirme” öğrenme birimiyle başlar (Kalıp Kumu Eleme, Kalıp Kumuna Katkı Maddeleri Ekleme); aradaki 4 öğrenme biriminin ardından “Dökülen İşleri Makine ile Temizleme” öğrenme birimiyle biter. En geniş yer 125 ders saatiyle “Temel Kalıplama” öğrenme birimine ayrılır.

• 9. Sınıf Atölye Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Metalürji Teknolojisi 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Atölye Ders Bilgi Formu (DBF)
• Atölye Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Metalürji Teknolojisi - Döküm (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Atölye dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 5 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Kalıp Kumunu Yenileştirme (5 ders saati)

  • 1. Kalıp Kumu Eleme
    • 1. Kalıp ve dökümü yapılmış eski kalıp kumunu eler.
    • Yabancı maddelerin kumdan ayrılması sağlanır.
  • 2. Kalıp Kumuna Katkı Maddeleri Ekleme
    • 2. Eski kalıp kumuna sırayla kuru ve yaş katkı maddelerini ilave eder.
    • Elenen eski kuma katkı maddelerini sırasıyla ve ölçüsüyle eklenmesi sağlanır.
    • Karışımın homojen olması sağlanır.

  2. Temel Kalıplama (125 ders saati)

  • 1. Modelsiz Çift Derece Sıkıştırma
    • 1. Modelsiz alt ve üst dereceyi sıkıştırır.
    • Alt derecenin tekniğe uygun sıkıştırılması sağlanır.
    • Alt derece yüzeyine yüzey ayırıcı kullanması sağlanır.
    • Üst derecenin tekniğe uygun sıkıştırılması sağlanır.
  • 2. Kalıp Sıkılığını Ölçme
    • 2. Kalıpladığı alt ve üst derecenin kalıp sıkılığını ölçer.
    • Kalıp sıkılığı ölçme cihazını tekniğe uygun kullanması sağlanır.
    • Kalıbın yaş dayanım değerlerini yorumlaması sağlanır.
  • 3. Modelsiz Şekil Yapmak
    • 3. Kalıpta modelsiz şekil oluşturur.
    • Alt derece yüzeyine geometrik şekiller çizmesi ve boşaltması sağlanır.
    • Alt derecede oluşan boşluğu üst dereceye alması sağlanır.
  • 4. Basit Modelleri Kalıplama
    • 4. Dikdörtgen kesitli modeli kalıplar.
    • Modelin konikliğine dikkat ederek alt derece içinde sıkıştırılması sağlanır.
    • Alt derece üzerinde üst dereceninkalıplanması sağlanır.
    • Üst derece yüzeyine şiş çekmesi sağlanır.
    • Modeli tekniğe uygun takalayarak kalıptan çıkarması sağlanır.
    • Üst derecenin alt derece üzerine tekniğe uygun kapatılması sağlanır.
  • 5. Kalıba Yolluk Bağlama
    • 5. Kalıba çeşitli yolluk bağlantılarını yapar.
    • Kalıba uygun yolluk bağlantılarını yapması sağlanır.
  • 6. Kalıba Çıkıcı Bağlama
    • 6. Verilen modelin kumda kalıbını yaparak üst derecede çıkıcı bağlantısını açar.
    • Modele uygun çıkıcı kullanması sağlanır.
    • Mala yüzeyine çapak kesmesi sağlanır.
  • 7. Kalıba Besleyici Bağlama
    • 7. Küp ve benzeri hacimdeki modelleri kalıplayarak besleyici bağlantısını yapar.
    • Kalıba uygun yolluk ve besleyici bağlantılarını yapması sağlanır.
  • 8. Firketeli İşleri Kalıplama
    • 8. Modele uygun firketeyi hazırlayarak çeşitli modelleri kalıplar.
    • Modele uygun firkete hazırlaması sağlanır.
    • Modeli kalıplarken firketeyi kullanması sağlanır.
  • 9. Ana Dereceli Kalıp Yapma
    • 9. Modele uygun ana derece hazırlayarak çeşitli modelleri kalıplar.
    • Modelde mala yüzeyini belirlemesi sağlanır.
    • Modele uygun ana derece hazırlaması sağlanır.
  • 10. Mont Alarak Kalıp Yapma
    • 10. Modeli kumda kalıplarken mont alarak kalıbı yapar.
    • Kalıplama sistemine uygun mont alması sağlanır.
  • 11. Eğreti Parçalı Modelleri Kalıplama
    • 11. Eğreti parçalı modelleri kalıplayarak eğreti parçayı kalıptan çıkarır.
    • Modelin eğreti parçasının kalıptan çıkarması sağlanır.
  • 12. İnce Dilimli Modelleri Kalıplama
    • 12. Çivi kullanarak ince dilimli çeşitli modelleri kalıplar.
    • İnce dilimli modellerin kalıplanmasında kum sıkılığının tekniğe uygun yapılması sağlanır.
    • Kalıpta uygun yerlerde çivi kullanması sağlanır.
  • 13. Teğet Yolluk Uygulama
    • 13. Dairesel modellere teğet yolluk bağlantısı yapar.
    • Kalıba uygun teğet yolluk sistemi bağlanması sağlanır.
  • 14. Boynuz Yolluk Uygulama
    • 14. Uygun modellere boynuz yolluk uygulaması yapar.
    • Kalıba uygun boynuz yolluk sistemi bağlaması sağlanır.

  3. Pota Ocağı (20 ders saati)

  • 1. Pota Ocağı Onarım Harcı Hazırlama
    • 1. Onarım harcı malzemelerini hazırlayarak sıra ile kuru ve yaş katkı maddelerini karıştırır.
    • Ocak onarım harcını oluşturan maddeleri oranlarına göre hazırlayarak homojen olarak karıştırılması sağlanır.
  • 2. Pota Ocağı Astarını Onarma
    • 2. Pota ocağının bozulan yerlerini temizleyerek hazırlanan astarla onarır.
    • Ocakta bozulan yerleri temizleyerek harçla onarması sağlanır.
  • 3. Pota Ocağını Çalıştırma
    • 3. Tekniğe uygun olarak pota ocağını çalıştırır.
    • Brülörde hava ve yakıt oranını ayarlayarak ocağı çalıştırması sağlanır.
  • 4. Grafit Potayı Tavlama
    • 4. Pota ocağını çalıştırarak grafit potayı tavlar.
    • Yeni grafit potayı tekniğe uygun tavlaması sağlanır.

  4. Alüminyum Alaşımları (10 ders saati)

  • 1. Alüminyum Kalıp Kumundan Kalıp Hazırlama
    • 1. Alüminyum kalıp kumunu hazırlayarak belirlenen modeli kalıplar.
    • Alüminyum kumuna katılan katkı maddelerininmiktarını belirleyerek karıştırması sağlanır.
    • Hazırlanan kum ile istenen modelin kalıplanması sağlanır.
  • 2. Alüminyum Alaşımlarını Ergitme
    • 2. Alüminyum malzemeyi ocakta ergiterek kalıba döker.
    • Ergitilecek olan alüminyum alaşımının hazırlanması sağlanır.
    • Tekniğe uygun olarak alüminyum alaşımlarını ergitmesi sağlanır.
    • Sıvı metalin sıcaklığını ölçülmesi sağlanır.
    • Temizleme flaksı ile sıvı metalin temizlenmesi sağlanır.
    • Sıvı metalinhazırlanan kalıplara dökülmesi sağlanır.

  5. Dökülen İşleri Elle Temizleme (10 ders saati)

  • 1. Dökülen Kalıpları Elle Bozma
    • 1. Dökülen işleri kalıbın içinden elle ayırarak kumun topaklarını ezer.
    • Dökülen kalıpların elle bozulması sağlanır.
  • 2. Dökülen İşlerin Kum ve Maçalarını Elle Temizleme
    • 2. Dökülen işlerin kum ve maçalarını elle temizler.
    • Dökülen işlerin ve maçaların üzerine yapışan kumların temizlenmesi sağlanır.
  • 3. Kesme
    • 3. Dökülen işleri mengeneye bağlayarak ek kısımlarını keser.
    • Kesilecek malzemeye uygun kesme aletinin belirlenmesi sağlanır.
    • Kesme aleti ile tekniğe uygun kesme yapması sağlanır.
  • 4. Eğeleme
    • 4. Ek kısımlarını kestiği döküm parçanın eğeleme işlemini yapar.
    • Eğelenecek malzemeye uygun eğe belirlenmesi sağlanır.
    • Eğe ile tekniğe uygun eğeleme yapması sağlanır.

  6. Dökülen İşleri Makine ile Temizleme (10 ders saati)

  • 1. Dökülen Kalıpları Makine ile Bozma
    • 1. Dökülen kalıpları kalıp bozma makinesinde bozar.
    • Kalıp bozma makinesi ile kalıpların bozulması sağlanır.
  • 2. Dökülen İşlerin Ek Kısımlarını Makine ile Ayırma
    • 2. Dökülen işlerin ek kısımlarını makine ile ayırır.
    • Dökülen işin ek kısımlarının makine ile kesilmesi sağlanır.
    • Çelik dökümlerin ek kısımlarının oksi-asetilen kaynağı ile kesilmesi sağlanır.
  • 3. Dökülen İşleri Tamburla Temizleme
    • 3. Dökülen işleri tambura yükleyerek temizler.
    • Tamburda döküm parçaların temizlenmesi sağlanır.
  • 4. Dökülen İşleri Çelik Bilye ile Temizleme
    • 4. Dökülen işleri makineye yükleyerek çelik bilye ile temizler.
    • Çelik bilye ile çalışan makinede döküm parçaların temizlenmesi sağlanır.
  • 5. Dökülen İşleri Taşlama
    • 5. Dökülen işlerin fazlalıklarını taşlayarak giderir.
    • Dökülen işlerin taşlanarak fazlalıklarının kabaca giderilmesi sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu ders ile öğrenciye iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak TSE, AFS ve DIN standartlarına uygun kum hazırlama, kalıp yapma, metal ergitme, hazırlanan kalıplara dökme ve dökülen işleri temizleme ile ilgili becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.