10. Sınıf Atölye Yıllık Planı 2026-2027 - İzabe ve Haddecilik

10. Sınıf Atölye Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

10. sınıf Atölye dersi, Metalürji Teknolojisi alanının İzabe ve Haddecilik dalında haftada 8 ders saati okutulur; yıllık planında 10 öğrenme birimi, 288 ders saati ve 109 kazanım yer alır. Yıl, “Kömür Hazırlama” öğrenme birimiyle başlar (Kömürü Cinslerine Göre Ayırma, Kömürün Kırıcılara Sevkini Yapma, Kömürü Silolara Doldurma); aradaki 8 öğrenme biriminin ardından “Ham Demir” öğrenme birimiyle biter. En geniş yer 72 ders saatiyle “Ham Demir” öğrenme birimine ayrılır.

• 10. Sınıf Atölye Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Metalürji Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Atölye Ders Bilgi Formu (DBF)
• Atölye Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Metalürji Teknolojisi - İzabe ve Haddecilik (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Atölye dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 8 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Kömür Hazırlama (24 ders saati)

  • 1. Kömürü Cinslerine Göre Ayırma
    • 1. Taş kömürden numune alarak, karbon oranını ve uçuculuk oranını tayin edip uçuculuk oranına göre stoklayarak cinslerine göre ayırır.
    • Stok edilecek kömürden numune alınarak uçuculuk oranlarının belirlenmesi sağlanır.
    • Kömürde karbon oranı tayininin yapılması sağlanır.
    • Kömürü stoklanması sağlanır.
  • 2. Kömürün Kırıcılara Sevkini Yapma
    • 2. Cinslerine ayırdığı taş kömürünü kırıcılara sevk eder.
    • Kömürlerin karbon oranlarına göre kömür silolarına doldurulması sağlanır.
    • Kömürün tartılarak kırıcılarda kırılması sağlanır.
  • 3. Kömürü Silolara Doldurma
    • 3. Kırıcılarda parçalanan taş kömürünü özelliklerine göre silolara doldurur.
    • Kırıcılarda taş kömürünü kırılması sağlanır.
    • Kırılmış kömürü bantlarla özelliklerine göre farklı silolara doldurulması sağlanır.

  2. Kömürün Depolanması (16 ders saati)

  • 1. Şarj Kömürünü Silolara Doldurma
    • 1. Şarj edilecek kömürlerin yüzdeliklerini belirler ve kömürü homojen hale getirip silolara doldurur.
    • Şarj edilecek kömürlerin yüzdeliklerini belirlemesi sağlanır.
    • Kömürü taşıyacak bantların hızını ayarlaması sağlanır.
    • Kömürü mikserde homojen hale getirip silolara doldurulması sağlanır.
  • 2. Şarj Malzemesini Kok Kamaralarına Doldurma
    • 2. Şarj malzemesini kok kamaralarına doldurur.
    • Şarj arabalarıyla kamaraların doldurulması sağlanır.
    • Kamaraların üzerindeki şarj deliklerinin açılması sağlanır.
    • Gaz kanalı oluşturmak için süngüleme işlemi yapılması sağlanır.

  3. Kömürün Fiziki Testleri (16 ders saati)

  • 1. Yığın Ağırlığı Testi Yapma
    • 1. Yığın ağırlık test cihazını hazırlayarak taş kömürüne yığın ağırlığı testi yapar.
    • Yığın ağırlık test cihazını hazırlanması sağlanır.
    • Test yapılacak yığından numune alınması sağlanır.
    • Yığın ağırlığının bulunmasını sağlanır.
  • 2. Elek Analizi Testi Yapma
    • 2. Elek analiz cihazını hazırlayarak elek analiz testini yapar.
    • Elek analizi için kömürden numune alması sağlanır.
    • Elek analiz cihazının hazırlanması sağlanır.
    • Elek üzerinde kalan kömürü tarttırarak toplam kömüre oranlamasının yapılması sağlanır.

  4. Kömür Analizleri (24 ders saati)

  • 1. Rutubet Analizi Yapma
    • 1. Kömür ve kok kömüründe rutubet analizi yapar.
    • Rutubet analizi için kömürden numune alınması sağlanır.
    • Numuneyi etüvde kurutularak kurutma öncesi ve sonrasında tartılması sağlanır.
    • Kömürdeki nem oranı hesabını yapması sağlanır.
  • 2. Kok Kömürüne Stabilite Testi Yapma
    • 2. Taş kömüründen ürettiği kok kömürüne stabilite testi yapar.
    • Kok kömürüne stabilite testi için kömürden numune alması sağlanır.
    • Stabilite tamburuna kok kömürü doldurularak tamburun çalıştırılması sağlanır.
    • Elek üstünde kalan koku toplam koka oranlaması sağlanır.
  • 3. Kükürt Tayini Yapma
    • 3. Kömür ve kok kömüründeki kükürt oranını saptar.
    • Kükürt tayini yapılacak kok kömüründen numune alınarak 1351o C deki fırına koyulması sağlanır.
    • Fırında açığa çıkan kükürdü oksijenle birleştirerek kükürtdiokside (SO2 ) dönüştürülmesi sağlanır.
    • Detektörle kükürt miktarının ölçülmesi sağlanır.

  5. Kamaraların Çalıştırılması (24 ders saati)

  • 1. Isıtma Kamaralarını Çalıştırma
    • 1. Koklaşmayı sağlamak için ısıtma kamaralarını çalıştırır.
    • Kamaralara toz kömürü şarj edilmesi sağlanır.
    • Nozullara yüksek fırın veya kok gazı gönderilerek yakılması sağlanır.
  • 2. Koklaşmayı Meydana Getirme
    • 2. Isıtma kamaralarındaki toz kömürü sıcaklık altında koklaştırır.
    • Kamaraları yeterli sıcaklığa kadar ısıtılması sağlanır.
    • Fırın içindeki toz kömürünün kapalı ortamda sıcaklık altında koklaştırılmasını yapılması sağlanır.

  6. Kamaraların Boşaltılması (16 ders saati)

  • 1. İtme Arabasıyla Fırınları Boşaltma
    • 1. Isıtma fırınlarını itme arabasına boşaltır.
    • İtme arabasını ve klavuz arabasının hazırlanması sağlanır.
    • Tamponu fırını itmek üzere hizalatarak fırın içindeki kokun söndürme arabasına boşaltılması sağlanır.
  • 2. Kömüre Soğutma İşlemi Yapma
    • 2. Kok kömürüne soğutma işlemi yapar.
    • Söndürme arabasındaki kızgın kokun söndürme kulesinde su ile soğutulması sağlanır.
    • Soğutulmuş koku kok rampasına boşaltılması sağlanır.

  7. Demir Cevherinin Zenginleştirilmesi (24 ders saati)

  • 1. Demir Cevheri Kırma İşlemleri
    • 1. Demir cevherini kırar.
    • Cevheri çubuk eleklere sevk ettirerek elenmesi sağlanır.
    • Cevheri kırıcıda kırılması sağlanır.
    • Kırılan cevherin uygun yerde stoklanması sağlanır.
  • 2. Demir Cevheri Öğütülme İşlemleri
    • 2. Demir cevherini öğütür.
    • Değirmenlerde demir cevherini öğütülmesini sağlar.
    • Öğütülen demir cevherinin stoklanmasını sağlar.
  • 3. Peletleme İşlemleri
    • 3. Demir cevherinin peletleme işlemlerini yapar.
    • Öğütülmüş demir cevherinin stoklanmasını sağlar.
    • Peletleme makinesini hazırlanmasını sağlar.
    • Makinede demir cevherini peletleme yapılmasını sağlar.

  8. Sinter Üretimi (48 ders saati)

  • 1. Sinterlenecek Malzemeleri Hazırlama
    • 1. Sinterlenecek malzemeleri hazırlar.
    • Uygun boyut ve bileşimdeki toz cevheri hazırlanmasını sağlar.
    • İri koku kırıcılarda kırılmasını sağlar.
    • İnce koku silolara doldurulmasını sağlar.
    • Kireç taşı ve dolomitin silolara doldurulmasını sağlar.
    • Artık maddeleri (çelikhane cürufu, baca tozu, tufal) ayrı ayrı silolara doldurulmasını sağlar.
  • 2. Sinter Hammaddesi Hazırlama
    • 2. Sinter hammaddesi hazırlar.
    • Sinter malzemelerinin karıştırıcıda karıştırılmasını sağlar.
    • Hammaddede topaklanma meydana getirilmesi sağlanır.
    • Topaklanmış hammaddeyi sinter makinesine yüklenmesi sağlanır.
  • 3. Sinter Hammaddesini Pişirme
    • 3. Sinter hammaddesini pişirir.
    • Sinter makinesine yatak malzemesi serilmesi sağlanır.
    • Sinterleşmenin gerçekleşmesi için pişirilmesi sağlanır.
    • Bloklar halinde dökülen sinteri sıcak kırıcılara sevk edilmesini sağlar.
  • 4. Sinterin Yüksek Fırına Sevkini Yapma
    • 4. Sinterin yüksek fırına sevkini yapar.
    • Kırılmış sinteri sıcak elekte elenmesi sağlanır.
    • Elek üzerinde kalan sıcak sinteri dairesel soğutucularda soğutulması sağlanır.
    • Soğuyan malzemeyi soğuk eleğe alarak ebatlarına göre ayırılması sağlanır.

  9. Kanal Yapma (24 ders saati)

  • 1. Yüksek Fırında Ergimiş Maden Akış Kanalı Yapma
    • 1. Yüksek fırında ergimiş maden akış kanalı yapar.
    • Aşınmış kanalı kırıcı tabanca ile kırarak temizlenmesi sağlanır.
    • Kanal yapım harcını yere sererek sıkıştırma tabancası ile harcın sıkıştırılması sağlanır.
    • Kok gazı ile kanalın kurutulması sağlanır.
  • 2. Yüksek Fırın Akış Kanalına Sifon Yapma
    • 2. Yüksek fırın akış kanalına sifon yapar.
    • Cüruf akış kanalını sıvı maden akış kanalından daha yükseğe yapılmasını sağlar.
    • Akış kanalı içine bir takoz koyularak üzerinin kanal yapım harcı ile sıkıştırılması sağlanır.
    • Yapılan kanalları ve sifonu kok gazı ile kurutularak döküme hazırlanması sağlanır.

  10. Ham Demir (72 ders saati)

  • 1. Yüksek Fırına Şarj Malzemelerini Yükleme
    • 1. Yüksek fırına şarj malzemelerini yükler.
    • Şarj malzemelerinin belirli bir sırayla yüksek fırına şarj edilmesi sağlanır.
    • Sıcak havanın tüyerlere gönderilmesi sağlanır.
  • 2. Yüksek Fırın Şarj Malzemesini Ergitme
    • 2. Yüksek fırın şarj malzemesini ergitir.
    • Yüksek fırın içinde kokun yanması sağlanır.
    • Fırın içinde oluşan yüksek sıcaklık ile demir cevherini ergitilmesi sağlanır.
    • Haznede biriken sıvı metali ve cürufu belirli aralıklarla döküm ağzından alınması sağlanır.
    • Sıvı metali torpidolara (büyük pota) doldurarak çelikhaneye veya pik makinesine sevk edilmesi sağlanır.
    • Sıvı cürufu granülasyon sistemine gönderilmesini sağlanır.
  • 3. Yüksek Fırın Akış Ağzını Açma
    • 3. Demirin seviyesini kontrol ettikten sonra matkap ile akış ağzını açar.
    • Sıvı ham demir seviye kontrolü yapılması sağlanır.
    • Akış ağzı matkabının hazırlanması sağlanır.
    • Yüksek fırın akış ağzına matkapla delik açılması sağlanır.
  • 4. Yüksek Fırın Akış Ağzını Kapatmak
    • 4. Yüksek fırın akış ağzını kapatır.
    • Sıvı ham demiri ve cürufu döküm ağzından alınması sağlanır.
    • Döküm ağzı kapatma çamurunu hazırlanarak döküm deliğinin çamur topu ile kapatılması sağlanır.
  • 5. Pik Üretimi Yapma
    • 5. Torpidolarla sıvı cevheri pik makinesine götürür ve pik üretimi yapar.
    • Sıvı ham demiri torpidolarla pik makinesine sevkinin yapılması sağlanır.
    • Pik makinesi kalıplarını hazırlanması sağlanır.
    • Pik makinesinin çalıştırılması sağlanır.
    • Torpidodaki sıvı metali pik kalıplarına dökülmesi sağlanır.
    • Katılaşan piki stoklanması sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak kömür hazırlama, depolama,kömüre fiziki test ve analiz yapma, kok kamaralarını çalıştırma ve boşaltma, standartlara uygun demir cevherini zenginleştirme, sinter üretimi, yüksek fırında sıvı ham demir üretimi yapma, sıvı metal alma ve kanal yapma ile ilgili becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.