Dizel Yakıt Sistemleri 11. Sınıf Yıllık Plan

Dizel Yakıt Sistemleri 11. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Motorlu Araçlar Teknolojisi 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Dizel Yakıt Sistemleri Ders Bilgi Formu (DBF)
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 1 — Sıra Tipi Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları
• Bireysel Öğrenme Materyali (BÖM) — 2 — Distribütör Tipi Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları
• Ders İçeriği

  Motorlu Araçlar Teknolojisi - İş Makineleri (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Dizel Yakıt Sistemleri dersi 11. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Dizel Yakıt Besleme Sistemi (24 ders saati)

  • 1. Yakıt Sistemi Elemanlarını Kontrol Eder
    • Dizel motorlarının endüstrideki önemini, kullanıldığı yerler açıklanır.
    • Dizel motorlarının avantaj ve dezavantajlarının sıralanması sağlanır.
    • Dizel motoru çalışma prensibi açıklanır.
    • Dizel motorlarında yanma odaları açıklanır.
    • Silindir kapağında yanma odalarının kontrolü sağlanır.
    • Dizel motorlarında kullanılan yağların ve yakıtların özelliklerinin sıralanması sağlanır.
    • Dizel motorlarında enjeksiyon sisteminin görevleri ve genel yapısı açıklanır.
    • Arızalı elemanları değiştirilmesi sağlanır.
  • 2. Yakıt Borularını ve Deposunu Kontrol Eder
    • Yakıt borularının tanımı ve önemi açıklanır.
    • Yakıt borularının çeşitleri açıklanır.
    • Yakıt borularının ve sızdırmazlık elemanlarının yapısı ve bağlantı özellikleri açıklanır.
    • Yakıt borularının ve sızdırmazlık elemanlarının değişiminin yapılması sağlanır.
    • Yakıt deposunun görevleri ve yapısal özellikleri açıklanır.
    • Yakıt deposunun değişiminin yapılması sağlanır.
    • Yakıt göstergesi ve şamandıranın çalışma prensipleri açıklanır.
    • Arızalı yakıt göstergesi ve şamandıranın değişiminin yapılması sağlanır.
  • 3. Yakıt Besleme Pompasını Kontrol Eder
    • Besleme pompasının görevleri ve çeşitleri açıklanır.
    • Besleme pompalarının yapısı, çalışması ve arızaları açıklanır.
    • Besleme pompası kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Arızalı besleme pompasının değişiminin yapılması sağlanır.
  • 4. Yakıt Filtrelerinin Kontrollerini ve Değişimini Yapar
    • Dizel motorlarında yakıtın temiz olmasının önemi açıklanır.
    • Filtrelerin görevleri, çeşitleri ve yapısal özellikleri açıklanır.
    • Yakıt filtresi bakım zamanları ve arızaları açıklanır.
    • Değişim zamanı gelen filtrenin değişiminin yapılması sağlanır.
    • Yakıt filtrelerinin bağlama şekillerinin sıralanması sağlanır.

  2. Sıra Tipi Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları (24 ders saati)

  • 1. Sıra Tipi Yakıt Enjeksiyon Pompasının Bakım ve Onarımını Yapar
    • Dizel yakıt enjeksiyon pompalarının görevleri ve çeşitleri açıklanır.
    • Yakıt enjeksiyon pompa elemanlarının görevleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompası genel yapısı ve elemanları açıklanır.
    • Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompaların çalışması açıklanır.
    • Sıra tip pompanın etiketlerinin anlamları açıklanır.
    • Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi sağlanır.
    • Yakıt enjeksiyon pompa elemanlarının sökülmesi sağlanır.
    • Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompalarının onarımı sağlanır.
    • Montajının yapılması sağlanır.
  • 2. Sıra Tip Yakıt Enjeksiyon Pompası Regülatör ve Avans Sisteminin Bakım ve Onarımını Yapar
    • Sıra tip yakıt enjeksiyon pompası regülatör sisteminin görevleri, çeşitleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Sıra tip yakıt enjeksiyon pompası avans sisteminin yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Sıra tipi yakıt pompalarının, pompa test cihazında ayarlarının yapılması sağlanır.

  3. Distribütör Tipi Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları (24 ders saati)

  • 1. DPA Tip Pompanın Bakım ve Onarımını Yapar
    • D.P.A tip yakıt pompasının görevleri, çeşitleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • D.P.A. yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi sağlanır.
    • D.P.A. yakıt enjeksiyon pompa elemanlarının sökülmesi sağlanır.
    • Pompa elemanlarının arıza tespitinin yapılması sağlanır.
    • Arızalı pompa elemanlarının değiştirilmesi sağlanır.
    • D.P.A yakıt enjeksiyon pompa etiketleri ve anlamları açıklanır.
    • DPA yakıt pompalarının pompa test cihazında ayarların yapılması sağlanır.
  • 2. DPS Tip Pompanın Bakım ve Onarımını Yapar
    • D.P.S tip yakıt pompasının görevleri, çeşitleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • D.P.S. yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi sağlanır.
    • D.P.S. yakıt enjeksiyon pompa elemanlarının sökülmesi sağlanır.
    • Pompa elemanlarının arıza tespitinin yapılması sağlanır.
    • Arızalı pompa elemanlarının değiştirilmesi sağlanır.
    • D.P.S yakıt enjeksiyon pompa etiketleri ve anlamları açıklanır.
    • DPS yakıt pompasının pompa test cihazında ayarların yapılması sağlanır.
  • 3. EP/VE Tip Pompanın Bakım ve Onarımını Yapar
    • EP/VE tip yakıt pompasının görevleri, çeşitleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • EP/VE. yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi sağlanır.
    • EP/VE. yakıt enjeksiyon pompa elemanlarının sökülmesi sağlanır.
    • Pompa elemanlarının arıza tespitinin yapılması sağlanır.
    • Arızalı pompa elemanlarının değiştirilmesi sağlanır.
    • EP/VE yakıt pompalarının pompa test cihazında ayarların yapılması sağlanır.

  4. Dizel Motorları Yakıt Enjeksiyon Sistemi (24 ders saati)

  • 1. Hidrolik Enjektörlerin Kontrollerini ve Ayarlarını Yapar
    • Hidrolik enjektörlerin görevleri ve önemi açıklanır.
    • Hidrolik enjektör çeşitleri ve yapısal özelikleri açıklanır.
    • Enjektör etiketi ve anlamları açıklanır.
    • Hidrolik enjektörlerin motordan sökülmesi sağlanır.
    • Hidrolik enjektörlerin ayarlanması sağlanır.
    • Hidrolik enjektörlerin montajı sağlanır.
  • 2. Dizel Yakıt Sisteminin Havasını Alır
    • Dizel yakıt sisteminde hava olmasının sakıncaları ve nedenleri açıklanır.
    • Dizel yakıt sisteminde hava alınacak yerler ve hava alma işlemi açıklanır.
    • Dizel yakıt sisteminde hava alma işleminin yapılması sağlanır.
  • 3. Isıtma Bujisini Kontrol Eder
    • Isıtma bujisinin çeşitleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Isıtma bujilerinin arıza tespitinin yapılması sağlanır.
    • Arızalı ısıtma bujilerinin değiştirilmesi sağlanır.
  • 4. Aşırı Doldurma ve Intercooler Sistemlerinin Kontrollerini Yapar
    • İçten yanmalı motorlarda aşırı doldurma sisteminin görevi ve çeşitleri açıklanır.
    • Aşırı doldurma sisteminin avantaj ve dezavantajlarını açıklar.
    • Mekanik aşırı doldurmanın (süper şarj) yapısı, çalışması açıklanır.
    • Basınç kontrol sistemi, hava-yakıt oran valfleri (AFC) ve actuatör valfinin çalışması açıklanır.
    • Değişken kanatçıklı (geometrili) turboşarjın çalışması açıklanır.
    • Turbo şarjın arıza tespitinin yapılması sağlanır.
    • Arızalı turbo şarjın değiştirilmesi sağlanır.
    • Aftercooler (su ile soğutma) ve intercooler (hava ile soğutma) sisteminin kullanılma nedenleri, görevleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Arızalı Aftercooler (su ile soğutma) sisteminin değiştirilmesi sağlanır.
    • Arızalı İntercooler (hava ile soğutma) sisteminin değiştirilmesi sağlanır.

  5. Elektronik Kontrollü Dizel Yakıt Sistemleri (48 ders saati)

  • 1. Selenoid Valfli Pompaenjektörlerin Kontrollerini ve Onarımını Yapar
    • Selenoid valfli pompa-enjektörün yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Yakıtın pompa-enjektör ünitesinin motor üzerinden sökülmesi sağlanır.
    • Sistemde kullanılan selenoid ve sensörlerin kontrolünün yapılması sağlanır.
    • Arızalı Yakıtın pompa-enjektör ünitesi parçaların değişimi sağlanır.
    • Besleme pompasının yapısı ve çalışması açıklanır.
  • 2. Dizel Motor Yönetim Sistemi
    • Krank mili konum sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Kam mili konum sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Su sıcaklık sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Hava sıcaklık sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Hava akış ölçer sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Gaz kelebeği konum sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Gaz pedalı konum sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Manifold basınç sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Oksijen sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Motor yağı basınç sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Motor yağı seviye sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Turbo basınç sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Yakıt sıcaklık sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Yakıt basınç sensörünün avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Gaz kelebeğinin avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Dizel enjektörlerin avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Dizel enjektörlerin test cihazı ile püskürtme basınçlarının kontrol edilmesi sağlanır.
    • EDU(Enjektör Sürücü Sistemi) avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Isıtma Bujilerinin avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • EGR valfinin avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Turboşarj kanatçıklarının gözle kontrolünün yapılması sağlanır.
    • Yakıt basınç rügülatör valfinin avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Manyetik oranlama valfinin avometre ile kontrol edilmesi sağlanır.
    • Elektronik Kontrol Ünitesinin çalışması açıklanır.
    • Elektronik Kontrol Ünitesinin arıza tespit cihazı kontrol edilmesi sağlanır.
    • Elektronik Kontrol Ünitesinin arıza tespit cihazı ile kodlanması sağlanır.
    • Arızalı ünitenin değiştirilmesi sağlanır.
  • 2.1 Sensörler
  • 2.2 Kumandalar
  • 2.3 Elektronik Kontrol Ünitesi
  • 3. Common Rail Dizel Enjeksiyon Sisteminin Kontrollerini ve Onarımını Yapar
    • Common rail dizel enjeksiyon sisteminin genel yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Comman rail dizel enjeksiyon sistemine kumanda eden sensörlerin listelemesi sağlanır.
    • Sistemi oluşturan parçaların görevi, çeşitleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • Comman rail dizel enjeksiyon sistemini motordan sökme işleminde dikkat edilecek hususlar sıralanır.
    • Comman rail dizel enjeksiyon sistemi devre elemanlarının motordan sökülmesi sağlanır.
    • Sistemi oluşturan arızalı parçaların değiştirilmesi sağlanır.
    • Comman rail sisteminde hava alma işleminin yapılması sağlanır.
  • 4. Dizel Emisyon Kontrol Sistemlerinin Kontrollerini ve Onarımını Yapar
    • EGR sisteminin görevleri, yapısı ve çalışması açıklanır.
    • EGR sistemini oluşturan parçaların arıza tespiti yapılması sağlanır.
    • Arızalı EGR sistemi parçaların değiştirilmesi sağlanır.
    • Adblue sisteminin görevi, yapısı, çalışması ve kontrolleri açıklanır.
    • Kurum (partikül) tutucunun görevi, yapısı, çalışması ve kontrolleri açıklanır.
    • Kurum (partikül) tutucunun arıza tespiti yapılması sağlanır.
    • Arızalı Kurum (partikül) tutucunun değiştirilmesi sağlanır.
    • Alev söndürücünün görevi, yapısı, çalışması ve kontrolleri açıklanır.
    • Katalitik konvertörün görevi, yapısı, çalışması ve kontrolleri açıklanır.
    • Katalitik konvertörün arıza tespiti yapılması sağlanır.
    • Arızalı Katalitik konvertörün değiştirilmesi sağlanır.
  • 5. Dizel Motorunun Diagnostik Kontrolünü Yapar
    • Araç üzerinde diagnostik bağlantı soketlerinin yeri ve çeşitleri açıklanır.
    • Diagnostik test cihazı bağlanırken dikkat edilmesi gereken kuralların listelenmesi sağlanır.
    • Selenoid valfli Pompa-Enjektör ünitesi kullanılan dizel yakıt sistemlerinin diagnostik kontrollerinin yapılmasını sağlanır.
    • Common-Rail kullanılan dizel yakıt sistemlerinin diagnostik kontrollerinin yapılmasını sağlanır.
    • Isıtma bujilerinin diagnostik kontrollerinin yapılmasını sağlanır.
    • Turbo şarj ve İntercooler sistemlerinin diagnostik kontrollerinin yapılmasını sağlanır.
    • Dizel emisyon diagnostik kontrollerinin yapılmasını sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak, dizel yakıt sistemlerinin bakımını, ayarlarını, arızalarının tespitini ve onarımını yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.