10. Sınıf Raylı Sistem Bilgisi Yıllık Planı 2026-2027 - Raylı Sistemler Yol

10. Sınıf Raylı Sistem Bilgisi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

10. sınıf Raylı Sistem Bilgisi dersi, Raylı Sistemler Teknolojisi alanının Raylı Sistemler Yol dalında haftada 3 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 108 ders saati ve 96 kazanım yer alır. Yıl, “Demiryolu Sektör Yapısı” öğrenme birimiyle başlar; “Raylı Sistem İşletmeciliği”, “Raylı Sistem Yol Bilgisi” ve “Raylı Sistem Elektrik-Elektronik Bilgisi” öğrenme birimlerinin ardından “Raylı Sistem Araç Bilgisi” öğrenme birimiyle biter.

• 10. Sınıf Raylı Sistem Bilgisi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Raylı Sistemler Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Raylı Sistem Bilgisi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Raylı Sistem Bilgisi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Raylı Sistemler Teknolojisi - Raylı Sistemler Yol (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Raylı Sistem Bilgisi dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 3 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Demiryolu Sektör Yapısı (9 ders saati)

  • 1. Raylı Sistemlerin Tarihsel Gelişimi
    • Raylı sistemlerin Dünyadaki ve Türkiye'deki tarihsel gelişimini açıklar.
    • Raylı sistemlerin Dünyadaki tarihi gelişimi ile yaşama etkisini izah eder.
    • Raylı sistemlerin Türkiye'deki tarihi gelişimi ile yaşama etkisini izah eder.
    • Dünyadaki ve ülkemizdeki raylı sistemler sektörünün durumunu açıklar.
  • 2. Demiryolu Sektör Yapısı
    • Demiryolu sektör yapısının iş adımlarını açıklar.
    • Yapım, mülkiyet, bakım ve işletme açısından sınıflandırır.
    • Ülkemizdeki demiryolu sektörünün gelişimini açıklar.
    • Türkiye demiryolu tren işletmeciliğinin çalışma yapısı izah eder.
    • Kapasite talep sürecini anlatır.
  • 3. Dünya'da Demiryolu Örgütleri
    • Dünya'da demiryoluna yön veren örgütleri açıklar.
    • Global ve bölgesel birlikleri izah eder.
    • Türkiye'nin üyesi olduğu birlikleri açıklar.
  • 4. Dünya'da Demiryolu Reformu
    • Dünya'da demiryolu reform sürecini açıklar.
    • Yatay ve dikey yapılanma modellerini izah eder.
  • 5. Avrupa Birliği Demiryolu Politikaları
    • Avrupa Birliği demiryolu politikalarını açıklar.
    • Avrupa birliği ulaştırma politikasının temellerini sıralar.

  2. Raylı Sistem İşletmeciliği (18 ders saati)

  • 1. Raylı Sistemler İşletmeciliğinde Kullanılan Terimler
    • Raylı sistemler işletmeciliğinde kullanılan terimleri açıklar.
    • Raylı sistemler işletmeciliğindeki iş ve görevlere ait teknik terimleri açıklar.
    • İstasyon sınırları ve tesislerini ait terimleri açıklar.
    • Trenlerin sevk ve emirlerini açıklar.
    • Trenlerin Buluşması ve Öne Geçmesi durumlarını açıklar.
  • 2. Raylı Sistemlerde Kullanılan Trafik Sistemleri
    • Raylı sistemler trafiğinde güvenliğin sağlanması için kullanılan işaretleri açıklar.
    • TMİ (Trenlerin Trafiğinin Merkezden Telefonla İdaresi) Sisteminde tren trafiği sisteminin özelliklerini ve çalışma mantığını açıklar.
    • TSİ (Trenlerin Trafiğinin Sinyallerle İdaresi) Sisteminde tren trafiği sisteminin özelliklerini ve çalışma mantığını açıklar.
    • ETCS (Avrupa Tren Kontrol Sistemi) Sisteminde tren trafiği sisteminin özelliklerini ve çalışma mantığını açıklar.
    • CBTC (İletişim Tabanlı Kontrol Sistemi) Sisteminde tren trafiği sisteminin özelliklerini ve çalışma mantığını açıklar.
  • 3. İletişim ve Manevralar
    • Raylı sistemlerde yapılan telefon ve telsiz çeşitlerini, kullanımını, konuşma kurallarını ve konuşmaların kayıt altına alınmasını gerekçeleri ile açıklar.
    • Çağırma lamba ve zilinin kullanılma şekli ve gerekçesini açıklar.
    • Raylı sistem araçlarında ve tesislerindeki anons sistemlerini açıklar.
    • Yolcu bilgilendirme sistemlerini, açıklar.
    • Merkezi saat sistemini açıklar.
    • Raylı sistemlerde yapılan manevraların gerekliliğini, çeşitlerini açıklar.
    • Manevralarda hız ve önemini açıklar.

  3. Raylı Sistem Yol Bilgisi (27 ders saati)

  • 1. Demiryolu İnşaatı ile İlgili Teknik Kavramlar
    • Demir yolu inşaatı ile ilgili teknik kavramları kullanarak çalışan personelin görev tanımlarını yapar.
    • Demiryolu inşaatında çalışan personelin görev tanımlarını sıralar.
    • Yol teşkilatı ve numaralandırılmasını açıklar.
    • Demiryolu inşaatı ile ilgili teknik kavramları sayar.
    • Demiryolunu tanım ve hızlarına göre sınıflandırır.
    • Gabari tanımını yapar ve çeşitlerini açıklar.
  • 2. Demiryolu Alt Yapı ve Üst Yapı
    • Demiryolu alt yapı ve üst yapı elemanlarınının önemini açıklar.
    • Altyapının tanımını altyapının unsurlarını açıklar.
    • Üstyapının tanımını yapar ve elemanlarını sıralar.
    • Limit taşlarının önemini izah eder.
  • 3. Demiryolu Makasları
    • Demiryolu makasların tanımı, bölümlerini ve çeşitlerini açıklar.
    • Makasların tanımını ve bölümlerini açıklar.
    • Makasların çeşitlerini açıklar.
    • Makaslarda deray'a sebebiyet verebilecek hususları izah eder.
  • 4. Demiryolu Geometrisini Oluşturan Parametreler
    • Demiryoluna etki eden kuvvetleri ve yolun geometrisini oluşturan parametreler arasındaki ilişkileri göz önünde bulundurup yolun durumunu değerlendirir.
    • Dingil basınçlarını ve Türkiye'deki dingil basınçlarını açıklar.
    • Yola etki eden kuvvetleri sıralar.
    • Demiryolu geometrisini oluşturan elemanlar arasındaki ilişkileri izah eder.
  • 5. Raylı Sistemlerde Görülen Yol Arızaları ve Araçlara Uygulanan Seyir Kısıtlamaları
    • Raylı sistemlerde görülen yol arızalarına göre raylı sistem araçlarına uygulanacak seyir kısıtlamalarını açıklar.
    • Altyapı arızalarını açıklar.
    • Üstyapı arızalarını açıklar.
    • Hızın tanımını yaparak çeşitlerini sıralar.

  4. Raylı Sistem Elektrik-Elektronik Bilgisi (24 ders saati)

  • 1. Raylı Sistemlerdeki Sinyalizasyon Sistemleri
    • Raylı sistemlerde sinyalizasyon sistemlerini açıklar.
    • Sinyalizasyon sisteminin tanımı, amacı ve tarihsel gelişimini açıklar.
    • Sinyalizasyon sistemi çeşitleri üzerinde durulur.
    • Sinyalizasyon sistemi yol boyu ekipmanları üzerinde durulur.
    • Tren koruma ve kontrol sistemlerini açıklar.
    • Kumanda merkezisini yapısı ve çalışmasını açıklar.
    • Kent içi raylı sistemlerde sinyalizasyon sistemini ve şehirlerarası raylı sistem elektrikli sinyalizasyon sistemi arasındaki farklılıkları açıklar.
  • 2. Raylı Sistemlerdeki Telekomünikasyon Sistemleri
    • Raylı sistemlerde haberleşme sistemlerini açıklar.
    • Haberleşmenin tanımı ve önemini açıklar.
    • Demiryolu haberleşme sistemi üzerinde durulur.
    • Haberleşme araçları ve kullanma yöntemlerini sıralar.
    • Dispeçer telefon sistemi üzerinde durulur.
  • 3. Raylı Sistemlerdeki Elektrifikasyon Sistemleri
    • Raylı sistemlerde elektrifikasyon sistemlerini açıklar.
    • Raylı sistemlerde elektrifikasyonunun sistemlerinin tarihsel gelişimini açıklar.
    • Bugüne kadar uygulanmış cer akım türlerini açıklar.
    • Elektrifikasyon besleme merkezlerini açıklar.
    • Telekomand merkezleri üzerinde durulur.
    • Katener ve rijit katener sistemini açıklar.
    • 3.Ray ve APS sistemlerini açıklar.
    • Kent içi raylı sistemlerde elektrifikasyon sistemini ve şehirlerarası raylı sistem elektrifikasyon sistemi arasındaki farklılıkları açıklar.

  5. Raylı Sistem Araç Bilgisi (30 ders saati)

  • 1. Raylı Sistem Araçlarının Özellikleri
    • Ulusal ve uluslararası raylı sistem örgütlerinin standartlarına ve anlaşmalara göre tren ve türlerini teşhis eder.
    • Trenin tanımını açıklar ve tren türlerini sayar.
  • 2. Raylı Sistem Çeken Araçlar
    • Raylı Sistemlerde çeken araçların türlerini ve çekiş sistemlerini sınıflandırarak numarasına göre aracın teknik bilgilerini tespit eder.
    • Çeken araçları sınıflandırır.
    • Tren setlerini açıklar.
    • Çeken araçların numaralandırılmasını açıklar.
  • 3. Raylı Sistem Çekilen Araçlar
    • Raylı Sistem Çekilen araçların numarasına göre aracın teknik bilgilerini tespit eder.
    • Çekilen araç tanımı ve çeşitlerini sayar.
    • Çekilen araç üzerinde bulunan yazı ve işaretleri açıklar.
    • Ana parçalar ve görevlerini açıklar.
  • 4. Kent İçi Raylı Sistem Araçları
    • Kent İçi Raylı Sistemlerde kullanılan araçların çeşitlerini ve özelliklerini açıklar.
    • Kent içi raylı sistem araçlarının kent içi ulaşımdaki yerini izah eder.
    • Raybüs ve troleybüs araçlarını ve özelliklerini tanımlar.
    • Kent içi raylı sistemlerde banliyö sistemini ve özelliklerini açıklar.
    • Tramvay araçlarını ve özelliklerini açıklar.
    • Metro araçlarını ve özelliklerini açıklar.
    • Maglev araçlarını ve özelliklerini açıklar.
    • Monoray araçlarını ve özelliklerini açıklar.
    • Sürücüsüz metro sistemlerini ve özelliklerini açıklar.
    • Finüküler sistemi ve özelliklerini tanımlar.
    • Teleferik sistemini ve özelliklerini tanımlar.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak, demiryolu sektör yapısı, raylı sistemlerdeki temel teknik kavramlar, yol üst yapı ve alt yapı elemanları, yapı ve tesisler, sinyalizasyon, haberleşme ve enerji temini ve raylı sistemlerde kullanılan araçları tanıma ile ilgili temel bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.