T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF ÇAĞDAŞ TÜRK VE DÜNYA TARİHİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Gaziler Günü (19 Eylül) anılarak Millî Mücadele'de görev almış gazilerin hatıralarından kısa bir bölüm okunur ve 1919'dan 1945'e uzanan dönemin Türkiye'yi ve dünyayı nasıl biçimlendirdiği sorulur. Öğrencilerden 'Bir savaş ya da siyasi gelişme ülkelerin kaderini nasıl değiştirir?' sorusuna birer cümleyle yanıt vermeleri istenir. Ünitenin amacı ve haftanın hedefi etkileşimli tahtada paylaşılır; öğrencilerin önbilgileri yoklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere kavram öğretim materyalleri etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden doktrin, ideoloji, emperyalizm ve mandater sistem kavramlarının anlamlarını ders kitabından yararlanarak açıklamaları istenir (OB1). Öğretmen açıklamaları dinleyip eksik ya da hatalı kısımlara dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Ekonomik buhran, hiperenflasyon ve modernite kavramları aynı yöntemle ele alınır. Öğrencilerden iki kavram arasında ilişki kurarak bunların 1919-1945 arasındaki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere nasıl yansımış olabileceğini tartışmaları istenir (KB2.4). Sonuçlar tahtaya yazılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdını doldurmaları istenir. Ders kitabı kullanılarak 1919-1945 arasındaki başlıca siyasi gelişmeler ve askerî mücadeleler belirlenir, her biri için yer, taraflar ve sonuç yazılır (KB2.4). Öğretmen sırayı dolaşarak gözlem yapar ve dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel çalışmalar karşılaştırılır; her grup seçtiği bir gelişmenin Türk tarihine ve dünya tarihine etkilerini ortak bir tabloda belirler (SDB2.2). Gruplar bulgularını sınıfa sunar ve diğer gruplar kaynaklara dayalı sorular yöneltir (E3.10). Öğretmen dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplardan, uygulama sürecinde belirledikleri siyasi gelişmeleri ve askerî mücadeleleri ile bunların Türk ve dünya tarihine etkilerini gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir. Görseller sınıfta sergilenir; öğrenciler çalışma kâğıtlarını gözden geçirerek eksiklerini tamamlar. Öğretmen performans görevi ve çalışma kâğıdı üzerinden dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'nı anarak eğitim ve bilginin toplumsal değişimdeki rolüne dikkat çeker. Etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ait bir harita gösterilir; öğrencilerden haritada gördükleri sınır ve güç dengesi değişikliklerini söylemeleri istenir. Bu haftanın amacı, siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini belirlemek olarak açıklanır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden doktrin, emperyalizm, ideoloji ve mandater sistem kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir. Her kavram için ders kitabından bir örnek bulunur ve etkileşimli tahtada kavram haritası oluşturulur (OB1) (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ekonomik buhran, hiperenflasyon ve modernite kavramlarının anlamlarını kavram öğretim materyalleriyle açıklar. Kavramların dönemin siyasi gelişmeleriyle ilişkisi çözümlenir ve bulgular sınıfla paylaşılır (KB2.4, OB5) (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdındaki kaynak parçalarını inceler ve her parçada geçen siyasi gelişmeyi ya da askerî mücadeleyi belirler. Kavramlar bu belirlemelerde kullanılır (SBAB2.3, E3.2). Öğretmen süreci gözlemleyerek dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde seçilen bir gelişmenin Türk tarihine ve dünya tarihine etkileri karşılaştırılır. Görevler grup üyeleri arasında paylaşılır (SDB2.2); bulgular yorumlanarak bilgi görseli (infografik metin) taslağına dönüştürülür (KB2.14) (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Grupların hazırladığı bilgi görselleri sınıfta sunulur; öğrencilerden sunulan etkilerin kaynaklarla desteklenip desteklenmediğini sorgulamaları istenir (E3.10). Çalışma kâğıdı ve performans görevi kapsamında her öğrenciden bir gelişmenin etkisini yazılı olarak özetlemesi beklenir. Etkilerin belirlenmesi toparlanır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ilişkin ders kitabındaki bir görseli gösterir ve öğrencilerden görselin hangi gelişmeye işaret ettiğini söylemelerini ister (E3.2). Önceki hafta çalışılanlar kısaca anımsatılır. Bu derste siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerinin belirleneceği duyurulur (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler kavram öğretim materyalleri üzerinden ideoloji, doktrin, emperyalizm ve mandater sistem kavramlarının anlamlarını gruplar hâlinde açıklar (OB1, SDB2.2). Gruplar her kavramı kendi cümleleriyle tanımlar ve dönemden bir olayla eşleştirir (KB2.4). Tanımlar sınıfta karşılaştırılarak ortak anlam belirlenir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Ekonomik buhran, hiperenflasyon ve modernite kavramları aynı yöntemle ele alınır (ÇTDT.1.1.a). Öğrencilerden kavramların ders kitabı metninde nasıl kullanıldığını bulmaları ve yorumlamaları istenir (KB2.14, OB5). Kavramlar etkileşimli tahtadaki kavram haritasında siyasi ve ekonomik başlıkları altında düzenlenir.

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere ders kitabından seçilmiş kısa bir kaynak metin ve çalışma yaprağı verilir. Öğrenciler bireysel çalışarak metinde geçen siyasi gelişmeyi ya da askerî mücadeleyi belirler (SBAB2.3, E3.2). Belirlenen gelişmenin Türk tarihine ve dünya tarihine etkileri yaprağa ayrı ayrı yazılır (KB2.4) (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel yaprakların karşılaştırılması istenir ve ortak bir etki listesi oluşturulur (SDB2.2, SDB3.3). Listedeki her etkinin dayandığı kaynak bilgisi sorgulanır, dayanaksız yargılar listeden çıkarılır (E3.10). Öğretmen süreci gözlemleyip gruplara dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar belirledikleri etkileri bir bilgi görselinde (infografik metin) bir araya getirir. Görselde gelişme, tarih, Türk tarihine etkisi ve dünya tarihine etkisi bulunur (KB2.14, OB5). Görseller sınıfa kısaca sunulur ve öğretmen dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar bilgi görselini, öğrenciler çalışma yaprağını öğrenme kanıtı olarak teslim eder. Öğretmen performans görevi olarak her öğrenciden bir siyasi gelişmenin ya da askerî mücadelenin Türk ve dünya tarihine etkisini üç cümleyle yazmasını ister (ÇTDT.1.1.a). Öğrencilerden çalışma sırasındaki odaklanma ve düzenlerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1919-1945 yıllarına ait savaş ve cephe haritalarını gösterir. Öğrencilerden haritadaki çatışmaların nedenlerine ilişkin ilk tahminlerini söylemeleri istenir. Dersin amacı, askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini belirlemek olarak duyurulur. Öğrencilerden ders boyunca konuya odaklanmaları (E3.2) ve sunulan kaynaklara eleştirel bakmaları (E3.10) beklenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak doktrin, ideoloji, emperyalizm ve ekonomik buhran kavramlarının anlamlarını kavram kartlarına yazmaları istenir (OB1). Kartlar etkileşimli tahtada karşılaştırılır, öğretmen anlam yanlışlarını düzeltir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Hiperenflasyon, mandater sistem ve modernite kavramları, kitaptaki metin ve görseller üzerinden ikişerli gruplarda açıklanır. Her grup, kavramı 1919-1945 arasındaki bir askerî mücadeleyle ilişkilendirir (KB2.4) ve örneğini sınıfa sunar (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdındaki tabloyu doldurmaları istenir: seçilen askerî mücadelenin nedenleri ve siyasi sonuçları ders kitabı kaynaklarından incelenerek yazılır (SBAB2.3, KB2.4). Öğretmen süreci gözlemler, bireysel dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde, bireysel tablolar birleştirilerek askerî mücadelelerin Türk tarihine ve dünya tarihine etkileri karşılaştırılır. Etkiler siyasi, ekonomik ve coğrafi boyutlarıyla yorumlanır (KB2.14); görev paylaşımı grup içinde yapılır (SDB2.2) (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan bulgularını bilgi görseli (infografik metin) taslağına dönüştürmeleri istenir. Taslakta savaşların insani sonuçlarına da yer verilerek adalet ve yardımseverlik değerleri üzerinden kısa bir değerlendirme eklenir (D1, D20). Öğretmen taslaklara dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplardan bilgi görseli (infografik metin) taslaklarını dönütlere göre tamamlayarak performans görevi olarak sunmaları istenir. Sunumlar sonrasında her öğrenci çalışma kâğıdındaki ilk yanıtlarını gözden geçirir ve değiştirdiği bilgileri işaretler. Öğrencilerden askerî mücadelelerin etkilerini en iyi gösteren örneğe gerekçesiyle karar vermeleri istenir (SDB3.3). Çalışma kâğıtları ve görseller öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ait bir olay şeridi gösterir. Öğrencilerden şeritteki gelişmelerden hangilerinin askerî, hangilerinin siyasi nitelik taşıdığını tahmin etmeleri istenir. Haftanın amacı açıklanır; öğrencilerden dikkatlerini konuya vermeleri beklenir (E3.2).

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinde geçen doktrin, ideoloji ve emperyalizm kavramlarını işaretlemeleri istenir. Kavram öğretim materyalleri üzerinden anlamlar açıklanır; öğretmen güncel ve tarihsel örnekler verir. Öğrenciler kavramları kendi sözcükleriyle tanımlar (OB1). (ÇTDT.1.1.a)

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ekonomik buhran, hiperenflasyon, manda sistemi ve modernite kavramlarının anlamlarını belirlemeleri istenir. Kavramlar askerî mücadelelerle ilişkisi bakımından tartışılır. Öğretmen kavram haritasını tahtada tamamlar (KB2.4). (ÇTDT.1.1.a)

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdındaki kaynağı inceler. Kaynaktan siyasi gelişmeleri ve askerî mücadeleleri belirler (SBAB2.3). Öğretmen öğrencileri gözlemler ve bireysel dönüt verir. (ÇTDT.1.1.a)

   ÇTDT.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde askerî mücadelelerin Türk tarihindeki sonuçları tartışılır. Her grup üyesi bir sonucu açıklar ve gruplar ortak bir tablo hazırlar (SDB2.2). Öğretmen gruplara yol gösterir. (ÇTDT.1.1.a)

   ÇTDT.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar mücadelelerin dünya tarihine etkilerini belirleyerek hazırladıkları tabloya ekler. Etkilerin adalet açısından değerlendirilmesi istenir (D1). Çıkarımlar yorumlanarak sınıfta paylaşılır (KB2.14). (ÇTDT.1.1.a)

   ÇTDT.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden haftanın çalışmasını özetleyen bir performans görevi hazırlamaları istenir. Görevde askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkileri bir bilgi görseli (infografik metin) üzerinde gösterilir. Çalışmalar sunulur; öğretmen çalışma yaprağı ve görseller üzerinden dönüt verip öğrenme kanıtlarını toplar. (ÇTDT.1.1.a)

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek ülkeler arası çatışmaların barış arayışlarını nasıl etkilediğini sorar (E3.10). Önceki derste çalışılan başlıklar etkileşimli tahtada kısaca hatırlatılır. Bu hafta 1919-1945 arasındaki askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerinin belirleneceği açıklanır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden doktrin, emperyalizm, ideoloji ve mandater sistem kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir. Açıklamalar etkileşimli tahtadaki kavram listesiyle karşılaştırılarak düzeltilir (KB2.4, OB1, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Ekonomik buhran, hiperenflasyon ve modernite kavramları ders kitabındaki metinlerden yararlanılarak ele alınır. Gruplar hâlinde kavramların askerî mücadelelere yol açan koşullarla ilişkisi tartışılır; sonuçlar sınıfla paylaşılır (SDB2.2, E3.2, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki harita ve metin kaynaklarını bireysel olarak incelemeleri istenir. Kaynaklardan 1919-1945 arasındaki siyasi gelişmeler ve askerî mücadeleler belirlenerek çalışma kâğıdına yazılır (SBAB2.3, OB1, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde belirlenen gelişmelerin Türk tarihine etkileri çözümlenir. Neden-sonuç ilişkileri çalışma kâğıdındaki tabloya yerleştirilir; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (KB2.4, SDB2.2, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Aynı gelişmelerin dünya tarihine etkileri gruplarda yorumlanır. Farklı ülkelerin yaşadığı sonuçlar karşılaştırılır; yorumlar gerekçeleriyle sınıfa sunulur (KB2.14, OB5, D1, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplardan, çözümledikleri etkileri özetleyen bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir. Görseller sınıfta sergilenir; öğretmen performans görevini ölçütlere göre değerlendirir. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eksik bölümleri tamamlamaları istenir (SDB3.3, SDB1.2, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada 1919-1945 yıllarındaki işsizlik, fiyat artışları ve göç hareketlerini gösteren görseller sunar. Öğrencilerden bu görsellerde toplumsal yaşamın nasıl değiştiğine dair gözlemlerini sınıfla paylaşmaları istenir (E3.2). Öğretmen, geçen haftaki askerî mücadelelerle bağlantı kurarak şu soruyu yöneltir: Savaşlar ve siyasi gelişmeler Türkiye'de ve dünyada ekonomik ve toplumsal düzeni nasıl dönüştürmüştür?

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri ve ders kitabı üzerinden ekonomik buhran, hiperenflasyon, emperyalizm ve doktrin kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir (OB1). Öğretmen etkileşimli tahtada kavram kartlarıyla açıklamaları pekiştirir. Öğrenciler her kavramı dönemden bir olayla ilişkilendirir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarının anlamlarını aynı materyaller üzerinden açıklar. Sınıfça tartışılan kavramlarla etkileşimli tahtada bir kavram ağı oluşturulur. Öğrencilerden bu kavramların dönemin toplumsal ve ekonomik değişimiyle ilişkisini yorumlamaları istenir (KB2.14; ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdında verilen olayları ekonomik, toplumsal ve siyasi başlıklara göre sınıflandırır (KB2.4). Öğretmen süreci gözlemleyerek dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara dönemin ekonomik göstergelerini içeren tablo, ders kitabı metni ve fotoğraf gibi kaynaklar dağıtılır. Gruplar kaynakları inceleyerek siyasi gelişmelerin ve savaşların Türkiye ve dünya üzerindeki sosyal ve ekonomik etkilerini belirler (SBAB2.3; SDB2.2). Öğretmen dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar bulgularını bir bilgi görseli (infografik metin) üzerinde Türkiye ve dünya karşılaştırması olarak düzenler. Görselde adil olmayan uygulamaların toplumsal sonuçları da tartışılır (D1; E3.10). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar bilgi görsellerini (infografik metin) sunar; sınıf, görsellerdeki etkileri kanıtlarıyla birlikte değerlendirir (E3.10). Öğrencilerden çalışma kâğıdını sunumlardan edindikleri bilgilerle gözden geçirip tamamlamaları istenir (SDB1.2). Performans görevi olarak, seçilen bir gelişmenin Türk ve dünya tarihine etkisini açıklayan kısa bir metin yazılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, 1919-1945 yıllarının Türkiye ve dünya için yeni bir düzenin kurulduğu dönem olduğunu belirtir. Etkileşimli tahtada dönemi gösteren zaman şeridi ve harita açılır. Öğrencilerden zaman şeridindeki olaylardan birini seçip neden önemli olabileceğini birer cümleyle yazmaları istenir (E3.2). Yazılanlar paylaşılır ve haftanın amacı açıklanır.

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden doktrin ve ideoloji kavramlarının anlamlarını ders kitabından yararlanarak açıklamaları istenir (OB1). Öğretmen, iki kavram arasındaki farkı örneklerle tartıştırır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden emperyalizm ve mandater sistem kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir. Kavramlar harita üzerinde örneklendirilir ve hangi devletlerin hangi bölgelerle ilişkilendirildiği sorulur (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler ekonomik buhran, hiperenflasyon ve modernite kavramlarını kavram öğretim materyalleriyle inceler ve anlamlarını açıklar. Gruplar hâlinde bu kavramların dönemin siyasi gelişmelerine etkisine dair ilk varsayımlarını yazar (SDB2.2). Varsayımlar sınıfla paylaşılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ders kitabındaki metinleri ve haritaları inceleyerek 1919-1945 yıllarındaki siyasi gelişmeleri ve askerî mücadeleleri bireysel olarak çalışma kâğıdında sıralar (SBAB2.3). Her gelişmenin Türk ve dünya tarihine olası etkisi kısaca not edilir. Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde, her gruba bir siyasi gelişme ya da askerî mücadele verilir ve bunun Türk ve dünya tarihine etkileri çözümlenir (KB2.4). Grup üyeleri görev paylaşımı yaparak bulgularını ortak bir şemada birleştirir (SDB2.2). Gruplar şemalarını sunar; etkiler yorumlanır ve kaynaklara dayalı olarak eleştirel biçimde sorgulanır (KB2.14, E3.10). Öğretmen dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri bir siyasi gelişmenin ya da askerî mücadelenin Türk ve dünya tarihine etkilerini özetleyen bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir. Görsel, çalışma kâğıdıyla birlikte Performans Görevi olarak öğretmene teslim edilir. Öğretmen birkaç çalışmayı tahtada değerlendirir ve dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada 1919-1945 arasındaki önemli olayları gösteren bir zaman çizelgesi açar. Öğrencilerden çizelgede dikkatlerini çeken bir olayı ve nedenini söylemeleri istenir. Haftanın amacı paylaşılır: siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkileri belirlenecektir. Çalışmada kaynaklara eleştirel bakılması gerektiği (E3.10) vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden doktrin, ideoloji, emperyalizm ve mandater sistem kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir. Her kavram için ders kitabından dönemle ilgili bir örnek seçilir. Seçilen örnekler etkileşimli tahtada kavramlarla eşleştirilir ve öğretmen dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ekonomik buhran, hiperenflasyon ve modernite kavramlarını ders kitabındaki metinlerden yararlanarak açıklamaları istenir. Bu kavramların dönemin siyasi gelişmeleriyle ve askerî mücadeleleriyle ilişkisi sınıfta tartışılır (OB1). Kavramlar ortak kavram haritasına eklenir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler çalışma kâğıdındaki kaynak parçalarını bireysel olarak inceler; 1919-1945 arasındaki siyasi gelişmeleri ve askerî mücadeleleri belirleyip Türk tarihine etkilerini yazar (KB2.4, SBAB2.3). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde belirledikleri gelişmelerin dünya tarihine etkilerini karşılaştırır ve yorumlar (KB2.14, SDB2.2). Gruplar bulgularını bilgi görseli (infografik metin) taslağına aktarır. Öğretmen grupları dolaşarak dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sınıfa sunar; diğer gruplar sunumları kaynaklara dayalı olup olmadığı açısından değerlendirir (SDB3.3). Öğretmen çalışma kâğıtlarını toplar ve performans görevi ölçütlerine göre inceler. Gelişmelerin Türk ve dünya tarihine etkileri sınıfça özetlenir ve konu toparlanır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Soğuk Savaş dönemine ait bir harita ve bloklaşmayı yansıtan bir görsel gösterir (OB4). Öğrencilerden görseli inceleyip 'Bu bölünme dünya siyasetini nasıl şekillendirmiş olabilir?' sorusuna kısa tahminlerini söylemeleri istenir. Ardından haftanın amacı açıklanır: çift kutuplu dünya düzeninin siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisi hakkında merak edilen bir konu belirlenecek ve bu konuya ilişkin sorular sorulacaktır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; gruplardan ders kitabı ve tahtadaki haritadan yararlanarak II. Dünya Savaşı sonrasında oluşan güç dengesini incelemeleri istenir. Birleşmiş Milletlerin kuruluşu, Doğu ve Batı Bloku, NATO ile Varşova Paktı karşılaştırılır (KB2.7) ve gruplar bildikleri ile merak ettiklerini ayrı sütunlarda yazar. Notlar konu seçiminde kullanılmak üzere saklanır (ÇTDT.2.1.a).

   ÇTDT.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar Kore Savaşı, İsrail'in kurulması, Suriye ve Irak'taki Baas rejimleri, sömürgecilik karşıtı bağımsızlık mücadeleleri, Bağlantısızlar Hareketi, Keşmir Sorunu, Küba Krizi, Vietnam Savaşı, İran İslam Devrimi, SSCB'nin Afganistan'ı işgali, İran-Irak Savaşı ve Türk dünyasındaki gelişmeler arasından çift kutuplu düzenin etkisi hakkında merak ettikleri bir konuyu belirler (E1.1, SDB2.2). Seçim gerekçesi grup defterine yazılır (ÇTDT.2.1.a).

   ÇTDT.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan seçtikleri konu hakkında çift kutuplu dünya düzeninin etkisini sorgulayan en az sekiz soru yazmaları istenir (KB2.8). Sorularda kim, ne zaman, neden ve nasıl sözcüklerinin kullanılmasına dikkat edilir; üyelerin birbirini dinlemesi sağlanır (SDB2.1). Sorular grup defterine kaydedilir (ÇTDT.2.1.b).

   ÇTDT.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar yazdıkları soruları bilgi sorusu ve sorgulayıcı soru olarak ayırır. Yanıtı tek sözcükle verilebilen sorular işaretlenir; neden ve nasıl ile başlayan sorgulayıcı sorular geliştirilir (E3.10, KB2.18). Zayıf bulunan sorular yeniden yazılır (ÇTDT.2.1.b).

   ÇTDT.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Her grup konusunu ve en güçlü üç sorusunu sınıfa sunar; diğer gruplar soruların açıklığını ve konuyla ilişkisini sözlü olarak değerlendirir (SDB2.1). Geri bildirimler doğrultusunda sorular son hâline getirilir ve sonraki dersin araştırması için kaydedilir (ÇTDT.2.1.b).

   ÇTDT.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her grup, belirlediği konuyu ve son hâline getirdiği soruları tek sayfalık bir plana yazar. Grup çalışması Kontrol Listesi ile konu seçiminin gerekçeli olması ve soruların konuyla ilişkisi açısından, Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği açısından değerlendirilir (SDB2.2). Öğrencilerden sorularını sorgulayıcı olmaları bakımından gözden geçirmeleri istenir; planlar Performans Görevi kapsamında saklanır.

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada Soğuk Savaş dönemine ait bir görsel (fotoğraf, resim) gösterilir ve öğrencilerden görselde gördüklerini çift kutuplu dünya düzeniyle ilişkilendirmeleri istenir. Öğretmen, insan hakları ve demokrasi haftası bağlamında bu dönemde yaşanan gerilimlerin insanları nasıl etkilediğini sorar. Ardından bu derste merak edilen konuyla ilgili soru oluşturulacağı ve farklı kaynaklardan bilgi toplanacağı açıklanır (KB2.8, E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden önceki derste belirledikleri merak konularını gruplarında yeniden gözden geçirmeleri istenir. Gruplar, çift kutuplu dünya düzeninin siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisini sorgulayan en az üç soru yazar; sorular güç dengesi, pakt ve uzay yarışı gibi kavramlara göre ayrılır (KB2.8, E1.1). Sorular tahtada paylaşılır ve araştırılabilir olanlar seçilir (ÇTDT.2.1.b).

   ÇTDT.2.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara ders kitabı bölümleri, görsel kaynaklar (fotoğraf, resim) ve etkileşimli tahtadaki dijital içerik verilir. Her grup, seçtiği sorunun cevabını bu farklı kaynaklarda arar ve bulduğu bilgileri kaynağın türüne (yazılı, görsel, dijital) göre bir tabloya kaydeder (OB1, OB4). Öğrencilerden her bilginin yanına kaynağın adını ve yayın bilgisini yazmaları istenir (ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan, sorularının cevaplarını dijital ağ kaynaklarında da aramaları istenir. Araştırma sırasında dijital kimliğin ve kaynak uzantısının (ör. .gov, .edu, .org) güvenilirliği dikkate alınır; bilgiler kayıt formuna eklenir (OB2). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak kaynak seçimini yönlendirir (ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, topladıkları bilgileri kullanarak çift kutuplu dünya düzeninin Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisine ilişkin kayıt formunu doldurur (SDB2.2). Farklı kaynaklardan gelen bilgiler yan yana konularak karşılaştırılır (KB2.7). Bilgisi eksik kalan sorular için yeni kaynaklar belirlenir (ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Her grup, topladığı kaynakları ve kayıt formundaki bilgileri sınıfa kısaca sunar; sunumlar sorularla tartışılır (SDB2.1, KB2.18). Grup Değerlendirme Formu ile grup içi iş birliği, Kontrol Listesi ile kaynak çeşitliliği ve kayıt düzeni değerlendirilir. Öğrencilerden hangi kaynaklardan bilgi topladıklarını söylemeleri istenir (ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Soğuk Savaş dönemine ait iki farklı görsel kaynak gösterir; öğrencilerden görsellerin hangi bakış açısını yansıttığını belirtmeleri istenir (OB4). Bu hafta farklı kaynaklardan bilgi toplanacağı ve bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği açıklanır. Öğrencilerden önceki haftalarda belirledikleri merak konusunu ve sorularını hatırlamaları istenir (E1.1).

   ÇTDT.2.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba nükleer teknoloji, uzay yarışı, pakt, glastnost ya da perestroyka kavramlarından biri verilir. Gruplar, kavramın Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisini ders kitabından ve diğer kaynaklardan araştırır (ÇTDT.2.1.c, OB1). Bilgiler kaynak adıyla birlikte kaydedilir (SDB2.2).

   ÇTDT.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, sömürgecilik karşıtı bağımsızlık mücadelelerinden örnek olaylar sunar. Gruplar bu olaylar hakkında farklı kaynaklardan bilgi toplar; mücadelelerin hukuka uygunluğunu ve ahlaki açıdan haklılığını tartışır (D1.3, KB2.18). Kullanılan her bilginin kaynağı not edilir (ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Her grup topladığı bilgilerin kaynağını yazarı, yayın tarihi ve amacı bakımından inceler. Bilgiler 'doğru', 'kısmen doğru' ve 'doğrulanamadı' başlıklı bir tabloda gruplanır (ÇTDT.2.1.ç, SBAB2.3).

   ÇTDT.2.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri ders kitabındaki ve derste öğrenilen bilgilerle karşılaştırır; farklılıklar ve eksikler işaretlenir (ÇTDT.2.1.ç, KB2.7, E3.10). Farklı çıkan bilgiler için başka bir kaynağa başvurulur (OB1).

   ÇTDT.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar doğruladıkları bilgileri etkileşimli tahtadaki ortak listeye ekler. Öğrencilerden diğer grupların bilgilerinin kaynağına ve güvenilirliğine ilişkin sorular yöneltmeleri istenir (KB2.8, ÇTDT.2.1.ç). Doğruluğu tartışmalı bilgiler sınıfta tartışılır (KB2.18, SDB2.1).

   ÇTDT.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar doğrulanmış bilgi listelerini ve kaynak değerlendirme tablolarını kısaca sunar. Öğretmen, kaynakların belirtilmesini Kontrol Listesi ile, grup çalışmasını Grup Değerlendirme Formu ile izler (SDB2.2). Performans Görevi olarak her öğrenciden bir bilgiyi neden doğru ya da yanlış bulduğunu açıklayan kısa bir metin yazması istenir (ÇTDT.2.1.ç). Dereceli Puanlama Anahtarı ile geri bildirim verilir.

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda belirlenen konu, sorulan sorular ve toplanan bilgilerle ilgili kısa bir yoklama yapar. Etkileşimli tahtada Doğu ve Batı bloklarını gösteren bir harita ile ders kitabından bir kaynak alıntısı sunulur; öğrencilerden bu kaynağın hangi açılardan güvenilir olup olmayabileceğini düşünmeleri istenir (E3.10). Dersin amacı, topladıkları bilgilerin doğruluğunu değerlendirmeleri ve bu bilgilerden çıkarım yapmaları olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara önceki haftalarda topladıkları bilgiler, ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklar verilir. Gruplardan her bilgiyi kaynağın türü, yazarı, tarihi ve diğer kaynaklarla tutarlılığı açısından denetlemeleri istenir (OB1, KB2.8). Doğrulanamayan bilgiler ayrılır, doğrulananlar kontrol listesine işlenir (ÇTDT.2.1.ç).

   ÇTDT.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Doğrulanan bilgiler gruplarca güç dengesi, pakt, nükleer teknoloji ve uzay yarışı kavramları çerçevesinde sınıflanır. Öğrencilerden Türk ve dünya tarihinden birer siyasi gelişme ile askerî mücadeleyi seçip çift kutuplu dünya düzeninin bunlara etkisine dair ilk çıkarımlarını yazmaları istenir (KB2.7, E3.2). Çıkarımlar grup içinde paylaşılır (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak 'Çift kutuplu dünya düzeni ... gelişmesini/mücadelesini ... biçiminde etkilemiştir; çünkü ...' kalıbında en az üç çıkarım cümlesi yazmaları istenir. Cümlelerde glastnost, perestroyka ve güç dengesi gibi kavramlardan yararlanılır (SDB1.2). Öğretmen süreci gözlemleyerek bireysel dönüt verir (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, bireysel çıkarımlarını birleştirerek çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisini gösteren açıklamalı bir tarih şeridi hazırlar. Türk tarihine ve dünya tarihine ait olaylar farklı renklerle gösterilir, her olayın altına etkiyi açıklayan kısa bir not yazılır (SDB2.2, OB4). Öğretmen grupları dolaşarak dönüt verir (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar tarih şeritlerini sırayla sunar; dinleyen gruplardan her sunumda bir çıkarımı sorgulayan bir soru sormaları istenir. Şeritler arasındaki benzerlik ve farklılıklar tartışılır (KB2.18, SDB2.1). Öğretmen sunumları gözlemler ve çıkarımların kanıta dayanıp dayanmadığına ilişkin dönüt verir (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğretmen, tarih şeritlerinden ortaya çıkan ortak çıkarımları etkileşimli tahtada özetler. Öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeninin etkisine ilişkin en güçlü çıkarımlarını gerekçesiyle belirtmeleri istenir (SDB3.3). Tarih şeridi Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ile, bilgilerin doğrulanması Kontrol Listesi ile değerlendirilir (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Yılbaşı vesilesiyle yılların geçişinin toplumların hayatında bıraktığı izler üzerine kısa bir sohbet yapılır. Etkileşimli tahtada ders kitabındaki 1945-1991 dönemine ait görseller gösterilir (OB4); öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çeken sosyal ve ekonomik ayrıntıları söylemeleri istenir (E1.1). Çift kutuplu dünya düzeninin gündelik hayatı ve ekonomiyi nasıl etkilemiş olabileceği sorulur ve dersin hedefi duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden çift kutuplu dünya düzeni, güç dengesi, pakt, nükleer teknoloji, uzay yarışı, perestroyka ve glastnost kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir. Her kavram için ders kitabından bir örnek bulunur ve etkileşimli tahtadaki kavram haritasına eklenir (OB1). (ÇTDT.2.2.a)

   ÇTDT.2.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Üçer kişilik gruplarda, çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 arasındaki sosyal ve ekonomik gelişmeleri etkilediği iddiasını destekleyen en az iki gerekçe yazılır (KB2.18). Gerekçeler iddia, kanıt ve gerekçe sütunlarından oluşan bir tabloya ders kitabındaki bilgilere dayanılarak işlenir (SDB2.2). Gruplar ilk gerekçelerini sınıfa okur. (ÇTDT.2.2.a)

   ÇTDT.2.2
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler verilen farklı kaynaklar üzerinden Truman Doktrini, Molotov Planı, Marshall Planı, Fulbright Programı, Avrupa İktisadi İş Birliği Teşkilatı, COMECON ve Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun çift kutuplu dünya düzeni içindeki rolünü inceler (SBAB2.3). Gruplara birer uygulama verilir; amaç, taraflar ve sosyal-ekonomik etkiler tabloya yazılır. Tablo gerekçeli bir cümleyle tamamlanır. (ÇTDT.2.2.a)

   ÇTDT.2.2
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler Eisenhower Doktrini, öğrenci ve işçi hareketleri, 1973 Petrol Krizi ve Türk dünyasından Türkiye'ye olan göçlerle ilgili kaynakları inceler (SBAB2.3). Her gelişmede çift kutuplu düzenin rolü "çünkü" bağlacıyla gerekçelendirilir ve tahtadaki ortak tabloya yazılır (KB2.14). Gerekçeler sınıfça tartışılır; farklı görüşler saygıyla dinlenir (SDB2.1). (ÇTDT.2.2.a)

   ÇTDT.2.2
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler Performans Görevi olarak çalışılan gelişmelerden birini seçer ve çift kutuplu dünya düzeninin bu gelişmedeki rolünü üç gerekçeyle açıklayan kısa bir paragraf yazar. Paragraflar Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir (SDB1.2). Birkaç öğrenci paragrafını sınıfa okur. (ÇTDT.2.2.a)

   ÇTDT.2.2

Sınıf defteri: ÇTDT.2.2 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasındaki ekonomik ve toplumsal etkilerine dair kısa bir iddia gösterir. Öğrencilerden iddiada yer alan paktler, uzay yarışı ve nükleer teknoloji kavramlarını hatırlayarak iddianın tutarlı olup olmadığını düşünmeleri istenir. Dersin, görüşlerdeki mantıksal çelişkileri ve tutarsızlıkları belirleme üzerine kurulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Örnek olaylardan hareketle Türk dünyasından Türkiye'ye olan göçler ele alınır; göç eden insanlara karşı duyarlı davranmanın önemi ve gerekliliği açıklanır (D9.1). Öğrenciler ders kitabındaki göç anlatılarını, çift kutuplu dünya düzeninin etkisine dair ileri sürülen görüşlerle karşılaştırır ve görüşlerin dayanaklarını sorgular (KB2.8) (ÇTDT.2.2.b).

   ÇTDT.2.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan güç dengesi, glastnost, perestroyka ve uzay yarışına dair farklı yorumları inceler (SBAB2.3, KB2.14). Her grup yorumlar arasındaki mantıksal çelişkileri ve tutarsızlıkları belirleyip gerekçeleriyle birlikte not eder (ÇTDT.2.2.b).

   ÇTDT.2.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolünü kanıtlar sunarak ifade etmeleri istenir (SDB2.1, OB1). Her öğrenci bir kanıt ve kaynağını sınıfa bildirir; kanıtlar tahtada listelenir ve birbiriyle uyumsuz olanlar işaretlenir (ÇTDT.2.2.b).

   ÇTDT.2.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin kanıtlar üzerinden çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne ilişkin olumlu ve olumsuz etkilerini belirlemeleri sağlanır (E3.2). Gruplar etkileri iki sütunda toplar ve her etkinin dayanağındaki tutarsızlığı gösterir (ÇTDT.2.2.b).

   ÇTDT.2.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplara ayrılarak çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasındaki sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne dair ortaya atılan görüşler üzerine sınıf tartışması yapılır (SDB2.1, KB2.18). Gruplar belirledikleri çelişkileri kanıtlarla sunar, karşı grupların sorularını yanıtlar (SDB2.2) (ÇTDT.2.2.b).

   ÇTDT.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplardan, belirledikleri mantıksal çelişki ve tutarsızlıkları kanıtlarıyla bir Performans Görevi olarak sunmaları istenir. Öğretmen sunumları Dereceli Puanlama Anahtarıyla, grup içi çalışmayı Grup Değerlendirme Formuyla değerlendirir. Öğrenciler Kontrol Listesini kullanarak kendi katkılarını gözden geçirir (SDB1.2). Sınıfça, çelişki ve tutarsızlıkları belirlemede izlenen adımlar özetlenir (ÇTDT.2.2.b).

   ÇTDT.2.2

Sınıf defteri: ÇTDT.2.2 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda temellendirilen ve çelişkileri belirlenen savları etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu savlardan birini seçip kabul mü yoksa çürütme mi edeceklerine ilişkin ilk görüşlerini tek cümleyle yazmaları istenir (E1.1). Dersin amacının, çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne ilişkin savı gerekçeleriyle çürütmek veya kabul etmek olduğu belirtilir (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görseller ile etkileşimli tahtadaki kaynaklardan uzay yarışı, nükleer teknoloji ve pakt örneklerini incelemeleri ve kaynakların güvenilirliğini sorgulamaları istenir (SBAB2.3, KB2.8). Her öğrenci, seçtiği savı destekleyen veya çürüten iki kanıtı not eder. Kanıtların savı kabul etmeye mi yoksa çürütmeye mi götürdüğü belirlenir (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Sınıf, savı kabul edenler ve çürütenler olarak ikiye ayrılır; gruplar kanıtlarını sırayla sunar ve karşı görüşe gerekçeli yanıt verir (KB2.18, E3.10). Öğretmen, güç dengesi, glastnost ve perestroyka kavramlarının tartışmada doğru kullanılmasını izler (ÇTDT.2.2.c). Tartışma sonrasında öğrencilerden kendi öğrenmelerini çıkış kartı (3-2-1 tekniği) kullanarak değerlendirmeleri istenir (SDB1.2).

   ÇTDT.2.2
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; oyun kartları / eşleştirme kartlarıyla sav, gerekçe ve kanıt kartları eşleştirilir. Gruplar her savı kabul veya çürütme yönünde karşılaştırır, kararlarını gerekçelendirir ve kararlarındaki tutarsızlıkları düzeltir (SDB2.2, KB2.7). Öğretmen grupları gözlemleyerek dönüt verir (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevi olarak öğrencilerden çift kutuplu düzenin 1945-1991 yılları arasındaki sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne ilişkin seçtikleri bir savı gerekçeleriyle kabul eden veya çürüten kısa bir paragraf yazmaları istenir (KB2.14, E3.2). Paragrafta en az iki kanıt ile glastnost, perestroyka ya da uzay yarışı kavramlarından biri kullanılır. Öğretmen yazma sürecini gözlemleyip bireysel dönüt verir (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
6. Sonuçlandırma25 dk

   Birkaç öğrenci paragrafını okur; sınıf, kabul veya çürütme gerekçelerinin gücünü tartışır (SDB2.1). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışması grup değerlendirme formuyla, süreç boyunca gözlenen davranışlar kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden çift kutuplu düzenin rolüne ilişkin nihai kararlarını sorumlu biçimde gerekçelendirmeleri istenir (SDB3.3) (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2

Sınıf defteri: ÇTDT.2.2 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada nükleer teknoloji ve uzay yarışına ilişkin görseller gösterir ve öğrencilerden bu gelişmelerin çift kutuplu dünya düzeniyle ilişkisine dair akıllarına gelenleri söylemelerini ister (E1.1). Güç dengesi kavramı hatırlatılır. Bu hafta öğrencilerin grup çalışmasıyla bir araştırma başlatacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin başlıkları etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak merak ettikleri üç başlığı seçmeleri ve her seçimin gerekçesini yazmaları istenir (E1.1). Gönüllü öğrenciler seçimlerini sınıfa açıklar (ÇTDT.2.3.a).

   ÇTDT.2.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her üye seçtiği başlığı gruba tanıtır. Gruplar, başlıklar arasından araştırmak istedikleri ortak konuya tartışarak karar verir (KB2.18, SDB2.2). Konu bir cümleyle yazılır ve öğretmene bildirilir (ÇTDT.2.3.a).

   ÇTDT.2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan belirledikleri konuya ilişkin araştırma soruları yazmaları istenir (KB2.8). Öğretmen, araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesini gruplara verir ve kullanımını açıklar. Gruplar, sorularını yanıtlayabilecek kaynak türlerini listede belirler (ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, ders kitabı ve dijital kaynaklar arasından sorularına uygun olanları öğretmen rehberliğinde belirler (OB1, OB2). Seçilen her kaynak için ad, tür ve seçilme gerekçesi kaynak listesine yazılır. Öğretmen, grupları gezerek kaynakların konuya uygunluğunu sorgulatır (E3.10, ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Bilgi toplama aşamasının sınıf dışında yapılacağı belirtilir ve gruplarda görev paylaşımı yapılır. Her üyenin hangi kaynaktan hangi soruya ilişkin bilgi toplayacağı yazılı plana işlenir (SDB2.2, SDB1.2). Gruplar kontrol listesinde tamamladıkları basamakları işaretleyerek ilerlemelerini denetler (ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her grup, araştırma konusunu, sorularını ve kaynak listesini sınıfa kısaca sunar (SDB2.1). Öğretmen, gruplardan kontrol listesindeki tamamlanan ve eksik basamakları belirtmelerini ister. Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği, Dereceli Puanlama Anahtarı ile sunumlar değerlendirilir. Performans Görevi olarak sınıf dışında bilgi toplama işi duyurulur (ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3

Sınıf defteri: ÇTDT.2.3 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada uzay yarışı, nükleer teknoloji, perestroyka ve glastnost dönemlerine ait görseller gösterir. Öğrencilerden bu görsellerden hangisinin kendi araştırma konusuyla ilişkili olduğunu söylemeleri istenir (OB4, E1.1). Önceki hafta belirlenen merak konuları kısaca hatırlatılır. Bu derste araştırma konusuyla ilgili kaynakların belirlenip bu kaynaklardan bilgi toplanacağı ve kaynakların inceleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, araştıracakları konuyla ilgili hangi kaynakları kullanacaklarını (ders kitabı, görsel kaynaklar, kütüphane, müze, arşiv, genel ağ) öğretmen rehberliğinde belirler. Bu kaynaklara nerede ve nasıl ulaşacakları adım adım yazılır. Her grup kaynak listesini etkileşimli tahtada sınıfa gösterir (ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen bilgi toplama sürecini yönergelerle işletir: önce araştırma sorusu yazılır, sonra kaynaktan ilgili bilgi not edilir, en son bilginin alındığı yer kaydedilir. Gruplar ders kitabından ve görsel kaynaklardan ilk bilgi notlarını toplar; görevler üyeler arasında paylaştırılır (SDB2.2, ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri kütüphane, müze, arşiv, tarihî mekân ve genel ağ kaynaklarından araştırma konularıyla ilgili bilgi toplar. Genel ağdan ulaşılan kaynaklarda dijital kimlik ve genel ağ uzantısı not edilir (OB2). Toplanan bilgiler kaynak adıyla birlikte bilgi kayıt tablosuna yazılır (ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden her kaynağa uygun sorular sormaları istenir: Kaynak birinci elden mi, ikinci elden mi? Yazılı, görsel, sayısal ya da dijital mi? Yazarı ve tarihi nedir? Gruplar yanıtları kaynak inceleme tablosunda toplar (KB2.8, OB2, ÇTDT.2.3.c).

   ÇTDT.2.3
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar topladıkları bilgileri ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırır. Araştırma konusuna uygun bilgiler ayrı sütunda toplanır ve ayrıştırma gerekçeleri yazılır. Her gruptan bir örnek sınıfta tartışılır (KB2.18, ÇTDT.2.3.c).

   ÇTDT.2.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar, kaynak inceleme tablolarını ve araştırma konusuna uygun bulduğu bilgileri sınıfa sunar. Öğretmen, incelenen kaynakların türü ve ait olduğu alana (bilimsel, teknolojik, kültürel) ilişkin kısa sorular sorar. Tablolar Kontrol Listesi ile, grup çalışmasına katkı Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir (SDB2.2, ÇTDT.2.3.c).

   ÇTDT.2.3

Sınıf defteri: ÇTDT.2.3 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel…; değerlendirme