T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF DİNÎ MUSİKİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerin daha önce deneyimledikleri müziksel semboller ve işaretlerin Türk musikisi bağlamındaki karşılıkları üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır (E1.1). Etkileşimli tahta üzerinden temel kavramların görsel sunumu yapılarak dersin içeriği tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin önceki yıllarda öğrendikleri yazı ve işaretlerin Türk musikisinde kullanılan özel sembollerle ilişkilendirilmesi sağlanır (DMUS.I.1.1). Öğrencilerden bu sembolleri benzerlik ve farklılıklarına göre gruplandırmaları istenir (KB2.5, KB2.7).

   DMUS.I.1.1
3. Uygulama35 dk

   Etkileşimli tahta üzerinden sunulan perde isimleri, karar sesi, yeden, güçlü ve değiştirici işaretler tablosu incelenerek bu kavramların ne anlama geldikleri sorgulanır (OB9). Öğrencilerden bu kavramları ölçütlerine göre tasnif etmeleri ve birer 'Anlam Çözümleme Tablosu' oluşturmaları istenir (DMUS.I.1.1, D7). Seslendirme veya çalgı icra yeteneği olan öğrencilerin ilgili sesleri veya çalgıları ile sürece eşlik etmeleri sağlanır.

   DMUS.I.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden oluşturulan 'Anlam Çözümleme Tablosu' ve kavram haritası üzerinden öğrendikleri temel kavramları özetlemeleri istenir. Süreç sonunda öğrenilen yazı, işaret ve kavramların Türk musikisindeki işlevleri üzerine kısa bir değerlendirme yapılır.

   DMUS.I.1.1

Sınıf defteri: DMUS.I.1.1 Türk musikisinde kullanılan temel yazı, işaret ve kavramları…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Türk musikisinde kullanılan temel yazı, işaret ve kavramların estetik (D7) ve kültürel değerleri üzerinde durularak dersin konusu tanıtılır. Öğrencilerin merak duygusu (E1.1) uyandırılmak amacıyla Türk müziği geleneğindeki sembollerin önemi vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahta üzerinden sunulan görsel kaynaklar yardımıyla kudüm, makam, ney, nim sofyan, rast, usul, güçlü ve karar sesi gibi kavramların özellikleri soru-cevap tekniğiyle tartışılır. Öğrencilerin bu kavramları temel özelliklerine göre ayırt etmeleri sağlanır.

   DMUS.I.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden öğrenilen yazı ve işaretleri görsel örnekler üzerinden sözlü olarak ifade etmeleri (SDB2.1) istenir. Farklı materyaller üzerinde benzer kavramları bulma, farklı olanı seçme ve temel düzeyde uygulama etkinlikleriyle bu unsurları tasnif ederek etiketlemeleri sağlanır.

   DMUS.I.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Ders sonunda öğrenilen yazı, işaret ve kavramların birer Kavram Haritası üzerinde gösterilmesi sağlanır. Öğrencilerin süreç boyunca sergiledikleri performans Gözlem Formu ile kaydedilir.

   DMUS.I.1.1

Sınıf defteri: DMUS.I.1.1 Türk musikisinde kullanılan temel yazı, işaret ve kavramları…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden dinî musikide kullanılan makam kavramı hakkında ön bilgilerinin olup olmadığı sorulur. Dinî muskideki basit makamların çeşitliliği ve bu makamların estetik (D7) değerleri üzerine kısa bir giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden bildikleri makam isimleri hakkında dönüt alınarak mevcut bilgi düzeyleri tespit edilir (DMUS.I.1.2). Öğrencilerle etkileşimli tahta üzerinden basit makamların temel özelliklerini içeren bir kavram haritası şablonu üzerinde çalışılır (KB2.5, OB9). Makamların ayırt edici özellikleri görsel ve işitsel materyaller eşliğinde analiz edilir.

   DMUS.I.1.2
3. Uygulama35 dk

   Buselik, çargâh, rast, uşşak, hüseyni, hicaz ve kürdi gibi basit makamların genel özellikleri hakkında bilgi verilir. Öğrencilerden bu kavramları sözlü olarak ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Seslendirme veya çalgı icra edebilen öğrencilerin seçilen birer basit makamı sınıfta sergilemeleri sağlanır (Zenginleştirme). Makamların sınıflandırılması ve tasnif edilmesi süreci görsel materyallerle desteklenir (DMUS.I.1.2, KB2.5).

   DMUS.I.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere basitleştirilmiş bir anlam çözümleme tablosu dağıtılır; burada dinî musikide kullanılan basit makamların özellikleri işaretlenerek tasnif edilir (DMUS.I.1.2). Öğrenilen makamların temel özelliklerini içeren kavram haritası tamamlanarak ders sonlandırılır.

   DMUS.I.1.2

Sınıf defteri: DMUS.I.1.2 Dinî musikide kullanılan basit makamları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Dinî musikide kullanılan basit makamların temel kavramları olan güçlü, karar sesi ve yeden perdeleri hatırlatılarak dersin içeriği aktarılır. Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılmak amacıyla dinî musiki geleneğindeki makam çeşitliliği üzerine kısa bir giriş konuşması yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere sunulan materyaller üzerinden karar sesi, değiştirici işaretler, güçlü ve yeden perdeleri görsel ve işitsel olarak ayırt ettirilir (OB9). Gruplar halinde çalışarak makamları güçlü ve karar seslerine göre tasnif etmeleri (KB2.5) istenir.

   DMUS.I.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden belirlenen kriterleri dikkate alarak makamları değiştirici işaretlerine göre etiketlemeleri (DMUS.I.1.2) istenir. Etkileşimli tahta veya basılı materyaller üzerinden benzer kavramları bulma ve farklı olanı seçme çalışmaları yapılır; süreçte öz ve akran değerlendirme formları ile kontrol listesi kullanılır.

   DMUS.I.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları kavram haritaları ve anlam çözümleme tabloları üzerinden kazanımları değerlendirilir. Dinî musikideki basit makamların tasnif edilmesi ve etiketlenmesi süreçleri gözlem formu ile kayıt altına alınır.

   DMUS.I.1.2

Sınıf defteri: DMUS.I.1.2 Dinî musikide kullanılan basit makamları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Hatib Zâkirî Hasan Efendi'nin Türk din musikisi üzerindeki etkileri ve müziğe katkıları üzerine genel bir giriş yapılır. Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılır ve konunun estetik (D7) boyutu vurgulanarak dersin içeriği tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden, Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında bilgi toplayabilecekleri güvenilir kaynakları belirlemeleri istenir (KB2.6, OB1). Belirlenen araçlar üzerinden sanatçının hayatı ve eserleri üzerine araştırma yapılır.

   DMUS.I.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler buldukları bilgileri sınıf ortamında sunum yaparak doğrular (E2.2). Gruplar halinde Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında broşür hazırlarlar (SDB2.1). Yetenekli öğrencilerin seslendirme veya çalgı eşliği yapması sağlanır (D15).

   DMUS.I.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları broşürler ve sunumları üzerinden bir Kavram Haritası oluşturulur. Hatib Zâkirî Hasan Efendi'nin din musikisine katkılarının sentezlendiği bir Çalışma Kâğıdı doldurulur.

   DMUS.I.1.3

Sınıf defteri: DMUS.I.1.3 Türk din musikisine katkı sağlayan Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Hatib Zâkirî Hasan Efendi'nin Türk din musikisi üzerindeki etkileri ve biyografik önemi hakkında genel bir giriş yapılır. Öğrencilerin konuya yönelik merakları (E1.1) uyandırılır ve dersin amaçları aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında bilgi toplayacakları araçları belirlemeleri (KB2.6) ve bu kaynaklardan elde ettikleri biyografik bilgileri, dönemin musikiye bakışını ve sanatçının dinî musiki alanındaki katkılarını içeren bir araştırma raporu hazırlamaları istenir (OB1). Çalışma sırasında grup içi iş birliği (SDB2.2) ve bilgi doğruluğu kontrolü sağlanır.

   DMUS.I.1.3
3. Uygulama35 dk

   Hazırlanan araştırma raporları; tahlil yeterliliği, dil kuralları ve raporlaştırma ilkelerine göre değerlendirilir. Öğrencilerden hazırladıkları çalışmaları öz değerlendirme formu (Öz Değerlendirme Formu) ve dereceli puanlama anahtarı eşliğinde sunmaları istenir. Seslendirme veya çalgı icra yeteneği olan öğrencilerin, konuyu destekleyici performanslar sergilemesi sağlanır.

   DMUS.I.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları raporlar üzerinden Hatib Zâkirî Hasan Efendi'nin dinî musikiye katkıları özetlenir. Süreç sonunda öğrenme kanıtları (Kontrol Listesi, Kavram Haritası) kullanılarak öğrencilerin ulaştığı bilgiler ve kavramların sentezi yapılır.

   DMUS.I.1.3

Sınıf defteri: DMUS.I.1.3 Türk din musikisine katkı sağlayan Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Hatib Zâkirî Hasan Efendi'nin Türk din musikisine katkıları üzerine bir giriş yapılır. Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılır ve konunun estetik (D7) boyutu vurgulanarak dersin akışı tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında bilgi toplayacakları araçları belirlemeleri (DMUS.I.1.3.a) ve bu kaynaklardan elde ettikleri bilgileri doğrulayarak (DMUS.I.1.3.c) sınıf panosu veya akıllı tahtada oluşturulan bir arşivde kaydetmeleri (DMUS.I.1.3.ç, OB1) istenir. İş birliği içinde (SDB2.2) yürütülen bu süreçte bilgilerin sınıflandırması (KB2.5) ve kaydedilmesi sağlanır.

   DMUS.I.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilere ney ve kudüm çalgıları dijital materyaller üzerinden gösterilir (DMUS.I.1.4). Bu çalgıların sesleri çeşitli eserler eşliğinde dinletilerek öğrencilerin dikkatle izlemeleri sağlanır. Farklı öğrenme düzeylerine uygun görsel ve işitsel araçlar kullanılarak (Destekleme) ney ve kudümün müzikal özellikleri üzerine odaklanılır.

   DMUS.I.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Hatib Zâkirî Hasan Efendi'nin hayatı ve Türk din musikisindeki yeri hakkında elde edilen bilgiler kavram haritası şablonuna aktarılır. Öğrencilerin oluşturdukları çalışmalara yönelik bir kontrol listesi üzerinden öz değerlendirme (Öz Değerlendirme Formu) yapmaları sağlanır.

   DMUS.I.1.3

Sınıf defteri: DMUS.I.1.3 Türk din musikisine katkı sağlayan Hatib Zâkirî Hasan Efendi hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Atatürk Haftası'na değinerek bir müzik topluluğunda hem ezgiyi hem de ritmi taşıyan çalgıların önemini öğrencilere sorar. Öğrencilerden kudüm ve neyin seslerini hatırlamaları istenir. Dersin amacının bu iki çalgının benzer ve farklı yönlerini listelemek olduğu etkileşimli tahtada gösterilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere ters beyin fırtınası tekniği ile "Günlük hayatta düzen, ritim ve estetik olmazsa ne olur?" sorusu yöneltilir; yanıtlar tahtaya yazılarak düzenin, ritmin ve usulün önemine değinilir (D7.1). Musikide kullanılan usul kavramının ne olduğu hatırlatılır. Gruplar ders kitabından bilgi toplayarak kudüm ile neyin benzer yönlerini listeler ve sınıfla paylaşır (KB2.6; SDB2.2; DMUS.I.1.4.b).

   DMUS.I.1.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Nim sofyan usulü ile ilgili sesli/görüntülü örnekler dinletilir/izletilir. Öğrencilerden örneklerdeki kudüm ve ney seslerini çalış biçimi, ses özelliği ve işlev açısından karşılaştırmaları istenir (KB2.7; OB9). Bulunan farklılıklar çalışma kâğıdında listelenir (DMUS.I.1.4.c).

   DMUS.I.1.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Usulün yapısı, müziksel ifadeleri ve uygulama tekniği olan "sağ el güçlü, sol el zayıf şeklinde vurulması" ile ilgili hareketler belirlenir. Sağ ve sol el darpları (vuruşları) öğretilir; öğrenciler ikili çalışarak vuruşları dizlerinde uygular ve birbirlerine geri bildirim verir (SDB2.1; SDB2.2). Uygulamada kudümün neyden ayrılan yönleri farklılık listesine eklenir (DMUS.I.1.4.c).

   DMUS.I.1.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kudüm ile neyin benzerlik ve farklılıklarını gösteren bir Kavram Haritası tamamlamaları istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile listelerin eksiksizliğini denetler; öğrenciler Giriş-Çıkış Kartına bir benzerlik ve bir farklılık yazar (DMUS.I.1.4.c).

   DMUS.I.1.4

Sınıf defteri: DMUS.I.1.4 Türk din musikisinde kullanılan ney ve kudüm çalgılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan kudüm ve ney çalgılarının musikideki yerini etkileşimli tahtada kısaca hatırlatır. Öğrencilerden bir musiki eserini dinleyerek eserdeki ritmik düzeni fark etmeleri istenir (E1.1). Bu derste nim sofyan usulüne uygun hareketlerin belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, nim sofyan usulünün sağ ve sol el darplarını öğretir ve uygulamalı olarak gösterir. Öğrencilerden usulün darplarını ders kitabındaki yazılışıyla inceleyerek hangi darbın hangi elle yapılacağını belirlemeleri istenir (KB2.6). Gruplar belirledikleri hareketleri birbirine anlatarak dayanışma içinde kontrol eder (SDB2.2) (DMUS.I.1.5.a).

   DMUS.I.1.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde nim sofyan usulüyle seslendirilmiş bir musiki eserini dinlemeleri istenir. Gruplar eserdeki darpları sağ ve sol el olarak sınıflandırır ve çalışma kâğıdına işaretler (KB2.5). Grup üyeleri sorumluluk paylaşarak birbirlerinin belirlemelerini düzeltir (E2.2) (DMUS.I.1.5.a).

   DMUS.I.1.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan belirledikleri hareketleri diğer gruplarınkiyle karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Farklılıklar kontrol listesi üzerinden gözden geçirilir ve gerekli düzeltmeler yapılır. Öğretmen, Türk musikisinin makamsal yapıda olduğunu hatırlatır (DMUS.I.1.6) (DMUS.I.1.5.a).

   DMUS.I.1.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden giriş-çıkış kartlarına nim sofyan usulünün sağ ve sol el darplarına ilişkin belirledikleri hareketleri yazmaları istenir. Öğretmen, kontrol listesi ve gözlem formuyla grupların belirlemelerini değerlendirir. Öğrencilerin belirledikleri hareketler sınıfça gözden geçirilerek bu haftanın çalışması toparlanır (DMUS.I.1.5.a).

   DMUS.I.1.5

Sınıf defteri: DMUS.I.1.5 Nim sofyan usulüne uygun hareket edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen Dünya Engelliler Günü'ne (3 Aralık) değinerek müziğin ve ritmin herkes için ortak bir anlatım dili olduğunu vurgular. Önceki derste çalışılan nim sofyan usulünün vuruşları etkileşimli tahtada hatırlatılır. Öğrencilerden vuruşları elleriyle ya da dizlerine vurarak göstermeleri istenir. Ardından bu hafta nim sofyan usulüne uygun hareketlerin sergileneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ile etkileşimli tahtadaki dijital ve basılı materyallerden yararlanarak sevgi (D15.3) konulu bir eseri dinlemeleri ve rast makamının dizisini, durağını, güçlüsünü belirlemeleri istenir. Eser dinlenirken nim sofyan usulünün vuruşlarına uygun hareketler denenir. Bulgular sınıfça karşılaştırılıp tahtadaki makam kartına yazılır (KB2.7, DMUS.I.1.5.b).

   DMUS.I.1.5
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen rast makamında seslendirilmiş ilahi, ezan, kamet ya da kaside örnekleri dinletir. Öğrencilerden her örnekte dizi, durak ve güçlü sesi ayırt ederek işaretlemeleri istenir. Ayırt edilen bileşenler ortak bir tabloda sınıflandırılır (KB2.5, DMUS.I.1.5.b).

   DMUS.I.1.5
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde seçilen bir eser eşliğinde nim sofyan usulüne uygun hareketler sergilenir. Sergileme sırasında grup üyeleri rast makamının müziksel bileşenlerini açıklar. Diğer gruplar hareketin usule uygunluğu hakkında gözlem notu tutar ve geri bildirim verir (SDB2.2, DMUS.I.1.5.b).

   DMUS.I.1.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen Kontrol Listesi ile her öğrencinin nim sofyan usulüne uygun hareket sergilemesini değerlendirir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak hareketlerinin usulle uyumunu ve rast makamının bileşenlerini ayırt edebilme düzeylerini işaretlemeleri istenir. Gruplar, aldıkları geri bildirimleri bir cümleyle özetler. Öğretmen genel görüşünü paylaşır.

   DMUS.I.1.5

Sınıf defteri: DMUS.I.1.5 Nim sofyan usulüne uygun hareket edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, bu derste Rast makamının müzikal bileşenlerinin tanınacağını ve ayırt edileceğini duyurur. Etkileşimli tahtada bir Rast eserinin notası gösterilir; öğrencilerden eseri dinlerken dikkat ettikleri özellikleri not etmeleri istenir (E1.1). Ders kitabındaki Rast makamı sayfası açılır ve bu hafta izlenecek akış kısaca anlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki Rast eserini önce dinletir, sonra hece hece ve cümle cümle öğretir. Öğrencilerden eseri bireysel ve grup olarak doğru şekilde söylemeleri istenir (SAB10). Söyleme sırasında makamın dizisi, durağı, güçlüsü ve seyri kitaptan ve notadan bulunarak tahtada işaretlenir; bilgiler toplanıp sınıflandırılır (KB2.6; KB2.5). (DMUS.I.1.6.a)

   DMUS.I.1.6
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Rast makamındaki kısa bir parçayı ve farklı bir makamdan alınan kısa bir parçayı dinleyerek dizi, durak ve seyir yönünden karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Gözlemler çalışma kâğıdındaki tabloya yazılır ve sınıfça paylaşılır. (DMUS.I.1.6.b)

   DMUS.I.1.6
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup Rast eserinin belirlenen bölümünü seslendirir. Seslendirmelerde öğrencilerin dayanışma içinde olmaları sağlanır (SDB2.1). Diğer gruplardan Rast makamına özgü bileşenleri duydukları yerleri belirtmeleri istenir; ortak çalışma sürecinde iş birliğine dikkat edilir (SDB2.2). (DMUS.I.1.6.b)

   DMUS.I.1.6
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenme kanıtı olarak Kontrol Listesi kullanılır. Öğretmen, her öğrencinin Rast makamının müzikal bileşenlerini tanıma ve ayırt etme düzeyini listeden işaretler. Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartına Rast makamında ayırt ettikleri iki özelliği yazmaları istenir. Kartlar toplanarak ders değerlendirilir. (DMUS.I.1.6.b)

   DMUS.I.1.6

Sınıf defteri: DMUS.I.1.6 Rast makamını dinleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, rast makamının müzikal bileşenlerinin bu derste dinleme örnekleri üzerinden ayırt edileceğini ve açıklanacağını söyler. Makam ve rast kavramları etkileşimli tahtada hatırlatılır. Öğrencilerden dinlerken merakla (E1.1) ve dikkatle takip etmeleri, çalışma sürecinde sorumluluk almaları (E2.2) beklenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler rast makamında ve başka bir makamda okunan iki kısa örneği dinler. Çalışma kâğıdındaki kontrol listesinde durak, güçlü ve seyir gibi bileşenleri işaretleyerek iki örnek arasındaki farkları karşılaştırır (KB2.7, KB2.5). Rast makamının bileşenleri ayırt edilir (DMUS.I.1.6.b).

   DMUS.I.1.6
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde yeni dinleme örneklerinin hangisinin rast makamında olduğu, bileşenlere dayanılarak belirlenir. Grup üyeleri görüşlerini iş birliği içinde (SDB2.2) gerekçelendirir. Öğretmen gözlem formuyla süreci izler (DMUS.I.1.6.b).

   DMUS.I.1.6
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grup, rast makamının müzikal bileşenlerini sözlü ve yazılı biçimde sınıfa açıklar (SDB2.1, KB2.6). Ardından rast dizisi birlikte seslendirilerek bileşenler duyularak pekiştirilir (SAB10). Öğretmen açıklamalara dönüt verir (DMUS.I.1.6.c).

   DMUS.I.1.6
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, rast makamının ayırt edilen müzikal bileşenlerini sınıfla birlikte toparlar. Öğrencilerden çıkış kartına rast makamının iki bileşenini ve bunları nasıl açıkladıklarını yazmaları istenir. Grup açıklamaları dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilir (DMUS.I.1.6.c).

   DMUS.I.1.6

Sınıf defteri: DMUS.I.1.6 Rast makamını dinleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen dersi başlatır ve etkileşimli tahtada bir ilahi ya da semai örneğinin adını gösterir. Öğrencilere Türk-İslam müziğinin ilk dönemlerde nasıl şekillendiği sorulur ve birkaç görüş alınır. Dersin amacı, Türk-İslam musikisinin tarihsel gelişimi hakkında bilgiye ulaşmak için kullanılacak araçları belirlemek ve bilgileri bulmak olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere dinî musiki alanının Türk musikisi içinde bir form (biçim) olduğu hatırlatılır; bendir, kanun, semai, uşşak ve hüseyni gibi kavramlar üzerinden kısa bir sohbet yapılır. Ardından öğrencilerden Türk-İslam musikisinin tarihsel gelişimini öğrenmek için kullanabilecekleri güvenilir araç gereç ve dijital materyalleri sıralamaları istenir. Önerilen araçlar etkileşimli tahtada listelenir (DMUS.I.2.1.a).

   DMUS.I.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır. Gruplar, listeden güvenirliği kanıtlanmış bir araç gereç ve bir dijital materyal seçerek seçim gerekçelerini kısaca belirtir. Her grup, hangi dönemi araştıracağına karar verir (DMUS.I.2.1.a).

   DMUS.I.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri araçlarla Türk-İslam musikisinin tarihsel gelişimine ilişkin olay, konu ve durum bilgilerini arar (OB1). Bulunan bilgiler olay, konu ve durum başlıkları altında ayrılarak gruptaki görev paylaşımıyla düzenlenir (SDB2.2). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak yönlendirme yapar (DMUS.I.2.1.b).

   DMUS.I.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartlarına, kullandıkları aracı ve buldukları bir tarihsel bilgiyi yazmaları istenir. Kontrol Listesi ile araç belirleme ve bilgi bulma basamakları gruplar hâlinde gözden geçirilir. Bulunan bilgilerin sonraki derslerde sunulmak üzere saklanacağı belirtilir.

   DMUS.I.2.1

Sınıf defteri: DMUS.I.2.1 Türk-İslam musikisinin tarihsel gelişimi hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, dijital içerikten Türk-İslam müziğine ait kısa bir semai ya da uşşak makamında bir eser dinletir. Öğrencilerden eserin hangi döneme ait olabileceğine dair tahmin yürütmeleri istenir (E1.1). Tahminlerin güvenilir kaynaklarla sınanacağı belirtilir ve dersin amacı, tarihsel gelişimle ilgili bilgileri bulmak ve doğrulamak olarak açıklanır (KB2.6).

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba tarihsel gelişimden bir dönem, olay ya da kavram (bendir, kanun, semai, hüseyni, uşşak) verilir. Gruplar ders kitabı ve dijital içerikten ilgili bilgileri bulur, bilginin hangi kaynaktan alındığını belirtir (OB1). Ardından akran öğretimi tekniğiyle her grup bulduklarını diğer gruplara anlatır (SDB2.1, DMUS.I.2.1.b).

   DMUS.I.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar bulduğu bilgileri ders kitabı, etkileşimli tahta ve dijital içerikteki en az iki kaynakla karşılaştırır. Birbiriyle çelişen ya da tek kaynakta geçen bilgiler işaretlenir ve gerekçesiyle tartışılır (KB2.7, DMUS.I.2.1.c).

   DMUS.I.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Doğrulanan bilgiler dönem-olay-kavram biçiminde eşleştirme kartlarıyla birleştirilir. Gruplar iş birliği içinde kartları sıralayıp tarihsel akışı kurar, sistemli bir bütün oluşturur (SDB2.2, E3.7, DMUS.I.2.1.c).

   DMUS.I.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartlarına bir bilgiyi nasıl bulduklarını ve nasıl doğruladıklarını yazmaları istenir (DMUS.I.2.1.b, DMUS.I.2.1.c). Öğretmen Kontrol Listesi ile grupların kaynak kullanımına dönüt verir. Doğrulanmış bilgiler etkileşimli tahtada kısaca özetlenir.

   DMUS.I.2.1

Sınıf defteri: DMUS.I.2.1 Türk-İslam musikisinin tarihsel gelişimi hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde belirlenen araçlarla Buhurizade Mustafa Itrî hakkında bulunan bilgilerin ne kadar güvenilir olduğunu sorar (E1.1). Öğrencilerden bulduğu bilgilerden birini seçip 'Bu bilginin doğru olduğunu nereden anlarız?' sorusunu bir dakika düşünmeleri istenir. Dersin amacı olarak bilgilerin doğrulanması ve kaydedilmesi tahtaya yazılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplar hâlinde, belirledikleri araçlarla Buhurizade Mustafa Itrî hakkında buldukları bilgileri masaya koyar (D15.2, OB1). Her bilgi ders kitabı ve en az bir ikinci kaynakla karşılaştırılır; tutarlı olanlar işaretlenir, çelişenler ayrılır (KB2.7). Gruplar doğrulanan bilgilerle bir broşür veya poster taslağı hazırlar (DMUS.I.2.1.c).

   DMUS.I.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hazırladıkları poster veya broşürü akran öğretimi tekniğiyle sınıfa sunar; her üye bir bilgiyi arkadaşlarına anlatır (SDB2.1, SDB2.2). Dinleyen öğrenciler sunulan bilgileri ders kitabıyla karşılaştırır, yanlış ya da eksik gördüklerini söyler. Doğrulanan bilgiler Kontrol Listesi'nde işaretlenir (DMUS.I.2.1.c).

   DMUS.I.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler doğrulanan bilgileri etkileşimli tahtaya, sınıf panosuna veya kendi oluşturacakları sınıf arşivine kaydeder. Kayıtta bilginin kaynağı ve doğrulama biçimi belirtilir; poster ve broşürler arşive eklenir (E3.7). Gruplar birbirinin kayıtlarını okuyarak eksik kalan bilgileri tamamlar (DMUS.I.2.1.ç).

   DMUS.I.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartı'na Itrî hakkında doğruladıkları bir bilgiyi, kaynağını ve kaydedildiği yeri yazmaları istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile arşive kaydedilen bilgilerde kaynağın yazılıp doğrulamanın yapılıp yapılmadığını denetler. Gruplar Akran Değerlendirme Formu ile birbirinin kayıtlarını değerlendirir (DMUS.I.2.1.ç).

   DMUS.I.2.1

Sınıf defteri: DMUS.I.2.1 Türk-İslam musikisinin tarihsel gelişimi hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Buhurizade Mustafa Itrî'nin adını ve bir eserinden kısa bir bölümü dinletir; öğrencilerden ezgiyi birlikte mırıldanmaları istenir (SAB10). Itrî'nin Türk din musikisindeki yerinin bilinip bilinmediği sorulur ve merak edilen sorular tahtaya yazılır (E1.1). Dersin amacının Itrî hakkında bilgi toplamak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Itrî hakkındaki dosya çalışmasının üç başlığını (hayatı, eserleri, Türk din musikisine kazandırdığı yenilikler) tahtada gösterir. Öğrenciler bireysel olarak her başlık için bilgiye ulaşabilecekleri araçları (ders kitabı, etkileşimli tahta ve diğer kaynaklar) listeler (DMUS.I.2.2.a, KB2.6). Listeler ikili olarak paylaşılır, ortak ve farklı araçlar belirlenir (SDB2.2, OB1).

   DMUS.I.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirledikleri araçlarla Itrî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi arar (DMUS.I.2.2.b). Bulunan her bilginin hangi araçtan elde edildiği eşe sözlü olarak söylenir. Karşılaşılan makam ve form adları (ör. hüseyni, uşşak, semai) ders kitabındaki anahtar kavramlarla ilişkilendirilir (OB1, SDB2.2).

   DMUS.I.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler Itrî'nin Türk din musikisine kazandırdığı yenilikler hakkında bilgi bulur (DMUS.I.2.2.b). Bulunan bilgiler küçük gruplarda sırayla anlatılır; bir eserin ya da yeniliğin dönemine katkısı konuşulur (E3.7). Bilgi arama sürecinde merhametli ve sevgi dolu bir dil kullanılır (D9, D15).

   DMUS.I.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, bu derste bulunan bilgileri hayatı, eserleri ve yenilikler başlıklarında özetler. Öğrencilerden bilgi bulmada kullandıkları araçları kontrol listesiyle gözden geçirmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Performans görevi olan dosya çalışmasının sürdüğü, dereceli puanlama anahtarındaki ölçütlerin bilgi bulma yönüyle değerlendirileceği belirtilir (DMUS.I.2.2.b).

   DMUS.I.2.2

Sınıf defteri: DMUS.I.2.2 Türk din musikisine katkı sağlayan Buhurizade Mustafa Itrî hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Buhurizade Mustafa Itrî'nin Türk din musikisine katkısını ve önceki derste belirlenen bilgi toplama araçlarını kısaca hatırlatır. Bugün bu araçlarla Itrî hakkında bilgiler bulunacağı, ulaşılan bilgilerin doğrulanacağı açıklanır (DMUS.I.2.2.b, DMUS.I.2.2.c). Öğrencilerden Itrî hakkında merak ettikleri bir soruyu söylemeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki dijital materyallerden Itrî'nin yaşamı, eserleri ve katkıları hakkında bilgi bulur; bulunan bilgilerle çalışma kâğıdındaki boşluklar doldurulur (KB2.6, OB1). Gruplarda görev paylaşımı yapılır, her öğrenci farklı bir kaynağı tarar (SDB2.2). Öğretmen kanun ve bendir çalgılarını araç gereç ve dijital materyallerle gösterir (DMUS.I.2.2.b).

   DMUS.I.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen kanun ve bendir seslerinin duyulduğu eserleri dinletir; öğrencilerden örnekleri dikkatle izlemeleri istenir. Çalgıların şekil ve icra özellikleri hakkında sorular sorularak merak uyandırılır (E1.1). Uşşak, hüseyni ve semai kavramları dinlenen eserlerle ilişkilendirilir; öğrenciler edindikleri yeni bilgileri sınıfla paylaşır (DMUS.I.2.2.b).

   DMUS.I.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler eşleştirme kartlarındaki Itrî'ye ilişkin bilgileri ders kitabı ve ikinci bir dijital kaynakla karşılaştırarak doğrular (KB2.7) (DMUS.I.2.2.c). Çelişen bilgiler gruplarda tartışılır, doğrulanamayan bilgiler işaretlenir ve gerekçesi açıkça ifade edilir (SDB2.1) (DMUS.I.2.2.c).

   DMUS.I.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar doğruladıkları bilgilerden birini kaynağıyla birlikte sınıfa sunar. Öğretmen kontrol listesi ve akran değerlendirme formuyla bilgilerin doğrulanma düzeyini inceler. Öğrencilerden giriş-çıkış kartına Itrî hakkında doğruladıkları bir bilgiyi ve dayandığı kaynağı yazmaları istenir (DMUS.I.2.2.c).

   DMUS.I.2.2

Sınıf defteri: DMUS.I.2.2 Türk din musikisine katkı sağlayan Buhurizade Mustafa Itrî hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya semai, uşşak, hüseyni, kanun ve bendir sözcüklerini yazar. Öğrencilerden bu sözcüklerden hangilerinin Buhurizade Mustafa Itrî ile ilişkili olabileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin amacının, Itrî hakkında daha önce bulunan bilgilerin doğrulanması ve kaydedilmesi olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden önceki derslerde Itrî hakkında bulundukları bilgileri ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklarla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (DMUS.I.2.2.c, KB2.6). Alınan yanıtlar doğrultusunda bilgilerde geçen çalgıların şekil ve icra özellikleri anlatılır. Bu çalgıların müzik eserlerinde farklı ses ve icra şekillerine sahip olduğu ifade edilir (DMUS.I.2.2.c).

   DMUS.I.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde anlam çözümleme tablosu hazırlanır; öğrencilerden çalgıların önce benzerliklerini, ardından farklılıklarını belirlemeleri ve bulgularını ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırarak doğrulamaları istenir (KB2.7, SDB2.2, DMUS.I.2.2.c).

   DMUS.I.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden doğrulanan bilgileri Itrî ve çalgılarla ilişkilendirerek çalışma kâğıdına kaydetmeleri istenir. Kayıtlarda kaynak adının belirtilmesi sağlanır (OB1). Kayıtlar grup içinde okunarak eksikler tamamlanır (DMUS.I.2.2.ç, SDB2.1).

   DMUS.I.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartları'na Itrî hakkında doğruladıkları bir bilgiyi ve bu bilgiyi hangi kaynakla doğruladıklarını yazmaları istenir. Öğretmen, çalışma kâğıtlarını Kontrol Listesi ile gözden geçirir; bilgilerin doğrulanıp kaydedildiği öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir (DMUS.I.2.2.c, DMUS.I.2.2.ç).

   DMUS.I.2.2

Sınıf defteri: DMUS.I.2.2 Türk din musikisine katkı sağlayan Buhurizade Mustafa Itrî hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada tanınan Buhurizade Mustafa Itrî'nin Türk din musikisindeki yerini öğrencilere kısa sorularla yoklayarak dersi başlatır. Ardından kanun ve bendirin sesinin yer aldığı kısa bir kayıt dinletilir. Öğrencilerden kayıtta duydukları çalgı seslerini betimlemeleri istenir. Bu haftanın hedefinin kanun ve bendirin özelliklerini belirlemek ve benzerliklerini listelemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere ritim kalıplarının farklılıklarıyla ilgili sorular sorulur. Beyin fırtınası tekniğiyle öğrencilerden kanun ve bendirin ses, ritim ve topluluktaki görev yönünden bildiklerini söylemeleri istenir; ifadeler etkileşimli tahtada toplanır (E1.1). Ders kitabındaki ilgili bölümden her iki çalgının özellikleri belirlenir (KB2.6) (DMUS.I.2.3.a).

   DMUS.I.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen ritim/usul farklılıklarının önemine değinir ve semai usulüyle ilgili sesli ya da görüntülü örnekler dinletir. Usulün yapısı ve müziksel ifadeleri üzerinde konuşulur. Sağ el güçlü, sol el zayıf biçiminde vurulan darplar bendir üzerinde gösterilir; öğrenciler bu vuruşları birlikte uygular (SAB10) (DMUS.I.2.3.a).

   DMUS.I.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde kanun ve bendirin ortak yönlerini (kullanım yeri, topluluktaki görevi, eşlik biçimi vb.) çalışma kâğıdına maddeler hâlinde listeler (KB2.7). Her grup listesini etkileşimli tahtada paylaşır ve ortak benzerlik listesi oluşturulur (SDB2.2) (DMUS.I.2.3.b).

   DMUS.I.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartı'na kanun ve bendirin birer özelliğini ve iki çalgı arasındaki bir benzerliği yazmaları istenir. Öğretmen kartlardan örnekler okuyarak benzerlik listesini toparlar ve eksikleri geri bildirimle tamamlar (DMUS.I.2.3.b).

   DMUS.I.2.3

Sınıf defteri: DMUS.I.2.3 Türk din musikisinde kullanılan kanun ve bendir çalgılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen kanun ve bendir ses örneklerini kısaca dinletir; öğrencilerden iki çalgının sesinde fark ettikleri bir ortak ve bir farklı özelliği söylemeleri istenir. Önceki derste belirlenen özelliklerin bu hafta karşılaştırma için kullanılacağı belirtilir. Bu derste kanun ve bendirin benzerliklerinin ve farklılıklarının listeleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen semai usulündeki bir dinî musiki eserini dinletir; öğrencilerden usulü önce bireysel, sonra grup olarak el ve vücut hareketleriyle doğru biçimde sergilemeleri istenir (SDB2.1, E3.7). Ardından kanun ve bendir örnekleri dinletilir; ders kitabından yararlanılarak çalgıların çalınış biçimi, ses kaynağı ve kullanıldığı topluluklar incelenir. Gruplar ortak yönleri eşleştirme kartlarıyla belirleyip benzerlik listesini oluşturur (DMUS.I.2.3.b).

   DMUS.I.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar çalışma yaprağında kanun ve bendirin ses rengini, çalış tekniğini ve topluluktaki görevini karşılaştırarak farklılıklar listesini hazırlar (KB2.6, KB2.7). Öğretmen, etkileşimli tahtadaki görsel ve ses örnekleriyle listeleri birlikte doğrular (DMUS.I.2.3.c).

   DMUS.I.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar benzerlik ve farklılık listelerini tek bir karşılaştırma tablosunda birleştirir ve tabloyu sınıfa sunar (DMUS.I.2.3.b, DMUS.I.2.3.c). Ardından eser semai usulünde grup olarak seslendirilir; bir grup bendir ritmini tutar, diğer gruplar eşlik eder ve dayanışma içinde çalışılır (SDB2.2).

   DMUS.I.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler karşılaştırma tablosunu çalışma kâğıdı üzerinde bireysel olarak tamamlar. Öğretmen, Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile benzerlik ve farklılıkların doğru listelenmesini değerlendirir. Gruplar, Grup Değerlendirme Formu ile seslendirmedeki iş birliğini değerlendirir. Öğretmen bu haftaki karşılaştırma çalışmasını özetler.

   DMUS.I.2.3

Sınıf defteri: DMUS.I.2.3 Türk din musikisinde kullanılan kanun ve bendir çalgılarını…; değerlendirme