T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 11. SINIF ÇALGI TOPLULUKLARI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, bir çalgı topluluğundan kısa bir kayıt dinletir ve çalgıların nasıl birlikte duyulduğunu sorar. Öğrencilerden duyduklarını birer cümleyle ifade etmeleri istenir. Dersin amacı, Türk müziği çalgı toplulukları için hazırlanmış etütleri çözümlemek ve doğru duruş ile tutuşla çalmaya hazırlanmak olarak açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, çalgı topluluklarında farklı çalgı gruplarının uyumlu performans sergilemesi için birlikte çalma kurallarına uyulması gerektiğini belirtir. Öğrencilerden çalgılarını bakımlı ve çalmaya hazır tutmaları, dinlenmiş gelmeleri, planlama ve zaman yönetimine uygun hareket etmeleri istenir (E2.2, D3.2). Bu kurallar etüt çalışmasına hazırlık olarak tartışılır (ÇTTM.11.1.1.a).

   ÇTTM.11.1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Etüt notası etkileşimli tahtaya yansıtılır; öğrencilerden notayı görsel olarak inceleyip makam, usul, ölçü ve ses aralıklarını belirlemeleri istenir (OB4). Zor bulunan bölümler öğretmen rehberliğinde ritim ve ezgi parçalarına ayrılarak çözümlenir. Öğrencilerden çözümlemelerinden etüdün nasıl çalınacağına dair çıkarım yapmaları istenir (KB2.10, ÇTTM.11.1.1.a).

   ÇTTM.11.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen her çalgı için duruş ve tutuş pozisyonunu gösterir. Öğrencilerden bu pozisyonu alıp birbirlerini gözlemleyerek düzeltmeleri istenir. Pozisyonlar, etüdün ilk bölümü yavaş tempoda çalınırken korunur (ÇTTM.11.1.1.b).

   ÇTTM.11.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden etüdü topluca çalarken diğer çalgıları ve bütünü duyarak, çalgılarının ses seviyesini topluluğa göre ayarlayarak ve şefin ya da liderin işaretlerini izleyerek çalmaları istenir. Bu sırada duruş ve tutuş pozisyonlarının korunmasına dikkat edilir (ÇTTM.11.1.1.b).

   ÇTTM.11.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden topluluğa katkı sağlamak için görev paylaşımı yapmaları ve görevleriyle ilgili birbirlerine yardım etmeleri istenir (SBAB5.2). Her üyenin katkısının eşit derecede değerli olduğu vurgulanır, çalışmanın saygı ve iş birliği içinde sürdürülmesi sağlanır (SDB2.2, D14.1, ÇTTM.11.1.1.b).

   ÇTTM.11.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar etüdü duruş ve tutuş pozisyonlarını koruyarak sınıfa çalar (ÇTTM.11.1.1.b). Öğrencilerden grup değerlendirme formunu doldurmaları ve kontrol listesi ile kendi pozisyonlarını gözden geçirmeleri istenir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (SDB2.2).

   ÇTTM.11.1.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.1.1 Türk müziği çalgı toplulukları için hazırlanmış etütleri müziksel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, geçen hafta çözümlenen etütleri kısaca hatırlatarak dersi başlatır. Öğrencilerden çalgılarını hazırlamaları ve çalma düzeninde yerlerini almaları istenir. Bu hafta çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunun, çalgıya özgü tekniklerin ve birlikte çalmadan önce akort birliğinin ele alınacağı açıklanır. Öğrencilerden, birlikte çalarken sorumluluk alarak birbirlerine saygı göstermeleri beklenir (E2.2, D14).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, birden fazla çalgının bir araya geldiği topluluklarda müzik yapmadan önce dikkat edilmesi gereken en önemli konunun ne olabileceğini sorar; öğrenciler görüşlerini söyler. Ardından etkileşimli tahtaya yansıtılan etüt üzerinde öğrencilerden kendi çalgılarına özgü duruş ve tutuş pozisyonunu almaları ve birbirlerinin pozisyonunu gözlemlemeleri istenir (OB4) (ÇTTM.11.1.1.b).

   ÇTTM.11.1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tahtadaki etütte usulü ve ses değiştirici işaretleri tespit etmeleri, çalarken zorlanabilecekleri bölümleri işaretlemeleri istenir (OB4). İşaretlenen bölümler, çalgıya özgü teknikler kullanılarak kolay çalınabilecek düzeye gelinceye kadar yavaş tempoda tekrar edilir. Öğrencilerin bu süreçte azim ve kararlılıkla çalışmaları sağlanır (E1.3, D12.3) (ÇTTM.11.1.1.c).

   ÇTTM.11.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden mevcut bilgileri doğrultusunda, birlikte çalmada akort birliğinin neden gerekli olduğuna ilişkin varsayımda bulunmaları istenir (KB2.10). Öğretmen, akort birliğinin toplu icranın en önemli unsuru olduğunu açıklar ve birlikte çalma öncesi ana referans sesi belirler (ÇTTM.11.1.1.c).

   ÇTTM.11.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ana referans sese göre her çalgının kendi içindeki akort uyumunu sağlamaları istenir. Ardından toplu duyumla tüm çalgıların son akort kontrolü yapılır; uyumsuz çalgılar için gerekli düzeltmeler birlikte yapılır. Gruplar hâlinde yürütülen çalışmada iş birliği yapılması teşvik edilir (SDB2.2) (ÇTTM.11.1.1.c).

   ÇTTM.11.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Birlikte çalmaya yönelik alışkanlıklar kazandırmak amacıyla hazırlanmış etütler çalışılırken öğrencilerden çalgılarına özgü duruş ve tutuş pozisyonunu almaları ve çalgıya özgü teknikleri kullanmaları istenir. Birlikte çalma sırasında öğrencilerin birbirlerine destek olmaları teşvik edilir (D4.1) (ÇTTM.11.1.1.b, ÇTTM.11.1.1.c).

   ÇTTM.11.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar sırayla çalıştıkları etüdün bir bölümünü akort birliğine, duruş ve tutuşa ve çalgıya özgü tekniklere dikkat ederek çalar. Öğretmen, Kontrol Listesi ile her öğrencinin duruş, tutuş ve teknik kullanımını izler. Öğrencilerden Grup Değerlendirme Formunu doldurarak grup içi iş birliğini değerlendirmeleri istenir (SDB2.2). Öğrencilerin çalgıya özgü tekniklerdeki gelişimleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile belirlenir (ÇTTM.11.1.1.c).

   ÇTTM.11.1.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.1.1 Türk müziği çalgı toplulukları için hazırlanmış etütleri müziksel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda çözümlenen bir etüdün notasını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden etüdün ilk ölçülerini çalgılarıyla kısaca çalarak akort birliğini kontrol etmeleri istenir. Ardından bu haftanın çalgıya özgü teknikleri kullanma ve müziksel bileşenleri uygulama üzerine olduğu duyurulur (ÇTTM.11.1.1).

   ÇTTM.11.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden etütlerde geçen pasajları çalgılarına özgü teknikleri kullanarak çalmaları istenir. Öğretmen tekniği önce kendi çalgısında gösterir, sonra öğrencilere yaptırır. Teknik uygulamalarında hata görülen yerler sınıfça incelenir ve düzeltilir (ÇTTM.11.1.1.c, E1.3).

   ÇTTM.11.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden nota üzerinde yer alan terim ve işaretleri belirlemeleri ve bu işaretlere uyarak etüdü çalmaları istenir. Müziksel bileşenlerin uygulanmasında Batı müziği teori ve uygulaması bilgilerinden yararlanılır. Öğrenciler işaretlerin çalışa etkisini görsel olarak yorumlar ve çıkarımlarını paylaşır (ÇTTM.11.1.1.ç, KB2.10, OB4).

   ÇTTM.11.1.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Yaparak yaşayarak öğrenme ve gösterip yaptırma teknikleriyle etütler küçük topluluklar hâlinde çalışılır. Öğretmen çalgıya özgü teknikleri örnek çalarak gösterir, öğrenciler bunu toplu icrada uygular. Öğrenme süreci kontrol listesiyle izlenir (ÇTTM.11.1.1.c, SDB2.2, D12).

   ÇTTM.11.1.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kendi aralarında küçük topluluklar oluşturarak farklı etütleri müziksel çalmaları istenir. Topluluklar çalgıya özgü teknikleri kullanır ve nota üzerindeki terim ve işaretlere uyar. Performans görevi, öğretmen tarafından dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (ÇTTM.11.1.1.c, ÇTTM.11.1.1.ç, SBAB5.2, D14).

   ÇTTM.11.1.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Her topluluk performans görevini sınıfa sunduktan sonra grup değerlendirme formunu doldurarak kendi çalışmasını değerlendirir. Öğretmen dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesindeki verilerle çalgıya özgü teknikleri kullanma ve müziksel bileşenleri uygulama düzeyini toparlar. Öğrencilerden çıkarımlarını bir cümleyle söylemeleri istenir (KB2.10).

   ÇTTM.11.1.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.1.1 Türk müziği çalgı toplulukları için hazırlanmış etütleri müziksel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir makam dizisinin notasını gösterir. Öğrencilerden dizinin ilk ve son seslerini ve aralarındaki ilişkiyi söylemeleri istenir (KB2.10). Önceki hafta çalışılan etütlerin sesleri hatırlanır. Bu hafta sekiz makam dizisinde gam çalışmaları yapılacağı ve eserlerin çözümleneceği açıklanır (E3.2).

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çargâh, buselik, kürdi ve hicaz makamı dizilerinde gam çalışmalarını çalgılarında yapmaları istenir. Her dizinin sesleri öğretmenle birlikte notadan okunur ve çalınır (E1.3, D12). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı dizilerinde gam çalışmaları aynı yolla yapılır. Öğrenciler dizilerin seslerini notadan izleyerek çalar, öğretmen gerekli durumlarda dönüt verir (E3.2). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler çalıştıkları sekiz dizinin ses dizilişlerini etkileşimli tahtadaki notalar üzerinde karşılaştırır. Dizilerin birbirinden hangi seslerle ayrıldığına dair çıkarımlar sözlü olarak paylaşılır (KB2.10, SDB2.1). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler kendilerine verilen eserin notasını bireysel olarak inceler. Eserin hangi makam dizisinde olduğunu belirler ve gerekçesini çalışma kâğıdına yazar (KB2.10, E3.2). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir. (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde üyelerin çözümlemeleri karşılaştırılır; eserin dizisi ve kullanılan sesler üzerinde ortak karara varılır (SDB2.1, D14). Gruplar eserin dizisini çalgılarında seslendirerek çözümlemelerini kontrol eder. (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Her grup çözümlediği eseri ve belirlediği makam dizisini sınıfa tanıtır. Diğer gruplar, tanıtımı dinleyerek çözümlemeyi sorular yoluyla sorgular (D4, D16). Öğretmen gruplara dönüt verir. (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden eser çözümleme çalışmalarını gözden geçirmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Öğretmen kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla performans görevini değerlendirir. Öğrencilerden çözümlemede en çok zorlandıkları makam dizisini belirtmeleri istenir. Öğretmen genel dönüt verir ve gelişim için bir sonraki derste çalışılacak noktaları belirtir.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada sekiz makamın dizilerini gösterir ve öğrencilerden bu dizilerin ortak ve farklı yönlerini söylemelerini ister. Ders kitabındaki eserlerin hangi makamlarda yazıldığı sorulur. Öğrencilerden bu haftaki çalışmanın, eserleri çözümlemeye hazırlık için gam çalışmasıyla başlayacağını ifade etmeleri beklenir. Sınıfta sabırlı ve dikkatli çalışma ortamı oluşturulur (E3.2, D12).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çalgılarını akort ederek çargâh, buselik, kürdi ve hicaz makamı dizilerinde gam çalışması yapmaları istenir. Öğretmen her dizinin ses dizilişini etkileşimli tahtada gösterir; öğrenciler diziyi çıkıcı ve inici çalar, dizi farklarını dinleyerek ayırt eder. Çalışma sırasında sabırla tekrar yapmaları sağlanır (ÇTTM.11.2.1.a, E1.3).

   ÇTTM.11.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Aynı gam çalışması uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı dizileriyle sürdürülür. Öğrenciler çifter çifter eşleşir, biri diziyi çalarken diğeri dizideki sesleri tahtadaki dizilişle karşılaştırır; sonra roller değişir. Öğretmen dizi farklarını sınıfa sorarak ortak çıkarımlar yapar (ÇTTM.11.2.1.a, KB2.10, SDB2.1).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabından seçilen bir eserin notasını bireysel olarak çözümlemeleri istenir. Eserin makamı, dizisi, kullanılan sesler ve ölçü yapısı çalışma kâğıdına yazılır. Öğretmen çalışmayı gözlemler, gerekli yerlerde dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.a, E3.2).

   ÇTTM.11.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dörder kişilik gruplar hâlinde farklı makamlardaki eserlerin çözümlemelerini karşılaştırır. Gruplar bulgularını etkileşimli tahtadan sunar, dijital notasyon kaynaklarından yararlanarak çözümlemelerini kontrol eder. Öğretmen dönüt verir; sınıf arkadaşlarının çalışmalarına saygı gösterilir (ÇTTM.11.2.1.a, OB2, SDB2.1, D14).

   ÇTTM.11.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çözümledikleri eseri ve makam dizisini içeren kısa bir performans görevi sunmaları istenir. Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak eser çözümlemedeki güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken noktaları belirler (ÇTTM.11.2.1.a, D16).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki hafta çalışılan makam dizilerini hatırlatarak sınıfı karşılar. Öğrencilerden çalgılarını hazırlamaları ve kısa bir ses ısınması yapmaları istenir. Bu hafta hazırlanmış etütlerin çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh dizileri açısından çözümleneceği belirtilir. Çalışmanın sabır ve dikkatle yürütülmesi gerektiği vurgulanır (E3.2, D12).

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çargâh, buselik ve kürdi makamı dizilerinde hazırlanmış etütleri gözden geçirmeleri istenir. Öğrenciler her etüdün başlangıç, bitiş ve karar seslerini işaretler; dizideki sesleri etütteki seslerle eşleştirir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Hicaz, uşşak ve rast makamı dizilerinde hazırlanmış etütler incelenir. Öğrencilerden etüdün makamını, dizideki ses dizilişinden yola çıkarak tahmin etmeleri ve gerekçelerini açıklamaları istenir (KB2.10; ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Nihavent ve segâh makamı dizilerinde hazırlanmış etütler çalışılır. Öğrencilerden bu etütlerdeki özel sesleri, geçişleri ve sekiz makam dizisi arasındaki benzerlik ve farkları not almaları istenir. Bulgular eşler arasında paylaşılır (E1.3, SDB2.1; ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel çalışmayla kendilerine verilen bir etüdü makam dizisiyle birlikte çözümler. Notadaki ses dizilişi, karar sesi ve geçkiler işaretlenir. Öğretmen çalışmayı gözlemleyip bireysel dönüt verir (E3.2; ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler grup çalışmasıyla farklı makamlardaki etütleri çözümler. Her grup, çözümlemesini diğer gruplara anlatır; sınıf, makamın doğru belirlenip belirlenmediğini tartışır. Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (SDB2.1; ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden etkileşimli tahtadaki etüt ve dizi örneklerini kullanarak eksik ya da yanlış işaretlenmiş çözümlemeleri bulup düzeltmeleri istenir. Düzeltmeler gerekçeleriyle sunulur. Öğrenciler, çözümleme sürecinde karşılaştıkları güçlükleri paylaşır (E1.3, D12; ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri bir etüdü makam dizisiyle ilişkilendirerek çözümlemeleri istenir (ÇTTM.11.2.1.a). Öğretmen, çözümlemeleri Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak hangi makam dizilerinde çözümlemeyi rahat yaptıklarını, hangilerinde desteğe ihtiyaç duyduklarını belirtir.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Cumhuriyet Bayramı'nın (29 Ekim) anlamına kısaca değinilerek makam müziğinin millî kültürdeki yeri vurgulanır (D19). Öğretmen çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh dizilerinden kısa birer ezgi dinletir. Öğrencilerden duydukları ezgilerin hangi dizilere ait olabileceğine dair tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.10). Dersin amacının bu dizilerde yazılmış eserleri çözümlemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtaya çargâh, buselik, kürdi ve hicaz dizilerinde yazılmış eser örnekleri yansıtılır (OB2). Öğretmen eserlerin dizisini, durağını ve seyrini örnek üzerinde gösterir. Öğrencilerden ders kitabındaki notaları izleyerek her eserin ses dizisini belirlemeleri ve sonuçlarını eşleriyle karşılaştırmaları istenir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Uşşak, rast, nihavent ve segâh dizilerinde yazılmış eser örnekleri tahtaya yansıtılır (OB2). Gruplar hâlinde her eserin dizisi çözümlenir; dizinin hangi ses özelliklerinden yola çıkılarak belirlendiği tartışılır (KB2.10, SDB2.1). Gruplar bulgularını sınıfa kısaca aktarır (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabından seçtikleri bir eseri bireysel olarak çözümlemeleri istenir. Eserin dizisi, durağı ve seyri notalar üzerinde işaretlenir. Öğretmen çalışmayı gözlemleyip bireysel dönüt verir (E3.2, ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde farklı makam dizilerindeki eserler çözümlenir. Her grup çözümlemesini diğer gruplara sunar, arkadaşlarının çözümlemesindeki farklılıkları sabırla dinler ve düzeltmeleri gerekçeleriyle belirtir (SDB2.1, E1.3, D12). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bir makam dizisindeki eseri çözümledikleri Performans Görevi sunulur. Öğretmen çözümlemeyi Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak makam dizilerinde eser çözümleme çalışmalarındaki güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken yönleri belirler (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makam dizilerini gösterir; öğrencilerden bir makam dizisinin ses dizilişini inceleyerek adını tahmin etmeleri istenir (KB2.10). Atatürk Haftası nedeniyle Türk müziği mirasının önemi vurgulanır (D19). Haftanın hedefinin bu makam dizilerinde eserleri çözümlemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada Türk sanat müziğine ait bir eserin notası yansıtılır. Öğrencilerden eserin türünü, bestekârını ve güftekârını ders kitabından ve dijital kaynaklardan tespit etmeleri istenir (OB2). Bulunan bilgiler sınıfta karşılaştırılarak eserin tanıtım künyesi oluşturulur (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden eserin hangi makam dizisinde olduğunu notadaki ses sıralamasından ve donanımdan yola çıkarak belirlemeleri ve gerekçelerini söylemeleri istenir (KB2.10). İkişerli eşleşen öğrenciler, belirledikleri diziyi kitaptaki diğer makam dizileriyle karşılaştırır ve çözümleme notlarını yazar (SDB2.1). Bulgular sınıfça paylaşılır (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki bir eserin ilk bölümünü bireysel olarak çözümlemeleri istenir. Seslerin adları, süreleri, ölçü ve usul bilgisi nota üzerinde işaretlenir (E3.2). Öğretmen sınıfta dolaşarak süreci gözlemler ve bireysel dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde eserin sonraki bölümleri çözümlenir. Üyeler işaretlemelerini karşılaştırır, farklılıkları sabırla tartışır ve ortak bir çözümleme kâğıdı hazırlar (SDB2.1, D12). Öğretmen grupları gözlemler ve gerektiğinde yönlendirici dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Her grup, çözümlemesini etkileşimli tahtada sunar (OB2). Diğer gruplar eserin makam dizisine ve bölümlerine ilişkin sorular sorar, sunan grup gerekçelerini açıklar. Öğretmen sunumlara dönüt verir ve ortak sonuçları tahtada özetler (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden eser çözümleme çalışmalarını performans görevi olarak teslim etmeleri istenir; çalışmalar kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak çözümlemede zorlandıkları yerleri belirler ve bu konuda çalışmaya devam etmeye kararlı olurlar (E1.3). Öğretmen haftanın çözümleme sonuçlarını kısaca toparlar.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen sınıfı selamlar ve etkileşimli tahtada çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makam dizilerini gösterir. Öğrencilerden bu dizilerden birinde yazılmış bir eserin notasına bakarak ilk izlenimlerini söylemeleri istenir. Dersin amacının eserleri çözümlemek olduğu belirtilir ve öğrencilerin nota üzerinde odaklanmaları istenir (E3.2). Çalgılar ve ders kitapları çalışma için hazırlanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki eserin notasını incelemeleri istenir. Eser Türk halk müziğine ait ise türü, yöresi, kaynak kişisi, derleyeni ve notaya alanı hakkındaki bilgiler ders kitabı ve dijital kaynaklardan tespit edilerek deftere yazılır (OB2). Bilgiler sınıfta karşılaştırılır ve etkileşimli tahtada özetlenir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden eserin makam dizisini belirlemeleri ve dizinin durak ile güçlü seslerini notada işaretlemeleri istenir. Eserin usulü ve ölçü yapısı sorularla ortaya çıkarılır; öğrenciler gerekçelerini sözlü olarak açıklar (KB2.10). Öğretmen dizi ile eser arasındaki ilişkiyi etkileşimli tahtada gösterir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel çalışarak seçilen eserin notasını ölçü ölçü çözümler; geçici işaretleri, ritim kalıplarını ve zor bölümleri nota üzerinde işaretler. Karşılaşılan güçlüklerde denemeye devam etmeleri istenir (E1.3). Öğretmen sıralar arasında dolaşarak süreci gözlemler ve bireysel dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba farklı bir makam dizisinde eser verilir. Gruplar eseri birlikte çözümler, çözümlemelerini birbirlerine anlatır ve görüş ayrılıklarını saygıyla tartışır (SDB2.1, D14). Öğretmen süreci gözlemleyerek gruplara dönüt verir; çözümlemeler tahtada paylaşılır (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çözümledikleri eseri Performans Görevi olarak kısaca sunmaları istenir; sunumlar Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Ardından öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak eser çözümlemedeki güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirlemeleri istenir. Öğretmen genel dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.a).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir makam dizisinin ses dizilişini gösterir ve öğrencilerden hangi makama ait olabileceğini tahmin etmelerini ister. Tahminler dinlenir; dersin amacının çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı dizilerindeki eserleri çözümlemek olduğu açıklanır. Öğrencilerden dizi ve makam kavramlarını kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen sekiz makamın dizilerini etkileşimli tahtada yan yana gösterir. Öğrencilerden dizilerin ses dizilişlerini inceleyip birbirinden ayrılan yönlerini belirlemeleri ve bulgularını defterlerine yazmaları istenir (E3.2). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Türk müziğine emek vermiş sanatçıların bu makamlarda verdiği eserler dijital kayıtlardan dinletilir (OB2). Öğrencilerden bu sanatçılara vefa göstermek için neler yapılabileceğini söylemeleri istenir (D15.2). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere dinledikleri eserlerden birinin notası verilir. Öğrenciler eserdeki sesleri makam dizileriyle eşleştirerek eserin hangi makama ait olduğuna ilişkin çıkarım yapar ve gerekçelerini yazılı olarak belirtir (KB2.10). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler kendilerine verilen eserin notasını bireysel olarak çözümler; eserin makam dizisini belirler ve dizi dışı sesleri işaretler. Öğretmen sıralar arasında dolaşarak çalışmaları gözlemler (E1.3). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup farklı makamdaki bir eseri birlikte çözümler ve bulgularını diğer gruplarla karşılaştırır. Gruplar çözümleme sonuçlarını etkileşimli tahtada sunar, öğrenciler çözümlemelerdeki benzerlik ve farklılıkları tartışır (SDB2.1). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen bireysel ve grup çözümlemelerini gözlemleyerek öğrencilere dönüt verir. Öğrencilerden dönütlere göre çözümlemelerindeki eksik ve hataları düzeltmeleri istenir (E1.3). (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler bireysel olarak verilen yeni bir eseri çözümleyip makam dizisini belirler; çalışma Performans Görevi olarak toplanır ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak çözümleme basamaklarını ne kadar uygulayabildiklerini belirtmeleri istenir. Öğretmen Kontrol Listesi ile genel durumu işaretler. (ÇTTM.11.2.1.a)

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki derslerde çalışılan makam dizilerini etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden dizilerin seslerini sırayla seslendirmelerini ister (E3.2, OB2). Öğrencilerden bir dizi seçip bu dizide yazılmış bir eserin nasıl bir seyir izleyeceğine ilişkin tahminde bulunmaları istenir (KB2.10). Dersin amacı eserlerin çözümlenmesi ile duruş ve tutuş pozisyonunun uygulanması olarak açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Türk müziğine emek vermiş bir sanatçının eserini etkileşimli tahtadan dinletir ve sanatçının müziğimize katkısını kısaca anlatır. Öğrencilerin sanatçıya vefa göstermek amacıyla eseri özenle çalışmaya ilişkin düşüncelerini paylaşmaları desteklenir (D15.2, ÇTTM.11.2.1.a, OB2).

   ÇTTM.11.2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler seçilen eserin notasını bireysel olarak çözümler: eserin makam dizisi belirlenir, eserde kullanılan sesler dizi üzerinde işaretlenir ve ölçü bilgisi okunur. Çıkarımlar eşlerle karşılaştırılır (ÇTTM.11.2.1.a, KB2.10, SDB2.1).

   ÇTTM.11.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar çözümledikleri eserin dizisini ve çözümleme sonuçlarını etkileşimli tahtada sunar. Farklı sonuçlar saygıyla tartışılır ve gerekli düzeltmeler yapılır (ÇTTM.11.2.1.a, D14).

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu örnek göstererek anlatır. Öğrenciler kendi çalgılarıyla bu pozisyonu alır; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.b, E1.3).

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler eşler hâlinde çözümledikleri eserin ilk bölümünü yavaş tempoda çalar. Eşler, duruş ve tutuş pozisyonunu kontrol listesiyle birbirine denetletir ve düzeltme önerir. Çalışmada sabırla tekrar yapılır (ÇTTM.11.2.1.b, D12, SDB2.1).

   ÇTTM.11.2.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, eserin çözümlenen bölümünü duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak birlikte çalar. Öğretmen gruplar arasında dolaşıp gözlem yapar ve bireysel dönüt verir. Öğrenciler grup içinde sorumluluklarını yerine getirir (ÇTTM.11.2.1.a, ÇTTM.11.2.1.b, D16).

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, eseri çözümleme ve çalarken duruş ve tutuş pozisyonu almadaki gelişimlerini öz değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğretmen, bireysel performans görevini kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; sınıfça güçlü yönler ve geliştirilecek noktalar belirlenir (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada önceki derslerde çözümlenen eserlerden birinin notasını gösterir ve eserin makamını sorar. Öğrencilerden çalgılarını hazırlamaları ve çalmaya başlamadan önce nasıl oturduklarına ya da durduklarına dikkat etmeleri istenir. Dersin amacı, makam dizilerindeki eserleri çalarken çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu almak olarak duyurulur (ÇTTM.11.2.1.b). Öğrencilerden sabırlı ve odaklanmış çalışmaları beklenir (D12, E3.2).

   ÇTTM.11.2.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı dizilerindeki eserlerin Türk müziğindeki yeri ile ilgili varsayımda bulunmaları istenir (KB2.10). Varsayımlar tahtaya yazılır; öğrencilerden doğru duruş ve tutuşun eserin çalınışına etkisi hakkında çıkarım yapmaları beklenir (KB2.10, ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Ders kitabındaki çalgıya özgü duruş ve tutuş görselleri etkileşimli tahtada birlikte incelenir. Öğrencilerden kendi çalgıları için duruş ve tutuş ölçütlerini ikişer kişilik gruplarda listelemeleri istenir. Gruplar listelerini sınıfa sunar, ortak ölçütler tahtada birleştirilir (SDB2.1, ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler seçtikleri makam dizisindeki eserin bir bölümünü, çalgılarına özgü duruş ve tutuş pozisyonunu alarak bireysel çalışır. Öğretmen sınıfta dolaşıp pozisyonları gözlemler, her öğrenciye bireysel dönüt verir. Öğrencilerden dönütlere göre pozisyonlarını düzeltip bölümü yeniden çalmaları istenir (ÇTTM.11.2.1.b, E1.3).

   ÇTTM.11.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Çalgı grupları hâlinde eser bölümü sırayla çalınır; çalmayan öğrenciler arkadaşlarının duruş ve tutuşunu kontrol listesiyle gözlemler. Gözlemler saygı çerçevesinde sözlü dönüt olarak paylaşılır (D14, SDB2.1). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir; gruplar önerilere göre düzeltme yaparak bölümü tekrar çalar (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri eserin kısa bir bölümünü doğru duruş ve tutuş pozisyonuyla çalmaları performans görevi olarak istenir; öğretmen dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Ardından öğrenciler kontrol listesini ve öz değerlendirme formunu doldurarak duruş ve tutuşta güçlü yönlerini ile geliştirmeleri gereken noktaları belirler (ÇTTM.11.2.1.b). Öğretmen genel dönüt vererek haftanın çalışmasını toparlar.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir makam eserinden kısa bir kayıt dinletir ve öğrencilerden çalgıcının duruşunu ve çalgıyı tutuşunu gözlemlemelerini ister. Öğrencilere 'Çalgının doğru tutuluşu sese ve rahat çalmaya nasıl etki eder?' sorusu yöneltilir. Dersin amacı, makam dizilerinde eser çalarken çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu almak olarak belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı dizilerinde eserlerin kayıtları dinletilir (OB2). Türk müziği aracılığıyla millî kimlik ve kültürel köklerin nasıl tanındığı tartışılır; Türk müzik mirasını koruma isteği desteklenir (D14.3, D19.2). Öğrenciler kayıtlardaki çalgıcıların duruşlarını gözlemler. (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden gözlemlerinden yola çıkarak kendi çalgılarına özgü duruş ve tutuş pozisyonunun özelliklerini belirlemeleri istenir (KB2.10). Belirlenen özellikler tahtada ortak bir listeye yazılır. Öğretmen listeyi çalgıya özgü doğru ölçütlerle tamamlar. (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu adım adım gösterir. Öğrenciler pozisyonu çalgılarıyla taklit eder, çalmadan önce kontrol eder. Öğretmen dolaşarak pozisyon hatalarını düzeltir (E3.2). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler seçilen makam dizisindeki eserin kısa bir bölümünü bireysel olarak yavaş tempoda çalar. Çalarken çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu korumaya dikkat edilir (E1.3). Öğretmen süreci gözlemleyerek bireysel dönüt verir. (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler küçük gruplar oluşturur; sırayla biri çalarken diğerleri duruş ve tutuş pozisyonunu kontrol listesiyle gözlemler. Gruptaki öğrenciler saygılı ve yapıcı bir dille dönüt paylaşır (SDB2.1, D14). Dönüte göre pozisyon düzeltilerek bölüm yeniden çalınır (D12). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar eserin bölümünü birlikte çalar. Çalış sırasında her öğrencinin duruş ve tutuş pozisyonunu koruması sağlanır. Öğretmen gözlemlerini grup ve bireylerle paylaşarak dönüt verir. (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri makam dizisindeki eserin bir bölümünü doğru duruş ve tutuş pozisyonuyla çalmaları istenir; bu çalış Performans Görevi olarak alınır. Öğretmen Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirme yapar. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur ve pozisyonlarında geliştirmek istedikleri noktayı belirler.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir çalgı sanatçısının makam dizisinde eser seslendirdiği görüntüyü izletir. Öğrencilerden sanatçının duruşuna ve çalgıyı tutuşuna dikkat ederek gözlemlerini söylemeleri istenir (E3.2). Geçen derslerde çözümlenen eser kısaca hatırlatılır; dersin bu eseri çalarken çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu almaya odaklanacağı açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu gösteren görseller ve ses-görüntü örnekleri incelenir (OB2). Öğrencilerden oturuş ya da duruş biçimini, çalgının vücuda göre konumunu, kol, el ve parmak yerleşimini tespit ederek not etmeleri istenir. Tespitler sınıfça ortak bir ölçüt listesinde toplanır (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler çalgılarıyla, çözümledikleri eserin ilk ölçülerini çalmaya hazırlanırken listedeki ölçütlere göre duruş ve tutuş pozisyonunu alır. Öğretmen sınıfı dolaşarak gözlemler, bireysel dönüt verir; öğrenciler pozisyonlarını düzeltir (E1.3). Hangi ölçütün en çok dikkat gerektirdiği tartışılır (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler eserin seçilen bölümünü bireysel olarak çalarken duruş ve tutuş pozisyonunu başından sonuna korur. Öğretmen kontrol listesini işaretleyerek gözlem yapar ve dönüt verir. Öğrencilerden çalma sırasında pozisyonlarının bozulduğu yerleri sabırla fark edip not etmeleri istenir (D12, ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde öğrenciler sırayla çalar; diğer üyeler kontrol listesiyle duruş ve tutuşu izler, düzeltme önerilerini saygılı bir dille iletir (SDB2.1, D14). Çalan öğrenci öneriyi uygular ve pozisyonunu yeniler (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar seçilen bölümü birlikte çalar. Öğretmen süreci gözlemleyip her gruba duruş ve tutuş konusunda dönüt verir; öğrenciler dönütleri doğrultusunda pozisyonlarını son kez gözden geçirir (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler eserin seçilen bölümünü performans görevi olarak çalar; öğretmen dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle duruş ve tutuş pozisyonunu değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları ve hangi pozisyon düzeltmesinin çalmayı kolaylaştırdığına dair çıkarım yapmaları istenir (KB2.10, ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada önceki derslerde çözümlenen eserin usulünü, ses değiştirici işaretlerini, durak, güçlü ve yeden perdelerini hatırlatır. Öğrencilerden bu perdelerin çalgılarındaki yerini söylemeleri istenir. Bu hafta makam dizilerindeki eserlerin çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu alınarak çalınacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen etkileşimli tahtada çalgı gruplarına göre doğru duruş ve tutuş pozisyonunu gösteren görsel ve videoları izletir (OB2). Öğrencilerden doğru ve hatalı örnekleri karşılaştırıp hatalı pozisyonun ses üretimine etkisi hakkında çıkarım yapmaları istenir (KB2.10). Çıkarımlar kontrol listesi maddeleri olarak tahtaya yazılır (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler kendi çalgılarıyla öğretmenin modeline bakarak duruş ve tutuş pozisyonunu alır. Öğretmen her öğrencinin pozisyonunu tek tek inceler ve düzeltme önerilerinde bulunur. Öğrencilerden pozisyonu korurken çalgıyı rahat tutup tutmadıklarına odaklanmaları istenir (E3.2) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden makam dizisini yavaş tempoda çalarken belirlenen pozisyonu korumaları istenir. Dizideki durak, güçlü ve yeden perdelerine gelindiğinde pozisyonun bozulup bozulmadığı gözlenir. Öğretmen gerekli yerlerde çalışmayı durdurarak pozisyonu düzeltir (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak eserin ilk bölümünü yavaş tempoda, duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak çalar. Zorlandıkları ölçüleri sabırla ve kararlılıkla tekrar eder (E1.3, D12). Öğretmen süreci gözlemleyerek bireysel dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Çalgı gruplarında öğrenciler sırayla çalar; diğerleri kontrol listesine göre duruş ve tutuş pozisyonunu izleyip sözlü dönüt verir. Dönütler dostça ve saygılı bir dille paylaşılır (D4, D14; SDB2.1). Her öğrenci dönüte göre pozisyonunu düzeltip eseri yeniden çalar (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Topluluk, eseri bütün olarak her çalgı grubunun doğru duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak çalar. Öğretmen gözlem yaparak topluluğa ve bireylere dönüt verir. Öğrencilerden çalışmadaki sorumluluklarını yerine getirip getirmediklerini düşünmeleri istenir (D16) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler eserin belirlenen bölümünü duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak performans görevi olarak çalar. Öğretmen performansı dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak pozisyonlarını değerlendirmeleri ve geliştirmeleri gereken noktayı belirtmeleri istenir (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Enerji Tasarrufu Haftası'na değinilerek çalışma ortamında gereksiz yanan ışıkların kapatılması ve kaynakların tasarruflu kullanılması hatırlatılır. Öğretmen, önceki derste çözümlenen eserleri kısaca anımsatır. Öğrencilerden çalgılarını hazırlamaları ve akort kontrolü yapmaları istenir. Dersin amacı, çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonuyla eser çalmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Çalışılan makam dizilerinden birinde seçilen bir eser dinletilir ya da öğretmen tarafından çalınır. Öğrencilere eserin seyri hakkındaki görüşleri sorulur (SDB2.1). Çalgının duruşunun ve tutuşunun ses üretimini ve seyrin rahat çalınmasını nasıl etkilediği hakkında çıkarım yapmaları istenir (KB2.10). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Etkileşimli tahtada ve ders kitabında çalgı gruplarına göre doğru duruş ve tutuş görselleri incelenir. Öğrencilerden kendi çalgılarına ait görselleri bularak dijital ortamda araştırdıkları örneklerle karşılaştırmaları istenir (OB2). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen her çalgı için doğru duruş ve tutuş pozisyonunu gösterir. Öğrencilerden kendi çalgılarıyla bu pozisyonu almaları, eşlerinin duruşunu birlikte kontrol edip nazik biçimde dönüt vermeleri istenir (SDB2.1, D14). Gerekli düzeltmeler sabırla yapılır (D12). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak seçtikleri makam dizisini doğru duruş ve tutuş pozisyonuyla yavaş tempoda çalmaları istenir. Öğretmen süreci gözlemler ve her öğrenciye dönüt verir. Öğrencilerden hatalı pozisyonu fark ettiklerinde kararlılıkla düzeltmeleri beklenir (E1.3). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamlarından seçilen eserin bölümleri sırayla çalınır. Çalan öğrenci duruş ve tutuşuna odaklanırken (E3.2), grup arkadaşları Kontrol Listesi ile gözlem yapar. Roller dönüşümlü değiştirilir (D16). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Tüm grup ortak olarak eseri baştan sona doğru duruş ve tutuş pozisyonuyla çalar. Öğretmen çalmayı gözlemler; pozisyon bozulduğunda durdurarak dönüt verir ve gerekli düzeltmeler yapılır. Öğrencilerden çalma sırasında birbirlerini dinlemeleri istenir (SDB2.1). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri eseri çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonuyla çaldıkları Performans Görevi'ni sunmaları istenir. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile izleme yapar. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu ile duruş ve tutuşlarını değerlendirmeleri ve geliştirmeleri gereken noktaları belirlemeleri istenir. Öğretmen, doğru duruş ve tutuşun çalmaya katkısını özetler.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çalışılacak eserin notasını ve makam dizisini gösterir; çalgıya özgü duruş ve tutuşun ses kalitesine etkisini sorar (KB2.10). Öğrencilerden önceki hafta çözümledikleri eserin makam dizisini anımsamaları istenir. Bu derste eser çalınırken doğru duruş ve tutuş pozisyonunun alınmasına odaklanılacağı belirtilir, ders hedefleri paylaşılır (E3.2).

   ÇTTM.11.2.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki eseri kendi çalgılarıyla yavaş tempoda çalmaları ve çalarken zorlanabilecekleri bölümleri notada işaretlemeleri istenir. Öğretmen, sınıfı dolaşarak duruş, tutuş ve el pozisyonundan kaynaklanan güçlükleri gözlemler. İşaretlenen bölümler sınıfça tahtada listelenir (E3.2). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen etkileşimli tahtada çalgıya özgü doğru duruş ve tutuş örneklerini gösterir (OB2). Öğrenciler ikişerli eşler hâlinde birbirlerinin duruş ve tutuşunu bu örneklerle karşılaştırır, farkları belirler ve doğru pozisyonun sese etkisi hakkında çıkarım yapar (KB2.10). Eşler birbirine saygıyla dönüt verir (SDB2.1, D14). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler işaretledikleri bölümleri bireysel olarak, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak yavaş tempoda tekrar tekrar çalar. Öğretmen süreci gözlemleyip her öğrenciye pozisyonuna ilişkin dönüt verir. Öğrencilerden zorlandıkları yerde pes etmeden denemeyi sürdürmeleri istenir (E1.3, D12). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Dörder kişilik gruplar oluşturulur. Gruptaki öğrenciler sırayla eseri çalar; diğerleri çalan arkadaşlarının duruş ve tutuşunu kontrol listesine göre izler ve sözlü dönüt verir (SDB2.1, D4). Dönütler nazik ve saygılı bir dille iletilir (D14). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar eseri baştan sona, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak birlikte çalar. Öğretmen grupları gözlemler, pozisyon hatalarını düzeltmeleri için dönüt verir. Öğrencilerden kendi pozisyonlarını düzeltme sorumluluğunu üstlenmeleri istenir (D16, D15). (ÇTTM.11.2.1.b)

   ÇTTM.11.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden eserin seçtikleri bölümünü doğru duruş ve tutuş pozisyonuyla tek tek çalmaları istenir (Performans Görevi). Öğretmen, duruş ve tutuş ölçütlerini Kontrol Listesi ile işaretler. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak pozisyonlarını koruyabildikleri ve geliştirmeleri gereken noktaları yazar. Öğretmen genel dönüt verir.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, makam dizilerinde eser çalışmasının bu haftaki odağının çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu olduğunu söyler. Öğrencilerden çalgılarını hazırlamaları ve önceki derste çözümledikleri eserlerden birini hatırlamaları istenir. Doğru pozisyonun ses kalitesi, rahat çalım ve sağlık açısından önemi kısaca konuşulur (E3.2). Ders hedefi etkileşimli tahtaya yazılır (ÇTTM.11.2.1).

   ÇTTM.11.2.1
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki görseller üzerinden çalgılarına özgü duruş ve tutuş pozisyonları gösterilir. Öğrencilerden bu görselleri inceleyerek doğru pozisyonun ölçütlerini (oturuş, çalgının tutuluşu, el ve kol konumu) yazmaları istenir (KB2.10) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çalışılacak makam dizilerindeki eserleri notadan izleyerek çalarken zorlanabilecekleri bölümleri işaretlemeleri istenir. İşaretlenen bölümlerde duruş ve tutuşun nasıl etkilenebileceği çıkarım yoluyla tartışılır (KB2.10) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen çalgı grubuna göre doğru duruş ve tutuş pozisyonunu örnekler. Öğrenciler pozisyonu tek tek alır, öğretmen ve yanındaki arkadaşı pozisyonu kontrol eder. Düzeltmeler sabırla yapılır (D12) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak, işaretledikleri bölümleri önce yavaş tempoda, ölçütlere uygun duruş ve tutuş pozisyonunu koruyarak çalar. Pozisyon bozulduğunda durup düzeltirler ve çalışmayı tekrarlarlar (E1.3) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler çalgı gruplarına ayrılır. Gruptaki öğrenciler sırayla eserin seçilen bölümünü çalar, diğerleri kontrol listesine göre duruş ve tutuşu izleyip sözlü dönüt verir. Dönütler saygıyla ve açık biçimde iletilir (SDB2.1) (D14) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen çalışmaları gözlemler ve her öğrenciye pozisyonuyla ilgili bireysel dönüt verir. Öğrencilerden dönütleri dikkate alarak seçtikleri bölümü bir kez daha çalmaları istenir (D16) (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri bölümü doğru duruş ve tutuş pozisyonuyla çalmaları performans görevi olarak istenir; öğretmen dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak pozisyonlarındaki gelişimi ve düzeltilmesi gereken noktaları belirler. Öğretmen genel dönüt verir.

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen çalgı topluluğunu çalgı gruplarına göre yerleştirir; makam dizilerinden birinin karar sesini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden çalgılarını akort edip dizinin karar sesinden kısa bir ısınma yapmaları istenir. Bu hafta eserlerin çalgıya özgü duruş, tutuş ve tekniklerle çalınacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki eserlerden birini çalgılarına özgü duruş ve tutuş pozisyonunu alarak çalmaları istenir. Öğretmen, omuz, kol, el ve parmak konumlarını etkileşimli tahtadaki örnek görsellerle karşılaştırarak gözlemler ve dönüt verir. Öğrenciler eşleriyle pozisyonlarını karşılıklı kontrol edip sözlü dönüt verir (SDB2.1) ve gerekli düzeltmeleri yapar (ÇTTM.11.2.1.b).

   ÇTTM.11.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, eserde kullanılan çalgıya özgü teknikleri örnek çalarak gösterir; öğrenciler bu teknikleri bölüm bölüm uygular. Müziksel çalma aşamasında zorlanılan bölümler belirlenir ve bu bölümler kolay çalınabilecek düzeye gelinceye kadar azim ve kararlılıkla yavaş tempoda tekrar edilir (E1.3, D12.3). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak teknik kullanımına dönüt verir (ÇTTM.11.2.1.c).

   ÇTTM.11.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler seçilen makam dizisindeki eseri bireysel olarak, çalgıya özgü teknikleri kullanarak çalar. Öğretmen süreci gözlemleyip Kontrol Listesi ile teknik kullanımını izler ve her öğrenciye dönüt verir. Öğrencilerden zorlandıkları bölümü işaretleyip yeniden çalışmaları istenir (ÇTTM.11.2.1.c).

   ÇTTM.11.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler çalgı gruplarında eseri bölümlere ayırarak birlikte çalar; grup üyeleri duruş, tutuş ve teknik kullanımı bakımından birbirlerini dikkatle izler (E3.2). Gruplar dönüt doğrultusunda eksik buldukları bölümleri yeniden çalışır. Öğretmen gruplardaki ilerlemeyi gözlemleyip yönlendirir (ÇTTM.11.2.1.c).

   ÇTTM.11.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, eserin seçilen bölümünü çalgıya özgü duruş, tutuş ve teknikleri kullanarak performans görevi olarak çalar; öğretmen Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile izler. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak gelişimlerini ve çalışmaya devam edecekleri bölümleri belirtmeleri istenir. Haftanın çalışmaları sınıfça özetlenir (ÇTTM.11.2.1.c).

   ÇTTM.11.2.1

Sınıf defteri: ÇTTM.11.2.1 Çargâh, buselik, kürdi, hicaz, uşşak, rast, nihavent ve segâh makamı…; değerlendirme