T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerin ilgisini çekmek ve merak uyandırmak amacıyla, alanında önemli başarılar elde etmiş tarihî bir kişinin alışkanlıklarını içeren metin okunur (SDB2.1). Bu kişinin başarısının temelinde yatan azim, kararlılık ve planlı olma gibi nitelikler vurgulanarak çalışkanlık değeri işlenir (D3, E1.3).

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden, okuma becerilerini geliştirmek amacıyla seçilen günlük, şiir ve hikâye türündeki metinleri incelemeleri istenir. Okunan bu metinler üzerinden öğrencilerin görüş oluşturmaları ve içerik hakkında çıkarımlar yapmaları sağlanır (TDE2.1.1).

   TDE2.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Okuma sürecinde karşılaşılan anlamı bilinmeyen kelimelerin bağlamdan hareketle tahmin edilmesi ve metnin yazılma amacının belirlenmesi üzerine çalışmalar yapılır. Öğrencilerin okuma öncesi hazırlık yapmaları ve amaç belirlemeleri için bir kontrol listesi üzerinden seçim yapmaları sağlanır (TDE2.1.2, E3.7).

   TDE2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Kişilerin özel yaşamlarını yazma nedenleri ve merak edilen noktalar üzerine kısa cevaplı sorularla öğrencilerin motivasyonları artırılır (SDB1.2, E3.8, E1.1).

   TDE2.1TDE2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Yazarın kendi yaşamını anlatmasının taraflara sağladığı faydalar üzerine 'düşün-eşleş-paylaş' tekniğiyle ikili gruplarda tartışma yapılır (KB2.18). Bu süreçte öğrencilerin fikirlerini saygı çerçevesinde ifade etmeleri sağlanır (D14, SDB2.2, E3.5, E2.3).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Günlük türündeki bir metin üzerinde; toplumsal normların etkisi ile öğrencinin yaşam deneyimleri arasında bağlantı kurulur (SDB2.3, SB16). Metnin yazıldığı döneme ilişkin genel bilgilerle tarihsel empati kurularak çıkarımlar yapılır (SDB3.3, E2.1, D14, KB3.1, SBAB3).

   TDE2.1TDE2.2
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Metindeki veriler ışığında yazarın psikolojik durumu ve kişilik özellikleri karşılaştırılır (OB1). Ardından günlük ve anı türündeki metinler içerik, dil ve anlatım yönlerinden karşılaştırılarak sınıflandırılır (E3.7).

   TDE2.1TDE2.2
8. 15 dk
   Etkinlik 5

   Zenginleştirme: Öğrencilerden inceledikleri günlüğün özelliklerine sahip özgün bir çalışma yapmaları; Destekleme: Farklı türde metinler sunulması sağlanır.

   TDE2.1TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin hazırlanan karşılaştırma tablosu ve çalışma kâğıdı üzerindeki etkinlikleri tamamlamaları istenir. Bireysel tecrübelerin anlamlandırılmasında edebi sanatın sağladığı imkânlar üzerinden estetik değer vurgulanır (D7). Öğrencilerden, okuma sürecinde kendi gelişimlerini değerlendirdikleri bir öz değerlendirme formu doldurmaları istenir.

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında okuma sürecinin önemine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Günlük ve blog gibi türlerin kişisel gelişim üzerindeki etkileri üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır. Okuma metinlerinde yazarın zamanla değişen duygu ve düşüncelerini çözümleme süreci üzerinde durulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere sunulan günlük türündeki metinden hareketle; tarih belirtilmesi, birinci şahıs anlatımı ve içten üslup gibi genel özellikler üzerinden çıkarımlar yapmaları istenir (OB1). Metindeki olaylar ve kişilerin yazarın duygu dünyasındaki karşılıkları açık uçlu sorularla tartışılır (SDB2.3). Yazarın özel yaşamının mahremiyet içerdiğinin (D8) vurgulanarak, Türk kültürüne hizmet eden şahsiyetlere saygı çerçevesinde yaklaşılması sağlanır (D14, D15).

   TDE2.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Günlük metnindeki nesne, olay ve kişilerin tutarlılık, öznellik ve nesnellik açısından değerlendirilmesi istenir (TDE2.3.1). Öğrencilerden metindeki parçalar arasındaki ilişkileri belirlemeleri ve yazarın bakış açısını etkileyen unsurları tespit etmeleri beklenir (TDE2.3.2). Seçilen bir olay veya yerin, yazarın üslubu üzerindeki etkisi üzerine tartışma yapılır.

   TDE2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Günlük metninde belirlenen amaç, koşul ve sonuçlar arasındaki ilişkiler bir karşılaştırma tablosu üzerinde gösterilir (E3.2, E3.4). Öğrencilerden bu süreçte nesne ve olaylar arasındaki etkileşimi belirlemeleri istenir (OB9).

   TDE2.3TDE2.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Belirlenen bilgiler ışığında küçük gruplar halinde bir kavram haritası oluşturulur (E3.6, SDB1.2). Öğrencilerden metindeki unsurları sentezleyerek görsel bir şemaya dönüştürmeleri istenir.

   TDE2.3TDE2.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere bir blog yazısı okutulur; bu metnin temel ögeleri ve kullanım amaçları belirlenir (OB2, BTYAB1). Blog yazısının daha etkili kılınması için öneriler sunulur ve tartışılır (SDB2.1).

   TDE2.3TDE2.4
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Blog yazısı ile günlük metni; amaç, hedef kitle, biçim, dil ve üslup açısından karşılaştırma tablosuyla kıyaslanır (E3.2, KB2.7). Öğrencilerden her iki metindeki ayırt edici özellikleri belirleyip görüşlerini gerekçeleriyle açıklamaları istenir (E3.10, SDB3.3).

   TDE2.3TDE2.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden okudukları günlük ve blog yazılarına dair eleştirel görüşlerini bir öğrenme günlüğünde ifade etmeleri istenir (SDB1.2, E3.10). Yazarın yerine kendilerini koyarak benzer durumlarda sergileyebilecekleri tavırları paylaşmaları sağlanır (SDB2.3, E2.1). Okuma metnindeki düşünceyi geliştirme yolları ve üslup özellikleri genel bir değerlendirme ile sonuçlandırılır.

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde yazarın zamana…; TDE2.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde okuma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilere geleceğe dair planlarının önemine dair sorular yöneltilir. Yazma sürecinin kişisel gelişim ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkileri tartışılır. Hedef kitleye uygun dil seçimi (edebî dil, günlük dil) ve metin türlerinin önemi vurgulanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden genel ağdaki güvenilir forumlarda yayımlanmak üzere tasarlanacak bir performans görevi kapsamında yazma becerilerinin işlevselliğini tartışmaları istenir (SAB4). Farklı metin türlerinin (blog, edebî günlük vb.) amaçlara uygunluğu analiz edilir.

   TDE4.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı platformlarda yayınlanacak içeriklerin hedef kitleye göre nasıl çeşitlendirileceği üzerine tartışma yapılır. Yazı içeriğinde öznellik ve nesnellik dengesinin korunması üzerinde durulur.

   TDE4.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden geleceğe dair planlarını anlatacakları metnin türünü (blog, günlük vb.) ve temel içeriğini belirlemeleri istenir (TDE4.1.1). Seçilen türün hedeflenen kitleye uygunluğu değerlendirilir.

   TDE4.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden 'edu', 'org' veya 'gov' uzantılı güvenilir mecralarda paylaşım yapabilecekleri metin taslaklarını oluşturmaları istenir. Yazı içeriğinde duygu ve düşüncelerin etkili aktarımı için stratejiler belirlenir.

   TDE4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden yazma sürecinde karşılaştıkları engelleri aşmak için farklı yöntemler denemeleri istenir (E2.3, SDB2.1). Yazım sürecindeki iletişim akışının sürekliliği sağlanır (TDE4.1.2).

   TDE4.1
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden hazırladıkları metinleri kontrol listesi ve akran değerlendirme formu kullanarak incelemeleri istenir. Metnin anlaşılırlığı ve hedef kitleye uygunluğu üzerinden düzeltmeler yapılır.

   TDE4.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları taslaklar üzerinden bir öz değerlendirme formu doldurmaları istenir. Yazma sürecinde karşılaşılan zorluklar ve elde edilen kazanımlar üzerine kısa bir tartışma yapılarak süreç tamamlanır.

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Geleceğe dair planlarını dijital bir platformda aktarmak için…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden kariyer hedefleri ve kişisel gelişim süreçlerini içeren bir metin oluşturmanın önemine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Görsel kaynaklar kullanılarak (TDE4.2.7) bireysel planların yazılı ifadeyle nasıl somutlaştırılabileceği tartışılır. Hedef kitlenin beklentilerine göre içerik hazırlamanın önemi vurgulanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden daha önce okudukları veya dinledikleri metinlerdeki bilgiler gözden geçirilerek yazma sürecine dahil edilmesi istenir (TDE4.2.1). Farklı gelecek planı metinleri üzerinde bilgi doğruluğu ve tutarlılık bakımından karşılaştırmalar yapılarak (E3.6) içerik seçimi için kriterler belirlenir.

   TDE4.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hazırlayacakları metinle ilgili değerlendirmeleri sınıflandırarak (TDE4.2.4) belirli bir yazım düzeni içinde organize etmeleri istenir. Metnin içeriğini güçlendirecek özdeyiş ve görsel ögelerin seçimi üzerine tartışmalar yürütülür.

   TDE4.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gelecek planlarını içeren metindeki temel iletileri farklı cümlelerle yeniden ifade etmeleri (TDE4.2.5) istenir. Bu süreçte yaratıcılık ve odaklanma becerileri ön planda tutulur (E3.3, E3.2).

   TDE4.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hazırladıkları metne özdeyişler, alıntılar ve görsel ögeler ekleyerek etkileyiciliği artırmaları istenir (TDE4.2.7). Seçilen unsurların metnin ana temasıyla uyumu değerlendirilir.

   TDE4.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kendi kariyer hedeflerine yönelik özgün bir yazılı metni dijital araçlar kullanarak (BTYAB1) oluşturmaları istenir. Metnin anlam bütünlüğü sağlaması ve bilgilendirici olması beklenir.

   TDE4.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden hazırladıkları metinleri bir forumda paylaşarak akran değerlendirmesi almaları veya fiziksel panolara asmaları istenir (E1.5, E2.3). Zenginleştirme kapsamında önemli yazarların üslup farklarını içeren raporlar hazırlanabilir.

   TDE4.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden yazdıkları metinleri bir kontrol listesi ve öz değerlendirme formu eşliğinde incelemeleri istenir. Yazma sürecinde karşılaştıkları zorluklar ve elde ettikleri kazanımlar üzerine kısa birer cümlelik notlar alınarak süreç tamamlanır.

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden kariyer hedefleri ve kişisel gelişim planlarını içeren bir metnin temel bileşenleri üzerine beyin fırtınası yapmaları istenir. Hedef kitleye uygun söz varlığı (TDE4.3.c) ve üslup çeşitliliği üzerinde durulur. Etkileşimli tahta üzerinden örnek bir gelişim planı taslağı gösterilerek dersin içeriği aktarılır.

   TDE4.3
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gelecek planlarını paylaşacakları bir forum metni için hedef kitle, araçlar ve içerik akışını içeren bir taslak oluşturmaları istenir (E2.1, E3.2., SDB1.2). Düşünceyi geliştirme yollarından yararlanarak metnin içeriği zenginleştirilir (TDE4.3.b).

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Belirlenen taslak doğrultusunda, seçilen konuyu destekleyen uygun söz varlığı ve bağlamla uyumlu ifadelerin belirlenmesi süreci yürütülür (TDE4.3.c). Metnin akışını sağlayacak bağdaşıklık ögeleri üzerine odaklanılır (TDE4.3.e).

   TDE4.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden taslak metinlerinde iletileri açık veya örtük biçimlerde ifade etmeleri istenir (TDE4.3.ç). Yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin kullanımı üzerine pratik yapılır (TDE4.3.f, TDE4.3.g).

   TDE4.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metinlerdeki dil yapılarının işlevsel kullanımı; eksiltili yapı, gönderme ve sözcük bağdaşıklığı ögeleri dahil edilerek metin geliştirilir (TDE4.3.d, E1.5, E3.3).

   TDE4.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden farklı türlerde metin örneklerini inceleyerek kendi gelişim planlarını bu metinlerin üsluplarıyla sentezlemeleri istenir (Destekleme). Yazım ve noktalama kuralları kontrol edilir.

   TDE4.3TDE4.4
7. 30 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler tarafından oluşturulan dijital veya basılı yazılar, belirlenen dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir (E3.1). Öğrencilerden kendi çalışmalarını öz değerlendirme formu ile incelemeleri istenir (TDE4.4.a).

   TDE4.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları metinler üzerinden akran değerlendirme formlarını kullanarak birbirlerinin yazılarını değerlendirmeleri istenir. Yazım sürecindeki güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri içeren bir öğrenme günlüğü tutulur (TDE4.4.b). Ders, yazma sürecinin aşamalarını özetleyen kısa cevaplı sorularla bitirilir.

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; TDE4.4 Geleceğe dair planlarını dijital ortamda aktardığı yazısına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında kişisel gelişim, yaşam ve başarıyı konu alan metinlerin dinleme/izleme süreçleri hakkında ön bilgileri paylaşılır (E1.1). Dinleme ve izleme eylemlerinin anlam oluşturmadaki rolü üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kişinin kendi dünyasını konu alan çok modlu bir söyleşi metni dinlenir veya izlenir (SDB2.1). Dinleme/izleme süreci boyunca belirlenen amaçlar doğrultusunda not tutulur ve bu sürecin nasıl yürütüldüğüne dair gözlem formu oluşturulur (E3.7).

   TDE1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Söyleşi metni 'soru-cevap tekniği' ile incelenerek konusu, yazılış amacı ve hedef kitlesi belirlenir (E3.2). Metindeki anlamı bilinmeyen kelimelerin bağlamdan hareketle tahmin edilmesi ve konuşmacının olaylar karşısındaki tutumlarının neden-sonuç ilişkisiyle sınıflandırılması sağlanır (E3.6).

   TDE1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden söyleşi metninde sunulan bilgilerin 'görüş geliştirme tekniği' ile tahmin edilmesi ve konuşmacının kendi dünyasıyla ilgili paylaşımlarının değerlendirilmesi istenir (E3.4). Metindeki öznel ve nesnel yargılar açık uçlu sorularla tespit edilir (E3.4).

   TDE1.1TDE1.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden söyleşideki duygu ve düşüncelerin konuşmacının günlük yaşamıyla ilişkisi üzerine çıkarım yapmaları istenir (SDB3.3). Söyleşi metni ile daha önce incelenen bir günlükteki baskın duyguların karşılaştırılması sağlanır (E3.3, E3.4).

   TDE1.1TDE1.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden söyleşideki görüşlere yönelik eleştirel bakışlarını içeren ve gerekçelendirdikleri bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenir (E3.10, SDB3.3). Bu süreçte metnin sunduğu kişisel deneyimlerin aktarım gücü tartışılır.

   TDE1.1TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden 'Söyleşi metinleri, yazarın kendi dünyasını okuyucuya aktarma ve kişisel deneyimlerini paylaşma konusunda ne kadar etkilidir?' sorusunu 'Bir ver, bir al.' tekniğiyle sınıf içinde hızlıca paylaşmaları istenir (SDB2.2).

   TDE1.1TDE1.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden dinleme ve izleme süreçlerinde edindikleri çıkarımları içeren birer öğrenme günlüğü oluşturmaları veya çalışma kâğıdı üzerindeki karşılaştırma tablosunu tamamlamaları istenir. Dinleme/izleme metinlerinin kişisel gelişim üzerindeki etkileri üzerine kısa bir değerlendirme yapılır.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Benim Yolculuğum” temasında farklı insanların yaşamlarını…; TDE1.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilerden 'Benim Yolculuğum' teması kapsamında dinlenecek veya izlenecek söyleşi metinlerinin içeriği hakkında ön bilgiler paylaşmaları istenir. Metindeki temel kavramlar ve konuşmacının üzerinde duracağı muhtemel konuların sınıf içerisinde tartışılması sağlanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Söyleşi metninde yer alan duygu, düşünce ve görüşleri içeren bir çalışma kâğıdı üzerinden analiz yapılır. Elde edilen verilerle tümevarım yöntemi kullanılarak metnin ana düşüncesi belirlenir (E3.6, E3.7).

   TDE1.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Metindeki parçaların ve bu parçalar arasındaki ilişkilerin tespiti için gruplar halinde çalışma yapılır (TDE1.3.1, TDE1.3.2). Belirlenen unsurların metnin bütününe katkısı tartışılır.

   TDE1.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Söyleşideki konuşmacının tutumunu etkileyen olay, kişi ve kavramlar arasındaki ilişkiler belirlenir (SDB2.3). Bu etkileşimler arası bağlantılar üzerinde durulur.

   TDE1.3TDE1.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Konuşmacının yaşamı ile metindeki unsurlar arasındaki etkileşimi gösteren bir kavram haritası veya poster tasarlanır (E3.3, OB2, SDB1.2, BTYAB1). Görsel araçlar kullanılarak bu süreç somutlaştırılır.

   TDE1.3TDE1.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Dinlenen metindeki unsurlar öğrencilerin kendi bakış açıları ve ilgi alanlarına göre değerlendirilir (E3.10). Konuşmacı ile empati kurularak (E2.1, SDB2.3) kişisel çıkarımlar yapılır.

   TDE1.3TDE1.4
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden kendi gelişim süreçlerini içeren birer öğrenme günlüğü hazırlamaları ve bu doğrultuda sınıfta konuşma yapmaları istenir (SDB2.1, E1.5, SDB2.2). Farklı türlerde metinlerle zenginleştirme sağlanır.

   TDE1.3TDE1.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları öğrenme günlüğü ve kavram haritası üzerinden kendi gelişim süreçlerini değerlendirdikleri bir öz-değerlendirme formu doldurmaları istenir (TDE1.4.1, TDE1.4.2). Süreç boyunca edinilen kazanımlar ve kişisel tepkiler sınıf içinde kısa birer cümleyle paylaşılır.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerdeki çözümlemelerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada yol, merdiven ya da köprü gibi gelişimi çağrıştıran görsel kaynaklar gösterir; öğrencilerden bu görsellerin kendi gelişim yolculuklarıyla ilişkisini birer cümleyle söylemeleri istenir. Kişisel gelişim ve söz varlığı kavramları kısaca hatırlatılır. Bu haftaki çalışmanın konuşma için plan hazırlamayı, düşünceyi geliştirmeyi ve konuşma sürecini değerlendirmeyi kapsadığı duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Görsel kaynaklar üzerinden kişisel gelişim yolculuğuna dair deneyimler (öğrenilen bir beceri, aşılan bir güçlük gibi) düşünülür; her öğrenci konuşmasında anlatacağı konuyu seçer. Konuşmanın kimler için hazırlanacağı ve nerede yapılacağı belirlenir (TDE3.3.1.a). Konunun hedef kitleye nasıl anlatılacağı eşlerle konuşulur (SDB2.3).

   TDE3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler eşleştirme kartlarıyla konuşma planının ögelerini (konu, hedef kitle, mekân, anlatım sırası, süre) açıklamalarıyla eşleştirir. Ardından kendi konuşmalarının giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini gösteren bir plan hazırlar (TDE3.3.1.a). Plan, hedef kitle ve mekâna göre gözden geçirilir (E3.7).

   TDE3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, planlama işlerinin sağlıklı yürütülmesi için Kontrol Listesi oluşturur; konu belirlendi mi, hedef kitle ve mekân düşünüldü mü, bölümler sıralandı mı gibi maddeler yazılır (TDE3.3.1.a). Liste ile kendi planları denetlenerek planlama düzeyleri belirlenir (E3.7). Eksik maddeler eşlerin önerisiyle tamamlanır (SDB2.2).

   TDE3.3
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, düşünceyi geliştirme yollarını (tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma) kişisel gelişim konusundan örneklerle tanıtır (TDE3.3.2.b). Öğrenciler planlarındaki her bölüm için kullanacakları yolu seçer ve nedenini yazar (KB3.1).

   TDE3.3TDE3.4
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler konuşma metinlerinin ana hatlarını yazarak her bölümdeki açıklamaları seçtikleri düşünceyi geliştirme yollarıyla destekler (TDE3.3.2.b). Kendi deneyimlerinden somut örnekler ve karşılaştırmalar kullanılır (KB2.7). Kişisel paylaşımlarda mahremiyete dikkat edilir (D8).

   TDE3.3TDE3.4
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler üçerli gruplarda konuşmalarının bir bölümünü sunar; dinleyenler açıklamaların hangi düşünceyi geliştirme yoluyla desteklendiğini Kontrol Listesine işaretler (TDE3.3.2.b). Dinleyiciler olumlu yönleri ve geliştirilebilecek noktaları söyler (SDB2.1). Sunan öğrenci dönütlere göre açıklamalarını yeniden düzenler (E1.4).

   TDE3.3TDE3.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunda konuşma sürecindeki davranış, duygu ve düşüncelerini; Kontrol Listesinde planlarını ve açıklamalarının içeriğini değerlendirmeleri istenir (TDE3.4.1.a, SDB1.2). Dereceli Puanlama Anahtarındaki 'metnin konuya uygunluğu' ölçütüne göre eş görüşleri alınır (E3.10). Öğrenme Günlüğüne bir güçlü yön ve geliştirilecek bir yön yazılır.

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Kişisel gelişimini ve özelliklerini keşfettiği, kendi dünyasını…; TDE3.4 Deneyimlerini, kişisel özelliklerini ve gelişimlerini aktardığı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Tahtaya temel hak ve özgürlükleri çağrıştıran bir görsel yansıtılır. Öğrencilerden görselin hangi hak ya da özgürlüğü anlattığını söylemeleri istenir. Haftada temayı yansıtan bir roman ile bir makalenin okunacağı, okuma sürecinde tahmin ve çıkarım yapılacağı belirtilir ve çalışmanın aşamaları kısaca tanıtılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin temanın içeriğini yansıtan roman türünde bir metni ve aynı konuya sahip bir makaleyi okumaları sağlanır. Metinler konu, anlatım ve bakış açısı yönünden incelenir. Her metin hakkında gerekçeli görüşler oluşturulur (TDE2.1.1.a).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tahtaya ya da kâğıtlara boş bir kum saati çizilir ve ortasına konu yazılır. Ön öğrenmeler üst kısma, okunan metinlerin ana temaları alt kısma yazılır. Oluşturulan kum saatleri sınıfla paylaşılarak incelenir (TDE2.1.1.a).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden temel hak ve özgürlüklerin insan yaşamındaki önemiyle ilgili görüşlerini “görüş geliştirme” tekniğiyle paylaşmaları istenir (SDB2.1). Her insanın temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu, ancak özgürlüğün başkasının özgürlük alanını ihlal etmeden yaşanması gerektiği ve toplum karşısında sorumluluk taşındığı üzerine düşünülür (D1, D11, E3.5) (TDE2.1.1.a).

   TDE2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Hak ve özgürlükleri ele alan roman okuma metni olarak seçilir. Öğrencilerden okumaya başlamadan önce romanın adını, yazarını, yazı tipini ve görsellerini inceleyerek içeriğe ilişkin tahminde bulunmaları ve bu tahmin doğrultusunda okuma stratejisi belirlemeleri istenir. Tahminler, okuduktan sonraki tespitlerle karşılaştırılmak üzere not edilir (TDE2.2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Okuma sürecini yönetmek için okumaya hazırlık yapma, önceki bilgileri kullanma, okuma öncesi soru oluşturma, tahminde bulunma, amaç ve yöntem belirleme ölçütlerini içeren bir kontrol listesi hazırlanır ve uygulanır (E3.7). Tahminler sınıfta gerekçeleriyle paylaşılır (TDE2.2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Sınıfın tamamının katılımıyla “beyin fırtınası tekniği” kullanılarak yazarın işlediği temayı seçme nedenlerine yönelik tahminlerde bulunulur. Öğretmen, fikirlerin saygı çerçevesinde dile getirileceği bir ortam sağlar (D14, E3.5, SDB2.1). Tahminler tahtada toplanır (TDE2.2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2
8. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden okudukları romanda ele alınan temel hak ve özgürlüklerle ilgili bildiklerini kısaca anlatmaları ve edindikleri izlenimden hareketle anlatıcının konuyu aktarırken yansıttığı duygu, düşünce ve tavırları anlamlandırmaları istenir (SDB2.3). Olaylar çok yönlü değerlendirilir, insan davranışlarına nesnel bakılır ve empati yapılır (E2.1, E3.7) (TDE2.2.3.c).

   TDE2.1TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden romandan çıkardıkları sonuçları ve anlatıcının tavrına ilişkin çıkarımlarını çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğüne tahmin ve çıkarım yapma sürecinde neler öğrendiklerini kaydeder, Öz Değerlendirme Formunu doldurur (SDB1.2).

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) anımsatılarak temel hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşamdaki yeri üzerine kısa bir konuşma yapılır. Öğrencilerden okudukları romanda hak ve özgürlüklerle ilgili akıllarında kalan bir sahneyi tek cümleyle anlatmaları istenir (E1.1). Öğretmen dersin amacını açıklar: romanın parçaları belirlenecek, ardından okuma süreci öz değerlendirmeyle gözden geçirilecektir. Ders kitabı ve etkileşimli tahta kullanılır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden romanın yapı unsurlarını oluşturan olay, kişi kadrosu, mekân ve zaman ögelerini ders kitabı ve çalışma kâğıdı üzerinde belirlemeleri istenir. Olay örgüsü ana hatlarıyla sıralanır, kişiler başlıca ve yardımcı olarak ayrılır, mekânlar harita/atlas üzerinde gösterilir; belirlemeler etkileşimli tahtada ortak listeye eklenir (E3.2) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Romanın teması, anlatıcısı, dil ve anlatım özellikleri ile yazıldığı dönem sınıfça belirlenir. Öğretmen “Anlatıcı olayları hangi bakış açısıyla aktarıyor?”, “Dönemin özellikleri metne nasıl yansımış?” gibi açık uçlu sorular sorar; öğrenciler yanıtlarını metinden örneklerle gerekçelendirir ve defterlerine yazar (E3.6) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden romanın tarih, hukuk, sosyoloji ve psikoloji ile ilişkisini belirlemeleri istenir. Ardından metinlerde yasak, uyarı, emir, rica, izin, onay, kabul ve ret anlamı katan ifade ve yapılar bulunur, bunların işlevleri tartışılır (TDE2.3.a).

   TDE2.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Romanda temel hak ve özgürlüklerin nasıl ele alındığına ilişkin tespitler yapılır. Kişilerin bu konudaki rolleri kavram haritası şablonunda gösterilir; öğrenciler açık uçlu sorulara verdikleri yanıtları gerekçelendirir (SDB3.3, E3.4, E3.5, E3.6, SAB1, SAB3). Kişilerin rollerini nasıl ve ne kadar yerine getirdiğine ilişkin notlar tutulur (SDB1.2, OB6) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hâlinde romandaki bir çatışma altı şapkalı düşünme tekniğiyle ele alınır. Her öğrenci üstlendiği şapkanın bakış açısından görüş bildirir; gruplar sonuçlarını sınıfa sunar (SDB2.2) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Romanda işlenen temel hak ve özgürlüklere değinen bir eleştiri metni ara metin olarak okunur. Roman ile eleştiri metninin yapısal özellikleri ve konuyu ele alış biçimleri karşılaştırılır; elde edilen bilgilerle öğrencilerden benzerlik ve farklılıkları gösteren bir T diyagramı oluşturmaları istenir (E3.2, SDB1.2) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
8. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden okuma sürecini değerlendirmeleri istenir. Romanın parçalarını belirlerken nelerde başarılı olduklarını, nerede zorlandıklarını ve bir sonraki okumada neyi farklı yapacaklarını öz değerlendirme formuna yazarlar (SDB1.1) (TDE2.4.a).

   TDE2.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler kavram haritası, T diyagramı ve notlarına dayanarak romanın parçalarına ilişkin bulgularını eşlerine açıklar. Öğretmen kısa cevaplı sorularla yapı unsurlarını yoklar. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu tamamlamaları ve okuma sürecinde en çok geliştikleri noktayı öğrenme günlüğüne yazmaları istenir; çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (TDE2.4.a).

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde okuma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na ilişkin temel hak ve özgürlükleri sıralayan kısa bir liste gösterir; öğrencilerden bu haklardan biriyle ilişkili tahlil ettikleri romandan bir olayı hatırlamaları istenir (E1.1). Geçen haftaki okuma çalışmalarıyla bağ kurulur. Haftanın hedefinin romanı eleştiren bir yazı için seçim yapmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere tahlil ettikleri romanı temel hak ve özgürlükler bağlamında değerlendiren eleştiri yazısı yazmalarına yönelik performans görevi verilir (SDB1.2, E2.2, SAB4). Görevin kapsamı ve beklentileri sınıfla birlikte okunur. Öğrencilerden romanın hak ve özgürlükler temasıyla ilişkili bölümlerini işaretlemeleri istenir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler romandaki hak ve özgürlük konularını (düşünce özgürlüğü, adalet, eşitlik gibi) çalışma kâğıdına yazar. Her öğrenci bunlar arasından eleştiri yazısında ele alacağı konuyu seçer. Seçimin nedeni eşiyle paylaşılır (D1, D11, TDE4.1.a).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler eleştiri yazısında konunun sınırlılıklarını belirler. Hangi karakter, olay ve bölümün yazıya dahil edileceği, hangilerinin dışarıda bırakılacağı çalışma kâğıdında gerekçesiyle yazılır. Sınırlılıklar öğretmenle görüşülerek gerekirse yeniden düzenlenir (E3.2, TDE4.1.a).

   TDE4.1
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden eleştiri yazısının amacını ve hedef kitlesini belirlemeleri istenir. Farklı yazma yöntem ve stratejileri (taslak oluşturma, serbest yazma, plan çıkarma gibi) incelenir. Her öğrenci hedef kitleye ve amaca göre en uygun olanı seçer ve gerekçesini yazar (E3.6, TDE4.1.a).

   TDE4.1
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yazma sürecini etkileyebilecek engelleri (zaman yönetimi, kaynak eksikliği, odaklanma güçlüğü gibi) listeler. Her engel için ortadan kaldırma yolu belirlenir ve eşler arasında paylaşılır (SDB2.1). Seçilen çözümler yazma planına eklenir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler yazma aşamalarını düzenli takip edebilmek için kendi kontrol listelerini oluşturur. Listede seçilen konu, sınırlılıklar, yazma yöntemi ve stratejisi ile engellere ilişkin çözümler yer alır (E3.7). Listeler eşlerle karşılaştırılarak eksik maddeler tamamlanır (TDE4.1.a).

   TDE4.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden kontrol listelerini ve seçim gerekçelerini performans görevi dosyasına eklemeleri istenir. Öğretmen dosyaları dereceli puanlama anahtarı ile konu seçimi, sınırlılık belirleme ve yöntem seçimi ölçütlerine göre inceler. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak yaptıkları seçimlerin en güçlü ve en zayıf yönünü yazar (SDB1.1).

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Toplumu farklı yönleriyle ele aldığı yazılı anlatım sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzenle ilişkisini düşündüren bir fotoğraf gösterir ve 'Hak ve özgürlüklerin sınırı toplumsal düzeni nasıl etkiler?' sorusunu yöneltir. Birkaç farklı görüş dinlenir. Haftanın amacı paylaşılır: okunan romandaki kişi ve durumlar karşılaştırılacak, değerlendirmeler sınıflandırılacak ve eleştiri metninin taslak içeriği oluşturulacaktır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler okunan romanda hak ve özgürlükler temasının işlendiği kişileri, olayları ve durumları ders kitabından belirler. Gruplar belirlediklerini çalışma yaprağına yazar. İki karakterin ya da iki durumun duygu ve düşünceleri karşılaştırılır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen açık uçlu sorularla karşılaştırma ölçütlerinin (hak ve özgürlüğe bakış, tutum, duygu ve düşünce, sonuç) belirlenmesini sağlar. Gruplar bu ölçütlere göre farklı bakış açılarını zihin haritasında karşılaştırır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar karşılaştırma sonuçlarını sınıfa sunar; dinleyen öğrenciler benzerlik ve farklılıklara yönelik soru sorar. Sunulanlar arasından eleştiri metnine içerik olabilecek karşılaştırmalar seçilir ve tahtada listelenir (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Eleştiri metninin taslak içeriği oluşturulur. Her öğrenci okunan metinde kişileri, olayları ve durumları duygu ve düşünce açısından karşılaştıran iletileri belirler. Bu iletiler taslağa üç dört cümleyle yazılır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler okunan metne ilişkin değerlendirmelerini iletiye, anlatım biçimi ve yöntemlerine, yazarın üslubuna, anlatıcının tavrına ve kişilerin tutumlarına göre başlıklar altında sınıflandırır. Hak ve özgürlükler bağlamında metne değer katan unsurlara ilişkin görüşler ilgili başlığa yerleştirilir. Sınıflandırma gerekçeleri eşlere açıklanır (SDB2.1, TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Sınıflandırılan değerlendirmeler eleştiri metninin taslağında paragraf düzenine yerleştirilir; karşılaştırma içeren iletiler ilgili başlığın altında kullanılır. Eşler taslakları sınıflandırmanın tutarlılığı açısından inceler ve eksikleri belirtir. Öğrenciler taslaklarını bu geri bildirimlere göre düzenler (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler çalışma yaprağında karşılaştırma ve sınıflandırma çalışmalarını tamamlar; taslak içeriklerini dereceli puanlama anahtarı ve Öz Değerlendirme Formu ile gözden geçirir. Öğretmen taslakları performans görevi olarak toplar ve kısa cevaplı sorularla karşılaştırma ile sınıflandırma ölçütlerini yoklar. Öğrenciler öğrenme günlüğüne en çok zorlandıkları sınıflandırma başlığını yazar (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda hazırlanan eleştiri metni planlarının ve düşünceyi geliştirme yollarının gözden geçirileceğini söyler. Öğrencilere 'Aynı düşünce farklı okuyucular için aynı sözcüklerle mi anlatılır?' sorusu yöneltilir. Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğine ilişkin farklı bakış açıları tahtada toplanır. Bu hafta söz varlığına, iletilere ve yazma sürecinin değerlendirilmesine odaklanılacağı duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, önceki haftalarda hazırladıkları plana dönerek eleştiri metninde kime, neyin, nasıl ve nerede anlatılacağını gözden geçirir (SDB1.2). Hedef kitleye ve metnin içeriğine göre kullanılacak söz varlığı belirlenir; günlük dil ile bağlama uygun dil arasındaki fark örneklerle tartışılır. Seçilen sözcükler ve ifadeler çalışma kâğıdına yazılır (TDE4.3.c).

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğine ilişkin bir düşünce seçer ve bu düşünceyi desteklemek için daha önce çalışılan düşünceyi geliştirme yollarından yararlanır. Her destekleyici cümle, belirlenen hedef kitleye uygun söz varlığıyla yazılır. Yazılanlar, sözcük seçimlerinin bağlama uygunluğu açısından eşli olarak gözden geçirilir (TDE4.3.c).

   TDE4.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, ders kitabından seçilen bir eleştiri metnini okutur. Öğrencilerden metinde okuyucuya doğrudan söylenen iletileri ve satır aralarında ima edilen iletileri çalışma kâğıdında iki sütunda ayırmaları istenir. Örtük iletilerin anlaşılmasını sağlayan sözcük ve ifadeler sınıfta tartışılır (TDE4.3.ç).

   TDE4.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, planlarına ve belirledikleri söz varlığına dayanarak eleştiri metinlerini yazar. Okuyucuya verilmek istenen iletiler açık ya da örtük biçimde ifade edilir (TDE4.3.ç). Öğrencilerden görev ve sorumluluklarını yerine getirirken özverili davranmaları istenir (E1.4, E3.7, D16).

   TDE4.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, yazma sürecine etki eden unsurlarla ilgili hazırlanmış öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2). Formda söz varlığının hedef kitleye uygunluğu ile iletilerin açık ya da örtük ifade edilişi bakımından güçlü ve geliştirilmesi gereken yönler belirtilir (TDE4.4.a).

   TDE4.4
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler eşleşerek metinlerini değiştirir ve akran değerlendirme formunu kullanarak söz varlığı ve iletilerle ilgili geri bildirim verir. Eşler, geri bildirimler doğrultusunda metinlerindeki sorunlu ifadeleri düzeltir (TDE4.4.a).

   TDE4.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin eleştiri metinleri performans görevi olarak; içeriğe uygunluk, özgünlük, dil ve üslup gibi ölçütler bağlamında dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (E2.2). Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, bu haftaki yazma sürecinde en çok geliştirdikleri ve hâlâ geliştirmeleri gereken yönü gerekçesiyle yazmaları istenir (TDE4.4.a). Birkaç öğrenci günlüğünü sınıfla paylaşır.

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; TDE4.4 Toplumsal duyarlılık bağlamında ortaya koyduğu yazısına yönelik yazma…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, yılbaşı döneminde sıkça gündeme gelen dilek ve beklentilerden hareketle insanların özgür ve güvenli yaşama isteğine değinir. Öğrencilerden bildikleri temel hak ve özgürlükleri sıralamaları istenir. Dersin amacı açıklanır: hak ve özgürlükleri konu edinen çok modlu bir haber metni seçilecek, izlenecek; metnin amacı ve yargıları üzerine tahmin ve çıkarım yapılacaktır. Çalışma kâğıdı dağıtılır (OB6).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, temel hak ve özgürlükleri konu edinen birkaç çok modlu haber metnini etkileşimli tahtada tanıtır. Öğrencilerden metinlerin temayla ilişkisini, konusunu ve anlaşılırlığını ölçüt alarak içlerinden birini seçmeleri istenir. Seçimin gerekçesi sınıfta kısaca açıklanır (TDE1.1.1.a).

   TDE1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Dinleme/izleme stratejileri arasından hak ve özgürlüklerle ilgili iletileri değerlendirmeye uygun olan seçilir. Dinleme/izleme sürecine etki eden bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içeren bir gözlem formu oluşturulur (E3.7). Form, sürecin gelişimini takip etmek için kullanılacaktır (TDE1.1.1.a).

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Metin ve ortamla ilgili iletişim engelleri (gürültü, ışık, ses düzeyi vb.) belirlenip ortadan kaldırılır (SDB2.1). Seçilen haber metni seçilen stratejiye uygun biçimde dinletilir/izletilir. Öğrenciler izleme sırasında gözlem formunu doldurur (TDE1.1.1.a).

   TDE1.1
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hak ve özgürlükler temasının hangi edebî türle ele alınabileceği, kısa cevaplı sorularla “soru-cevap tekniği” uygulanarak tartışılır. Öğrencilerden bu konudaki görüş ve bilgilerini açıklamaları istenir (E2.3). Öğrenciler haber metninin hangi türle ilişkili olacağını tahmin eder (TDE1.2.2.b).

   TDE1.1TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Haber metni yeniden izletilir. Öğrencilerden metnin oluşturulma amacına yönelik tahminlerini gerekçeleriyle birlikte çalışma kâğıdına yazmaları ve eşlerine açıklamaları istenir. Tahminler metindeki görüntü, ses ve ifadelerle karşılaştırılarak sınanır (TDE1.2.2.b).

   TDE1.1TDE1.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden metinde anlamını bilmedikleri kelimeleri belirlemeleri istenir. Bu kelimelerin anlamı, bağlamdan hareketle tahmin edilir ve çalışma kâğıdına yazılır. Tahminler sözlükle denetlenir (TDE1.2.2.b).

   TDE1.1TDE1.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Metinde sunulan bilgi ve görüşlerden hareketle öznel ve nesnel yargılar belirlenir (E3.2). Gruplar yargıları çalışma kâğıdındaki iki sütuna ayırarak yazar. Her yargının neden öznel ya da nesnel sayıldığı açıklanır (TDE1.2.3.c).

   TDE1.1TDE1.2
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Belirlenen yargılardan hareketle metnin hak ve özgürlüklere bakışı hakkında çıkarımlar yapılır. Her grup en az iki çıkarımını metindeki dayanaklarla birlikte çalışma kâğıdına yazar. Çıkarımlar sınıfta kısaca paylaşılır (TDE1.2.3.c).

   TDE1.1TDE1.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğretmen, tahmin ve çıkarımların metindeki hangi dayanaklara bağlandığını sorarak çıkarım yapma sürecini toparlar. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki en güçlü çıkarımlarını seçmeleri istenir. Ardından gözlem formundaki notlardan yararlanarak öğrenme günlüklerine, bu haftaki dinleme/izleme sürecinde neyi iyi yaptıklarını ve neyi geliştirmeleri gerektiğini yazmaları istenir (SDB1.2).

    TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi…; TDE1.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki derslerde dinlenen/izlenen metinlerin parçalarının nasıl belirlendiğini sorarak dersi başlatır. Etkileşimli tahtada "Toplumun Ahengi" temasından bir görsel (fotoğraf ya da resim) gösterilir ve öğrencilerden gördüklerini açık, günlük dille anlatmaları istenir. "Bir metnin açıklığı neye bağlıdır?" sorusu yöneltilerek merak uyandırılır (E1.1); bu hafta çok modlu bir metnin parçalarının belirleneceği ve dinleme/izleme sürecinin değerlendirileceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki temaya uygun çok modlu bir metin (kısa video ya da sunu) izletilir. Öğrencilerden izleme sırasında konuyu, anlatıcının ses ve vurgusunu, ekrandaki görselleri not etmeleri istenir; ardından metnin parçaları sınıfça belirlenir (TDE1.3.a). Metindeki dilin açıklığı ve günlük dile yakınlığı örnek ifadeler üzerinden tartışılır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kavram haritası şablonu üzerinde metnin içerik unsurlarını (konu, kişiler, ses, müzik, görüntü, ana ileti) gösteren bir zihin haritası oluşturmaları istenir (E3.3). Haritalar eşlerle karşılaştırılarak eksik unsurlar tamamlanır. Gerekirse metin ikinci kez izletilir ve unsurlar doğrulanır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik takımlara ayrılır. Takımlardan metindeki görsel ve işitsel ögelerin listesini çıkarmaları ve her ögenin hangi iletiyi taşıdığını gerekçelendirerek açıklamaları istenir (SDB3.3). Takım sözcüleri açıklamalarını sınıfa sunar (TDE1.3.a).

   TDE1.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Metne ilişkin anlama ve çözümlemeyi güçlendirmek için takımlarda "altı şapkalı düşünme" tekniği uygulanır. Her üyeye bir şapka rolü verilir; üyeler rolün sorumluluğunu üstlenir (E2.2), görüşlerini çekinmeden dile getirir (E2.3) ve iş birliği içinde ortak bir değerlendirme hazırlar (SDB2.2). Metnin parçaları bu şapkalarla yeniden ele alınır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden metne değer katan unsurları kendi beğenileri ve ilgi alanları doğrultusunda değerlendirmeleri istenir. Değerlendirmeler, Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında en çok bir dakikalık kısa konuşmalarla anlatılır. Her konuşmanın ardından öğrencilerden dinleme/izleme sürecindeki dikkat ve anlama durumlarını gözden geçirmeleri istenir (TDE1.4.a).

   TDE1.4
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden dinlenen/izlenen metinden öğrendiklerini içeren bir öğrenme günlüğü sayfası yazmaları istenir (SDB1.1). Günlükte metnin parçaları, açıklık ve günlük dil hakkında öğrenilenler ile zorlanılan noktalar yer alır. Öğrenciler kendilerine ilişkin değerlendirme cümlelerini de günlüğe ekler (TDE1.4.a).

   TDE1.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden zihin haritaları ve öğrenme günlükleri öğrenme kanıtı olarak teslim etmeleri istenir. Öz Değerlendirme Formu doldurularak dinleme/izleme sürecindeki güçlü yönler ve geliştirilecek noktalar belirlenir (TDE1.4.a). Gönüllü öğrenciler, metnin parçalarını belirlemede en çok yararlandıkları adımı paylaşır. Öğretmen, açıklık ve günlük dil kavramlarını örneklerle özetleyerek haftanın çalışmasını toparlar.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izleme…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen Enerji Tasarrufu Haftasına değinerek enerji tasarrufuyla ilgili bir haber başlığını etkileşimli tahtada gösterir ve haberin hangi hak ve özgürlüklerle ilişkili olabileceğini sorar. Öğrencilerden bir haberi ilgi çekici kılan niteliklerden birini söylemeleri istenir. Dersin amacının, hak ve özgürlükleri esas alan bir haber metni için içerik oluşturmak olduğu açıklanır.

   TDE3.1
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen hak ve özgürlükleri esas alan bir haber metni oluşturma ve bunu sınıfta sunma görevini performans görevi olarak verir (SAB4, BTYAB1). Öğrencilerden merak uyandıracak nitelikler taşıyan yaşanmış ya da kurgu bir olay seçmeleri ve seçimlerinin gerekçesini bir cümleyle yazmaları istenir (E1.1, TDE3.1.1.a).

   TDE3.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Seçilen olayın bilgileri 5N1K sorularıyla listelenir. Öğrenciler topladıkları bilgileri habercilik ilkelerine (ör. doğruluk, tarafsızlık) uygunluk bakımından ikili çalışmayla karşılaştırır ve uygun olmayanları ayıklar (TDE3.2.3.c).

   TDE3.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler 5N1K sorgulama tekniği doğrultusunda eldeki bilgileri ne, kim, nerede, ne zaman, neden ve nasıl başlıklarına göre sınıflandırır (E3.7, OB1). Eksik kalan başlıklar belirlenir ve güvenilir kaynaklardan tamamlanır (KB3.2). Sınıflandırılan bilgiler çalışma kâğıdına işlenir (TDE3.2.4.ç).

   TDE3.1TDE3.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Sınıflandırılan bilgiler planlanan haber akışına uygun olarak düzenlenir ve haber metni yazılır. Öğrenciler her insanın temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu bilinciyle akıcı, anlaşılır ve doğru bir Türkçe kullanmaya, olayı dürüstçe ele almaya (D6), millî ve manevi değerleri gözetmeye (D19) ve özel yaşamın gizliliğine özen göstermeye (D8) teşvik edilir. Başkalarının sınırları gözetilir (E2.2) (TDE3.2.4.ç).

   TDE3.1TDE3.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Haber metni habercilik ilkeleri bakımından gözden geçirilir ve dinleyiciye daha iyi aktarılabilmesi için gerekirse yeniden düzenlenir. Öğrenciler temel hak ve özgürlükler, adalet, duyarlılık, dürüstlük ve mahremiyet gibi metne değer katan unsurları gösteren bir kontrol listesi hazırlar. Metin bu listeyle kontrol edilerek düzeltilir (TDE3.2.5.d).

   TDE3.1TDE3.2
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler hazırladıkları haber metinlerini yeniden düzenlenmiş hâliyle son kez gözden geçirir. Performans görevi kapsamında haber metinleri ve kontrol listeleri toplanır; öğretmen dereceli puanlama anahtarıyla seçim, karşılaştırma, sınıflandırma ve yeniden düzenleme basamaklarını değerlendirir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak habercilik ilkeleri ile temel hak ve özgürlükler bakımından güçlü yönlerini ve geliştirecekleri yanlarını yazar.

   TDE3.1TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.1 Güncel olayları takip edip toplumsal konulara duyarlı bir konuşmayı…; TDE3.2 Toplumsal sorunları anlama ve bu sorunlara çözüm üretme ile ilgili…; değerlendirme