T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, "Bir şiirin ezgisi sözlerden mi doğar, söyleyişten mi?" sorusunu yöneltir ve öğrencilerden kısa görüşlerini paylaşmaları istenir (SDB2.1). Etkileşimli tahtada ahenk, ezgi, gelenek ve sözlü kültür kavramları gösterilir. Bu hafta metin okunmadan önce okuma amacının belirleneceği, ön bilgilerle bağlantı kurulacağı ve bilinmeyen sözcüklerin anlamının bağlamdan tahmin edileceği açıklanır (TDE2.1, TDE2.2).

   TDE2.1TDE2.2
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada şiir türüne ilişkin bir bilgi görseli gösterilir; öğrencilerden görseldeki kavramlardan hareketle şiirin genel özelliklerini söylemeleri istenir. Öğretmen bu yoklamayla hazır bulunuşluğu belirler ve temada ele alınacak kavramlara dikkat çeker (E2.5). Öğrencilerden bildiklerini yeni kavramlarla ilişkilendirmeleri istenir (TDE2.2.a).

   TDE2.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere okunacak koşuk metninin yalnız başlığı ve görselleri gösterilir; bu dış özelliklerden hareketle metnin içeriği, türü ve yazılış amacı hakkında görüş oluşturmaları istenir (OB4). Öğrenciler bireysel olarak bu metni neden okuyacaklarını yazarak okuma amaçlarını belirler. Tahminler sınıf panosuna not edilir (TDE2.1.a).

   TDE2.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden okuma amaçlarını göz önünde bulundurarak koşuk metnini sesli okumaları istenir; vurgu, tonlama ve telaffuza dikkat edilerek sözün ezgili söylenişi duyurulur. Okumadan sonra metnin ait olduğu döneme yönelik kısa cevaplı sorularla öğrencilerin ön bilgileri yoklanır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden metindeki bilgiler ile döneme, söyleyiş geleneğine ve ezgiye ilişkin ön bilgileri arasında bağlantı kurmaları istenir. Eşler hâlinde bir çalışma kâğıdına "Metinde okuduğum" ve "Önceden bildiğim" sütunlarıyla örnekleri yazılır (SDB2.2). Eşler, bağlantılarını sınıfla paylaşır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden metindeki bilinmeyen sözcüklerin ve söz gruplarının anlamını cümle içindeki bağlamdan hareketle tahmin etmeleri istenir. Tahminler sözlük ya da dijital kaynakla sınanır. Koşuk metnindeki sözcüklerin günümüzde biçim ve anlam yönünden farklılaşma nedenleri listelenir ve sınıf içinde tartışılır (KB3.3, SBAB4, SDB2.2). Öğrencilerden çıkarımlarını gerekçelendirmeleri istenir (TDE2.2.b).

   TDE2.2
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden okuma amaçlarını, metin öncesi tahminlerini ve bağlamdan anlamını çıkardıkları sözcükleri giriş-çıkış kartına yazmaları istenir. Kısa cevaplı sorularla ön bilgi bağlantıları yoklanır. Çalışma kâğıdı dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrencilerden öz değerlendirme formunda okuma sürecini değerlendirmeleri istenir (TDE2.1.a, TDE2.2.a, TDE2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.2 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; TDE2.1 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki koşuğun ilk dörtlüğünü okur ve öğrencilerden dizelerdeki ezgiyi, ahengi fark etmelerini ister. Öğrencilere 'Bu dizeler nasıl bir etki bıraktı, bu etkiyi hangi özellikler oluşturdu?' sorusu yöneltilir. Alınan cevaplardan hareketle dersin amacı açıklanır: metnin parçaları, kişileri ve yapı unsurları belirlenecek, okuma süreci değerlendirilecektir. Öğrencilerden çalışma süresince kendi odaklanma düzeylerini izlemeleri istenir (SDB1.2).

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfta istasyon tekniğiyle yapı, ahenk, içerik, dil ve anlatım özelliklerini inceleyecek dört istasyon kurulur; istasyonlar metin türünün şekil özelliklerine göre adlandırılır. Öğrenciler istasyonları sırayla dolaşarak nesne, olgu ve olaylara ilişkin parçaları ile metindeki kişilerin özelliklerini ve amaçlarını belirler (TDE2.3.a). Her grubun sözcüsü sonuçları sınıfa sunar (SDB2.2, SAB1, SAB3).

   TDE2.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Sunulan sonuçlardan hareketle incelenen şiirin yapı özellikleri ve yapı unsurları (olay, kişiler, zaman, mekân) etkileşimli tahtada belirlenir (TDE2.3.a). Öğrencilere karşılaştırma metni olarak bir koşma verilir. Öğrencilerden iki metnin içerik ve yapı özelliklerini T diyagramında karşılaştırmaları istenir (SDB1.2, KB2.7).

   TDE2.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Koşuğun dil ve anlatım özellikleri belirlenir (TDE2.3.a). Ezgi ve ahengin bu özelliklere katkısı ile söyleyicinin üslup seçimi soru-cevap yöntemiyle tespit edilir. Koşuk ve ara metinlerden isim ve sıfatlar ile isim ve sıfat tamlamaları bulunur, bunların içeriğe, dil ve anlatıma katkısı yorumlanır.

   TDE2.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kısa cevaplı sorularla şiirin söylenme amacı, söyleyici, açık ve örtük iletiler ile şiirdeki dil işlevleri belirlenir (TDE2.3.a). Şiirde yansıtılan duygulardan ve estetik değerden hareketle şiir ile şair arasındaki ilişkiye dair çıkarımlar yapılır (D7, SDB2.3). Öğretmen çıkarımları özetler.

   TDE2.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden koşuğu kendi beğeni ölçütleri doğrultusunda değerlendirmeleri ve bu ölçütleri çalışma kâğıdına yazmaları istenir (TDE2.4.a, SDB1.2). Ölçütler eşleşen öğrencilerle karşılaştırılarak gerekirse gözden geçirilir.

   TDE2.4
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilere farklı içeriklerde yazılmış şiir örnekleri verilir. Öğrencilerden hangisinin içerik ve tema yönünden incelenen koşuğa benzediğini, bu kararı verirken izledikleri yolu gerekçeleriyle açıklayarak belirlemeleri ve metindeki gerçeklik ile gerçek dünya bilgisini karşılaştırmaları istenir (TDE2.4.a, SDB3.3). Hangi metni neden beğendikleri de gerekçelendirilir (E2.3, E3.5, E3.10).

   TDE2.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir: koşuğun parçalarını, yapı unsurlarını ve dil özelliklerini belirleme düzeyleri ile beğeni ölçütleri gözden geçirilir (TDE2.4.a, SDB1.2). Giriş-çıkış kartına 'Bugün koşukla ilgili neyi fark ettim?' cümlesi yazılır. Öğretmen, T diyagramı ve çalışma kâğıtlarını inceleyerek dönütler verir ve okuma sürecine ilişkin genel bir özet yapar.

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada kısa bir şiir dinletisi örneği izletir ve öğrencilerden dinletinin amacını, süresini ve kimlere hitap ettiğini tahmin etmelerini ister (E3.2, OB4). Ardından geçen haftaki okuma çalışmalarıyla bağ kurulur. Bu haftanın hedefi, belirlenen tema çerçevesinde şiir dinletisi için amaç, süre, hedef kitle ve yöntem seçimleri yapmak olarak duyurulur (SDB1.2).

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere, belirledikleri bir tema çerçevesinde seçtikleri şiirlerden oluşan bir şiir dinletisi hazırlayıp sunmalarına yönelik performans görevi verilir (SAB4). Görevin ölçütleri dereceli puanlama anahtarıyla tanıtılır. Öğrencilerden dinletinin amacının edebî metin oluşturma, ikna etme ya da bilgilendirme olarak ne olabileceğini tartışıp bir amaca karar vermeleri istenir (E3.3, E3.5) (TDE3.1.a).

   TDE3.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dinletilerinin hazırlıklı mı hazırlıksız mı olacağını, süresini ve hedef kitlesini belirlemeleri istenir. Seçimlerini gerekçelendirerek çalışma kâğıdına yazarlar. Performans görevi için sınıf dışında hazırlık yapmaları istenir ve görev sınıfta gerçekleştirilecektir (SDB2.1, E3.7) (TDE3.1.a).

   TDE3.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler tarafından gruplar oluşturulur. Gruplar, şiir dinletisi için bir temaya karar verir ve gerekçesini tahtadaki tema listesine yazar (SDB2.2, E3.3). Seçilen amaçla temanın uyumu sınıfça gözden geçirilir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, dinletinin ne kadar süreceğini belirler. Belirlenen süreye ve hedef kitleye uygun şiirleri ders kitabından ve güvenilir dijital kaynaklardan seçer (OB1, OB2, OB9). Seçilen şiirlerin temayla ilişkisi kısa notlarla belirtilir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar şiirleri okuyacak kişileri ve görevleri (sunuculuk, müzik, görsel destek) aralarında paylaştırır. Görev dağılımı çizelgeye yazılır ve her üyenin sorumluluğu sesli olarak teyit edilir (SDB2.2, E1.4) (TDE3.1.a).

   TDE3.1
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Gruplardan dinletinin türüne uygun yöntem ve stratejiyi (anlatım biçimi, vurgu ve tonlama, sunuş sırası) belirlemeleri istenir. Seçilen yöntem ve strateji, akış taslağı olarak yazılır ve diğer gruplarla paylaşılır; gelen öneriler değerlendirilir (E3.10, SDB2.1) (TDE3.1.a).

   TDE3.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Gruplar, amaç, süre, hedef kitle, tema, yöntem ve strateji seçimlerini içeren taslaklarını sınıfa kısaca sunar. Öğrencilerden Giriş-Çıkış Kartı’na seçimlerinden birinin gerekçesini yazmaları istenir. Öğretmen, taslakları dereceli puanlama anahtarıyla gözden geçirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu’nu doldurarak karar verme sürecini değerlendirir (SDB3.3) (TDE3.1.a).

   TDE3.1

Sınıf defteri: TDE3.1 Belirlenen bir tema çerçevesinde seçtiği şiirlerden oluşan bir şiir…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada kısa bir şiir dinletisine ait görsel kaynak gösterir ve öğrencilerden dinletiyi etkili kılan özellikleri söylemelerini ister. Gelenek ve yapı unsurları (olay, kişiler, zaman, mekân) kavramları hatırlatılır. Dersin amacı, şiir dinletisinin planını ön bilgilerle ilişkilendirerek, hedef kitleyi tahmin ederek ve karşılaştırma yaparak oluşturmak olarak açıklanır (E3.2).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, ön bilgilerinden hareketle gruplar hâlinde bir şiir dinletisi hazırlamak üzere ilgi duydukları şiirleri ve temaları listeler (E3.3, OB1). Gruplar dinletinin amacını yazar ve bu amaca yönelik ön bilgilerini zihin haritasında gösterir. Zihin haritaları sınıfta kısaca paylaşılır (TDE3.2.a).

   TDE3.2
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan dinletinin türüne uygun, belirli bir tema çerçevesinde taslak bir plan oluşturmaları istenir. Hedef kitlenin yaşı, ilgisi ve beklentileri hakkında tahminlerde bulunulur; plan bu tahminlere göre giriş, gelişme ve sonuç bölümleri olarak tasarlanır. Her grup planını çalışma kâğıdına yazar (TDE3.2.b).

   TDE3.2
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar iş birliği içinde taslak planın her bölümünde hedef kitlenin dikkatini çekecek şiir ve ögeleri belirler (SDB2.2). Öğretmen, tahminlerin planı nasıl şekillendirdiğini sorarak gruplar arasında dolaşır. Gruplar bölümleri sıraya koyar ve gerekçelerini planın yanına yazar (TDE3.2.b).

   TDE3.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan dinletinin ana düşüncesini belirlerken karşılaştırma içeren iletiler oluşturmaları istenir; örneğin iki şiirin ya da iki duygunun benzerlik ve farkları ele alınır. Öğrenciler karşılaştırma tablosunu doldurur. Gruplar tablodaki iletilerden ana düşünceye en uygun olanı seçer (TDE3.2.c).

   TDE3.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Hazırlanan planlar grup arkadaşlarıyla uygunluk ve dinletinin ana temasıyla ilişkisi açısından karşılaştırılır. Öğrenciler benzerlik ve farklılıkları not eder ve açık fikirli bir tutumla tartışır (E3.5). Planın ana düşünceyle uyumu gözden geçirilir (TDE3.2.b, TDE3.2.c).

   TDE3.2
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden çıkış kartına, planın giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini hedef kitleye göre nasıl tasarladıklarını ve ana düşünceyi hangi karşılaştırmayla belirlediklerini yazmaları istenir. Gruplar karşılaştırma tablosunu ve planlarını sınıfa kısaca sunar. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur; öğretmen Dereceli Puanlama Anahtarı ile planları değerlendirir. Ön bilgi, tahmin ve karşılaştırma arasındaki ilişki birlikte özetlenir (TDE3.2.c).

   TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.2 Seçtiği şiirleri etkili ve güzel bir biçimde sunmak için şiir…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Etkileşimli tahtada şiirle ilgili bir fotoğraf ya da resim gösterilir; öğrencilerden görselin çağrıştırdığı şiiri ve duyguyu söylemeleri istenir (OB4). Öğretmen, şiirdeki olay, kişiler, zaman ve mekân unsurlarının dinletide nasıl bir yol haritası oluşturduğunu sorar. Haftanın amacının dinleti planı hazırlamak, dikkat çekici bir girişle başlamak ve düşünceyi geliştirme yollarıyla özgün bir üslup oluşturmak olduğu duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabından seçilen bir şiirin olay, kişiler, zaman ve mekân unsurlarını belirleyerek dinletiye yönelik bir plan taslağı hazırlamaları istenir (E3.7). Planda dinleyici kitlesi, kullanılacak araç-gereç ve sunum sırası yazılır, hedefler belirlenirken dikkat dağıtıcı unsurlardan kaçınılır (SDB1.2). (TDE3.3.1.a)

   TDE3.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan plana uygun, dinleyicinin dikkatini çekecek bir giriş oluşturulması öğrencilerden istenir. Giriş; bir soru, kısa bir anı ya da görsel kaynak kullanılarak kurulur (E3.3). Eşler girişlerini birbirine sunar ve planla uyumunu denetler. (TDE3.3.1.a)

   TDE3.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma ve tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarını bir şiir üzerinde örnekler. Gruplar, seçtikleri şiirin dinletisini desteklemek için bu yollardan en az ikisini kullanarak kısa bir açıklama metni hazırlar (SDB2.2). (TDE3.3.2.b)

   TDE3.3TDE3.4
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden şiire ilişkin duygu, düşünce ve hayallerini kendilerine özgü bir üslupla ifade eden sunuş konuşmaları hazırlamaları istenir. Sözcük seçimi ve anlatım tarzı kişisel tercihlerle zenginleştirilir (E3.3, D7). Her öğrenci üslup tercihini kısaca gerekçelendirir. (TDE3.3.2.b)

   TDE3.3TDE3.4
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hazırladıkları giriş ve açıklamaları kısa bir dinleti denemesi olarak sunar. Sınıf, içeriğe uygunluk ve özgünlük ölçütlerine göre akran görüşü bildirir (SDB2.1, E3.5). Öğrenciler aldıkları görüşleri planlarını gözden geçirmek için kullanır. (TDE3.4.1.a)

   TDE3.3TDE3.4
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak dinleti sürecindeki duygu ve düşüncelerini, içeriği ve dil-anlatım özelliklerini değerlendirmeleri istenir; akran görüşleri forma eklenir (E1.4). Öğretmen, plan ve girişe ilişkin performansı Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Giriş-Çıkış Kartlarına 'Bu hafta dinleti planımda neyi iyi yaptım, neyi geliştireceğim?' sorusunun yanıtı yazılır. (TDE3.4.1.a)

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Seçilen şiirleri etkili ve güzel bir biçimde sunabilmek için kural…; TDE3.4 Gerçekleştirilen şiir dinletisine yönelik süreci değerlendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Birleşmiş Milletler Günü'ne değinerek dünyanın pek çok yerinde sözlü kültürün ortak bir miras olduğunu söyler. Öğrencilerden çocukluklarında dinledikleri bir masalı ya da masal anlatıcısını hatırlayıp bir cümleyle anlatmaları istenir. Sözlü kültür, gelenek, ezgi ve masal anlatıcısı kavramları etkileşimli tahtada kısaca hatırlanır. Bu haftanın masal türünde bir metni dinleme/izleme çalışmasına ayrıldığı duyurulur (SDB2.1).

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Sözlü gelenekte önemli yeri olan birkaç masal sınıfa getirilir; öğrencilerden masalların adı ve görsellerinden hareketle içerik ve türe ilişkin tahminlerini soru-cevap tekniğiyle söylemeleri istenir (OB4, SAB2). Tartışma sonunda hangi masalın dinleneceğine sınıfça karar verilir. Öğrenciler dinleme/izleme amacını yazılı olarak belirler (TDE1.1.a).

   TDE1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden seçilen masal için uygun dinleme/izleme yöntem ve stratejisini gerekçesiyle belirlemeleri istenir (TDE1.1.a). Ardından olay örgüsü, kişiler, zaman, mekân, dil ve anlatım gibi edebî metin inceleme ön bilgilerinden yararlanarak dinleme ölçütlerini içeren bir kontrol listesi hazırlarlar (TDE1.2.a).

   TDE1.1TDE1.2
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Seçilen masal sınıfta dinletilir/izletilir. Öğrencilerden kontrol listelerindeki ölçütlere ilişkin gerekli notları almaları ve odaklanmaları istenir (E3.2). Masaldaki bilgilerin, daha önce bildikleri masal ve anlatım özellikleriyle hangi noktalarda örtüştüğü işaretlenir (TDE1.2.a).

   TDE1.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden masalda anlamını bilmedikleri sözcük ve kalıp ifadeleri (ör. tekerleme, dua ve beddua sözleri) çalışma kâğıdına yazmaları istenir. İkişerli gruplar hâlinde bu sözlerin anlamını önce bağlamdan tahmin eder, ardından tahminlerini ders kitabı ve sözlükle denetlerler (SDB2.2). Tahminleri neye dayandırdıkları açıklanır (TDE1.2.b).

   TDE1.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   İkişerli gruplar, ön bilgileri ile masaldan edindikleri bilgileri ve bağlamdan buldukları söz anlamlarını ortak bir forma aktarır; formlar sınıfta sunulur (SDB2.2). Öğretmen açık uçlu sorularla tartışmayı yönetir: Masal anlatıcılığı kültürümüzde nerede durur, bugün nerede sürmektedir? Dinleyici topluluk arasında nasıl bir birliktelik oluşur? (SDB2.3, D2) (TDE1.2.b).

   TDE1.2
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler, masaldan öğrendikleri üç söz varlığının anlamını bağlamdan nasıl belirlediklerini çalışma kâğıdına yazar. Ardından giriş-çıkış kartına, dinleme öncesi ön bilgileriyle masal arasında kurdukları bir bağlantıyı yazarlar. Öğretmen birkaç kısa cevaplı soru ve açık uçlu soru yöneltir; yanıtlar sınıfça değerlendirilir. Öğrenciler dinleme/izleme sürecinde kendilerini hangi noktada güçlü bulduklarını öz değerlendirme formuyla işaretler (TDE1.2.b).

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi…; TDE1.2 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilere masalların ezgili anlatım geleneğini hatırlatan kısa bir soru sorar: Bir masalı dinlerken hangi ayrıntılar dikkati çeker? Öğrencilerin yanıtları etkileşimli tahtaya yazılır. Ardından haftanın akışı duyurulur: masalın parçaları belirlenecek, sonra masal kendi beğeni ölçütleriyle değerlendirilecektir. Öğrencilerden dinleme/izleme sırasında not tutacakları formu hazırlamaları istenir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Seçilen masal etkileşimli tahtadan dinlettirilir/izlettirilir. Öğrencilerden dinleme/izleme sırasında olay, kişiler, zaman ve mekân başlıklı bir form doldurmaları, masal anlatıcısını ve masalın bölümlerini not etmeleri istenir. Karakterlerin özellikleri ve amaçları forma işlenir (TDE1.3.1.a).

   TDE1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplar, doldurdukları formlardan yararlanarak masalın yapı unsurlarını gösteren bir zihin haritası oluşturur. Haritada karakterlerin özellikleri ve amaçları da gösterilir. Gruplar haritalarını sınıfa kısaca tanıtır (TDE1.3.1.a, SDB2.2).

   TDE1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Zihin haritalarına masalın dil ve anlatım özellikleri eklenir. Öğrencilerden masaldaki ezgili söyleyişi, anlatıcının dilini ve dil işlevlerini örnek cümlelerle belirlemeleri istenir. Belirlenenler tahtada ortak bir listede toplanır (TDE1.3.1.a).

   TDE1.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, dinlenen/izlenen masalı değerlendirmek için hangi ölçütlerin kullanılabileceğini sorar. Öğrencilerden bireysel olarak üçer ölçüt belirlemeleri istenir. Ölçütler tahtada toplanıp ortak bir liste oluşturulur (TDE1.4.1.a).

   TDE1.3TDE1.4
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, belirledikleri ölçütlere kendi beğeni ölçütlerini ekleyerek bir öz değerlendirme formu hazırlar. Formda her ölçüt için derecelendirme ve gerekçe bölümü bulunur. Hazırlanan form çalışma kâğıdına aktarılır (TDE1.4.1.a, SDB1.2).

   TDE1.3TDE1.4
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Masalın ilgili bölümleri yeniden dinlettirilir/izlettirilir. Öğrencilerden masalı kendi formlarına göre değerlendirmeleri ve her puanı bir cümleyle gerekçelendirmeleri istenir. Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında değerlendirmenin özeti kısa bir yazıyla ifade edilir (TDE1.4.1.a).

   TDE1.3TDE1.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler, masaldaki gerçeklik ile gerçek dünyayı karşılaştırma tablosunda eşleştirir. Tabloda masaldaki olağanüstü ve gerçekçi öğeler ayrı sütunlarda gösterilir. Eşler tablolarını birbirine açıklar (TDE1.4.1.a).

   TDE1.3TDE1.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler zihin haritalarını, öz değerlendirme formlarını ve karşılaştırma tablolarını gözden geçirir. Öğretmen, masalın parçalarının belirlenmesi ve ölçüte dayalı değerlendirme konusunda açık uçlu sorular yöneltir. Öğrencilerden giriş-çıkış kartına bu hafta öğrendikleri en önemli bilgiyi ve kendi ölçütleriyle masalı değerlendirmeye ilişkin tek cümlelik görüşlerini yazmaları istenir. Kartlar öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlere yönelik dinleme/izleme…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, bilinen bir türkü ya da ninniden birkaç dizeyi etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden ezginin sözü nasıl taşıdığını söylemeleri istenir. Sözlü kültürde anlatıların olay, kişiler, zaman ve mekân ögeleriyle yaşatıldığı kısaca tartışılır. Bu haftaki çalışmanın, film şeridi hâline getirilecek bir yazının planlanıp yazılmaya başlanmasını ve yazma sürecinin değerlendirilmesini kapsadığı duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada gösterilen ezgi ve sözlü kültür görselleri incelenir; öğrencilerden olay, kişiler, zaman ve mekân ögelerini belirleyerek film şeridine dönüştürülecek anlatının konusunu seçmeleri istenir (OB4). Her öğrenci, kare sayısını, karelerin sırasını ve her karede yer alacak ögeleri gösteren bir yazma planı hazırlar (TDE4.3.1.a). Planlar eşlerle karşılaştırılarak eksik ögeler tamamlanır (KB2.7).

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden planlarına uygun biçimde yazmaya başlamaları istenir; ilk karenin metni, okurun dikkatini çeken bir soru, çarpıcı bir söz ya da betimlemeyle başlatılır (TDE4.3.1.a). Öğretmen farklı giriş örneklerini tahtada gösterir ve bunların etkisi sınıfla tartışılır (E3.10). Öğrenciler girişlerini plana uygunluğu açısından yeniden düzenler (E3.7).

   TDE4.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden planlarındaki karelerin metinlerini öyküleyici, betimleyici ve açıklayıcı anlatım biçimlerinden yararlanarak yazmaları istenir. Öğretmen, her biçimin filmin hangi anında etkili olacağını örneklerle gösterir. Öğrenciler seçtikleri anlatım biçimini yazılarını desteklemek amacıyla gerekçelendirir (TDE4.3.2.b).

   TDE4.3TDE4.4
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler kendi çizimlerinden yararlanarak film şeridinin karelerini hazırlar (OB4). Her karenin metni, düşünceyi geliştirme yollarından (örnekleme, karşılaştırma, tanımlama gibi) en az biriyle zenginleştirilir (TDE4.3.2.b). Çizim ile metin arasındaki uyum eşlerle gözden geçirilir (SDB2.2).

   TDE4.3TDE4.4
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden duygu, düşünce ve hayallerini kendilerine özgü bir üslupla ifade eden bir bölüm yazmaları istenir; bunun için ezgi ve türkülerden esinlenen özgün bir söyleyiş denenir (E3.3). Öğretmen dolaşarak bireysel dönüt verir. Gönüllü öğrencilerin bölümleri okunur ve farklı üsluplar karşılaştırılır (TDE4.3.2.b).

   TDE4.3TDE4.4
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden film şeridi taslaklarını Dereceli Puanlama Anahtarındaki akıcılık, görsel ögelerin kullanımı, karakter tasarımı, senaryo ve olay akışı, estetik ile dil ve anlatım ölçütlerine göre Öz Değerlendirme Formunda değerlendirmeleri istenir (TDE4.4.1.a). Yazma sürecindeki davranış, duygu ve düşünceleri forma yazılır; eşlerinin görüşleri de forma eklenir (TDE4.4.1.a). Giriş-Çıkış Kartına bir güçlü yön ve geliştirilecek bir yön yazılır (KB3.3).

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Film şeridi hâline getirdiği yazısını düzenlerken kural uygulayabilme; TDE4.4 Film şeridi hâline getirdiği yazısına yönelik yazma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Okul temelli planlama kapsamında haftanın çalışma biçimi etkileşimli tahtada açıklanır. Öğrencilerden önceki haftada yürütülen yazma çalışmalarından aklında kalanları kısaca söylemeleri istenir. Haftanın gözden geçirme, uygulama ve değerlendirme aşamalarından oluştuğu belirtilir; yazılı sınav, performans görevi ve öz değerlendirme formunun nasıl kullanılacağı tanıtılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada önceki haftalarda işlenen konuların listesi gösterilir. Öğrencilerden ders kitabına bakarak kendilerini güçlü ve gelişime açık buldukları konuları işaretlemeleri istenir. İşaretlemeler sınıf düzeyinde tahtada toplanır.

3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Ders kitabındaki yazma çalışması örnekleri incelenir. Öğrencilerden bir yazı örneğinin güçlü ve eksik yönlerini belirlemeleri istenir. Belirlenen ölçütler tahtada ortak bir liste hâlinde yazılır.

4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hâlinde belirlenen eksik konulara yönelik kısa bir çalışma planı hazırlanır. Planda hangi konunun hangi kaynakla çalışılacağı yazılır. Gruplar planlarını sınıfa kısaca sunar.

5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden planladıkları konulardan birini seçerek performans görevi kapsamında kısa bir metin yazmaları istenir. Öğretmen sınıfı dolaşarak yönlendirici dönütler verir. Yazılan metinler ölçütler listesine göre gözden geçirilir.

6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Yazılı sınav kapsamındaki konulardan ders kitabından seçilen örnek sorular bireysel olarak çözülür. Cevaplar etkileşimli tahtada birlikte kontrol edilir. Yanlış yapılan sorular nedenleriyle tartışılır.

7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler yazdıkları metinleri ikili gruplarda değiştirir ve ölçüt listesine göre karşılıklı dönüt verir. Alınan dönütler doğrultusunda metinler yeniden düzenlenir. Öğretmen düzeltmelerin örneklerini sınıfla paylaşır.

8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden düzenledikleri metinleri performans görevi olarak teslim etmeleri istenir. Öz Değerlendirme Formu doldurularak haftada güçlü bulunan ve desteğe ihtiyaç duyulan konular belirlenir. Yazılı sınav çalışmasında öne çıkan eksikler öğretmen tarafından özetlenir ve sonraki çalışma önerileri paylaşılır.

Sınıf defteri: Okul Temelli Planlama; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, bu haftanın okul temelli planlama haftası olduğunu ve amacın şimdiye kadar yapılan çalışmaları gözden geçirmek olduğunu açıklar. Öğrencilerden önceki haftalarda en çok ilgilerini çeken metin ya da çalışmayı söylemeleri istenir. Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) anılarak herkesin öğrenmeye eşit katılımının önemine değinilir. Haftanın çalışma biçimi ve değerlendirme araçları (yazılı sınav, performans görevi, öz değerlendirme formu) tanıtılır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ders kitabını gözden geçirerek dönem boyunca okunan metinleri, türlerini ve yazarlarını etkileşimli tahtada ortak bir liste hâlinde yazar. Her öğrenci listeden hatırladığı iki metin için ana fikir ve temayı birer cümleyle belirtir. Cevaplar sınıfça karşılaştırılır.

3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yapılan okuma, yazma, dinleme ve konuşma çalışmalarından hangilerinde kendilerini güçlü, hangilerinde geliştirmeye açık gördüklerini bir tabloya yazar. Tablolar eşli olarak paylaşılır. Öğretmen sınıfın ortak ihtiyaçlarını belirler ve haftanın çalışma planını bu ihtiyaçlara göre tahtada düzenler.

4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabından seçilen bir metin sessiz okunur. Öğrenciler metnin konusunu, anlatıcısını ve dil özelliklerini içeren bir çalışma kâğıdını bireysel olarak doldurur. Cevaplar sınıfça denetlenir ve eksikler tamamlanır.

5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler okudukları metinden yola çıkarak seçtikleri bir konuda kısa bir yazılı anlatım metni oluşturur. Yazılar eşli olarak değiştirilir ve anlatımın açıklığı, dil bilgisi doğruluğu ile paragraf düzeni bakımından incelenir. Düzeltmeler öğrenciler tarafından yapılır.

6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler dönem çalışmalarından birini konu alan kısa bir sözlü sunum hazırlar ve küçük gruplarda sunar. Dinleyiciler sunumu, konunun açıklığı ve anlatımın akıcılığı yönünden değerlendirir. Öğretmen performans görevi için gözlem notları alır.

7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden haftanın çalışmalarını kapsayan kısa bir yazılı sınav sorusu grubu yanıtlamaları istenir. Ardından her öğrenci öz değerlendirme formunu doldurarak güçlü yönlerini ve geliştirmesi gereken alanları belirtir. Performans görevleri toplanır; öğretmen genel geri bildirim verir ve bir sonraki dönem çalışmalarının planı için sınıfın görüşleri alınır.

Sınıf defteri: Okul Temelli Planlama; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, bir şiirden iki dizeyi ritme dikkat çekerek okur ve kelimelerin ritminin metne nasıl yansıdığını sorar. Önceki haftalarda metindeki bilgilerle ön bilgiler arasında bağlantı kurulduğu hatırlatılır. Bu hafta okuma amacı belirleme, söz varlığının anlamını bağlamdan bulma ve metinden çıkarım yapma çalışmalarının yapılacağı açıklanır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, ders kitabındaki gazelin yalnızca başlığını ve görsel unsurlarını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden okuma amacını belirlemeleri ve başlık ile görsellerden hareketle gazelin içeriğine, türüne ve yazılış amacına yönelik tahminlerini yazmaları istenir (SAB2). Ahenk kavramıyla ilişkili unsurlara dair ön bilgiler kavram haritası şablonunda toplanır (E1.1). Gerekirse öğretmen gazeli sesli okuyarak okuma biçimine örnek olur (E3.2) (TDE2.1.a).

   TDE2.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gazeli sessizce okuyarak anlamını bilmedikleri kelime ve kelime gruplarının altını çizer. Çiftler hâlinde bu söz varlığının anlamı cümle bağlamından hareketle tahmin edilir ve çalışma kâğıdına yazılır. Tahminler sınıfta paylaşılır ve sözlükle doğrulanır (TDE2.2.b).

   TDE2.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gazelden seçilen kelime ve kelime gruplarının bağlamdan belirlenen anlamları gazelin içeriğiyle ilişkilendirilir. Öğrencilerden kelimelerin anlamsal boyutunu, toplumsal hayattaki değişim ve dönüşümün dille bağlantısını düşünerek yorumlamaları istenir (E1.5, KB3.3, SBAB3, SBAB4). Öğretmen, kelimelerin ait olduğu dönemin dil anlayışına dikkat çeker (TDE2.2.b).

   TDE2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara farklı ahenk özelliklerine sahip birer şiir verilir. Öğrenciler şiirlerde ahenk sağlayan unsurları inceler ve yaptıkları çıkarımlara göre kavram haritasında boş bırakılan yerleri tamamlar (E3.5). Metinde açıkça verilen bilgiler ile çıkarımlar ayrı ayrı işaretlenir (TDE2.2.c).

   TDE2.2
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Şiirlerde ritmi sağlayan unsurlar öğrencilerin sahip olduğu bilgilerle ilişkilendirilerek birleştirilir (E3.10). Öğrencilerden metinde geçen söz sanatlarını belirleyip bunların ritme katkısını açık uçlu sorularla yanıtlamaları istenir (TDE2.2.c).

   TDE2.2
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler gazelin konusunu, temasını, yardımcı düşüncelerini ve ana duygusunu metinden örnek göstererek belirler. Metinde açıkça ifade edilen neden-sonuç bilgileri ve yazarın metni yazma amacı tartışılır. Şiirin teması ile konusu ve şiirle şair arasındaki ilişki metnin estetik değerinden hareketle belirlenir (D7) (TDE2.2.c).

   TDE2.2
8. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğretmen, şiir ile şair ve metin ile dönem arasındaki ilişkiyi gösteren kısa, açıklayıcı bir bilgi görselini etkileşimli tahtada sunar (KB2.20, SAB2). Gerektiğinde öğrencilerden benzer bir bilgi görseli oluşturmaları istenir (SDB1.2). Görselden hareketle metin ile yazar arasındaki ilişkiye dair çıkarımlar paylaşılır (TDE2.2.c).

   TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden gazelden hareketle Çalışma Kâğıdı'ndaki kısa cevaplı ve açık uçlu soruları yanıtlayarak konu, tema, ana duygu ve yazarın amacına ilişkin çıkarımlarını yazmaları istenir. Tamamlanan kavram haritası ve bilgi görseli Performans Görevi olarak sunulur; öğretmen Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne ritmi sağlayan unsurları nasıl belirlediklerini yazar (SDB1.3) (TDE2.2.c).

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde okumayı…; TDE2.2 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir gazelin ilk beyitini gösterir ve öğrencilerden beyitte dikkatlerini çeken sözcük ve görüntüleri söylemelerini ister (E3.5). Öğrencilerin ön bilgileri 'Bir şiirin ahengini ve anlamını hangi unsurlar oluşturur?' sorusuyla yoklanır. Haftanın amacı paylaşılır: gazel birlikte çözümlenecek, ardından okuma süreci öğrencilerin kendi belirledikleri ölçütlerle değerlendirilecektir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki gazel okunur; öğretmen şiirin temasına, türüne ve içeriğine yönelik açık uçlu sorular sorar. Öğrencilerden şiirdeki nesne, olgu ve olayları belirlemeleri ve açık ile örtük iletiler hakkında çıkarım yapmaları istenir (E3.5, OB1, SDB3.3). Bulgular tahtadaki tabloya yazılır (TDE2.3.1.a).

   TDE2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen divan edebiyatının estetik anlayışına ve yüzyıllar boyunca süren köklü geleneğin nasıl oluştuğuna değinir; geleneğin kültürümüze katkıları tartışılır (SBAB16). Tahtada gösterilen bir divan edebiyatı minyatürü incelenir (OB4, SAB1, SAB3). Öğrencilerden gazeldeki kişilerin özellikleri ve amaçları metinden dayanaklarla incelenir (TDE2.3.1.a).

   TDE2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hâlinde gazelin yapı unsurları (beyit sayısı, kafiye ve redif düzeni, matla ve mahlas beyti) ders kitabından belirlenir. Her grup bulduğu unsuru beyit numarasıyla sınıfa sunar. Yanlış ve eksik belirlemeler öğretmen rehberliğinde düzeltilir (TDE2.3.1.a).

   TDE2.3
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gazelin yapı unsurlarını kaside ve şarkı örneklerinin yapı unsurlarıyla Karşılaştırma Tablosunda yan yana getirir. Öğretmen 'Bu unsurların şiirdeki işlevi nedir?' gibi açık uçlu sorularla tartışmayı yönlendirir. Tablolar sınıfta karşılıklı okunur (TDE2.3.1.a).

   TDE2.3TDE2.4
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gazelde geçen zamir, edat, bağlaç ve ünlem türündeki kelimeler çalışma yaprağında işaretlenir. Öğrencilerden bu kelimelerin cümledeki işlevini ve şiirin anlatımına etkisini yazmaları istenir. Belirlenen dil ve anlatım özelliklerinden hareketle şiirdeki dil işlevleri tespit edilir (TDE2.3.1.a).

   TDE2.3TDE2.4
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   İkinci okuma metni olarak saf şiir türünde bir şiir okunur. Gazeldeki çözümleme aşamaları izlenerek şiirin parçaları, yapı unsurları, dil ve anlatım özellikleri belirlenir; şiir türüne özgü özellikler dikkate alınır. Sonuçlar kavram haritası şablonunda gösterilir (TDE2.3.1.a).

   TDE2.3TDE2.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler tahlil ettikleri gazel için üç dört beğeni ölçütü (ör. ahenk, imge zenginliği, anlam derinliği) belirler ve gazeli bu ölçütlere göre değerlendirir (E2.1). Ardından gazelin anlattığı durumlarla günlük hayatın gerçekliği karşılaştırılır; benzerlikler ve farklar sınıfla paylaşılır (TDE2.4.1.a).

   TDE2.3TDE2.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler öğrenme günlüğüne gazeli değerlendirirken belirledikleri ölçütleri, bu ölçütlere göre vardıkları sonucu ve güçlendirmeleri gereken yönlerini yazar (SDB1.2, TDE2.4.1.a). Öğretmen günlükleri, çalışma yapraklarını ve Karşılaştırma Tablosunu dereceli puanlama anahtarıyla inceleyerek öğrenme kanıtı olarak toplar. Gazelin parçalarını ve yapı unsurlarını yoklayan kısa cevaplı sorular yöneltilir.

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Etkileşimli tahtada bilgilendirici bir metin parçası ile edebî bir metin parçası yan yana gösterilir. Öğrencilerden iki metnin gerçekliği yansıtma biçimlerini karşılaştırmaları istenir (E1.1). Öğretmen bu haftaki yazma sürecinin, bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştürmek üzere kararlar vermeyi ve içerik planlamayı kapsadığını belirtir.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştürmelerine yönelik bir Performans Görevi verilir (SAB4). Görevin ölçütleri etkileşimli tahtada incelenir. Öğrencilerden tema boyunca tahlil ettikleri bilgilendirici metinlerden birini ve dönüştürecekleri edebî türü seçmeleri istenir (E3.3) (TDE4.1.a).

   TDE4.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevi sınıf içinde sürdürülür (SDB1.2). Öğrencilerden yazma amacına, metnin özelliklerine, hedef kitleye ve yazma süresine karar vermeleri istenir. Ardından seçtikleri türe uygun yazma yöntemi ve stratejisini belirleyip kararlarını çalışma kâğıdına yazmaları istenir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri bilgilendirici metnin konu, tema, yapı, dil ve anlatım özelliklerini ön bilgi olarak hatırlamaları istenir. Yazma amacına ve seçtikleri türün özelliklerine göre yazacakları edebî metnin ana düşüncesine ve iletisine karar vermeleri sağlanır (E3.7). Karar çalışma kâğıdına not edilir (TDE4.2.c).

   TDE4.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler karşılaştırma tablosu hazırlar: bilgilendirici metindeki gerçeklik ile edebî metinde kurulacak anlatım bu tabloda karşılaştırılır. Plan hazırlanırken bu karşılaştırmadan karşılaştırma içeren iletiler oluşturulur. Öğretmen çalışmaları dolaşarak izler ve soru sorar (TDE4.2.c).

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen yazılı anlatımın özel, mesleki, eğitim ve kamusal kullanım alanlarını örneklerle açıklar. Öğrencilerden bilgilendirici metinden alacakları içerik unsurlarını bu kullanım alanlarına göre sınıflandırmaları istenir. Sınıflandırma çalışma kâğıdına işlenir (TDE4.2.ç).

   TDE4.2
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler sınıflandırmaya göre edebî metinlerinin içeriğini hangi kullanım alanı üzerine kuracaklarını belirler. Eşlerle kararlar paylaşılır ve gerekçeler sözlü olarak açıklanır (SDB2.1). Her öğrenci plan notlarını bu doğrultuda düzenler (TDE4.2.ç).

   TDE4.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler, kullanım alanına göre sınıflandırdıkları içeriği ve ana düşünce ile iletiyi içeren çalışma kâğıdını tamamlar. Karşılaştırma Tablosu ve Performans Görevi için hazırladıkları plan notları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öğrenme Günlüğü'ne bugün verdikleri kararları ve nedenlerini yazmaları istenir (SDB1.3).

   TDE4.1TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.1 Bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştüreceği yazma sürecini…; TDE4.2 Bilgilendirici bir metni edebî metne dönüştüreceği yazısına içerik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Etkileşimli tahtada Yılbaşı temalı bir görsel gösterilir; öğrencilerden görseldeki duygu ve düşünceyi bir deyim ya da mecazlı ifadeyle bir iki cümlede anlatmaları istenir (OB4, E3.3). Öğretmen, KELİMELERİN RİTMİ temasına bağlanarak kelime seçiminin ve ölçünün anlatıma kattığı ahengi sorar. Bu derste söz varlığını bağlama uygun kullanma, iletiyi açık ya da örtük verme ve yazma sürecini değerlendirme çalışılacağı duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden edebî metne dönüştürecekleri yazının planına uygun deyim, atasözü, mecaz ve terimlerden oluşan bir söz varlığı listesi hazırlamaları istenir. Liste, hedef kitleye uygunluk açısından ikili gruplarda gözden geçirilir; bağlama uymayan ifadeler değiştirilir (SDB2.2) (TDE4.3.c). Ardından bu ifadelerle yazının bir bölümü kaleme alınır (TDE4.3.c).

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yazılarını ana düşünce ve destekleyici bilgilerle sürdürür; ana düşünceyle ilgisi olmayan ayrıntılar ayıklanır ve hedef kitleye uygun üslup korunur (E3.2) (TDE4.3.c). Yazıda verilmek istenen ileti belirlenir; bu iletinin hangi cümlelerde açık, hangilerinde örtük verilebileceği eşlerle tartışılır (SDB2.1) (TDE4.3.ç).

   TDE4.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler metinlerini zenginleştirmek için söz sanatlarından uygun gördüklerini kullanır ve bağlama uygun söz varlığından yararlanır (OB1) (TDE4.3.c). İletilerini edebî metnin özelliklerine uygun olarak genellikle örtük biçimde ifade eder; bazı yerlerde eksiltili cümlelere yer vererek iletiyi okurun anlayışına bırakır (OB1) (TDE4.3.ç). Anlatımın özgün olmasına dikkat edilir (E3.3).

   TDE4.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler duygu, düşünce ve hayallerini tutarlı biçimde yazmaya devam eder; yazmayı başlatma, sürdürme ve bitirme ifadelerini etkili kullanır ve yazıya içeriğine uygun bir başlık koyar (TDE4.3.ç). Millî ve manevi değerlere ile kültürel unsurlara dikkat edilir; siyaset, din, etnisite vb. toplumsal hassasiyet oluşturacak ögelerden kaçınılır, olumlu tutum ve değerler vurgulanır (D14) (TDE4.3.ç).

   TDE4.3
6. 40 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler yazma sürecindeki davranış, duygu ve düşüncelerini gözden geçirerek öz değerlendirme yapar (SDB1.2) (TDE4.4.a). Yazılarını içerik ile dil ve anlatım yönünden değerlendirir; yazılar eşlerle değiştirilerek akran görüşü alınır ve öğretmen görüşüyle birlikte ele alınır (SDB1.3) (TDE4.4.a). Öğrenciler bu görüşlere göre yazılarında gerekli gördükleri düzeltmeleri yapar.

   TDE4.4
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne bugün kullandıkları söz varlığını, ilettikleri iletiyi ve yazma sürecindeki duygularını yazmaları istenir. Yazılar performans görevi olarak toplanır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Çalışma kâğıdındaki açık uçlu sorular yanıtlanarak bağlama uygun söz varlığı ile açık ve örtük ileti arasındaki ilişki toparlanır (SDB2.3).

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Edebî metne dönüştürdüğü yazısında kural uygulayabilme; TDE4.4 Edebî metne dönüştürdüğü yazısına yönelik yazma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen “Kelimelerin Ritmi” temasını etkileşimli tahtada hatırlatır ve öğrencilerden iyi bir dinleyicinin davranışlarını sıralamalarını ister. Söz alan öğrencilerin görüşleri tahtaya yazılır. Bu hafta tema içeriğine uygun bir söyleşinin dinlenip izleneceği, dinleme/izleme amacının ve stratejisinin belirleneceği, söyleşideki söz varlığı ile iletilerin çözümleneceği açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tema içeriğine uygun söyleşinin başlığına ve görsellerine bakmaları istenir. Öğrenciler dinleme/izleme amaçlarını belirler, söyleşinin içeriğine ve türüne yönelik tahminlerini yazar. Kısa cevaplı sorularla ön bilgiler yoklanır ve tahminler sınıfla paylaşılır (SDB2.1) (TDE1.1.a).

   TDE1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen söyleşinin konusuna, amacına ve iletişimin tek yönlü ya da etkileşimli olmasına yönelik kısa cevaplı sorular sorar. Öğrenciler bu soruları yanıtlayarak söyleşi için uygun dinleme/izleme yöntem ve stratejisini seçer ve seçimlerini gerekçelendirir (E2.2) (TDE1.1.a).

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden seçtikleri stratejiyle söyleşiyi dinlemeleri/izlemeleri istenir. Dinleme/izleme sırasında anlamını bilmedikleri kelime ve söz öbeklerini not alırlar. Bu söz varlığının anlamı, geçtiği cümle ve bağlamdan hareketle belirlenir ve ikili eşleşmelerle paylaşılır (SDB2.1) (TDE1.2.b).

   TDE1.2
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen söyleşide “Kelimelerin Ritmi” temasının edebiyata nasıl yansıdığına yönelik, düşüncelerin rahatça ifade edilebileceği açık uçlu sorular sorar (E3.5, OB4). Öğrenciler söyleşide açıkça sunulan bilgileri belirler. Metindeki neden-sonuç, koşul ve varsayım bilgileri çalışma kâğıdına yazılır (TDE1.2.c).

   TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden söyleşinin konusunu belirlemeleri istenir. Söyleşinin ana düşüncesi ile yardımcı düşünceleri ayrı sütunlarda gösterilir. Gruplar belirlemelerini söyleşiden aldıkları ifadelerle destekleyerek sınıfa sunar (SDB2.2) (TDE1.2.c).

   TDE1.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden söyleşide iletilerin sunuluş şekline ilişkin görüş bildirmeleri istenir. Söyleşiyi yapan kişinin amacı ve söyleşide anlatılan kişilerin davranışlarından duygu ve düşüncelerine yönelik çıkarımlar tartışılır. Öğrenciler çıkarımlarını gerekçeleriyle birlikte ifade eder (TDE1.2.c).

   TDE1.2
8. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler söyleşideki dönemin kültürel ve sosyal yaşamı, metin ile yazar arasındaki ilişki ve ana düşünce hakkındaki düşüncelerini gerekçelendirerek belirtir (SDB3.3). Gruplar gerekçelerini çalışma kâğıdındaki ilgili bölüme yazar. Yazılanlar sınıfta okunur ve birbirleriyle karşılaştırılır (TDE1.2.c).

   TDE1.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğretmen, söyleşide açıkça sunulan bilgilerin, konunun, ana ve yardımcı düşüncelerin belirlenmesini ve çıkarım yapma basamaklarını etkileşimli tahtada toparlar. Öğrenciler çalışma kâğıtlarını tamamlar; öğretmen kısa cevaplı sorularla ve dereceli puanlama anahtarıyla çalışma kâğıtlarını değerlendirir. Öğrencilerden öğrenme günlüklerine, bu haftaki dinleme/izleme sürecinde en çok zorlandıkları noktayı yazmaları istenir.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi…; TDE1.2 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlerde anlam…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen "Kelimelerin Ritmi" teması kapsamında ders kitabındaki dinleme/izleme metnini etkileşimli tahtadan açacağını söyler. Öğrencilerden dinleme sırasında nelere dikkat edeceklerini (kimlerin olduğu, neyin anlatıldığı, nasıl anlatıldığı) söylemeleri istenir. Önceki haftada dinlenen/izlenen metinlerden öğrenilenler kısaca anımsatılır. Dersin hedefi, metindeki parçaların belirlenmesi ve dinleme sürecinin değerlendirilmesi olarak açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki dinleme/izleme metni etkileşimli tahtadan dinletilir ya da izletilir. Öğrencilerden, uygun yerleri boş bırakılmış çalışma kâğıdına metindeki karakterlerin özelliklerini ve amaçlarını yazmaları istenir. Kısa cevaplı sorularla yanıtlar sınıfta karşılaştırılır ve gerekçeleri sorulur (TDE1.3.a).

   TDE1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metin yeniden dinletilir ya da izletilir. Öğrencilerden metni parçalara ayırarak metin türüne uygun yapı unsurlarını (konu, ana düşünce, zaman, mekân, kişiler vb.) belirlemeleri ve çalışma kâğıdındaki ilgili bölüme yazmaları istenir. Eşler arasında karşılaştırma yapılır, farklı belirlemeler sınıfta sorgulanır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen kısa cevaplı sorular sorarak metnin dil özellikleri hakkında çıkarım yapılmasını sağlar (E1.2, E1.6). Metnin samimiyet, kişisellik, yorum yapma gibi üslup özellikleri; amaç, sebep, karşılaştırma, örnek, benzetme gibi verilerden yararlanılarak tespit edilir. Öğrenciler bulgularını çalışma kâğıdına işler (TDE1.3.a).

   TDE1.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden metni bir kez daha dinleyerek hazırlanan gözlem formuna metindeki dil ve anlatım özelliklerini ve dil işlevlerini örnek cümlelerle yazmaları istenir (E1.2, E1.6). Gözlem formları ikili çalışmayla karşılaştırılır; dil işlevlerine ilişkin ayrışan görüşler öğretmen yönlendirmesiyle tartışılır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dinledikleri/izledikleri metin hakkında değerlendirme yapabilmek için gruplar hâlinde çeşitli ölçütler belirlemeleri istenir. Ölçütler tahtada toplanır, benzerleri birleştirilir ve sınıfın ortak ölçüt listesi oluşturulur. Her ölçütün neden gerekli olduğu gerekçelendirilir (TDE1.4.a).

   TDE1.4
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen açık uçlu sorular yöneltir; öğrencilerden metni kendi beğeni ölçütleri doğrultusunda değerlendirmeleri, görüş bildirmeleri, eleştirel bir bakış oluşturmaları ve düşüncelerini gerekçeleriyle açıklamaları istenir (SDB3.3, D3, KB3.3). Gerekçeler sınıfta saygı çerçevesinde dinlenir ve yanıtlar karşılaştırılır (TDE1.4.a).

   TDE1.4
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden metindeki gerçeklik ile gerçek dünyayı karşılaştıran iki sütunlu bir karşılaştırma tablosu doldurmaları istenir. Tabloda metinde anlatılanlarla gerçek hayatta karşılaşılanların benzer ve farklı yönleri yazılır. Tablolar eşlerle paylaşılarak yapılan çıkarımlar gerekçelendirilir (TDE1.4.a).

   TDE1.4
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden dinleme/izleme metninde dile getirilen duygu ve düşünceleri kendi görüşleriyle karşılaştıran kısa yansıtıcı bir yazı yazmaları istenir (SDB1.2). Gönüllü öğrenciler yazılarını Edebiyat Atölyesi (Anlatma) Konuşma çalışması olarak sınıfa sunar; yapılan çıkarımlar gerekçelendirilerek açıklanır (SDB3.3) (TDE1.4.a).

   TDE1.4
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden Öğrenme Günlüğü'ne bugün belirledikleri karakter, yapı ve dil özelliklerini ve kullandıkları değerlendirme ölçütlerini yazmaları istenir. Gönüllü öğrenciler karşılaştırma tablolarını ve yansıtıcı yazılarını sunar. Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; sınıfça ortak ölçütlerin metni değerlendirmedeki işlevi özetlenir (TDE1.4.a).

    TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Kelimelerin Ritmi” temasında ele alınan metinlere yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Etkileşimli tahtada edebiyat alanında iz bırakmış bir şahsiyetin edebî yönünü anlatan kısa bir podcast bölümü dinletilir. Öğrencilerden sesin tonundaki, vurgudaki ve duraklamalardaki ritmi fark etmeleri istenir. Öğretmen, bu konuşmanın amacının ne olabileceğini sorar ve yanıtlar tahtaya yazılır. Dersin, edebî şahsiyetler hakkında podcast hazırlamak için konuşmanın amacını, süresini, hedef kitlesini ve türünü belirlemeye ayrıldığı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere edebiyat alanında iz bırakmış şahsiyetlerin edebî yönleriyle ilgili dinleme/izleme ürünü olarak podcast hazırlamaya yönelik performans görevi verilir (SAB4). Görevin kapsamı ve ölçütleri etkileşimli tahtada birlikte okunur. Öğrencilerden hazırlıklarını sınıf dışında sürdürmeleri ve ilk adım olarak konuşmanın amacına karar vermeleri istenir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Etkileşimli tahtada örnek bir edebiyat podcastinden kısa bir bölüm dinletilir. Öğrencilerden bölümün amacının edebî metin oluşturma, ikna etme ya da bilgilendirme olduğunu gerekçesiyle belirlemeleri istenir. Amacı ele veren ipuçları (ses tonu, ritim, söz seçimi) sınıfça listelenir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, tema boyunca tanıdıkları ya da ilgilerini çeken edebiyat şahsiyetlerini ders kitabından ve kendi birikimlerinden hareketle listeler. Her şahsiyet için podcastin olası amacı (edebî metin oluşturma, ikna etme, bilgilendirme) kısa bir notla yazılır. Listeler, sonraki aşamada seçim yapmak üzere saklanır (TDE3.1.a).

   TDE3.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tema boyunca tanıdıkları ya da genel olarak ilgilerini çeken kişilerden hangisi hakkında dinleme/izleme ürünü hazırlayacaklarına yönelik seçim yapmaları istenir. Seçimin gerekçesi çalışma kâğıdına bir cümleyle yazılır. Gönüllü öğrenciler seçimlerini sınıfa duyurur (TDE3.1.a).

   TDE3.1
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Seçilen şahsiyetlerin Türkçeye ve Türk edebiyatına katkıları sınıfça konuşulur. Bu kişilere vefa gösterilmesi gerektiğinin farkına varılması sağlanarak sevgi değeri vurgulanır (SDB2.3, D15). Öğrencilerden seçtikleri şahsiyete yönelik vefa duygularını tek cümleyle ifade etmeleri istenir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden konuşmalarının hazırlıklı mı hazırlıksız mı olacağına, süresine ve hedef kitlesine karar vermeleri istenir. Süre dakika olarak, hedef kitle yaş ve ilgi alanıyla çalışma kâğıdına yazılır. İkili eşleşmelerde kararların seçilen amaçla tutarlı olup olmadığı birbirine sorularak denetlenir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler, konuşmanın türüne (söyleşi, tanıtım konuşması vb.) uygun yöntem ve stratejiyi belirler. Amaç, hedef kitle, tür ve strateji arasındaki ilişkiyi gösteren bir plan taslağı hazırlanır. Öğretmen taslakları dolaşarak inceler ve tutarsız noktalar için dönüt verir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Hazırlanan taslak ve ürün örnekleri sınıfta sergilenir (SDB1.2). Sergi öncesinde dinleme ortamı, iletişimi engelleyecek unsurlardan arındırılarak düzenlenir (SDB2.1, E2.2). Öğrencilerden gezdikleri çalışmalardaki amaç ve tür seçimleriyle ilgili birer gözlem söylemeleri istenir (TDE3.1.a).

   TDE3.1
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden Çalışma Kâğıdı/Yaprağı üzerinde podcast planlarını (şahsiyet, amaç, süre, hedef kitle, tür, yöntem ve strateji) tamamlamaları istenir. Öğretmen, planları dereceli puanlama anahtarıyla inceler ve eksik kalan ögeler için dönüt verir. Öğrencilerden öğrenme günlüğüne bu hafta verdikleri kararları ve gerekçelerini yazmaları istenir (TDE3.1.a).

    TDE3.1