T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIF İSLAM BİLİM TARİHİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   İslam biliminin temel kavramları olan ilim, taakkul, tefekkür, tefekkuh, tedebbür, tezekkür, hikmet ve irfanın genel özellikleri üzerine bir giriş yapılır. Kavramların İslam anlayışındaki akılcılık, varoluş gerçeği ve insani yeteneklerle ilişkisi üzerinde durularak dersin içeriği aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden İslam biliminin temel kavramları (ilim, taakkul, tefekkür, tefekkuh, tedebbür, tezekkür, hikmet, irfan) hakkında ön bilgilerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Bu kavramların İslam anlayışındaki bilimsellik ve fikir üretme süreçleriyle ilişkisi üzerine tartışma yürütülür.

   İBT.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden verilen kaynakları inceleyerek kavramları bağlamından koparmadan kendi ifadeleriyle yorumlamaları ve ilim ile bilim kelimelerinin ortak anlamını fark etmeleri istenir (E1.5). İslam biliminin evrensel, yöntemsel ve ahlaki özellikleri içeren metinleri analiz ederek listelemeleri sağlanır. Öğrencilerden bu kavramları sentezleyerek (KB2.20) kısa birer metin kaleme almaları ve sınıf ortamında paylaşmaları istenir (D14.1). Farklılaşma kapsamında, destekleme grubundan ayet/hadis odaklı sunum yapmaları; zenginleştirme grubundan ise Salih Zeki veya George Sarton eserleri üzerinden araştırma yapmaları istenir.

   İBT.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları metinler ve çıkarımları üzerinden açık uçlu soruları yanıtlamaları, öğrenilen kavramları içeren bir çalışma kâğıdı üzerinde çalışmalarını tamamlamaları ve öz değerlendirme formu ile dersi sonlandırmaları istenir.

   İBT.1.1

Sınıf defteri: İBT.1.1 İslam biliminin temel kavramları ve genel özellikleri ile ilgili…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   İslam'ın doğduğu coğrafyanın ve dönemin temel özellikleri üzerinde durulur. Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılmak amacıyla, İslamiyet öncesi Arap Yarımadası'nın kültürel ve ekonomik yapısına dair ön bilgiler sorgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Arap Yarımadası'nın konumu harita üzerinde bulunması (SBAB10.3) ve coğrafi konumun öneminin belirlenmesi istenir (SBAB5.3). Harita üzerinden çıkarımlar yaparak bölgenin ticaret yolları üzerindeki stratejik konumu tartışılır (KB2.8).

   İBT.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden sunulan kaynakları kullanarak İslamiyet'in doğduğu dönemin kültürel, ekonomik ve toplumsal özelliklerini belirlemeleri (KB2.10) istenir. Farklı bakış açılarına saygı göstererek (D14) bu özellikler arasındaki ilişkileri tartışırlar (SDB2.2). Öğrencilerden bu unsurları sentezleyerek (KB2.20) özgün bir metin oluşturmaları ve yaratıcılık (E3.3) sergilemeleri istenir.

   İBT.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere sunulan çalışma kâğıtları üzerinden İslam'ın doğduğu ortamın özellikleri hakkında açık uçlu sorular sorulur. Öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini değerlendirmeleri için öz değerlendirme formu kullanılır.

   İBT.1.2

Sınıf defteri: İBT.1.2 İslam'ın doğduğu ortamın kültürel, ekonomik ve dinî özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurların neler olabileceğine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. İlim ve bilim sözcükleri arasındaki ilişkinin sorgulandığı bir tartışma ortamı oluşturulur (E1.1, E3.5, SDB2.1). Öğrencilerin birbirlerini nezaketle dinlemeleri ve farklı görüşlere saygı duymaları beklenir (D6.1, D14.1).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar halinde oluşturulan çalışma ortamında öğrenciler, verilen kaynaklar üzerinden İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan iç unsurları inceler (SDB2.2). Tartışma süreci boyunca öğrencilerin fikirlerini açıkça ifade etmeleri ve sentez yapmaları sağlanır (KB2.20, E3.5). Öğrencilerden bu unsurların gelişimdeki rolünü analiz ederek raporlamaları istenir.

   İBT.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden; tevhit inancı, ayet ve hadislerin teşviki, tıbb-ı Nebevi uygulamaları, Mushafların yazımı, dil öğrenimi, hükümdarların desteği ve Arap filolojisinin bilimsel gelişime katkılarını kaynak metinler üzerinden açıklamaları istenir (OB5). Ardından Mezopotamya, Mısır, Çin, Hint, Antik Yunan gibi dış unsurların etkileri öğretmen rehberliğinde listelenerek yeniden ifade edilir (KB2.7, D14). Farklılaştırılmış öğrenme kapsamında, destek grubu ayet ve hadis odaklı sunum hazırlarken; zenginleştirme grubu Salih Zeki veya George Sarton'un eserlerini inceleyip sunar.

   İBT.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere çalışma kâğıdı dağıtılarak İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan iç ve dış unsurları içeren bir tablo oluşturmaları istenir. Öğrenciler, öğrendikleri kavramları (ayet, hadis, ilim, tıbb-ı Nebevi) içeren kısa birer çıkarım cümlesi yazarak dersi sonlandırırlar.

   İBT.1.3

Sınıf defteri: İBT.1.3 İslam dünyasında bilimin gelişmesinde etkili olan unsurları…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden İslam medeniyetinde şehirlerin bilim, sanat ve irfan üzerindeki rolüne dair ön bilgilerinin paylaşılması istenir. Dersin temel kavramları olan ilim ve irfan üzerinde durularak dersin amaçları aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar halinde (SDB2.2) güvenilir kaynaklar belirleyerek Mekke, Medine, Bağdat gibi merkezlerin bilim ve sanat üzerindeki etkilerini araştırmaları istenir (KB2.6, OB1). Belirlenen kaynaklardan elde edilen bilgilerle bu şehirlerin ticaret, eğitim ve kültür merkezi haline gelme süreçleri tartışılır (D3.3, D16.3, OB5).

   İBT.1.4
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden Kahire, Kurtuba, Semerkant, Buhara, Tinbüktü ve Merakeş gibi merkezlerin bilimsel katkılarını kaynaklardan doğrulayarak kaydetmeleri istenir (E3.2, E3.10). Araştırma sonuçları Frayer diyagramı kullanılarak görselleştirilir; zenginleştirme kapsamında George Sarton veya Salih Zeki'nin eserleri üzerine ek okumalar yapılabilir.

   İBT.1.4
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları çalışma kâğıtlarını ve Frayer diyagramlarını sunarak dönem sonu değerlendirmesi için grup değerlendirme formu ile kendi çalışmalarını kontrol etmeleri istenir.

   İBT.1.4

Sınıf defteri: İBT.1.4 Şehirlerin bilim, sanat ve irfana etkisi ile ilgili bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   İslamiyetin kabulüyle birlikte gelişen bilim dallarına yönelik merak uyandırıcı sorular sorulur (E1.1). Geçmişten günümüze uzanan İslami ilimlerin gelişim süreci ve bu alanların medeniyet üzerindeki etkileri üzerine kısa bir giriş konuşması yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere hadis, tefsir, fıkıh ve kelamın temel unsurlarını içeren metinler dağıtılır. Öğrencilerden bu metinlere odaklanarak her bir ilmin temel unsurlarını belirlemeleri (E3.2) ve kavramsal olarak sınıflandırmaları (KB2.5) istenir. Belirlenen unsurların temel özelliklerini içeren kısa notlar alınması sağlanır.

   İBT.1.5
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden hadis, tefsir, fıkıh ve kelam kavramlarının tanımları üzerine düşün-eşleş-paylaş tekniği ile çalışmaları istenir (E3.5). Bireysel düşüncelerini ardından arkadaşlarıyla paylaşarak ortak tanımlar oluşturmaları sağlanır (KB2.18, SDB2.1). Süreç boyunca farklı görüşlere saygı duyulması (D14) ve açık fikirlilikle tartışmalara katılmaları beklenir (SDB2.2). Farklılaştırılmış eğitim kapsamında; destek grubuna ayet/hadis odaklı sunumlar, zenginleştirme grubuna ise Salih Zeki veya George Sarton eserleri üzerinden analizler yaptırılır.

   İBT.1.5
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere hadis, tefsir, fıkıh ve kelam kavramlarının temel farklarını içeren açık uçlu sorular yöneltilir. Çalışma kâğıdı üzerinde bu ilimlerin gelişimindeki kritik dönemeçleri işaretlemeleri istenir. Öğrenme süreci kontrol listesi ile değerlendirilir.

   İBT.1.5

Sınıf defteri: İBT.1.5 İslami ilimlerin oluşumunu kaynağından inceleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden teori ve pratik kavramlarının anlamlarını sözlüklerden bulmaları istenir (OB1, OB2). İslam dünyasında öncelikli çalışma alanları üzerine varsayımlarda bulunmaları istenerek merak duygusu uyandırılır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden teori ve pratiğin kavramsal farklarını karşılaştırmaları istenir (E3.3, KB2.7). Gök cisimlerinin kullanımıyla kıble yönü, namaz vakitleri ve miras paylaşımı gibi dinî pratiklerden beslenen bilim dallarının belirlenmesi için gruplar halinde çalışma yapılır (SDB2.2).

   İBT.1.6
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden dinî ve gündelik ihtiyaçların bilimin gelişimindeki etkilerini karşılaştırarak örüntüler listelemeleri istenir (SDB2.1, E3.7). Bilimsel çalışmaların günlük yaşama katkıları değerlendirilir ve günümüz metotleriyle kıyaslanarak önermeler sunulur (KB2.17, D14). Öğrencilerden temel bir usturlap tasarlayarak performans görevi olarak sunmaları istenir.

   İBT.1.6
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin çalışma yaprakları ve açık uçlu sorular aracılığıyla teoriden pratiğe İslam dünyasında bilime yönelik ilk çalışmaların değerlendirildiği bir giriş-çıkış etkinliği gerçekleştirilir. Performans görevi için öz değerlendirme formu kullanılır.

   İBT.1.6

Sınıf defteri: İBT.1.6 Teoriden pratiğe İslam dünyasında bilime yönelik ilk çalışma alanları…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada yabancı dilde yazılmış kısa bir metni ve onun Türkçe çevirisini yan yana gösterir. Öğrencilerden çeviri olmasaydı bu metne ulaşıp ulaşamayacaklarını düşünmeleri (E1.1) istenir. Birkaç görüş alınır; bu hafta İslam dünyasında ilk tercüme faaliyetlerinin neden başladığının sorgulanacağı ve ilk tercüme örneklerinin inceleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden tercüme kavramının anlamını yazılı ve dijital sözlüklerden bulmaları ve kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (OB1, OB2, İBT.1.7.a). Ardından İslam dünyasında tercüme hareketlerinin başlama nedenleriyle ilgili sorular sormaları ve bu soruları soru kartlarına dönüştürmeleri istenir (İBT.1.7.b).

   İBT.1.7
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, hazırladıkları soru kartlarından hareketle ders kitabı ve basılı kaynaklardan bilgi toplar. İlk tercüme örnekleri olarak Halid bin Yezid bin Muaviye’nin simya eseri, İbnülmukaffa’nın Kelîle ve Dimne çevirisi, Buhtişu ailesinin Grekçe çevirileri, İbrahim Fezari’nin Siddhanta tercümesi ve Harizmi’nin Zîcü’s-Sind-Hind çalışması incelenir (E3.2, İBT.1.7.c). Gruplar topladıkları bilgilerin doğruluğunu kaynakları karşılaştırarak değerlendirir (İBT.1.7.ç).

   İBT.1.7
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden günümüzde yapılmış çeviri eserlerden ilgi alanlarına uygun birini seçmeleri ve bu eserin bilim dünyasına katkılarına dair toplanan bilgiler üzerinden yorumlayarak çıkarım yapmaları istenir (D16.3). Çıkarımlar çalışma kâğıdına yazılır. Öğretmen süreci kontrol listesiyle izler (İBT.1.7.d).

   İBT.1.7
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, çalışma kâğıdındaki çıkarımlarını Performans Görevi olarak sunar ve tercüme faaliyetlerinin nedenleri hakkında vardıkları sonucu açık uçlu bir soruyla yanıtlar. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu, gruplar Grup Değerlendirme Formunu doldurur. Öğretmen Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile süreci değerlendirerek dönüt verir (İBT.1.7.d).

   İBT.1.7

Sınıf defteri: İBT.1.7 İslam dünyasında tercüme faaliyetlerinin nedenlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada VIII-IX. yüzyıl İslam dünyasını gösteren bir harita ve Bağdat’ın kuruluşuna ilişkin görsel sunar. Öğrencilerden görselde dikkatlerini çeken unsurları söylemeleri istenir (E1.1, OB4). Dersin amacının, yeni siyasi yapılanma ve ilim merkezlerinin oluşumu ile ilgili kaynak metni incelemek, yorumlamak ve kendi ifadelerle yeniden ortaya koymak olduğu açıklanır (İBT.2.1.a).

   İBT.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere VIII-IX. yüzyıllarda ihtisaslaşma ve kurumsallaşmayı anlatan kaynak metinler verilir; gruplar metinleri iş birliği içinde inceler (SDB2.2). İncelemede kültürel değişim, tarım eksenli yeni iktisadi model, vezirlik kurumunun oluşturulması ve halifenin yetkilerinin paylaşımı örnekleri üzerinde durulur (OB1). Gruplar buldukları örnekleri çalışma kâğıdına yazar (İBT.2.1.a).

   İBT.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler Abbasi halifelerinin bilim ve sanatı himaye etmesine, ilim merkezleri kurmasına ve tercüme hareketlerini desteklemesine odaklanır (E3.2). Halife Mansur, Halife Harun Reşid, Halife Memun ve Bermeki ailesinin çalışmalarını verilen kaynak metinler üzerinden inceler. Mansur’un kütüphanesi ve tercüme hareketleri, Harun Reşid’in Hizanetülhikme’si, Memun’un Beytülhikme’si ve Bermekilerin kitap kültürüne katkısı fark edilir (OB5) (İBT.2.1.a).

   İBT.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden incelenen kaynak metinlerden hareketle yeni siyasi, iktisadi ve kültürel yapılanma ile ilim merkezlerinin oluşum nedenlerini yorumlamaları istenir. Elde edilen bilgiler bağlamından koparılmadan kısa notlara dönüştürülür; öğrenciler notlarını gerekçelendirir (E3.10, D3.4, D16.3). Öğretmen Kontrol Listesi ile süreci izler ve dönüt verir (İBT.2.1.b).

   İBT.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kaynak metinde ele alınan siyasi yapılanma ve ilim merkezlerinin oluşumunu anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi ifadeleriyle yeniden yazmaları istenir. Yazılar Açık Uçlu Sorular ve Çalışma Kâğıdı üzerinden toplanır; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile yorumlarının kaynağın anlamına bağlı kalıp kalmadığını gözden geçirir (İBT.2.1.c).

   İBT.2.1

Sınıf defteri: İBT.2.1 Yeni siyasi, iktisadi, kültürel yapılanma ve ilim merkezlerinin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir medrese görseli gösterir ve öğrencilerden görselde ne gördüklerini ve bu yapıda neler öğretilmiş olabileceğini tahmin etmelerini ister. Tahminler tahtada toplanır. Bu derste ilk medreselerin ne olduğu, neden kurulduğu ve bu konuda hangi soruların sorulabileceği üzerine çalışılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden medrese kavramını yazılı ve dijital sözlüklerden bularak tanımlamaları istenir (OB1, OB2) (İBT.2.2.a). Öğretmen, vakıflara bağlı kurulan medreselerin amaçları ve eğitim yöntemleriyle ilgili sorular sorarak tartışma ortamı oluşturur (SDB2.1). Öğrencilerden de medreselerle ilgili kendi sorularını yöneltmeleri beklenir (İBT.2.2.b).

   İBT.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Tartışma sırasında öğrencilerden birbirlerine saygılı olmaları ve düşüncelerinde açık fikirli olmaları beklenir (D14.2, E3.5). Verilen yazılı ve görsel kaynaklar incelenir ve kaynaklardan hareketle medreselerle ilgili merak edilen konular belirlenir (OB1, OB4) (İBT.2.2.b).

   İBT.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan medreselerle ilgili merak ettikleri konularda sorular yazmaları ve bu soruları ders kitabı ile basılı kaynaklardan cevaplamaları istenir (E1.1, E3.8, SDB2.2). Bulunan bilgiler çalışma kâğıdına kaydedilir. Her grup bir sorusunu ve cevabını sınıfla paylaşır (İBT.2.2.c).

   İBT.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Frayer Modeli çalışma kâğıdına medrese kavramının tanımını, özelliklerini, örneklerini ve örnek olmayanlarını yazmaları istenir. Gruplar topladıkları bilgileri Kontrol Listesi ile gözden geçirir ve Öz Değerlendirme Formunu doldurur. Öğretmen, ilk medreseler hakkında toplanan bilgileri tahtada özetleyerek dersi toparlar.

   İBT.2.2

Sınıf defteri: İBT.2.2 İslam dünyasında ilk medreselerin kuruluş nedenlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Kayrevan Camii, Nizamiye ve Müstansıriyye Medreselerine ait görseller gösterir. Öğrencilerden görsellerdeki yapıların ortak özelliklerini söylemeleri istenir (E1.1, OB4). Önceki derste tanımlanan medrese kavramı ve sorulan sorular kısaca hatırlanır. Bu derste soruların yanıtları için bilgi toplanacağı, bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği ve çıkarımlar yapılacağı belirtilir.

   İBT.2.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; gruplara Kayrevan ve Karaviyyîn, Nizamiye Medreseleri ve Müstansıriyye Medresesi paylaştırılır. Gruplardan ders kitabı, etkileşimli tahtadaki dijital kaynaklar ile görsel kaynaklardan (fotoğraf, resim) kuruluş zamanı, kurucusu, yeri ve kuruluş amacı hakkında bilgi toplayıp çalışma kâğıdına kaydetmeleri istenir (OB1, OB2, OB4, SDB2.2). (İBT.2.2.c)

   İBT.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan topladıkları bilgileri farklı kaynaklarla karşılaştırmaları istenir. Tek kaynağa dayanan ya da kaynaklar arasında çelişen bilgiler işaretlenir. Kaynakların güvenilirliği kontrol listesiyle değerlendirilir ve doğrulanamayan bilgiler ayıklanır (E3.10, SBAB2.5). (İBT.2.2.ç)

   İBT.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Doğrulanan bilgilerle sınıfça beyin fırtınası yapılır: ilk medreseler hangi ihtiyaçlarla kurulmuştur? Öğrencilerden bilgilere dayanan en az iki çıkarım yazmaları ve gerekçelendirmeleri istenir (KB2.10, KB2.16). Gruplar çıkarımlarını tahtada paylaşır, diğer gruplar saygıyla dinler (D14). (İBT.2.2.d)

   İBT.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Frayer Modeli çalışma kâğıdında 'medrese' kavramını tanım, özellikler, örnekler ve örnek olmayanlar bölümleriyle tamamlamaları istenir. Kontrol listesiyle çıkarımların kanıta dayanıp dayanmadığı gözden geçirilir. Öğretmen her gruptan birer çıkarım alarak ilk medreselerin kuruluş nedenlerini ortak bir cümlede toparlar (İBT.2.2.d).

   İBT.2.2

Sınıf defteri: İBT.2.2 İslam dünyasında ilk medreselerin kuruluş nedenlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir Güneş saati görseli göstererek 'Bu araçla vakit nasıl belirlenmiş olabilir?' diye sorar. Öğrencilerin tahminleri alınır (E1.1). Dersin amacı, İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimi kanıtlarla incelemek ve bu yönelimin başladığı dönemin koşullarını fark etmek olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere 'Bilimsel çalışmaların değişmeyen unsurları nelerdir?' sorusu yöneltilir ve yanıtların sözlü olarak verilmesi istenir (SDB2.1). Yanıtlar etkileşimli tahtada toplanır; gözlem ve deneyin bilimsel çalışmadaki yeri üzerinde durulur. Öğrencilerden gözlem, deney ve gök bilimi kavramlarını kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (İBT.2.3.a).

   İBT.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve verilen kaynaklardaki metinleri inceleyerek bilim insanlarının zamana, mekâna, gökyüzüne, tabiata ve insana dair ölçülebilir verilere nasıl ulaşmaya çalıştığını belirlemeleri istenir (SBAB2.5). Çiftler hâlinde, gözlem ve deneyin İslam biliminin başlangıcından beri önemsendiğini gösteren kanıtlar çalışma kâğıdına yazılır ve sınıfla paylaşılır (İBT.2.3.a).

   İBT.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kaynaklardan namaz vakitlerinin belirlenmesinde doğal saat olan Güneş saatlerinin kullanıldığı ve gece ile gündüzün ayrı ayrı on iki saate bölündüğü okunur. Mevsimlere göre gece ve gündüz süresinde saat farkı oluştuğu, bu farkın anlaşılması için İbrahim Fezari ve Yakub bin Tarık'ın çalışmalarından yararlanıldığı tartışılır. Gruplar, deney malzemesiyle bir çubuğun gölge uzunluğunu farklı anlarda ölçer ve bu çalışmaların doğduğu dönemin ihtiyaçlarını yazar (İBT.2.3.b).

   İBT.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden gözlem kavramı için tanım, özellikler, örnek ve örnek olmayan bölümlerinden oluşan bir Frayer Modeli doldurmaları istenir. Örnek olarak Güneş saati çalışmaları kullanılır. Birkaç çalışma etkileşimli tahtada incelenir; öğretmen, gözlem ve deneye yönelimin başladığı dönemin koşullarını özetler (İBT.2.3.b).

   İBT.2.3

Sınıf defteri: İBT.2.3 İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimi tarihsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtaya “Bir bilgiyi doğru kabul etmek için hangi yollara başvuruyoruz?” sorusunu yazar ve öğrencilerin yanıtlarını alır. Gözlem ve deney kavramları hatırlatılır. Dersin amacının, gözlem ve deneye yönelişin başladığı dönemin koşullarını günümüzle karşılaştırmak ve dönemin içinde açıklamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Halife Memun Dönemi’nde gözleme dayalı olarak hazırlanan dünya haritasını harita / atlas ve ders kitabından incelemeleri istenir. Harita üzerinde bildikleri bölgeleri göstermeleri ve isimlerini yazmaları beklenir (SBAB10.3). Ardından haritanın hangi koşullarda hazırlandığı üzerine kısa bir sınıf konuşması yapılır (İBT.2.3.c).

   İBT.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Halife Memun Dönemi’nde hazırlanan dünya haritası ile günümüz dünya haritasının benzer ve farklı yönlerini ikili çalışarak karşılaştırmaları ve bir karşılaştırma tablosu oluşturmaları istenir (KB2.7). Tabloya dönemlerin koşullarına ilişkin farklar da eklenir (İBT.2.3.c).

   İBT.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere Kereci’nin yüzey ölçümlerine ilişkin gözlem tüpü çalışması incelettirilir. Öğrencilerden gözlem sonuçlarını açıklamaları ve çalışmayı dönemin koşulları içinde değerlendirmeleri istenir; farklı görüşler saygıyla dinlenir (E3.5) (İBT.2.3.ç).

   İBT.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden karşılaştırma tablosu ve gözlem tüpü çalışmasından yola çıkarak gözlem ve deneye yönelişi dönemin koşulları içinde açıklamaları istenir (İBT.2.3.ç). Öğretmen “O dönemin koşulları gözlem ve deneye yönelişi nasıl etkilemiştir?” açık uçlu sorusunu sorar. Öğrenciler çalışmalarını kontrol listesiyle gözden geçirir.

   İBT.2.3

Sınıf defteri: İBT.2.3 İslam bilim tarihinde gözlem ve deneye yönelimi tarihsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada gece gökyüzü görseli gösterir ve 'Gökyüzüne bakarak yön ve zaman nasıl bulunur?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerin yanıtları dinlenir. Bu haftada İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve sosyal bilimler alanında yapılan çalışmaların incelenmeye başlanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden bildikleri yıldız isimlerini listelemeleri istenir; günümüzde bilinen birçok yıldız isminin Müslüman gök bilimcileri tarafından verildiği vurgulanır. Öğrencilerin ders kitabı ve görsel kaynaklardan Şemmâsiye ve Kasiyûn Rasathanelerinde yapılan faaliyetleri incelemeleri, rasathanelerin kuruluşunu ve gök bilimi çalışmalarını fark etmeleri sağlanır (İBT.2.4.a).

   İBT.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara Harizmi, Huneyn bin İshak, Abdurrahman Sufi ve Abdurrahman Hazini'nin gök bilimi çalışmalarını içeren kaynaklar verilir. Gruplardan çalışmaları incelemeleri ve bu bilim insanlarının daha hassas sonuçlara ulaşmak için gözlem yöntem ve araçlarını geliştirdiklerine dair çıkarımlarını yazmaları istenir (SBAB2.5, KB2.10) (İBT.2.4.a).

   İBT.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Müslüman gök bilimcilerinin adlandırdığı yıldız isimlerini araştırmaları, elde ettikleri verileri bağlamından koparmadan kendi ifadeleriyle bilgi görseline ve tarih şeridine dönüştürmeleri istenir (D3.4) (İBT.2.4.b). Hazırlanan çalışmalar okul/sınıf panosunda sergilenir.

   İBT.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bilgi görseli ve tarih şeridi çalışmalarını Kontrol Listesi ile gözden geçirmeleri istenir; ölçüt, bilginin bağlamından koparılmadan ve kendi ifadeleriyle doğru aktarılmasıdır (İBT.2.4.b). Öğretmen panodaki çalışmaları aynı listeyle değerlendirir. Öğrencilerden 'Müslüman gök bilimcileri gözlem yöntem ve araçlarını neden geliştirmiştir?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir.

   İBT.2.4

Sınıf defteri: İBT.2.4 İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İbni Sina, İbnülbaytar ve El-Kânûn fi’t-Tıbb’a ait görseller gösterir. Öğrencilerden önceki derste incelenen bir çalışmayı kısaca hatırlamaları ve görselde dikkat çeken bir ayrıntıyı söylemeleri istenir (E1.1). Yılbaşına değinilerek yeni yılda bilimsel merakın önemi vurgulanır. Dersin amacının çalışmaları bağlamından koparmadan kendi ifadelerle dönüştürmek ve önemini yeniden ifade etmek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler vızıltı grupları oluşturarak tıp ve sağlık hizmetlerinde tedavi yöntemlerinin neler olduğu konusunda fikir üretir (SDB2.2, SBAB5.3). İbni Sina ve İbnülbaytar’ın tıp ve eczacılık çalışmaları verilen örneklerden incelenir; ifade edilen düşünceler saygıyla dinlenir (SDB2.1, D14.1). Öğrenciler El-Kânûn fi’t-Tıbb’ın sağlık bilimlerine etkisini kaynak metin ve görsellerden yorumlar, bağlamından koparmadan kendi cümleleriyle dönüştürür (OB1; İBT.2.4.b).

   İBT.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden “İslam bilim düşüncesinin temel kaynakları neler olabilir?” sorusunu cevaplamaları istenir. İbnülbaytar’ın el-Müfredât adlı eserinde bitkilerin sınıflandırılması, alfabetik kataloglanması, hastalıklara göre etkilerinin belirlenmesi ve farmakolojinin temellerinin oluşması üzerinde odaklanılır (E3.2). Öğrenciler çalışma kâğıdında eseri bağlamından koparmadan kendi ifadeleriyle dönüştürür; bilim insanlarının çok yönlü çalıştığı fark edilir (İBT.2.4.b).

   İBT.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Kindi ve Farabi’nin felsefe, Taberi’nin tarih, İbnünnedim’in fihrist, Mesudi’nin coğrafya, İbni Haldun’un metot ve umrân çalışmalarına ait kaynak metinler verilir; evrensel etkilerine dair çıkarım yapılır (KB2.10). Öğrenciler bu çalışmaları bağlamından koparmadan kısa, sade bir öğrenme günlüğü metnine dönüştürür (D3.4, D16.3, OB2; İBT.2.4.b). Günlükler sunulur; çalışmaların önemi nesnel ve anlamı değiştirmeden yeniden ifade edilerek değerlendirilir (İBT.2.4.c).

   İBT.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrendikleri bir çalışmanın önemini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeden iki cümleyle yeniden ifade etmeleri istenir. Yazılanlar dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formuyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur. Performans görevi olarak bir alandan bir çalışmayı seçip araştırmaları ve sınıfta sunmaları duyurulur (İBT.2.4.c).

   İBT.2.4

Sınıf defteri: İBT.2.4 İslam dünyasında gök bilimi, matematik, fen, sağlık bilimleri ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Benî Musa Kardeşler'in sönmeyen kandilinin görselini gösterir ve öğrencilere bu aletin nasıl çalışmış olabileceğini sorar (OB4). Birkaç öğrencinin tahmini alınır. Ardından 'gözlem' ve 'teknik' kavramları açıklanır; bu hafta İslam dünyasında yapılan teknik ürünlerin gözlenerek günümüzdeki benzerleriyle ilişkilendirileceği belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba Benî Musa Kardeşler'in şaşırtmalı kapları, sönmeyen kandili ve sıcak-soğuk suyu sıra ile veren otomatı hakkında yazılı, dijital ve görsel kaynaklar verilir (OB1, OB2, OB4, SDB2.2). Gruplar kaynaklardaki örneklerin durumunu gözlemleyerek not alır (İBT.2.5.a). Her grup aletin çalışma prensibini tespit edip niteliklerini sınıfa sunar; isteyen öğrenciler rol yaparak kardeşlerin bu çalışmaları niçin yaptığını söyler (OB1, İBT.2.5.b).

   İBT.2.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Benî Musa Kardeşler'in aletlerinin görsellerini incelemeleri ve çalışma prensipleri hakkında yorum yapmaları istenir (OB4, İBT.2.5.b). Akvaryum tekniğiyle buluşlar tartışılır; iç halkadaki öğrenciler konuşur, dış halka dinler ve roller değişir. Öğrencilerden tartışmanın sonuçlarını yazmaları istenir (SDB2.1). Tartışmada birbirlerinin fikirlerine saygı ve nezaket göstermeleri, açık fikirli olmaları sağlanır (D14.1, E3.5).

   İBT.2.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Memlüklü silah ustası Hasan Rammah'ın askerî teknolojilerle ilgili çalışmalarını ve İslam dünyasında kullanılan tıbbi ve cerrahi aletlerin çeşitliliğini anlatan kaynak metinler verilir. Öğrencilerden bu ürünlerin günümüzdeki benzerlerini belirleyerek çıkarımlarını yazmaları istenir (D16.3, İBT.2.5.c).

   İBT.2.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar günümüz benzerlerine ilişkin çıkarımlarını etkileşimli tahtada paylaşır; öğretmen ortak bir sonuç cümlesi oluşturur (İBT.2.5.c). Öğrencilere teknik ürünleri günümüzdeki benzerleriyle eşleştirme soruları ve açık uçlu sorular verilir. Süreç gözlem formuyla değerlendirilir; öğrencilerden öğrendiklerini 'gözlem' ve 'teknik' kavramlarını kullanarak bir cümleyle özetlemeleri istenir.

   İBT.2.5

Sınıf defteri: İBT.2.5 İslam dünyasında yapılan teknik ürünlerle ilgili analojik akıl…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Endülüs'ü gösteren bir harita sunar ve Toledo Çeviri Okulu ile Salerno Tıp Okulu adlarını yazar. Öğrencilerden bu adların Endülüs'teki bilimsel çalışmalarla ilişkisine dair tahminlerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının, Endülüs'teki bilimsel çalışmalara ilişkin kaynak belirleyip bilgi bulmak olduğu açıklanır (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Endülüs Bilim Havzası'nın günümüzde hangi ülke sınırları içinde yer aldığını tarih ve coğrafya disiplinlerinden yararlanarak söylemeleri istenir. Ardından matematik, gök bilimi, coğrafya, tıp, felsefe, ziraat ve botanik alanlarındaki çalışmalar için kullanılacak kaynaklar öğretmen rehberliğinde belirlenir (OB1, OB2; İBT.3.1.a).

   İBT.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler alan gruplarına ayrılır ve iş birliği içinde çalışır (SDB2.2). Gruplarca belirlenen kaynaklardan Mecriti (matematik), Zehravi (tıp), Zerkali ile Abbas bin Firnas (gök bilimi), İdrisi (coğrafya), İbni Rüşd (felsefe) ve İbnülavvam'ın (ziraat ve botanik) çalışmalarına ilişkin bilgiler bulunur (OB1, OB2; İBT.3.1.b).

   İBT.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bulunan bilgilere dayanarak Mecriti'nin matematik çalışmaları ile Zehravi'nin ameliyatlarda hayvan bağırsağını dikiş ipliği olarak kullanması ve bu uygulamanın günümüzde de sürmesi hakkındaki düşüncelerini ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Öğrencilerden arkadaşlarının görüşlerine saygı duymaları ve empati kurmaları istenir (D14.1, E2.1). Zerkali'nin gök bilimi çalışmaları ile Abbas bin Firnas'ın uçma denemelerinin sonuçları ve günümüze etkilerine yönelik çıkarımda bulunmaları istenir (KB2.10; İBT.3.1.b).

   İBT.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kısa cevaplı sorularla Endülüs'te çalışan bilim insanlarını alanları ve çalışmalarıyla eşleştirmeleri istenir. Öğretmen, ders boyunca gözlem formuna aldığı notlara dayanarak öğrencilerin kaynaklardan bilgi bulma çalışmalarına dönüt verir (İBT.3.1.b).

   İBT.3.1

Sınıf defteri: İBT.3.1 Endülüs Bilim Havzası'nda yapılan bilimsel çalışmalar ile ilgili…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İdrisi'nin dünya haritasının görselini gösterir ve 'Bu harita Endülüs'te hangi amaçla hazırlanmış olabilir?' sorusunu yöneltir (E1.1). Önceki haftada belirlenen kaynaklar kısaca hatırlatılır. Bu derste Endülüs Bilim Havzası'ndaki bilimsel çalışmalara ilişkin kaynakların uygunluğunun açıklanacağı ve ulaşılan bilgilerin kaydedileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplardan İdrisi'nin Nüzhetü'l-Müştâk adlı kitabındaki gerçek ölçeklere yakın dünya haritası ile günümüzde kullanılan dünya haritasını coğrafya disiplininden yararlanarak karşılaştırmaları, bölgelerin çizimlerindeki benzer ve farklı yönleri iş birliği içinde listelemeleri istenir (KB2.7, SDB2.2). Her grup, İdrisi'nin haritasının Endülüs Bilim Havzası'nı incelemede neden uygun bir kaynak olduğunu gerekçeleriyle açıklar (İBT.3.1.c).

   İBT.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan İbni Rüşd'ün felsefe çalışmalarının İslam ve Avrupa düşünce dünyasına etkilerini, Gazali'ye getirdiği eleştirilere ilişkin örnekleri, Aristo'nun onun sayesinde tanınıp anlaşılmasını ve Avrupa'da İbni Rüşd ekolünün oluşmasını ders kitabı ve diğer kaynaklardan derlemeleri istenir. Ulaşılan bilgiler çalışma kâğıdına kaydedilir (İBT.3.1.ç). Gruplar bilgilerini yazılı, görsel ya da dijital olarak sınıfta paylaşır (OB1, OB2, OB4, D3.4).

   İBT.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, İbnülavvam'ın Kitâbü'l-Filâha adlı eserinin tarım ve tarım tekniklerinde kapsamlı ve sistematik bir çalışma olduğunu, yazıldığı dönemde başlıca başvuru kaynağı sayıldığını görsel kaynaktan örneklerle ifade eder (OB4). Öğrencilerden Endülüs Emevileri Dönemi'ndeki çalışmaların bilim, kültür ve sanata etkilerini yansıtan kısa bir metin yazmaları ve edindikleri bilgileri kaydetmeleri istenir (İBT.3.1.ç).

   İBT.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler çalışma kâğıdındaki kayıtlarını gözden geçirir; kullandıkları kaynakların uygunluğunu ve kaydettikleri bilgileri kısa cevaplı sorularla ifade eder. Öğretmen çalışma kâğıtlarını dereceli puanlama anahtarıyla, öğrenciler kendi çalışmalarını öz değerlendirme formuyla değerlendirir. Böylece Endülüs Bilim Havzası'na ilişkin bilgilerin kaynaklardan nasıl kaydedildiği toparlanır (İBT.3.1.ç).

   İBT.3.1

Sınıf defteri: İBT.3.1 Endülüs Bilim Havzası'nda yapılan bilimsel çalışmalar ile ilgili…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Salerno Tıp Okulu ve Toledo Çeviri Okulu görsellerini gösterir; öğrencilere bu kurumların nerede bulunduğu sorulur. Önceki haftada incelenen Endülüs bilim havzası hatırlatılarak bu birikimin Avrupa'ya nasıl ulaşmış olabileceği merakı uyandırılır (E1.1). Bu haftanın amacının haritadan geçiş yollarını ve bu yolları oluşturan faktörleri çıkarmak olduğu paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere 'Bilgi, bir medeniyetten başka bir medeniyete nasıl geçer? Bu geçişte etkili olan unsurlar neler olabilir?' ve 'İslam dünyasında yazılmış bilimsel eserler Batı dünyasına nasıl ulaşmış olabilir?' soruları sorulur; sınıfça beyin fırtınası yapılır ve fikirler tahtaya yazılır (E1.1). Ardından coğrafya disiplininden yararlanılarak geçiş güzergâhlarını gösteren harita ikili gruplarda incelenir (İBT.3.2.a).

   İBT.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden haritadan hareketle İslam biliminin Batı'ya geçiş yollarını belirtmeleri istenir (KB2.10). Birinci yolun İber Yarımadası'nın fethiyle, ikinci yolun Sicilya Adası'ndaki Müslümanların bilimsel ve kültürel varlığı ile II. Roger'in (İkinci Racır) tercüme faaliyetlerini teşvik etmesiyle, üçüncü yolun Osmanlı Dönemi'ndeki Tebriz, Erzurum ve İstanbul güzergâhıyla oluştuğu fark ettirilir (İBT.3.2.a).

   İBT.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Görseller üzerinden bu yolların İslam dünyasını Batı'ya bağladığı ve bilimsel birikimin Avrupa'ya aktarılmasını sağladığı kavratılır (OB4, OB5). Bağdat, Şam, Kayseri, Konya ve İstanbul güzergâhının bilginin aktarılmasındaki önemi vurgulanır; öğrencilerden yolların oluşmasında etkili faktörleri çıkarım yaparak açıklamaları istenir (İBT.3.2.a).

   İBT.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden haritadaki üç geçiş yolunu ve her birini oluşturan faktörü çalışma kâğıdına yazmaları istenir. 'İslam biliminin Avrupa'ya geçişinde hangi faktörler etkili olmuştur?' açık uçlu sorusu yanıtlanır ve yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formuyla çıkarım yapma becerilerini gözden geçirir.

   İBT.3.2

Sınıf defteri: İBT.3.2 Harita üzerinden İslam biliminin Avrupa'ya geçiş yolları ile ilgili…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, harita/atlas üzerinde Endülüs’ü gösterir ve öğrencilerden İslam dünyasından Avrupa’ya bilginin hangi yollarla ulaşmış olabileceğini tahmin etmelerini ister. Önceki haftanın İslam biliminin Avrupa’ya geçişi konusu kısaca anımsatılır. Dersin, bu geçişin Avrupa’da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini incelemek, dönüştürmek ve yeniden ifade etmek olduğu duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen Fuat Sezgin’in “Batı bilimi, İslam biliminin çocuğudur.” sözünü sunar; öğrencilerden sözün anlamı üzerinde düşünmeleri istenir (E3.2). Gruplar “Avrupa uygarlığı denilince aklınıza ilk neler geliyor?” ve “Bu uygarlığın temelindeki İslam medeniyetinin etkileri hakkında neler biliyorsunuz?” sorularını tartışır; görüşler sözlü ya da yazılı paylaşılır. Gruplardan İslam medeniyetinin Avrupa uygarlığının oluşumuna etkisini araştırmaları ve bulgularını paylaşmaları istenir (OB1, E1.1, İBT.3.3.a).

   İBT.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Afrikalı Konstantin, Cremonalı Gerard, Sevillalı John ve Chesterlı Robert’ın tercümeleriyle bir çeviri okulu gibi işlev gördüğünü yazılı, görsel ya da dijital kaynaklardan tespit etmeleri istenir (OB1). Toledo Çeviri Okulu, Salerno Tıp Okulu ve Ripoll Manastırı örnekleriyle iki kültüre hâkim çevirmenlerin bilgi transferindeki rolü kültüre saygı bağlamında ele alınır (D14.3, OB5). Liber Abaci’nin İslam dünyasındaki matematik çalışmalarının Avrupa’da tanınmasındaki rolü görselden incelenir (OB4, İBT.3.3.a).

   İBT.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, Arapçadan Latinceye çevrilen ilk eserlerin ve ekollerin Avrupa’da yeni bir medeniyetin oluşumuna etkisini kavram haritası şablonuna bağlamından koparmadan dönüştürür. Haritaya Endülüs’teki Müslüman varlığının son bulmasının bilim üzerindeki etkileri de eklenir. Öğretmen haritaları gezerek açık uçlu sorularla dönüt verir (İBT.3.3.b).

   İBT.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Liber Abaci’deki çarpma işlemi örneklerinden birini yapmaları ve deneyimlerini sınıfla paylaşmaları istenir. Paylaşımlarda İslam biliminin Avrupa’da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini nesnel ve anlamı değiştirmeden kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri beklenir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, süreç öz değerlendirme formuyla izlenir (İBT.3.3.c).

   İBT.3.3

Sınıf defteri: İBT.3.3 İslam biliminin Avrupa'da yeni bir medeniyetin doğuşuna etkisini…; değerlendirme