T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF SEÇMELİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilerden hayatlarındaki bir yolculuğu düşünüp tek cümleyle ifade etmelerini ister; cümleler etkileşimli tahtaya yazılır. 'Benim Yolculuğum' teması tanıtılır, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'nde anılan kahramanlıkların da birer yaşam hikâyesi olduğuna değinilir. Anahtar kavramlar (edebî günlük, yaşam, edebî dil, günlük dil) tahtada gösterilir; hafta boyunca okuma becerisinin geliştirileceği belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden temanın içeriğini yansıtan bir günlük, bir şiir ve bir hikâyeyi ders kitabından okumaları istenir. Her metnin ana duygusu ve yaşamla ilişkisi çalışma kâğıdındaki kısa notlarla belirtilir. Okumalar sırasında merak edilen noktalar işaretlenir (E1.1).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Alanında önemli başarıları bulunan tarihî bir kişinin ilginç alışkanlıklarını konu alan kısa bir metin okutulur veya dinletilir/izletilir. Öğrencilerden dinlediklerini yanındaki arkadaşına kendi cümleleriyle aktarması, dikkatini çeken alışkanlığı belirtmesi istenir (SDB2.1, OB2).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Tarihî kişinin başarılarına temel olan azimli, kararlı ve planlı olma gibi bireysel nitelikleri çalışkanlık değeri bağlamında tartışılır. Öğrencilerden bu niteliklerin kendi yaşamlarındaki karşılığına örnek vermeleri istenir; örnekler tahtadaki ortak listeye eklenir (D3, E1.3).

   TDE2.1
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Kişilerin özel yaşamlarını yazmak istemelerinin olası nedenleri ve bu kişilerin hayatıyla ilgili öğrenilmek istenenler kısa cevaplı sorularla belirlenir. Öğrencilerden motivasyonlarını artıracak sorular oluşturmaları istenir; sorular sınıfta paylaşılır (SDB1.2, E3.8, E1.1).

   TDE2.1TDE2.2
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Kişinin kendi yaşamını anlatmasının yazara ve okura sağladığı faydalar 'düşün-eşleş-paylaş' ile ikili gruplarda tartışılır. Öğrencilerden fikirlerini saygı çerçevesinde ve rahatça dile getirmeleri, farklı görüşleri dinlemeleri istenir (KB2.18, D14, SDB2.2, E3.5, E2.3, E3.11).

   TDE2.1TDE2.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Kişinin kendi dünyasını anlattığı günlük türünde edebî bir metin belirlenir. Öğrencilerden metne hızlıca göz atıp genel bir fikir oluşturmaları, ardından yazarın duygu ve düşünce dünyasını yansıtan ögelere dikkat ederek güdümlü okuma yöntemiyle okumaları istenir. Öğretmenin hazırladığı kontrol listesinde okuma süreci ölçütleri işaretlenir (E3.7).

   TDE2.1TDE2.2
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Metin okunduktan sonra içeriği hakkında görüşler alınır ve yazılma amacı belirlenir. Metne konu dönemdeki toplumsal normların metne etkisi ile öğrencilerin kendi yaşam deneyimleri arasında bağ kurulur (SDB2.3). Günlükteki tarihlerden hareketle dönemin genel bilgileri sıralanır (OB1).

   TDE2.1TDE2.2
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Metindeki anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamları bağlamdan tahmin edilir. Öğrencilerden tarihsel empati kurarak metnin dönemle ilişkisine dair çıkarımlar yapmaları istenir (SDB3.3, E2.1, D14, KB3.1). Bireysel tecrübeleri anlamlandırmada edebiyatın imkânları üzerinde durularak estetik değer desteklenir (D7).

   TDE2.1TDE2.2
10. 15 dk
    Etkinlik 6

    Metinden elde edilen bilgilerle yazarın günlük hayatı ve kişilik özellikleri karşılaştırılır (OB1). Başka bir hayat hikâyesi üzerinden zayıf ve güçlü yönleri fark etmenin önemi mütevazılık bağlamında konuşulur (D10). Günlük ve anı türündeki birer metin karşılaştırma tablosunda sınıflandırılır; sonuçlar çalışma kâğıdındaki boşluklara yazılır (E3.7).

    TDE2.1TDE2.2
11. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrenciler, çalışma kâğıdındaki boşlukları ve karşılaştırma tablosunu tamamlayarak okuma sürecindeki ve anlam oluşturmadaki çalışmalarını gösterir (TDE2.1, TDE2.2). Kısa cevaplı sorular dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden okuma kontrol listesi ve öz değerlendirme formunu doldurmaları, öğrenme günlüklerine bir cümle eklemeleri istenir (SDB1.2). Gerekirse akran değerlendirme formu kullanılır.

    TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilerden hiç günlük tutup tutmadıklarını ve neden yazdıklarını paylaşmalarını ister. Bir günlük sayfasından kısa bir bölüm etkileşimli tahtada okunur. Öğrencilerden bölümün kimin, ne zaman, hangi duyguyla yazdığını düşündürdüğünü söylemeleri istenir (E1.1). Bu haftada günlükteki değişimin çözümleneceği ve kişisel bakış açısının yazıya aktarılacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki günlük metni okunur. Öğrencilerden metinden hareketle günlük türünün genel özelliklerine (tarih belirtilmesi, günü gününe yazılması, birinci kişili anlatım, kişisel görüşler, içten üslup) dair çıkarımlar yapmaları istenir (OB1). Öğretmen gerekli açıklama ve düzeltmeleri yapar (TDE2.3).

   TDE2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metnin konusundan, anlatılan olay ve kişilerden, verilmek istenen iletilerden hareketle yazarın duygu ve düşünce dünyasına yönelik çıkarımlar açık uçlu sorularla dile getirilir (SDB2.3). Yazarın özel yaşamının mahremiyet içerdiği ve değerlendirmede özel yaşama saygı gösterilmesi gerektiği vurgulanır (D8). Türk dili ve kültürüne hizmet edenlere saygı ve vefa duygusu tartışılır (D14, D15, TDE2.3).

   TDE2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Günlüğe konu olan önemli olay, kişi veya yerle ilgili bilgiler ile yazarın bunlara bakışını etkileyen etkenler belirlenir. Bu bilgiler tutarlılık, öznellik ve nesnellik açısından değerlendirilir. Öğrencilerden öznel ve nesnel ifadeleri metinden seçerek ayrı ayrı listelemeleri istenir (E3.4, TDE2.3).

   TDE2.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Günlükte işlenen bilgiler amaç, koşul, sebep ve sonuç bakımından birbiriyle ilişkilendirilir ve bir karşılaştırma tablosuyla gösterilir (E3.2, E3.4). Günlüğe konu olan kişi, yer, nesne, olay ve durumlar arasındaki etkileşim belirlenir (OB9, TDE2.3).

   TDE2.3
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Küçük gruplarda, karşılaştırmalardan elde edilen bilgilerle kavram haritası şablonu doldurulur. Gruplar, haritadaki bağlantıları gerekçeleriyle sınıfa sunar (E3.6, SDB1.2, TDE2.3).

   TDE2.3
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Çözümleme sürecinin ardından ara metin olarak bir blog yazısı okunur. Öğrencilerden blog yazısını oluşturan temel ögeleri ve kullanım amaçlarını belirlemeleri istenir (OB2). Yazıyı daha etkili kılma yolları beyin fırtınasıyla tartışılır (SDB2.1, TDE2.3).

   TDE2.3
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Blog yazısı ile günlük arasındaki benzerlik ve farklılıklar; oluşturulma amacı, hedef kitle, biçim, dil ve üslup bakımından karşılaştırma tablosuyla ortaya konur (E3.2, KB2.7). Tavsiye, tercih, öneri ve koşul bildiren ifadeler bulunup işlevleri değerlendirilir (OB9, TDE2.3).

   TDE2.3
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden günlük ve blog yazısına değer katan unsurları belirlemeleri ve görüşlerini gerekçelendirerek açıklamaları istenir (E3.10, SDB3.3). Yazarın tutumu hakkında eleştirel görüş bildirilir; öğrencilerden kendilerini yazarın yerine koyup benzer durumda duygu, düşünce ve tavırlarını öğrenme günlüğüne yazmaları istenir (SDB2.3, E2.1, TDE2.4).

   TDE2.4
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden günlük ve blog yazısındaki duygu, düşünce ve tutum değişimini kısa cevaplı sorularla açıklamaları istenir. Öğrenme günlükleri ve karşılaştırma tabloları kontrol listesiyle gözden geçirilir. Öğrencilerden, kendi yaşadıkları günlük bir olaya kişisel bakış açılarını yansıtan birkaç cümle yazıp öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.2, TDE2.4).

    TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde yazarın zamana…; TDE2.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerden hareketle günlük…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğrencilere gelecek planlarını anlatan kısa bir blog yazısı ve bir edebî günlük sayfası tahtada gösterilir. Öğrencilerden iki metnin dilinin ve anlatımının nasıl farklılaştığını söylemeleri istenir. Bu derste kendi gelecek planlarını güvenilir bir forumda anlatacak yazma sürecinin yönetileceği belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Edebî günlük ve blog örnekleri öznellik, edebî dil ve günlük dil ölçütleriyle karşılaştırma tablosunda incelenir (KB2.7). Öğrenciler tabloyu doldurur, hangi dilin hangi amaca uygun olduğunu açıklar ve ortaya çıkan sonuçlar sınıfla paylaşılır.

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Genel ağdaki güvenilir forumlar, adres uzantıları ve içerik özellikleri etkileşimli tahtada incelenir; kaynağın güvenilirliği tartışılır (OB1, OB2). Öğrencilerden bir forumun okurlarını ve beklentilerini belirten kısa bir kontrol listesi hazırlamaları istenir.

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Performans görevi sınıf içinde tanıtılır; öğrencilerden hayallerini, ilgi alanlarını ve gelecek planlarını anahtar sözcüklerle gösteren bir kavram haritası çıkarmaları istenir. Haritalar eşli olarak okunur ve eksik kalan yönler belirlenir (E3.2, SDB2.2).

   TDE4.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden geleceğe dair planlarını anlatmak için uygun gördükleri metin türünü (blog, edebî günlük ya da başka bir tür) belirlemeleri ve seçimlerinin gerekçesini yazmaları istenir. Seçim, anlatılmak istenen duygu ve düşüncelerle ilişkilendirilir (SDB3.3, E3.11).

   TDE4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Hedef kitle ve amaca uygun yazma yöntem ve stratejileri belirlenir. Öğrencilerden okurların yaşını, ilgisini ve beklentisini yazarak metnin iletilerini bu özelliklere göre planlamaları istenir; plan çalışma kâğıdına kaydedilir (E3.6).

   TDE4.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler “edu”, “org”, “gov” uzantılı güvenilir bir forumda yayımlanacağı varsayılan metnin ilk taslağını yazar. Söz varlığı ve dil seçimi hedef kitleye göre düzenlenir; yazılanlarda mahremiyete dikkat edilir (D8).

   TDE4.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Yazma sürecine etki eden engeller (başlayamama, yetersiz söz varlığı, görüş bildirmekten çekinme) öğrencilerle belirlenir ve ortadan kaldırılması için eşli dönüt alınır. Öğrencilerden taslaklarını paylaşıp düşüncelerini çekinmeden ifade etmeleri istenir (E2.3, SDB2.1).

   TDE4.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler taslaklarını dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle gözden geçirir; eşler akran değerlendirme formunu doldurur. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu tamamlamaları ve öğrenme günlüğüne 'Yazma sürecinde en çok hangi engeli aştım?' sorusunun yanıtını yazmaları istenir. Öğretmen kısa cevaplı sorularla süreci yoklar ve performans görevini değerlendirir.

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Geleceğe dair planlarını dijital bir platformda aktarmak için…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada yolculuk temalı bir fotoğraf gösterir ve öğrencilerden bir yıl sonra ulaşmak istedikleri hedefi tek cümleyle söylemeleri istenir. Ardından kişisel gelişim kavramının hedef belirlemedeki yeri kısaca tartışılır. Dersin amacı, kariyer hedefleri, eğitim planları ve kişisel gelişim hedeflerini anlatan bir forum metninin içeriğini oluşturmak olarak açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Okunan, dinlenen ve izlenen metinlerin incelenmesi sürecinde öğrenilen bilgiler ders kitabından gözden geçirilir. Öğrencilerden bu bilgiler arasından, hedeflerini anlatacakları yazıda yararlanabilecekleri üç tanesini çalışma kâğıdına yazmaları istenir.

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde, forumu okuyacak hedef kitlenin yazıdan neler beklediği tahmin edilir. Her grup hedef kitlenin merak edeceği soruları listeler ve yazının içeriği için bu listeye göre hazırlık yapar (E2.1).

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hedeflerine ilişkin bilgi ve düşünceleri önem, doğruluk, geçerlik ve tutarlılık bakımından karşılaştırma tablosunda değerlendirmeleri ve metnin iletilerini belirlemeleri istenir (E3.6). Değerlendirmeler sınıflandırılarak giriş, gelişme, sonuç gibi bir yazma düzenine yerleştirilir (E3.7).

   TDE4.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden geleceğe dair planlarını anlatan ileti ve açıklamaları farklı cümlelerle yeniden dile getirmeleri istenir. Eş anlamlı sözcükler ve farklı cümle yapıları denenerek anlamın korunup korunmadığı kontrol edilir (E3.3).

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metnin içeriğini desteklemek ve etkileyiciliğini artırmak için metne değer katacak alıntılar, özdeyişler, görsel ve işitsel ögeler seçilir. Seçilen her ögenin metindeki yeri ve seçilme gerekçesi çalışma kâğıdına not edilir.

   TDE4.2
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden forumda belirtilen kurallara uygun, kendi içinde anlam bütünlüğü olan, bilgilendirici ve açıklayıcı, özgün bir yazılı metin oluşturmaları istenir. Metin, geleceğe dair planlar esas alınarak hazırlanır; gerekirse dijital araçlardan yararlanılır. Öğretmen yazma sürecini gözlemleyerek dönüt verir.

   TDE4.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Hazırlanan metinlerin yer aldığı forum bağlantıları paylaşılır ve öğrenciler başkalarının metinlerine yorum yazar (E1.5, E2.3, OB2). Dijital olmayan ürünler okul ya da sınıf panosuna asılır.

   TDE4.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden metinlerini içerik, anlam bütünlüğü ve forum kurallarına uygunluk bakımından kontrol listesiyle gözden geçirmeleri istenir. Ardından öz değerlendirme formu doldurulur ve eşleşen öğrenciler akran değerlendirme formuyla birbirlerinin metnine dönüt verir. Öğretmen performans görevi olarak hazırlanan metinleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenme günlüğüne, kişisel gelişim hedeflerinin yazıya nasıl aktarıldığına dair birer cümle yazılır.

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, geleceğe dair planların anlatıldığı örnek bir forum paylaşımını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden paylaşımın kime seslendiğini, neyi anlattığını ve hangi üslubu kullandığını sözlü olarak belirtmeleri istenir (E3.6). Ardından kariyer, eğitim ve kişisel gelişim hedeflerini anlatan bir forum yazısı hazırlanacağı duyurulur. Öğrenciler kendi hedeflerini birer cümleyle düşünür (SDB1.2).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden forum metninde kime, neyi ve nasıl anlatacaklarını, hangi araçları kullanacaklarını bir planlama formuna yazmaları istenir. Hedef okuyucunun beklentileri düşünülür (E2.1) ve plan tek bir ana hedefe odaklanarak oluşturulur (E3.2, SDB1.2, TDE4.3).

   TDE4.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Ders kitabındaki örnek metinlerde tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma ve tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarının ele alınan konuyu nasıl desteklediği bulunur. Öğrenciler kendi planlarında hangi yollardan yararlanacaklarını belirler (KB2.7, TDE4.3).

   TDE4.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler metnin içeriğine ve hedef kitlesine uygun söz varlığı unsurlarını (deyim, terim, benzetme vb.) belirleyip çalışma kâğıdındaki listeye yazar. Seçilen unsurların bağlama uygunluğu eşli olarak tartışılır (KB2.18). Metnin üslubu netleştirilir (TDE4.3).

   TDE4.3
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler forum metniyle okuyucuya vermek istedikleri iletileri açık veya örtük biçimde ifade ederek taslağın ilk bölümünü yazar. Yazılan bölümler eşlerle değiştirilir ve eşten metindeki iletiyi bulması istenir (SDB2.1, TDE4.3).

   TDE4.3
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Taslak metin, eksiltili yapı, bağlama, gönderim, değiştirim ve sözcük bağdaşıklığı ögelerinin işlevine uygun kullanımı açısından gözden geçirilir. Öğrenciler her ögeye metinlerinden birer örnek bulur, eksik olanları ekler ve yinelenen sözcükleri değiştirimle düzeltir (E3.3, TDE4.3).

   TDE4.3
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Metin, yazım kuralları ve noktalama işaretleri açısından kontrol listesiyle denetlenir ve özgün bir anlatımla son hâline getirilir (E1.5, E3.11). Öğrenciler son metni dijital ortamda forum paylaşımı biçiminde düzenler (OB2, TDE4.3).

   TDE4.3
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin forum yazıları, performans görevi olarak dil ve üslup özellikleri, anlatım planının kuruluşu, anlatım ilkelerine uygunluk, yazım ve noktalama ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (E3.1). Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak geleceğe dair planlarını dijital ortamda aktardıkları yazıya ilişkin değerlendirmelerini öğrenme günlüğüne yansıtır (KB3.1, TDE4.4).

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, 'Benim Yolculuğum' temasında farklı insanların yaşamlarını ve hedeflerini anlatan söyleşilerden söz eder. Öğrencilerden önceki haftada yazma çalışmalarında kendi yolculuklarını anlatırken hangi bakış açısını seçtiklerini söylemeleri istenir. Tahtaya yaşam, kişisel gelişim, günlük dil ve bakış açısı kavramları yazılır. Öğrencilerden bu kavramların söyleşi dinlerken neden önemli olabileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1).

   TDE1.1TDE1.2
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada söyleşi türünün özellikleri gözden geçirilir. Öğrencilerden söyleşide kişinin kendi dünyasını anlatmasının dinleyiciye ne kazandırabileceğini söylemeleri istenir. Dinleme/izleme amacı belirlenir; ön hazırlıklar yapılır ve iletişim engelleri ortadan kaldırılır (SDB2.1, TDE1.1).

   TDE1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kişinin kendi dünyasını anlattığı, çok modlu bir söyleşi sınıfta dinlenir/izlenir. Öğrencilerden belirlenen amaçlar doğrultusunda notlar tutmaları istenir (SDB2.1, TDE1.1).

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden dinleme/izleme sürecinin nasıl geçtiğine dair izlenimlerini gözlem formuna yazmaları istenir. Form, bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içerir. Öğrenciler tuttukları notları formla karşılaştırır ve gelişimlerini takip eder (E3.7, TDE1.1).

   TDE1.1
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, 'Sizce söyleşi metinleri, yazarın kendi dünyasını okuyucuya aktarma ve kişisel deneyimlerini paylaşma konusunda ne kadar etkilidir?' sorusunu sorar. Öğrenciler 'Bir ver, bir al.' tekniğiyle on dakika içinde ulaşabildikleri en fazla sayıda arkadaşlarıyla görüşlerini paylaşır (SDB2.2, TDE1.1).

   TDE1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Söyleşi metni yeniden dikkatle dinlenir/izlenir (SDB2.1). Soru-cevap tekniğiyle metnin konusu, yazılış amacı ve hedef kitlesi belirlenir (E3.2). Anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamı bağlamdan tahmin edilir (TDE1.2).

   TDE1.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Söyleşide kişinin kendi dünyasıyla ilgili verilen bilgiler belirlenir. Görüş geliştirme tekniğiyle bu bilgilerin neden tercih edildiği tahmin edilir (E3.4). Açık uçlu sorularla metindeki bilgi ve görüşler, öznel ve nesnel yargılar tespit edilir (E3.4, TDE1.2).

   TDE1.2
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Söyleşide ortaya konan duygu ve düşüncelerin konuşmacının günlük yaşamıyla ilişkisi üzerine çıkarım yapılır (SDB3.3, E3.11). Söyleşi ile daha önce okunan günlükte baskın olan duygu ve düşünceler sıralanır (E3.3, E3.4, TDE1.2).

   TDE1.2
9. 20 dk
   Etkinlik 5

   Konuşmacının olay, durum ve kişiler karşısındaki tutumunu etkileyen unsurlar ile bunların yansıması olan duygu ve düşünceler, neden-sonuç ilişkisi dikkate alınarak çalışma kâğıdında sınıflandırılır (E3.6, TDE1.2).

   TDE1.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki sınıflandırmayı tamamlamaları ve konuşmacının belirli bir konudaki fikrine yönelik görüşlerini gerekçeleriyle yazmaları istenir (E3.10, SDB3.3, TDE1.2). Çalışma kâğıdı kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak dinleme/izleme sürecindeki gelişimlerini değerlendirir.

    TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Benim Yolculuğum” temasında farklı insanların yaşamlarını…; TDE1.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen tahtaya 'Bir söyleşiyi dinlerken konuşmacının yolculuğunu nasıl anlarız?' sorusunu yazar. Öğrencilerden önceki derslerde dinledikleri/izledikleri metinlerden bir örneği hatırlamaları istenir. Yaşam, kişisel gelişim, günlük dil ve bakış açısı kavramları etkileşimli tahtada anılır. Bu hafta söyleşi metninin çözümleneceği ve çözümlemelerin kişisel gelişimle birleştirileceği belirtilir (TDE1.3, TDE1.4).

   TDE1.3TDE1.4
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen söyleşi metnini etkileşimli tahtadan dinletir/izletir. Öğrencilerden söyleşide ortaya konan duygu, düşünce ve görüşleri yansıtan bir çalışma kâğıdı hazırlamaları istenir. Kâğıda konuşmacının ifadelerinden örnekler ve günlük dilin kullanımına ilişkin gözlemler yazılır (TDE1.3).

   TDE1.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Çalışma kâğıdındaki örnekler çiftler hâlinde incelenir. Elde edilen bilgilerden yola çıkılarak tümevarım yöntemiyle metnin ana düşüncesi belirlenir (E3.6, E3.7). Ana düşünce dayanak örnekleriyle birlikte sınıfta paylaşılır ve ortak bir cümlede toplanır.

   TDE1.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde söyleşide konuşmacının duygu, düşünce ve tutumunu etkileyen olay, olgu, kişi, nesne ve kavramlar arasındaki ilişki belirlenir. Ardından bunların konuşmacının yaşamıyla etkileşimi tartışılır ve çalışma kâğıdına işlenir (SDB2.3).

   TDE1.3TDE1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Belirlenen etkileşimi gösteren bir kavram haritası veya poster oluşturulur. Öğrencilerden kavram haritası şablonunu ya da dijital araçları kullanarak görsel düzenlemeyi planlamaları istenir (E3.3, OB2, SDB1.2). Hazırlanan çalışmalar sınıfta sergilenir.

   TDE1.3TDE1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Dinlenen/izlenen söyleşide konuşmacı ile empati kurulur (E2.1, SDB2.3). Metinde ele alınan olay, olgu, kişi, nesne ve kavramlar, öğrenciler tarafından kendi bakış açılarından önem taşıyan yönleri veya ilgi alanları bakımından değerlendirilir (E3.10). İlgi alanlarına uygun başka söyleşi metinlerini dinlemeleri/izlemeleri önerilir (E1.2).

   TDE1.3TDE1.4
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden kişisel gelişimlerini zenginleştirmek için neler yaptıklarıyla ilgili sınıfta bir konuşma hazırlamaları istenir. Konuşma bireysel ya da grup çalışması olarak hazırlanır (E1.5, SDB2.2) ve sınıfa sunulur (SDB2.1). Konuşmadan sonra geleceğe dair planların yer aldığı bir öğrenme günlüğü taslağı oluşturulur.

   TDE1.3TDE1.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne söyleşiden çıkardıkları ana düşünceyi ve kişisel gelişimleri için atacakları bir adımı yazmaları istenir. Günlükler; konuşmacıyla kurulan ilişkiyi, ana düşünceyi ve kişisel gelişimle bağı içeren bir kontrol listesiyle değerlendirilir. Gönüllü öğrencilerin yazdıkları paylaşılır ve söyleşinin yaşama bakışa katkısı tartışılır (TDE1.4).

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerdeki çözümlemelerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Atatürk Haftası kapsamında Atatürk'e ait kısa bir konuşma alıntısı etkileşimli tahtada gösterilir; öğrencilerden konuşmacının hedef kitlesini ve sesini nasıl kullandığını belirtmeleri istenir (SDB2.1). 'Benim Yolculuğum' temasıyla ilişkilendirilerek kişisel gelişimin ve özelliklerin konuşmaya nasıl yansıtılabileceği sorulur. Bu hafta konuşmanın planlanacağı, sunulacağı ve değerlendirileceği duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kişisel gelişimlerini ve özelliklerini yansıtacakları konuşmanın konusunu belirlemeleri istenir. Konuşmanın kimler için hazırlanacağı, nerede yapılacağı ve belirlenen konuların nasıl anlatılacağı çalışma kâğıdına yazılarak konuşma planı taslağı oluşturulur. Taslaklar ikili gruplarda karşılıklı okunur (TDE3.3, E3.7).

   TDE3.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   İşlerin sağlıklı yürütülebilmesi için sınıfça bir kontrol listesi oluşturulur; listeye konu, hedef kitle, mekân, süre ile görsel ve işitsel araç maddeleri eklenir. Öğrenciler kendi planlarını bu listeyle denetleyip eksiklerini tamamlar. Öğretmen formları inceleyerek öğrencilerin planlama yapabilme düzeylerini belirler (TDE3.3, E3.7).

   TDE3.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden konuşma konusunu açıklarken düşünceyi geliştirme yollarından (tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma gibi) uygun olanları seçmeleri istenir. Hedef kitleye ve konuşmanın içeriğine göre belirlenen söz varlığı bağlama uygun biçimde kullanılır. Dinleyiciye verilmek istenen iletiler açık ya da örtük olarak ifade edilir (TDE3.3).

   TDE3.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Konuşma metinleri üzerinde cümlelerin ögelerini bağlayan eklerin doğru kullanımı incelenir; eklerin yanlış kullanımından doğan anlatım bozuklukları ikili gruplarda düzeltilir. Ardından eksiltili cümle, bağlama, gönderim, değiştirim ve sözcük bağdaşıklığı ögelerinin doğru kullanılıp kullanılmadığı denetlenir (TDE3.3).

   TDE3.3
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Konuşma mekânının özellikleri dikkate alınarak sesin ve beden dilinin etkili kullanımı denenir. Öğrenciler hazırladıkları konuşmaları sırayla sunar; dinleyiciler kontrol listesiyle izleyerek not tutar (E1.4, SDB2.1). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (TDE3.3).

   TDE3.3
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak konuşma süreçlerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarıyla konunun uygunluğunu, dinleyiciyle iletişimi, Türkçenin kullanımını, ses ve beden dilinin katkısını değerlendirir (E3.10). Tespit edilen hatalar belirlenir, olumlu davranışlar pekiştirilir (TDE3.4). Tema sonunda öğrenilenler tartışılır ve 3-2-1 çıkış kartı uygulanır.

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Kişisel gelişimini ve özelliklerini keşfettiği, kendi dünyasını…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'Toplumun Ahengi' temasını ve anahtar kavramları (temel hak ve özgürlükler, gerçeklik, yansıtma, görsellik, açıklık) gösterir. Öğrencilerden bu kavramlardan birini seçip günlük yaşamdan bir örnekle ilişkilendirmeleri istenir. Birkaç örnek dinlendikten sonra dersin, temayı yansıtan bir roman ve bir makale üzerinde okumayı yönetme ve anlam oluşturma çalışması olduğu belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabında yer alan, temayı yansıtan roman bölümünü sessizce okumaları istenir. Okuma sırasında ana olayı, karakterleri ve temel hak ve özgürlüklerle ilgili ifadeleri not etmeleri beklenir (E3.2).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Temayla aynı konuya sahip makale okunur. Öğrencilerden makalenin ana düşüncesini belirleyip roman bölümüyle ortak yönlerini ikili çalışmayla tartışmaları istenir (SDB2.2).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Tahtaya ya da kâğıtlara boş bir kum saati çizilir ve ortasına 'Okuma' yazılır. Ön öğrenmeler kum saatinin üst kısmına, okunan roman ve makalenin ana temaları alt kısmına yazılır. Oluşturulan kum saatleri açıklanarak sınıfla paylaşılır.

   TDE2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden temel hak ve özgürlüklerin insan yaşamındaki önemiyle ilgili görüşlerini paylaşmaları istenir; bu temada konunun ele alınacağı belirtilir. 'Görüş geliştirme' tekniğiyle bu kavramların toplum yaşamındaki önemi tartışılır (SDB2.1). Adalet ve özgürlük değerinden hareketle her insanın hak ve özgürlüklere sahip olduğu, özgürlüğün başkasının alanını ihlal etmeden yaşanması gerektiği ve insanın topluma karşı sorumlu olduğu üzerine düşünülür (D1, D11, E3.5, E3.11).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Hak ve özgürlükleri ele alan bir roman okuma metni olarak seçilir. Okumadan önce romanın adı, yazarı, yazı tipi ve görselleri incelenerek içeriğe dair tahminde bulunulur, okuma stratejisi belirlenir ve tahminler okuma sonrası tespitlerle karşılaştırılmak üzere not edilir. Okumaya hazırlık, ön bilgiyi kullanma, soru oluşturma ve amaç belirleme ölçütlerini içeren kontrol listesiyle öğrencilerin okuma sürecindeki ilişkiyi sürdürme düzeyleri belirlenir (E3.7).

   TDE2.1TDE2.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Metin tahlilinde öğrenciler tahminlerini gerekçeleriyle sınıfla paylaşır ve romanda ele alınan temel hak ve özgürlüklerle ilgili bildiklerini kısaca anlatır. Ardından beyin fırtınası tekniğiyle yazarın bu temayı seçme nedenleri tahmin edilir. Fikirlerin saygı çerçevesinde dile getirilebileceği bir ortam sağlanır (D14, E3.5, SDB2.1).

   TDE2.1TDE2.2
8. 15 dk
   Etkinlik 4

   Roman karakterleri konuşma tarzları, davranışları ve fiziksel özellikleri (sembolik eşyalar, kıyafet, çevre) bakımından karşılaştırılır. Bu karşılaştırmadan hareketle temanın karakterler üzerindeki yansımalarını belirlemek için gruplara çalışma kâğıdı verilir (SDB2.2). Çalışma sonunda kâğıtlar değerlendirilir.

   TDE2.1TDE2.2
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden seçtikleri roman karakteri gibi davranarak temel hak ve özgürlüklerle ilgili bir olayı sınıf önünde canlandırmaları istenir (SDB2.1). Canlandırmalar üzerinden anlatıcının yansıttığı duygu, düşünce ve tavırlar anlamlandırılır (SDB2.3). Öğrencilerden olayları çok yönlü değerlendirmeleri ve empati yapmaları beklenir (E2.1, E3.7).

   TDE2.1TDE2.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden okudukları romandaki bir karakter ve temel hak ve özgürlük durumuna ilişkin kısa cevaplı sorulara yanıt vermeleri istenir. Çalışma kâğıtları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile okumayı yönetme sürecindeki katkılarını, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkılarını değerlendirir. Öğrenme Günlüğüne okuma sürecinde edinilen en önemli kazanım yazılır.

    TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ‘Toplumun Ahengi’ temasının anahtar kavramlarını (temel hak ve özgürlükler, toplumsal yaşam, yansıtma, açıklık) gösterir. Öğrencilerden okudukları romanda bu kavramlarla ilişkili akıllarında kalan bir sahneyi paylaşmaları istenir (E1.1). Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) vesilesiyle herkesin temel hak ve özgürlüklerden eşit yararlanmasının toplumsal ahenge katkısı tartışılır (E2.1, D1). Haftanın çalışma planı açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler romanın yapı unsurlarını oluşturan olay, kişi kadrosu, mekân ve zaman ögelerini çözümler. Her ögeye ilişkin metinden örnekler çalışma yaprağına yazılır (E3.2). Öğretmen açık uçlu sorularla öğrencilerin çözümlemelerini değerlendirir ve dönüt verir.

   TDE2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Yapı unsurlarıyla romanın dil ve üslup özellikleri arasındaki ilişki tespit edilir. Öğrencilerden mekân ve zaman tercihinin ya da kişi kadrosunun anlatımı nasıl biçimlendirdiğini metinden örneklerle açıklamaları istenir (E3.6).

   TDE2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar romanın temasını, yapı unsurları arasındaki etkileşimi, anlatıcısını, dil ve anlatım özelliklerini ve yazıldığı dönemi üslupla ilişkilendirir. Bulgular kavram haritası şablonunda gösterilir. Öğretmen açık uçlu sorularla değerlendirme yapar.

   TDE2.3
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Metinlerdeki yasak, uyarı, emir, rica, izin, onay, kabul ve ret anlamı katan ifade ve yapılar bulunur. Öğrenciler bu yapıları çalışma yaprağına yazar ve işlevlerini değerlendirir.

   TDE2.3TDE2.4
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Romanda temel hak ve özgürlüklerin nasıl ele alındığına ilişkin tespitler yapılır. Kişilerin bu hak ve özgürlüklerin yansıtılmasında üstlendikleri roller açıklanır. Öğretmen açık uçlu sorular sorar; öğrenciler tespitlerini gerekçelendirir (SDB3.3, E3.4, E3.5, E3.6).

   TDE2.3TDE2.4
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler roman kişilerinin temel hak ve özgürlüklerle ilgili üstlendikleri görevleri ortaya koyan bir kavram haritası oluşturur. Kişilerin bu rolleri nasıl ve ne kadar yerine getirdiğine ilişkin notlar tutulur (SDB1.2, OB6).

   TDE2.3TDE2.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Romandaki bir çatışma üzerine gruplar hâlinde altı şapkalı düşünme tekniği uygulanır. Her öğrenci bir şapkanın bakış açısını üstlenir ve görüşünü gerekçelendirir (SDB2.2). Gruplar sonuçlarını sınıfla paylaşır.

   TDE2.3TDE2.4
9. 20 dk
   Etkinlik 5

   Romanda ele alınan temel hak ve özgürlüklerle ilgili benzer konulara değinen bir eleştiri metni ara metin olarak okunur. İki metin konuyu ele alış ve yapısal özellikler bakımından karşılaştırılır; benzerlikler ve farklılıklar belirlenir (E3.2). Öğrenciler bulgularıyla bir T diyagramı oluşturur (SDB1.2).

   TDE2.3TDE2.4
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden romanda ele alınan hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşama yansımalarına ilişkin gerekçeli görüşlerini yazılı ya da sözlü belirtmeleri istenir (SDB3.3). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, kavram haritası ve T diyagramı akran değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu’nu doldurur ve öğrenme günlüklerine haftanın en önemli kazanımını yazar (SDB1.1).

    TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde toplumsal olaylara…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, 10 Aralık İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinerek temel hak ve özgürlüklerin toplumsal ahenk için neden vazgeçilmez olduğunu sorar. Öğrencilerden günlük yaşamdan bir hak ya da özgürlük örneği vererek kısaca gerekçelendirmeleri istenir (D1, D11). Bugün temel hak ve özgürlükler bağlamında eleştiri yazısı yazma sürecinin yönetileceği duyurulur ve dersin akışı etkileşimli tahtada gösterilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere tahlil ettikleri romanı temel hak ve özgürlükler bağlamında değerlendiren eleştiri yazısı yazmalarına yönelik performans görevi verilir. Görevin ölçütleri dereceli puanlama anahtarıyla etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden kendi çalışma planlarını ve sorumluluklarını görev kâğıdına yazmaları istenir (SDB1.2, E2.2).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tahlil ettikleri romandan hak ve özgürlükler temasıyla ilgili olay, karakter ve alıntıları ders kitabındaki ilgili bölümden de yararlanarak çalışma kâğıdına çıkarmaları istenir. Çıkarılan örnekler zihin haritasında düzenlenir (E3.6, E3.7).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hak ve özgürlükler teması bağlamında yazacakları eleştiri yazısının sınırlılıklarını belirlemeleri istenir: hangi hak ya da özgürlük, hangi olay ve karakterler ele alınacaktır. Sınırlar eşlerle paylaşılıp birbirinin kapsamı sorgulanır (KB2.8, E3.10). Belirlenen sınırlar öğrenme günlüğüne kaydedilir.

   TDE4.1
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden eleştiri yazısının hedef kitlesini (okul dergisi okurları, sınıf arkadaşları vb.) ve amacını belirlemeleri, buna göre en uygun yazma yöntem ve stratejisini seçmeleri istenir. Seçimler gerekçelendirilerek yazının planı ve giriş paragrafı taslak olarak yazılır (SDB3.3, E3.3).

   TDE4.1
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden yazma sürecini etkileyen engelleri (konuyu daraltamama, kanıt bulamama, odaklanma güçlüğü) belirlemeleri istenir. Eşler hâlinde engellerin çözüm yolları tartışılır ve çözümler yazı taslağına uygulanır (SDB2.1, KB3.2). Öğretmen gerektiğinde bireysel dönüt verir.

   TDE4.1
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Yazma aşamalarını düzenli takip edebilmek için öğrencilerle birlikte kontrol listesi oluşturulur (E3.7). Öğrenciler taslaklarını bu listeye göre gözden geçirir, akran değerlendirme formuyla birbirlerine dönüt verir ve dönütlere göre düzeltmeleri yapar (SDB2.2, D14).

   TDE4.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden eleştiri yazılarının son hâlini tamamlayarak performans görevi olarak teslim etmeleri istenir. Yazılar dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak sınırlılıkları belirleme, yöntem seçme ve engelleri aşma konusundaki gelişimlerini yansıtır (SDB1.1). Öğretmen, temel hak ve özgürlüklerin toplumun ahengindeki yerini vurgulayarak haftayı toparlar.

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Toplumu farklı yönleriyle ele aldığı yazılı anlatım sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için neden gerekli olduğunu sorgulayan bir soru yazar. Öğrencilerden soruya ilişkin düşüncelerini eşleriyle paylaşmaları ve en az bir farklı bakış açısı belirlemeleri istenir (E3.5). Bu haftanın, okunan romanın hak ve özgürlükler temasını ele alışına yönelik bir eleştiri yazısının içeriğini oluşturmaya ayrıldığı açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Okunan romanın iletilerini anlamlandırmak için öğrencilerden hak ve özgürlükler konusundaki ön bilgilerini ve daha önce okudukları metinleri hatırlayarak bir zihin haritasında toplamaları istenir. Öğretmen, haritadaki bilgilerin romandaki olaylarla bağlantısını kurmaları için yönlendirici sorular sorar. Gruplar haritalarını sunar ve eksik kalan noktaları birbirlerinin haritalarından tamamlar.

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Hak ve özgürlükler temasının romanda nasıl işlendiği dikkate alınarak yazarın tema seçimine yönelik verilerle ilgili tahminler yürütülür. Öğrencilerden yazarın bu temayı neden seçmiş olabileceğine ilişkin en az iki tahmini gerekçeleriyle çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Tahminler sınıfta karşılaştırılır ve romandan örneklerle sınanır.

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Yürütülen tahminler göz önünde bulundurularak yazarın konuyu ele alışıyla ilgili eleştiriler belirlenir. Öğrencilerden, olumlu ve olumsuz buldukları yönleri romandan alıntılarla destekleyerek iki sütunlu bir tabloya yazmaları istenir. Eleştirilerin açık ve dayanaklı olması için birkaç tablo sınıfta okunur ve ortak ölçütler belirlenir.

   TDE4.2
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hazırlanacak eleştiri metni için taslak içerik oluşturulur. Öğrencilerden giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinde yer alacak ana düşünceleri hak ve özgürlükler bağlamında çalışma kâğıdına maddeler hâlinde yazmaları istenir. Öğretmen taslakları dolaşarak inceler ve gerektiğinde geri bildirim verir.

   TDE4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Okunan metindeki kişiler, olaylar ve durumlar, karakterlerin duygu ve düşünceleri açısından karşılaştırılarak bu karşılaştırmayı içeren iletiler belirlenir. Öğrencilerden metinle ilgili değerlendirmelerini 'kişiler', 'olaylar' ve 'durumlar' gibi başlıklar altında sınıflandırmaları istenir. Sınıflandırmalar eşler arasında paylaşılır ve ortak bir kavram haritasında birleştirilir.

   TDE4.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden okunan metne hak ve özgürlükler bağlamında değer katan unsurlarla ilgili beğeni ve görüşlerini belirlemeleri istenir. Beğenilen sahneler, sözler ya da karakter tutumları gerekçeleriyle birlikte öğrenme günlüğüne yazılır. Gönüllü öğrenciler görüşlerini sınıfla paylaşır.

   TDE4.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Okunan metnin iletisine, anlatım biçimi ve yöntemlerine, yazarın üslubuna, anlatıcının tavrına ve roman kişilerinin tutumlarına yönelik eleştirel bir değerlendirme yapılır (SDB2.1). Eleştiriyi daha açık dile getirmek gerektiğinde romandaki bazı söylemler yeniden ifade edilmek üzere not alınır. Öğrencilerden değerlendirmelerini birbirlerine saygıyla sözlü olarak sunmaları istenir.

   TDE4.2
9. 20 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden eleştiri metninin içeriğini desteklemek ve etkileyiciliğini artırmak için fotoğraf, resim gibi görsel ögeler seçmeleri istenir. Metinle ilgili bilgilendirici ve açıklayıcı nitelikte yazılı bir sunum planına son şekil verilir (SDB1.2, E2.3). Öğrencilerden planlarını süre ve içerik açısından kendi kendilerine gözden geçirmeleri istenir.

   TDE4.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden hazırladıkları sunum planını Performans Görevi olarak teslim etmeleri ve Dereceli Puanlama Anahtarı ölçütlerine göre Öz Değerlendirme Formu’nu doldurmaları istenir. Ardından eşler birbirlerinin planlarını Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğretmen, hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliği konusunda sınıfça ulaşılan sonuçları özetler; öğrencilerden öğrenme günlüğüne bir cümlelik yansıma yazmaları istenir.

    TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada temel hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşamdaki yerini gösteren kısa bir haber ya da olay örneği sunar. Öğrencilerden örnekte hangi hak ve özgürlüğün söz konusu olduğunu ve bunun toplumsal düzenle ilişkisini söylemeleri istenir (E3.10). Haftanın hedefinin, farklı bakış açılarını içeren bir eleştiri metni yazmak ve bu yazıyı değerlendirmek olduğu açıklanır.

   TDE4.3TDE4.4
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metinden ve tahtadaki örnekten yararlanarak temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini en az iki farklı bakış açısından sıralamaları istenir. Bakış açıları sınıfta paylaşılır ve eleştiri metninin odağı belirlenir (E3.5, D11). (TDE4.3)

   TDE4.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden eleştiri metni için kime, neyin, nasıl ve nerede anlatılacağını, anlatımda hangi araçların kullanılacağını gösteren bir metin planı hazırlamaları istenir (SDB1.2). Plan, eş çalışmasıyla gözden geçirilir ve eksikler tamamlanır. (TDE4.3)

   TDE4.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Planın her bölümü için düşünceyi geliştirme yollarından (örnekleme, karşılaştırma gibi) uygun olanlar seçilir. Hedef kitleye ve içeriğe göre belirlenen söz varlığı ile günlük dilden örnekler çalışma kâğıdındaki sözcük listesine yazılır. (TDE4.3)

   TDE4.3
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden planlarına bağlı kalarak eleştiri metninin taslağını yazmaları istenir. Okuyucuya verilmek istenen iletiler açık veya örtük biçimde ifade edilir; özgün bir bakış açısı ortaya koyulması beklenir (E3.11). Görev ve sorumluluklarını yerine getirirken özverili davranmaları istenir (E1.4, E3.7, D16). (TDE4.3)

   TDE4.3
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Taslakta dil yapılarının işlevine uygun kullanılıp kullanılmadığı gözden geçirilir. Eksiltili yapı, bağlama, gönderim, değiştirim ve sözcük bağdaşıklığı ögelerine yer verilerek metin son hâline getirilir; yazım ve noktalama yanlışları düzeltilir. (TDE4.3)

   TDE4.3
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden yazma sürecine etki eden unsurlara yönelik öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.2). Form sonuçlarına göre metinde geliştirilecek yönler belirlenir ve öğrenme günlüğüne yazılır. (TDE4.4)

   TDE4.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler metinlerini eşleriyle değiştirir. Akran değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarındaki içeriğe uygunluk, özgünlük, dil ve üslup, metin planı, anlatım ilkeleri, yazım ve noktalama ölçütleri üzerinden dönüt verilir (E2.2). Belirlenen hatalar düzeltilir. (TDE4.4)

   TDE4.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Eleştiri metinleri performans görevi olarak toplanır ve öğretmen tarafından dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öğrenme günlüğüne 'Yazdığım metinde toplumsal duyarlılığı en iyi hangi yönüyle yansıttım?' sorusuna kısa bir yanıt yazmaları istenir. Öz ve akran değerlendirme sonuçları karşılaştırılarak güçlü ve geliştirilecek yönler sınıfla paylaşılır. (TDE4.4)

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; TDE4.4 Toplumsal duyarlılık bağlamında ortaya koyduğu yazısına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, yılbaşı vesilesiyle toplumun ahengini sağlayan ortak değerleri anımsatarak dersi başlatır. Etkileşimli tahtada temel hak ve özgürlükler, gerçeklik, edebî dil ve açıklık kavramları gösterilir; öğrencilerden bu kavramlardan birini günlük yaşamdan bir örnekle ilişkilendirmeleri istenir. Dersin amacı, çok modlu bir haber metnini dinleyip izleyerek anlam oluşturmak olarak duyurulur (TDE1.1, TDE1.2).

   TDE1.2
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, hak ve özgürlükler temasının hangi edebî türle ele alınabileceğine ilişkin kısa cevaplı sorular yöneltir ve soru-cevap tekniği uygulanır. Öğrencilerden bu konudaki görüş ve bilgilerini açıklamaları istenir (E2.3, E3.11). Yanıtlar etkileşimli tahtada listelenir.

   TDE1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Temel hak ve özgürlükleri konu edinen çok modlu bir haber metni etkileşimli tahtadan izletilir. İzlemeden önce öğrencilerden metnin oluşturulma amacına yönelik tahminlerini yazmaları istenir. İzlemenin ardından tahminler metinle karşılaştırılarak doğrulanır ya da düzeltilir.

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Haber metni yeniden izletilirken öğrencilerden anlamını bilmedikleri kelimeleri çalışma kâğıdına not etmeleri istenir. Kelimelerin anlamı metnin bağlamından hareketle tahmin edilir. Tahminler gerekçeleriyle sınıfta paylaşılarak karşılaştırılır.

   TDE1.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Metindeki hak ve özgürlüklerle ilgili iletileri değerlendirmek amacıyla dinleme/izleme stratejileri arasından uygun olan seçilir. Dinleme/izleme sürecine etki eden bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içeren bir gözlem formu oluşturulur (E3.7); bu formla öğrencilerin süreçteki gelişimleri takip edilir. Metin ve ortamla ilgili iletişim engelleri ortadan kaldırılır (SDB2.1).

   TDE1.1TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metinde sunulan bilgi ve görüşlerden hareketle öznel ve nesnel yargılar belirlenir. Öğrencilerden bu yargıları çalışma kâğıdında iki sütunda göstermeleri istenir (E3.2). Seçimler gerekçeleriyle sınıfta paylaşılır.

   TDE1.1TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kendi belirledikleri bir edebî türü seçmeleri ve bu türle dinlenen/izlenen metni tür özellikleri bakımından karşılaştırmaları istenir. İki metnin temel hak ve özgürlükleri ele alışıyla ilgili elde edilen sonuçlar çalışma kâğıdına yazılır.

   TDE1.1TDE1.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Hak ve özgürlükler temasının metinlerde nasıl ele alınıp işlendiğine yönelik eleştiriler görüş geliştirme tekniği kullanılarak ortaya konur (E3.10). Gruplar hâlinde görüşler gerekçelendirilir ve sınıfa sunulur.

   TDE1.1TDE1.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki sonuçlara dayanarak dinlenen/izlenen metinde hak ve özgürlüklerin nasıl ele alındığını açıklayan kısa bir performans görevi hazırlamaları istenir. Görev, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden dinleme/izleme sürecindeki gelişimlerini öz değerlendirme formuyla gözden geçirmeleri ve açık uçlu sorulara yanıt vermeleri istenir.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi…; TDE1.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Toplumun Ahengi temasını çağrıştıran bir fotoğraf ya da resim gösterir ve öğrencilerden görselin toplumsal uyum hakkında neyi düşündürdüğünü söylemelerini ister. Önceki haftada çalışılan dinleme/izleme becerileri kısaca hatırlatılır. Bu haftada dinlenen/izlenen metinlerin çözümleneceği ve çıkarımların kendi düşünceleriyle yansıtılacağı belirtilir. Günlük dil ve açıklık kavramlarının bir metnin anlaşılmasındaki yeri sorularla tartışılır (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Toplumun Ahengi temasına uygun çok modlu bir metni (kısa film, belgesel bölümü ya da konuşma kaydı) etkileşimli tahtadan açar. Öğrencilerden metni dikkatle izleyip konu, kişiler, ses ve görüntüyle ilgili anahtar sözcükleri not etmeleri istenir (E3.2). Metin ikinci kez izletilir ve notlar tamamlanır.

   TDE1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli eşleşerek notlarını karşılaştırır. Metnin içerik unsurları (konu, ana ileti, kişiler, mekân, görsel ve işitsel ögeler) belirlenir ve sınıfta ortak bir listeye yazılır. Öğretmen, günlük dilin ve açıklığın metinde nasıl kullanıldığını sorar.

   TDE1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden belirlenen içerik unsurlarını gösteren bir zihin haritası oluşturmaları istenir. Haritanın merkezine metnin konusu yazılır; dallarda görsel ve işitsel ögeler ile iletiler renk, sembol ve çizimlerle özgün biçimde gösterilir (E3.3). Gerekirse kavram haritası şablonundan yararlanılır.

   TDE1.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik takımlara ayrılır. Takımlar, metindeki görsel ve işitsel ögeler ile iletiler arasındaki etkileşimleri tespit ederek çalışma kâğıdındaki tabloya yazar. Her takım, en az üç etkileşimi örnek sahnelerle belirler (SDB2.2).

   TDE1.3TDE1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Takımlar tespit ettikleri etkileşimleri gerekçelendirerek sınıfa açıklar. Öğretmen, 'Bu ögenin iletiye katkısı nedir, başka bir ögeyle değişseydi ileti nasıl etkilenirdi?' sorularını yöneltir. Diğer takımlardan açıklamalara dair görüş bildirmeleri istenir (SDB3.3).

   TDE1.3TDE1.4
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Metnin anlaşılması ve çözümlenmesi için 'altı şapkalı düşünme' tekniği uygulanır. Her takıma bir şapka rengi verilir; takımlar metne ilişkin bilgileri, duyguları, olumlu ve olumsuz yönleri, yeni önerileri ve süreci yönetme biçimini o şapkanın bakışıyla ele alır. Şapkalar dönüşümlü değiştirilir (E2.2, E2.3, SDB2.2).

   TDE1.3TDE1.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden metne değer katan unsurları kendi beğenileri ve ilgi alanları doğrultusunda değerlendirmeleri istenir. Ardından dinlenen/izlenen metinden öğrendikleri bilgileri içeren öğrenme günlüğü oluşturulmaya başlanır (SDB1.1, E3.11).

   TDE1.3TDE1.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında gönüllü öğrencilerden öğrenme günlüklerindeki çıkarımları kendi düşünceleriyle kısa bir konuşma hâlinde sunmaları istenir. Zihin haritaları ve öğrenme günlükleri öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları ve metnin Toplumun Ahengi temasıyla ilişkisini açık uçlu bir soruyla yazılı olarak yanıtlamaları istenir.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerdeki çıkarımlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, Enerji Tasarrufu Haftası kapsamında enerji tasarrufuyla ilgili güncel bir haber başlığını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere haberin hangi hak ve özgürlüğü ya da toplumsal sorunu ilgilendirdiği ve haberin hangi hedef kitleye, nasıl sunulabileceği sorulur. Yanıtlardan yola çıkılarak haftanın, toplumsal konulara duyarlı bir konuşmanın hak ve özgürlükler ekseninde hazırlanıp sunulmasına ayrıldığı belirtilir; temel hak ve özgürlükler ile toplumsal yaşam kavramları anımsatılır.

   TDE3.1
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere hak ve özgürlükleri esas alan bir haber metni oluşturmaları ve bunu sınıfta sunmalarına yönelik bir performans görevi verilir; görevin ölçütleri ve sunum süreci açıklanır. Öğrenciler ders kitabı ve görsel kaynaklardan (fotoğraf, resim) yararlanarak merak uyandıracak nitelikler taşıyan yaşanmış ya da kurgu bir olay seçer (E1.1).

   TDE3.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, hedef kitlenin özellikleri ve beklentilerini tartışarak görsel ve işitsel ögelerin seçimine, süreyi verimli kullanmaya ve beden dilinin kullanımına yönelik tahminler yürütür. Bu tahminlere göre hazırlık notları çıkarılır (SDB1.2, E2.1). Hak ve özgürlükler konusuna ve hedef kitleye uygun konuşma yöntem ve stratejileri belirlenir.

   TDE3.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, haber metninin içeriğini habercilik ilkelerine uygunluk bakımından karşılaştırarak “5N1K sorgulama tekniği” doğrultusunda eldeki bilgileri tasnif eder. Bilgiler planlanan haber akışına uygun biçimde düzenlenir ve haber metni oluşturulur (E3.7, OB1, KB3.2).

   TDE3.1TDE3.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Haber metni habercilik ilkeleri bakımından gözden geçirilir, gerekirse dinleyiciye daha iyi aktarılmak üzere yeniden düzenlenir. Öğrenciler temel hak ve özgürlükler, adalet, duyarlılık, dürüstlük, mahremiyet gibi unsurları gösteren bir kontrol listesi hazırlar. Metinde dürüst bir yaklaşım (D6), millî ve manevi değerler (D19), özel yaşamın gizliliği (D8) ve başkalarının sınırları (E2.2) gözetilir.

   TDE3.1TDE3.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, haberin içeriğini desteklemek ve etkileyiciliğini artırmak amacıyla görsel ögeler kullanılarak yorumlar içeren bir sunum planı hazırlar. Sesin anlam oluşturmak amacıyla etkili kullanımı için kısa bir ses çalışması yapılır (SDB1.2, E1.4, E1.5, OB2). Performans görevi için gereken hazırlığın sınıf dışında tamamlanması istenir.

   TDE3.1TDE3.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Hazırlanan haber metinleri sınıfta sunulur. Sunumlarda hak ve özgürlükler konusuna ve hedef kitleye uygun konuşma yöntem ve stratejileri uygulanır, iletişim engelleri ortadan kaldırılır ve görgü kurallarına uygun hareket edilir (SDB2.1, E1.4, E2.3).

   TDE3.1TDE3.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Sunumlar, performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden akran değerlendirme formunu ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Hak ve özgürlükler ile toplumsal yaşam kavramlarını ilişkilendiren bir kavram haritası oluşturulur. Öğrenme günlüklerine, habere konu olan toplumsal sorun için üretilen çözüm önerisini ve kullanılan konuşma stratejisini yazmaları istenir.

   TDE3.1TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.1 Güncel olayları takip edip toplumsal konulara duyarlı bir konuşmayı…; TDE3.2 Toplumsal sorunları anlama ve bu sorunlara çözüm üretme ile ilgili…; değerlendirme