T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF SOSYAL BİLİM ÇALIŞMALARI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir madeni para ile bir anıt fotoğrafı gösterir ve 'Bu nesneler bize geçmişten hangi mesajı taşıyor?' sorusunu sorar. Öğrencilerden birer cümleyle yanıt vermeleri istenir. Ardından kültürel mirasın bugünkü yaşamla bağı kısaca konuşulur ve dersin hedefinin kültürel miras kavramını ve türlerini özetlemek olduğu paylaşılır (KB2.3).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere günümüzde kullanılan para, anıt, resmî belge ve sanat eseri örnekleri gösterilir. 'Bu nesne hangi değerleri, yaşam biçimini ve teknolojik düzeyi yansıtıyor?' gibi açık uçlu sorular yöneltilir. Öğrencilerin görüşlerini gerekçelendirdiği bir sınıf tartışması yürütülür (SDB1.1, KB2.18, E3.1). Tartışmadan yola çıkılarak kültürel miras kavramı ve özellikleri çözümlenir (SBÇ.I.1.1.a).

   SBÇ.I.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kültürel miras kavramını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Ders kitabı ve görsel kaynaklardan somut, somut olmayan, doğal ve su altı kültürel miras örnekleri karşılaştırılır; her türün özellikleri çözümlenir ve öğrenciler her türden bir örnek verir (OB1) (SBÇ.I.1.1.a).

   SBÇ.I.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Somut ve somut olmayan kültürel mirasın benzerlik ve farklılıkları Venn şeması üzerinde sınıflandırılır (KB2.5). Gruplar, sanal müze uygulamalarından ya da dijital arşivlerden seviyeye uygun eserler seçer (OB2), eserleri miras türlerine göre sınıflandırır ve sonucu bir bilgi görseline dönüştürür (SDB2.2) (SBÇ.I.1.1.b).

   SBÇ.I.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sunar; öğretmen rehberliğinde her miras türünün özellikleri yorumlanır ve türlerin toplumun kimliğine katkısı tartışılır (SBÇ.I.1.1.c). Öğrencilerden kavram haritasını tamamlamaları ve grup değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB2.3). Kavram haritaları ve görseller dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilmek üzere toplanır.

   SBÇ.I.1.1

Sınıf defteri: SBÇ.I.1.1 Kültürel miras kavramını ve kültürel miras türlerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek yaşadıkları çevredeki tarihî bir yapıyı ya da alanı hatırlayan öğrencilerden kısaca söz etmelerini ister. Geçen derste çalışılan kültürel miras kavramı ve türleri sorulur. Bu derste İlk Çağ Anadolu medeniyet havzasından günümüze ulaşan miras alanlarının farklı kaynaklardan inceleneceği ve bilgilerin başka biçimlere dönüştürüleceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden dijital kaynaklardan kültürel miras örnekleriyle ilgili bilgi toplamaları istenir; kaynağın kimliği ve uzantısının güvenilirliği kontrol edilir (OB2, KB2.5). Öğrenciler elde ettikleri bilgilerden yararlanarak özgün bilgi kartları hazırlar. Hazırlanan kartlar sınıfta paylaşılır. (SBÇ.I.1.2.a)

   SBÇ.I.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara verilen farklı kaynaklardan Göbeklitepe, Çatalhöyük, Arslantepe, Letoon, Nemrut ve Troya miras alanları paylaştırılarak incelettirilir (OB1). Her grup, alanın tarihî, kültürel ve arkeolojik değerlerini kaynaktaki bağlamdan koparmadan not eder. (SBÇ.I.1.2.a)

   SBÇ.I.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Türkiye'nin Dünya Mirası Listesi'nde yer alan İlk Çağ yerleşim yerleri harita üzerinde gösterilir. Öğrenciler, incelenen alanların temel özelliklerini tabloya dönüştürür (SBAB10.2). Alanların toplumsal aidiyet ve kimlik üzerindeki rolü hakkında çıkarımda bulunulur (D19.2). (SBÇ.I.1.2.b)

   SBÇ.I.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tablolarını ve bilgi kartlarını gruplar hâlinde sunmaları istenir. Öğretmen, gruplardan kaynaklardaki bilgilerin sözlü, yazılı ve görsel biçimlere nasıl dönüştürüldüğünü açıklamalarını ister. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Halikarnas Mozolesi ve Efes Artemis Tapınağı hakkında araştırma yapılması istenir.

   SBÇ.I.1.2

Sınıf defteri: SBÇ.I.1.2 İlk Çağ Anadolu medeniyet havzasından günümüze ulaşmış kültürel miras…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İlk Çağ Anadolu medeniyet havzasından günümüze ulaşmış bir kültürel miras alanının fotoğrafını gösterir. Öğrencilerden fotoğraftaki alanın neden korunması gerektiğini bir cümleyle yazmaları istenir. Birkaç yanıt sınıfla paylaşılır; Hayvanları Koruma Günü (4 Ekim) üzerinden doğal ve kültürel mirasın birlikte korunması vurgulanır. Dersin amacı ve kaynaklardaki bilgilerin farklı biçimlere dönüştürülmesi açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden önceden yürüttükleri araştırmanın sonucunu raporlaştırıp sınıfta sunmaları istenir. Sunumlarda kaynaklardaki bilgilerin bağlamdan kopmadan sözlü anlatıma, yazılı rapora ve görsele dönüştürülmesine dikkat edilir; dinleyen öğrenciler eksik ya da bağlamdan kopuk bilgileri işaretler (SBÇ.I.1.2.b). Öğretmen etkileşimli tahtada görsel kaynaklarla bilgileri karşılaştırır, düzeltmeleri birlikte yapar.

   SBÇ.I.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen “Kültürel mirasın korunmasında bireylerin mi yoksa toplumun mu daha fazla sorumluluğu vardır?” sorusuyla Sokrat tartışmasını başlatır. Öğrencilerden kanıta dayalı akıl yürütmeleri, farklı bakış açılarına saygı göstermeleri ve sonuçlarını gerekçeleriyle ifade etmeleri istenir. Tartışma sonunda her öğrenciden yansıtma yazısı oluşturması beklenir (KB2.18; SBÇ.I.1.2.c).

   SBÇ.I.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kültürel mirasın önemi ve günümüze ulaşmış alanların korunmasının gerekliliğini anlatan bir broşür hazırlamaları performans görevi olarak istenir. Broşürde kaynaklardan edinilen bilgiler kendi ifadeleriyle yeniden yorumlanır ve görsel materyalle desteklenir (E2.2, SDB2.3; SBÇ.I.1.2.c). Öğretmen çalışmaları gezerek dönüt verir.

   SBÇ.I.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Birkaç öğrenci broşürünü sınıfta sunar. Sunumlar kaynakları inceleme, içerik, görsel materyal kullanımı, özgünlük ve sunum ölçütlerinden oluşan dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden kültürel mirası kendi ifadeleriyle yeniden yorumlayan tek cümle yazmaları istenir ve çalışma yaprağı verilir (SBÇ.I.1.2.c).

   SBÇ.I.1.2

Sınıf defteri: SBÇ.I.1.2 İlk Çağ Anadolu medeniyet havzasından günümüze ulaşmış kültürel miras…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir Hitit kabartması ya da Frig yazıtı görseli gösterir ve öğrencilerden bu görselin bir medeniyet hakkında neler anlattığını tahmin etmelerini ister. Ardından kanıta dayalı sorgulamanın soru sormak, bilgi toplamak ve kaynakları incelemekle başladığı açıklanır. Bu derste medeniyetlerin yapılarına ilişkin merak edilen sorular oluşturulacak ve kaynaklar incelenecektir (SDB1.1, E2.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen kavram haritası şablonu ya da bilgi görseli ile siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel yapı başlıklarını tanıtır. Öğrencilere Hitit, Frig, Lidya, Urartu ve İyonya medeniyetlerine ait yazıt, tablet, heykel ve kabartma gibi birinci ve ikinci elden kaynak metinler ile görseller verilir. Öğrencilerden bu kaynaklara bakarak her başlık için merak ettikleri soruları kavram haritasına yazmaları istenir (SBÇ.I.1.3.a) (KB2.3).

   SBÇ.I.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden yazdıkları sorulara yanıt bulmak için Anadolu Medeniyetleri Müzesi, British Museum ve Louvre gibi sanal müze uygulamalarından farklı türde kaynaklardan veri toplamaları istenir. Toplanan bilgiler medeniyet ve yapı başlığına göre çalışma kâğıdına kaydedilir (SBÇ.I.1.3.b) (OB2, BTYAB5.2). Gerektiğinde harita ya da atlas üzerinden medeniyetlerin yerleri gösterilir (SDB2.2).

   SBÇ.I.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen birincil ve ikincil kaynakları ayırt etmeyi örneklerle gösterir. Öğrencilerden verilen yazıt, tablet ve görseller ile tarihçi metinlerini inceleyerek her kaynağın hangi yapıya ilişkin bilgi verdiğini belirlemeleri ve çalışma kâğıdına yazmaları istenir (SBÇ.I.1.3.c) (OB1, SDB1.2). Bulgular grup içinde paylaşılır.

   SBÇ.I.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler kavram haritalarını ve çalışma kâğıtlarını gözden geçirerek incelenen kaynaklardan öğrendikleri bilgileri her yapı başlığı altında özetler. Öğretmen 'Hangi kaynak size hangi soruya yanıt verdi?' diye sorar. Gruplar kavram haritalarını sınıfla paylaşır; haritalar ve çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (SDB2.1, D16).

   SBÇ.I.1.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.1.3 İlk Çağ’da Anadolu’daki medeniyetlerin siyasal, sosyal, ekonomik ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir Anadolu medeniyetine ait iki farklı kaynak (ör. bir kalıntı görseli ile kısa bir metin) gösterir. Öğrencilerden bu kaynakların birbirini destekleyip desteklemediğini tahmin etmeleri istenir. Dersin amacı, istasyonlardaki kaynakları sorgulamak, yorumlamak ve kanıta dayalı bir ürün hazırlamaktır.

2. Keşfetme25 dk

   Her Anadolu medeniyetine ait bir istasyon kurulur ve öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplar bulundukları istasyondaki kaynakları inceleyip yazarı, amacı ve güvenilirliği hakkında sorular sorarak sorgular; harita / atlas ile kaynağın yeri doğrulanır. Sorgulama sonuçları Çalışma Kâğıdı'na yazılır (SBÇ.I.1.3.ç) (SBAB10.2).

   SBÇ.I.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar istasyonlardaki kaynakları yorumlayarak o medeniyetin siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerini belirler (SBÇ.I.1.3.d). Elde edilen bilgiler kısa notlar hâlinde özetlenir ve bir sonraki istasyona aktarılır. Süreçte grup içi görevler zamanında yerine getirilir (SDB2.2, D16.2).

   SBÇ.I.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tüm istasyonlar tamamlandığında toplanan veriler bir araya getirilir. Gruplar seçtikleri bir İlk Çağ Anadolu medeniyetinin genel özelliklerini yansıtan kavram haritasını şablon üzerinde hazırlar ve sınıfta paylaşır (SBÇ.I.1.3.e) (SDB2.1). Çalışma süreci önceden belirlenmiş kriterlere göre grup değerlendirme formuyla değerlendirilir.

   SBÇ.I.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Kavram haritaları dereceli puanlama anahtarındaki kriterlere göre gözden geçirilir. Öğretmen, açık uçlu bir soruyla ("Kaynaklardan hangisi hangi özelliği en iyi kanıtlıyor?") ürünlerin kanıta dayalı olup olmadığını yoklar. Gruplar, grup değerlendirme formunu doldurur.

   SBÇ.I.1.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.1.3 İlk Çağ’da Anadolu’daki medeniyetlerin siyasal, sosyal, ekonomik ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Orta Asya'dan Ön Asya'ya uzanan haritayı gösterir. Öğrencilerden göçebe ve yerleşik bir toplumun günlük yaşamını tek cümleyle karşılaştırmaları istenir. Gök Tengri ve il kavramları tahtaya yazılır, öğrencilerin ön bilgileri yoklanır. Önceki hafta incelenen Anadolu medeniyetleriyle kısa bir bağ kurulur. 'Hun, Göktürk ve Uygur devletlerinde toplumsal yaşamda ne değişti, ne sürdü?' sorusu dersin sorgulama sorusu olarak belirlenir (KB2.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere ders kitabı ve harita/atlas kaynakları verilir; Hun, Göktürk ve Uygur devletlerinin hâkimiyet sahaları haritada gösterilir (SBAB10.2). Öğrenciler ikili çalışarak bu üç devletin coğrafi konumlarını, yerleşim biçimlerini, ekonomik faaliyetlerini ve kültürel etkileşim düzeylerini karşılaştırır, bulguları T tablosunda gösterir. Tabloda değişim ve sürekliliğe neden olan unsurlar işaretlenir (SBÇ.I.2.1.a).

   SBÇ.I.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Hun, Göktürk ve Uygur dönemlerini kapsayan bir çizelge oluşturmaları istenir. Çizelgede aile yapısı, inanç sistemleri, ekonomik faaliyetler ve sanat anlayışı gibi toplumsal yaşam unsurları sıralanır; değişim ve sürekliliğin etkilediği unsurlar renkle ayrılır (SBÇ.I.2.1.b).

   SBÇ.I.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba aile yapısı, inanç sistemi, sanat anlayışı, ekonomik faaliyetler ya da toplumsal hayat konularından biri verilir. Gruplar kendi alanlarındaki değişim ve sürekliliğe yönelik sorular oluşturup yanıt arar (KB2.8, SDB2.1, E1.1). Ulaşılan sonuçlar neden-sonuç diyagramı ya da balık kılçığı şeması üzerinde gösterilir ve yorumlanır (SBÇ.I.2.1.c).

   SBÇ.I.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar balık kılçığı şemalarını sınıfa kısaca sunar; öğretmen şemaları kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrencilerden değişim ve sürekliliğin nedenlerini ve sonuçlarını bir cümleyle yorumlamaları istenir (SBÇ.I.2.1.c). Ardından öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak soru oluşturma ve iş birliği becerilerini gözden geçirir (SDB2.2).

   SBÇ.I.2.1

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.1 İslamiyet öncesi Türk devletlerinde toplumsal yaşam biçimlerindeki…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Göktürk Yazıtlarından seçilmiş kısa bir cümleyi etkileyen tahtada yansıtır ve öğrencilere bu cümlenin toplum düzeni hakkında ne söylediğini sorar. Yanıtlar tahtaya yazılır. Dersin amacının İslamiyet öncesi Türk devletlerinde toplumsal yaşamdaki değişim ve sürekliliği nedenleri ve sonuçlarıyla yorumlamak ve kanıta dayalı öngörüde bulunmak olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden daha önce incelenen toplumsal yapılardan yararlanarak 'Hunlardan Uygurlara Türk Toplumunda Yaşam' başlıklı yaratıcı bir yazı yazmaları istenir. Yazıda aile, inanç, ekonomi ve sanat gibi unsurların tarih boyunca nasıl bir bütün oluşturduğu, değişim ve sürekliliğin nedenleri ve sonuçlarıyla birlikte yansıtılır. Görevin zamanında ve eksiksiz tamamlanması beklenir (OB5, D16.3) (SBÇ.I.2.1.c).

   SBÇ.I.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden töre, adalet, kut, kurultay, kağan, kengeş, örf, il ve kanun kavramlarını tanımlamaları istenir. Ardından 'Töre olmasaydı Türk devletlerinde düzen nasıl olurdu?' sorusu yöneltilir. Öğrenciler 5N1K tekniğiyle merak ettikleri konuları sorgular (E1.1, KB2.8). Töre hakkındaki kısa metinler ve Göktürk Yazıtlarından seçilmiş bölümler incelenerek törenin nedenleri ve sonuçları yorumlanır (SBÇ.I.2.1.c).

   SBÇ.I.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden geçmişteki değişim ve süreklilik örneklerinden hareketle kanıta dayalı çıkarımlar yapmaları istenir. Öğrenciler, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde yerleşik yaşama geçilmemiş olsaydı toplum yapısının nasıl şekillenebileceğine dair öngörülerini kanıt göstererek yazar (KB2.12). Öngörüler ikili gruplarda paylaşılır ve kanıtların yeterliliği tartışılır (SDB2.1) (SBÇ.I.2.1.d).

   SBÇ.I.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bir T-Tablosunun bir sütununa İslamiyet öncesi Türk devletlerinden bir değişim ya da süreklilik kanıtını, diğer sütununa bu kanıta dayanan öngörülerini yazmaları istenir. Tablolar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, kanıta dayalı öngörünün özelliklerini kısaca özetleyerek haftayı toparlar.

   SBÇ.I.2.1

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.1 İslamiyet öncesi Türk devletlerinde toplumsal yaşam biçimlerindeki…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada Göktürk dönemine ait bir görsel gösterilir ve öğrencilerden görselde kimlerin hangi işleri yaptığına dair tahminlerini söylemeleri istenir (OB4, KB2.12). Tahminlerin farklı kaynaklarla sınanacağı belirtilir. Öğretmen, dersin odağının kaynaklardan bilgi toplamak, bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek ve Türk töresinin rolüne ilişkin çıkarımlar yapmak olduğunu duyurur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar dönemlerinde toplumsal düzende kadın ve erkeklerin görevlerine ilişkin metinler ve görseller verilir (OB1, OB4). Gruplardan her kaynaktan görev bilgilerini ayrı ayrı çıkarıp kaynak–bilgi T-tablosuna kaydetmeleri, kaynaklar arasındaki benzerlik ve farklılıkları not etmeleri istenir (SBÇ.I.2.2.c). Bu çalışma, geçmiş ile bugün arasındaki rol farklılıklarını fark etmeye zemin hazırlar (KB2.8).

   SBÇ.I.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, kaynaklardan yararlanarak İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadın ve erkeğin görevlerini kanıtlara dayalı biçimde analiz eder (D16). Kaynakların birbirini doğrulayıp doğrulamadığı kontrol listesiyle değerlendirilir; çelişen bilgilerin nedenleri tartışılır (SBÇ.I.2.2.ç). Bulgular dönemin ve mekânın koşulları dikkate alınarak yorumlanır (E2.1).

   SBÇ.I.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Çiftler hâlinde İslamiyet öncesi Türk devletlerinde kadın ve erkeğin görevleri günümüz koşullarıyla karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar belirlenir (SDB2.2). Hunlar, Göktürkler ve Uygurlar dönemlerindeki gelişmeler dönemin koşulları çerçevesinde açıklanır, tarihsel bağlamı içinde değerlendirilir ve Türk töresinin toplumsal düzen ve devlet yönetimindeki rolüne ilişkin çıkarımlar yazılır (SBÇ.I.2.2.d).

   SBÇ.I.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Çiftler, yazdıkları çıkarımlardan birini gerekçesiyle sınıfa sunar. Öğrencilerden Tarihsel Empati Formu'nu doldurarak dönemin koşullarında bir kadının ya da erkeğin bakış açısını yazmaları istenir (E2.1). Performans görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kaynak kullanımlarını gözden geçirir (SDB1.2) (SBÇ.I.2.2.d).

   SBÇ.I.2.2

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.2 Türk töresinin toplumsal düzen ve devlet yönetimindeki rolünü…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türkistan'ı gösteren bir harita sunar. Öğrencilerden haritayı çözümleyerek bölgenin coğrafi koşullarının toplumdaki görev paylaşımını nasıl etkilemiş olabileceğine ilişkin tahminde bulunmaları istenir (SBAB10.2, KB2.12). Bu hafta İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadın ve erkeğin görevlerinin kanıtlara dayanarak inceleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadın ve erkeğin görevlerini yansıtan ders kitabı metinleri ve görseller verilir. Öğrenciler bu kanıtları inceleyerek kadın ve erkeğin görevlerini T-tablosunda toplar ve her görevin dayandığı kanıtı yazar (SBÇ.I.2.3.a). Hazırlanan tablolar sınıf panosunda sergilenir (SDB1.2, E2.2).

   SBÇ.I.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere 'liderlik' ve 'bağımsızlık' kavramlarının yazılı olduğu tablo verilir; çağrışımlar tabloya yazılır. Gruplara Göktürk Yazıtlarından liderlik ve bağımsızlık ile ilgili metinler dağıtılır. Gruplar metinleri dönemin ve mekânın koşullarını dikkate alarak inceler, Göktürk Yazıtlarına göre bir liderin temel özelliklerini belirler ve bu özelliklerle kadın ve erkeğin görevleri arasındaki ilişkiyi tartışır (OB1, SBÇ.I.2.3.b).

   SBÇ.I.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, edindikleri bilgilere dayanarak bir liderin karar alırken nasıl düşündüğünü ve kriz karşısında izleyeceği stratejiyi anlatan bir senaryo oluşturur. Senaryoda kadın ve erkeğin görevlerinin dönemin ve mekânın koşullarına uygun yansıtılması istenir (SBÇ.I.2.3.b). Hazırlanan senaryolar sınıfta gerçekleştirilen 'Liderlik Zirvesi' etkinliğinde paylaşılır (SDB2.1, SDB2.2).

   SBÇ.I.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların hazırladığı senaryolar ve T-tabloları performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler kontrol listesi üzerinden tablolarındaki görevlerin kanıtlarla desteklenip desteklenmediğini gözden geçirir. Dönemin ve mekânın koşullarının kadın ve erkeğin görevlerini nasıl biçimlendirdiğini bir cümleyle yazarak öz değerlendirme formunu doldurur (SBÇ.I.2.3.b).

   SBÇ.I.2.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.3 İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadın ve erkeğin görevlerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İslamiyet öncesi Türk toplumuna ait bir görsel gösterir; öğrencilerden görselde kadın ve erkeğin üstlendiği işleri söylemeleri istenir (OB4). Han, il, Gök Tengri ve bağımsızlık kavramları kısaca hatırlatılır. Öğretmen, bu derste görevlerin günümüzle karşılaştırılacağını ve dönemin koşulları çerçevesinde açıklanacağını belirtir; öğrencilerden bağımsızlığın bir toplum için neden önemli olduğunu düşünmeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır; her gruba ilin bağımsızlığını tehdit eden bir kriz durumu (kıtlık, saldırı, göç) verilir. Her grubun temsilcisi “lider” rolünde kararını ve risklerin gerekçesini savunur; kadın ve erkeğin bu krizde üstleneceği görevler belirtilir. Grupça aynı krizde günümüzde kadın ve erkeğin görevlerinin nasıl olacağı karşılaştırılır; hangi liderin stratejisinin daha etkili olduğu sınıfça değerlendirilir (SBÇ.I.2.3.c).

   SBÇ.I.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin tartışma sürecinde birbirlerine karşı saygılı olmaları beklenir (SDB2.2, E2.1, KB2.8, D14.1). Öğrencilerden liderlik ve bağımsızlık konusundaki düşüncelerini, kadın ve erkeğin görevlerini de dikkate alarak tarihsel bağlam içinde kısa bir metin hâlinde yazmaları istenir. Yazıda görevlerdeki bir gelişmenin dönemin koşullarıyla nasıl açıklandığına yer verilir (SBÇ.I.2.3.ç).

   SBÇ.I.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Elde edilen bilgilerden “Göktürk’ten Günümüze Liderlik” başlıklı bir bilgi görseli tasarlamaları istenir; görselde kadın ve erkeğin görevlerindeki gelişmeler dönemin koşulları çerçevesinde açıklanır (OB4) (SBÇ.I.2.3.ç). Hazırlanan görseller sınıfta sunulur; sunumları dinleyen öğrencilerden farklı düşüncelere saygı göstermeleri istenir (SDB2.1, D14.1).

   SBÇ.I.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Bilgi görselleri öz değerlendirme formu ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden formda, görselin kadın ve erkeğin görevlerindeki gelişmeleri dönemin koşullarıyla ne ölçüde açıkladığını işaretlemeleri istenir (SDB1.2). Öğretmen, Göktürk dönemi liderlik anlayışı ile günümüz arasındaki benzerlik ve farkları sınıfla birlikte toparlar (SBÇ.I.2.3.ç).

   SBÇ.I.2.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.3 İslamiyet öncesi Türk toplumlarında kadın ve erkeğin görevlerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Orhun Yazıtlarından seçilmiş kısa bir görseli ve metin parçasını etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden bu yazının nasıl bir kaynak olabileceğine ilişkin tahminde bulunmaları istenir (KB2.12). Ardından 'Bir toplum için bağımsızlık neden önemlidir?' sorusu tartışmaya açılır (E1.1). Bugün Göktürk Yazıtlarına göre bağımsızlık ve liderlik anlayışının incelenip kendi cümleleriyle ifade edileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara Göktürk Yazıtlarından seçilmiş çeviri metin parçaları verilir; yazıtların bulunduğu bölge ders kitabındaki haritada çözümlenir (SBAB10.2). Gruplar metinlerde han, il, Gök Tengri ve bağımsızlıkla ilgili ifadeleri işaretleyerek çözümleme tablosuna kaydeder. Kaynağın kim tarafından, neden yazıldığı sorgulanır (KB2.8) (SBÇ.I.2.4.a).

   SBÇ.I.2.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Akvaryum tekniğiyle tartışma yapılır: iç çemberdeki öğrenciler yazıtlarda bağımsızlığın ve hanın sorumluluklarının nasıl anlatıldığını tartışır, dış çemberdekiler gözlemleyip not alır (SDB2.3). Liderin davranışları değerlendirilir (D11.1). Ardından gruplar han ile halkın sorumluluklarını gösteren T-tablosunu oluşturur ve sözlü olarak sunar (SBÇ.I.2.4.b).

   SBÇ.I.2.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tartışma sonrasında Göktürk Yazıtlarına göre bağımsızlık ve liderlik anlayışını kendi cümleleriyle anlatan kısa bir yansıtma yazısı yazmaları istenir. Yazıda han, il ve Gök Tengri kavramlarından en az ikisine yer verilir. Gönüllü öğrenciler yazılarını sınıfla paylaşır (E2.1) (SBÇ.I.2.4.c).

   SBÇ.I.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Birkaç yansıtma yazısı okunur; öğretmen anahtar kavramların doğru kullanımını geri bildirimle pekiştirir. Öğrenciler yazılarını kontrol listesi ve öz değerlendirme formuyla gözden geçirir. Performans görevi olarak öğrencilerden Göktürk Yazıtlarına ilişkin bilim insanlarının değerlendirme sözlerini derlemeleri istenir; görev dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Böylece hafta toparlanır (SBÇ.I.2.4.c).

   SBÇ.I.2.4

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.4 Göktürk Yazıtlarına göre bağımsızlık ve liderlik anlayışlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türklerin İslamiyet’i kabul ettiği coğrafyayı ve dönemin görsellerini yansıtır. Öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çeken ayrıntıları söylemeleri istenir (E1.1, OB4). Dersin amacı ile öğrencilerin hazırlayacağı sunumun ölçütleri açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve gruplardan Türklerin İslamiyet’e geçişinin dünya tarihine etkisiyle ilgili bir sunum hazırlamaları istenir. Gruplara ders kitabı, görsel kaynaklar ve öğretmenin sunduğu farklı kaynaklar verilir (KB2.8, OB1). Kaynaklar incelenerek kabul süreci ve sonraki dönemin gelişmelerine ilişkin önemli bilgiler not edilir (SBÇ.I.2.5.a).

   SBÇ.I.2.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan incelenen bilgileri bağlamdan koparmadan sözlü, yazılı ve görsel biçimlerde sunuma dönüştürmeleri istenir (SBÇ.I.2.5.b). Sunumlar sınıfta paylaşılır (SDB2.1). Diğer gruplarca sunumlar; içerik, bilgi toplama, bilginin doğruluğu, kaynak çeşitliliği ve görsel materyal kullanımı ölçütlerinden oluşan dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (SBÇ.I.2.5.b).

   SBÇ.I.2.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Sunumlardan yola çıkılarak Türklerin İslam medeniyetine katkıları sınıfça tartışılır (SDB2.3). Öğrencilerden bu katkıları kendi ifadeleriyle birer cümleyle yorumlamaları istenir (SBÇ.I.2.5.c).

   SBÇ.I.2.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere Öz Değerlendirme Formu verilir. Formda sunum sürecinde kullandıkları kaynakları, bilgileri dönüştürme biçimlerini ve Türklerin İslam medeniyetine katkılarına ilişkin yorumlarını değerlendirmeleri istenir. Birkaç yorum paylaşıldıktan sonra öğretmen katkıları özetleyerek dersi toparlar (SBÇ.I.2.5.c).

   SBÇ.I.2.5

Sınıf defteri: SBÇ.I.2.5 Türklerin İslamiyet’i kabul süreci ve sonrasındaki döneme ait…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada insanların bir yerden başka bir yere hareketini gösteren bir görsel sunar (OB4). Öğrencilerden görselde ne gördüklerini ve insanların neden yer değiştirmiş olabileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Önceki haftada çalışılan dönemde toplulukların yer değiştirmesine dair akla gelenler de kısaca sorulur. Bu derste göç olgusuna ilişkin sorular sorulacağı ve bilgi toplanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Düşün-eşleş-paylaş tekniği uygulanır. Öğrencilerden göç ve göç türleri üzerine önce bireysel düşünmeleri, sonra eşleriyle düşüncelerini paylaşmaları ve bu konuda sorular oluşturmaları istenir (SBÇ.I.3.1.a). Oluşturulan sorular sınıfla paylaşılarak tahtada toplanır (SDB2.1, E3.8).

   SBÇ.I.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tahtada toplanan sorulardan yola çıkarak göç olgusuna ilişkin güvenilir genel ağ kaynaklarından bilgi toplamaları istenir (SBÇ.I.3.1.b, OB2). Kaynakların güvenilirliği ölçütleriyle birlikte tartışılır. Toplanan bilgiler kaynak adıyla not edilir (OB1).

   SBÇ.I.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Düşün-eşleş-paylaş tekniği kapsamında öğrencilerden göçle ilgili kavramlara ilişkin önce bireysel düşünmeleri, sonra arkadaşlarıyla paylaşarak ulaştıkları bilgileri düzenlemeleri ve ortak tanımlar oluşturmaları istenir (SBÇ.I.3.1.c). Tanımlar sınıfta paylaşılır (SDB2.2).

   SBÇ.I.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden düzenledikleri bilgileri kullanarak göç olgusuna ilişkin bir zihin haritası oluşturmaları istenir (SBÇ.I.3.1.c). Zihin haritaları öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğrencilerden öğrenme günlüklerine 'Göçle ilgili hangi soruma yanıt buldum, hangisi yanıtsız kaldı?' sorusunu yazmaları istenir (SDB1.1).

   SBÇ.I.3.1

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.1 Göç olgusunu sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen yılbaşı öncesinde haberlere yansıyan bir yer değiştirme örneğini etkileşimli tahtada gösterir ve bunun göç sayılıp sayılmayacağını sorar (OB4). Önceki haftalarda göç olgusuna ilişkin soruların sorulduğu ve bilgilerin toplandığı hatırlatılır. Bu derste toplanan bilgilerin düzenlenip çözümleneceği ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplarında göç, yer değiştirme, nüfus dağılışı ve kitlesel hareketler kavramlarına ilişkin oluşturdukları tanımları okur. Tanımlardan yola çıkılarak her kavrama ilişkin bilgi paylaşımında bulunulur (SDB2.2). Toplanan bilgiler zihin haritası ya da tabloyla kavramlara göre düzenlenir (E3.7, SBÇ.I.3.1.c).

   SBÇ.I.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Göçle ilgili kavramları araştırmada merakı ve disiplinli çalışmayı ön planda tutmanın amaca ulaşmayı kolaylaştırdığı belirtilir (D3.1, E1.1). Birincil ve ikincil kaynaklardaki bilgiler doğrulanarak kaydedilir (D3.3, E1.4, E3.5, E3.7, OB1). Yakın zamanda gerçekleşen bir göç olayının nedenlerine ilişkin haberlerden sorular hazırlanır ve düzenlenen bilgilerle yanıtlanarak çözümlenir (E1.1, E3.8, SBÇ.I.3.1.ç).

   SBÇ.I.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar çözümledikleri bilgilerden çıkardıkları sonuçları poster ya da kısa sunumla sınıfa paylaşır. Sunumlarda kaynaklar belirtilir ve diğer grupların görüşlerine saygı gösterilir (D14, SDB2.1). Dinleyen öğrencilerden sonuçlara ilişkin eleştirel bir soru yöneltmeleri istenir (KB3.3, SBÇ.I.3.1.d).

   SBÇ.I.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne 'Göç olgusuna ilişkin bilgileri düzenleyip çözümlerken ne öğrendim?' sorusunu yanıtlamaları ve ulaştıkları sonucu tek cümleyle yazmaları istenir. Gruplar zihin haritalarını tamamlar; öz değerlendirme formu ve grup değerlendirme formu doldurulur (SDB1.1, SDB1.2). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; paylaşılan sonuçlar ortak bir cümlede özetlenir (SBÇ.I.3.1.d).

   SBÇ.I.3.1

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.1 Göç olgusunu sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kitlesel yer değiştirmeyi gösteren bir harita ya da fotoğraf sunar ve öğrencilerden görselde gördüklerini birer cümleyle ifade etmelerini ister (OB4, E1.1). Göçün nüfus dağılışını nasıl değiştirdiği sorulur ve bu haftanın göçlerin nedenlerini sorgulamaya ayrıldığı belirtilir. Öğrencilerden göçe yol açabilecek nedenlere ilişkin ilk tahminlerini defterlerine yazmaları istenir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak göç olaylarının nedenlerine ilişkin en az üç soru yazmaları istenir (E3.8). Hazırlanan soruların göç eden insanları incitmeyecek, sevgi dolu ve vicdanlı cümlelerden oluşması gerektiği vurgulanır (D9.1). Sorular sınıfta paylaşılarak ortak soru listesi oluşturulur (SBÇ.I.3.2.a). Öğrencilerden bu soruların içerikleriyle ilgili önceki bilgilerini gözden geçirmeleri istenir (SBÇ.I.3.2.b).

   SBÇ.I.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır ve her gruba ortak listeden iki soru verilir. Gruplar, ders kitabından ve öğretmenin önerdiği kaynaklardan sorularına yanıt olacak bilgileri toplar, her bilginin yanına kaynak adını yazar (OB1, SDB2.2) (SBÇ.I.3.2.b). Grup içinde görevler paylaşılır ve süre kullanımı birlikte izlenir (SDB1.2).

   SBÇ.I.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgilerin kaynaklarını karşılaştırır ve farklı kaynaklardan yararlanmanın neden önemli olduğunu tartışır (E3.5). Elde edilen bilgilerin doğruluğu; kaynağın yazarı, yayın tarihi ve başka kaynaklarla örtüşmesi ölçütleriyle sistemli biçimde test edilir (E1.4, D3.3). Doğrulanamayan bilgiler için ek kaynak aranır (SBÇ.I.3.2.b).

   SBÇ.I.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Öğrenme Günlüğü'ne hangi sorulara hangi kaynaklardan bilgi buldukları ve bilgilerin doğruluğunu nasıl sınadıkları yazılır (SBÇ.I.3.2.b). Birkaç öğrenci günlüğünden bir cümleyi sınıfla paylaşır. Gruplar, Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği ve kaynak kullanımı açısından kendi çalışmalarını değerlendirir (SDB2.2).

   SBÇ.I.3.2

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.2 Göçün nedenlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir ailenin köyden şehre taşınma hikâyesini kısaca anlatır ve öğrencilerden ailenin neden göç etmiş olabileceğine dair tahminlerini söylemelerini ister (E1.1). Tahminler tahtaya yazılır; önceki haftada oluşturulan soruların listesine dönülür ve dersin amacının bu sorulara yanıt olabilecek bilgileri toplamak, düzenlemek ve çözümlemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklar verilir. Öğrencilerden göçlerin sosyal, ekonomik, doğal ve siyasi nedenleri ile itici ve çekici faktörlere ilişkin bilgileri bu kaynaklardan toplamaları istenir (OB1). Her grup bulduğu bilgileri kaynağıyla birlikte not eder; bilgilerin güvenilirliği sorgulanır (E3.8). (SBÇ.I.3.2.b)

   SBÇ.I.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri sosyal, ekonomik, doğal ve siyasi nedenler ile itici ve çekici faktörler başlıkları altında zihin haritasında ya da tabloda düzenler. Benzer bilgiler birleştirilir, yinelenenler ayıklanır, eksik kalan başlıklar için kaynaklara yeniden başvurulur (E3.7). (SBÇ.I.3.2.c)

   SBÇ.I.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar düzenledikleri bilgileri çözümler: hangi nedenlerin birbirini etkilediği, hangi göçte hangi faktörün ağır bastığı tartışılır (KB3.3, E3.7). Öğrencilerden çözümlemeden çıkardıkları ilk düşünceleri öğrenme günlüğüne yazmaları istenir. Öğretmen günlüklere geri bildirim verir. (SBÇ.I.3.2.ç)

   SBÇ.I.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, bilgileri hangi kaynaklardan topladıklarını, nasıl düzenlediklerini ve çözümleme sırasında göç nedenleri arasında hangi ilişkileri fark ettiklerini yazmaları istenir. Öğretmen zihin haritalarını ve günlükleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.1). (SBÇ.I.3.2.ç)

   SBÇ.I.3.2

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.2 Göçün nedenlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada önceki haftalarda toplanan ve düzenlenen göç nedenleri listesi gösterilir. Öğrencilerden listedeki nedenleri gözden geçirmeleri ve en çok dikkat çekeni seçmeleri istenir. Öğretmen, bu derste görsellerden hareketle nedenlerin çözümleneceğini ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağını açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada önce göç veren yerlerde, ardından göç alan yerlerde yaşanan sonuçları gösteren fotoğraf ve resimler sunulur; göçe katılan her insanın değerli olduğu vurgulanır (D14.1). Öğrencilerden önceki haftalarda düzenledikleri neden listesini görsellerdeki ipuçlarıyla karşılaştırarak çözümlemeleri istenir (SBÇ.I.3.2.ç).

   SBÇ.I.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörderli gruplara ayrılır ve iş birlikli öğrenme yöntemiyle her gruba bir görsel verilir (SDB2.2). Gruplardan görsellerdeki bilgiler arasında ilişki kurarak göçün nedenlerini ve sonuçlarını ders kitabından destekleyerek çözümlemeleri istenir (OB1, OB4) (SBÇ.I.3.2.ç).

   SBÇ.I.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Soru-cevap etkinliğiyle öğretmen 'Bu görsellerden göçün nedenleri hakkında hangi sonuçlar çıkarılır?' sorusunu yöneltir; gruplar çıkarımlarını gerekçeleriyle sınıfa sunar (E1.1, E3.2). Diğer gruplar çıkarımları kanıtlar üzerinden sorgular ve farklı görüşleri saygıyla dinler (E3.5) (SBÇ.I.3.2.d).

   SBÇ.I.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden göçün nedenlerini ve görsellerden çıkardıkları sonuçları gösteren bir zihin haritası hazırlamaları istenir. Haritalar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak sonuçları paylaşma becerilerini gözden geçirir.

   SBÇ.I.3.2

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.2 Göçün nedenlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada göç eden bir ailenin eski ve yeni yaşadığı yeri gösteren iki görsel sunar. Öğrencilerden göç veren ve göç alan yerlerde neyin değişmiş olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Tahminler tahtaya yazılır. Dersin, göçlerin sonuçlarına ilişkin soru sormayı ve bilgi toplamayı kapsadığı duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır. Her gruptan göç veren ve göç alan yerlerde göçlerin sonuçlarına ilişkin çeşitli araştırma soruları hazırlaması istenir. Sorular nüfus, ekonomi, çevre ve toplumsal yaşam gibi başlıklar altında kâğıda yazılır. Grupların soruları sınıfa okunur ve birbirinin sorularına geri bildirim verir (E3.8, SDB2.2) (SBÇ.I.3.3.a).

   SBÇ.I.3.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hazırladıkları soruları gözden geçirir, açık olmayan soruları yeniden yazar ve eksik gördükleri soruları ekler. Her sorunun yanıtının ders kitabında, etkileşimli tahtadaki kaynaklarda ya da başka güvenilir kaynaklarda aranacağı belirlenir (SBÇ.I.3.3.a).

   SBÇ.I.3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri kaynaklardan sorularına yanıt olabilecek bilgileri toplar. Bilgilerin kaynağı, göç veren ve göç alan yer ayrımıyla birlikte not edilir. Öğretmen gruplar arasında dolaşarak kaynakların güvenilirliğine ilişkin yönlendirme yapar (OB1, SDB2.2) (SBÇ.I.3.3.b).

   SBÇ.I.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan hazırladıkları soruları ve topladıkları bilgileri birlikte sınıfa kısaca sunmaları istenir. Öğrencilerden öğrenme günlüklerine bu derste en çok hangi sorunun işlerine yaradığını ve hangi bilgiye ulaşmakta zorlandıklarını yazmaları istenir. Grup çalışması, grup değerlendirme formuyla değerlendirilir.

   SBÇ.I.3.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.3 Göçlerin sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada oluşturulan göçlerin sonuçlarına ilişkin soruları etkileşimli tahtada hatırlatır. Öğrencilere bu soruları yanıtlamak için hangi kaynaklardan bilgi toplanabileceği sorulur (OB1). Bu haftanın amacının göçlerin sonuçlarına ilişkin bilgi toplamak, düzenlemek ve çözümlemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, göç alan yerlerde yaşayanların göçle gelen mağdur insanların duygularını anlaması gerektiğini vurgulayan kavram karikatürlerini etkileşimli tahtada gösterir (D20.2). Öğrenciler gruplar hâlinde karikatürlerdeki göç sonuçlarını belirler ve merak ettikleri noktalara ilişkin ders kitabından ve güvenilir kaynaklardan bilgi toplar (E1.1, OB1). Toplanan bilgiler kaynaklarıyla birlikte kaydedilir (SBÇ.I.3.3.b).

   SBÇ.I.3.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri nüfus dağılışı, yer değiştirme ve kitlesel hareketler gibi başlıklar altında zihin haritasında düzenler. Bilgiler olumlu ve olumsuz sonuçlar olarak ayrılır; eksik kalan noktalar için ek kaynak taranır. Çalışma boyunca iş birliği içinde görev paylaşımı yapılır (SDB2.2) (SBÇ.I.3.3.c).

   SBÇ.I.3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar düzenledikleri bilgileri neden-sonuç ilişkileri açısından çözümler ve olumsuz sonuçların hangi bilgilere dayandığını tartışır (KB3.3) (SBÇ.I.3.3.ç). Performans görevi olarak göçlerin olumsuz sonuçlarına karşı çözüm önerileri geliştirilir ve bu önerilerden yola çıkarak gazete haberi taslağı hazırlanır (E3.3). Çalışmalar öz değerlendirme ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilerek geri bildirim verilir (SDB2.2, SDB3.3, E2.2).

   SBÇ.I.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, topladıkları ve çözümledikleri bilgilerden hangilerinin çözüm önerilerini en çok desteklediğini yazmaları istenir. Performans görevleri Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir; öz değerlendirme ve grup değerlendirme formları toplanır. Öğretmen, çözümleme çalışmasının sonuçlarını özetler (SBÇ.I.3.3.ç).

   SBÇ.I.3.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.3 Göçlerin sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada göç hareketlerinin nüfus dağılışına etkisini gösteren bir harita ya da grafik sunar ve 'Bu görsel hangi sonuca işaret ediyor?' sorusunu sorar (OB4). Öğrencilerden önceki haftalarda topladıkları ve düzenledikleri bilgileri hatırlamaları istenir. Bu hafta düzenlenen bilgilerin çözümlenmesi ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağı açıklanır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar önceki haftalarda düzenledikleri göç verilerini (tablo, harita, haber metni) ekonomik, toplumsal ve kültürel sonuçlar ile nüfus dağılışına etkisi gibi ölçütlerle inceler. Öğrencilerden verilerdeki neden–sonuç ilişkilerini, benzerlik ve farkları belirlemeleri ve çözümlemelerini zihin haritası ya da tabloyla göstermeleri istenir (SBÇ.I.3.3.ç). Öğretmen 'Bu veri hangi sonucu destekliyor?' sorusuyla sorgulamayı yönlendirir (E3.8, KB3.3). Ürün dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

   SBÇ.I.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak grubun çözümlemesinden çıkardıkları sonuçları, dayandıkları veriyle birlikte üç-dört cümlelik bir metne dönüştürmeleri istenir (SBÇ.I.3.3.d). Öğrenciler sonuçlarını yazarken kanıtlarını belirtir ve görüşlerinin gerekçesini açıklar (KB3.3, SDB1.2). Öğretmen bireysel çalışmaları dolaşarak izler.

   SBÇ.I.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde her üye çıkardığı sonucu paylaşır; grup ortak sonuçları seçip sunuma hazırlar (SBÇ.I.3.3.d). Sunumlar sırasında dinleyen gruplar farklı görüşlere saygı göstererek soru sorar (SDB2.1, SDB2.2, D14). Öğretmen sunumları dereceli puanlama anahtarıyla izler.

   SBÇ.I.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden göçlerin sonuçlarına ilişkin çıkardıkları sonuçları öğrenme günlüğüne yazmaları ve bir açık uçlu soruyu yanıtlamaları istenir (SBÇ.I.3.3.d). Öz değerlendirme formu bireysel, grup değerlendirme formu grup çalışması için doldurulur (SDB1.1). Öğretmen ortak sonuçları etkileşimli tahtada özetler; performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   SBÇ.I.3.3

Sınıf defteri: SBÇ.I.3.3 Göçlerin sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme