T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   İnsanın değerinin ve sorumluluklarının temel kaynaklara dayanarak sorgulandığı süreçin önemine değinilir (E1.1, E3.8). İnsan; eşrefimahlukat, halife, marifet ve sorumluluk kavramları üzerinden tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan matbu ve dijital kaynaklardan (OB1, OB2) insanın değeri ve sorumluluğuyla ilgili ayet ve hadisler bulunur. Bu metinlerde geçen; insan, eşrefimahlukat, irade, akıl, sorumluluk, emanet ve halife kavramları tespit edilerek analiz edilir (E1.6, OB1).

   TDB.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Bulunan ayet ve hadisler içeriklerine göre sınıflandırılarak insanın değeri ve sorumluluğuyla ilgili çıkarımlar yapılır (E3.1, E3.7). Kartopu tekniği kullanılarak; insanın yaratılış amacı ve eşrefimahlukat konuları üzerinde durulur, bu durumlar somut olay ve senaryolarla ilişkilendirilir (SDB2.1). Destekleme ihtiyacı olan öğrencilere yapılandırılmış kartlar sunulur; zenginleştirme kapsamında sorumluluklara yönelik plan hazırlatılır.

   TDB.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   İnsanın değerinin ve sorumluluğunun temel kaynaklardaki karşılıkları açık uçlu sorular, doğru-yanlış soruları ve öğrenme günlüğü çalışmalarıyla değerlendirilir. Öğrencilerin kendi gelişimlerini gözlemledikleri öz değerlendirme formları doldurmaları sağlanır.

   TDB.1.1.1

Sınıf defteri: TDB.1.1.1 İnsanın değeri ve sorumluluğu konusunda temel kaynakları kullanabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   İnsanı diğer canlılardan ayıran özellikler ve 'eşrefimahlukat' kavramı üzerine ön bilgiler alınır. Öğrencilerden, insanın değerini belirleyen temel unsurlar hakkında kısa düşünceler paylaşmaları istenir (E1.1). Dersin akışında yer alan marifet ve halifelik gibi anahtar kavramlar tahtaya not edilir.

2. Keşfetme25 dk

   İnsanın diğer canlılardan ayıran üstün özellikleri vurgulanarak 'marifet' kavramı açıklanır (E3.8). Öğrencilerden Kur’an-ı Kerim meallerine ve hadis kaynaklarına başvurarak insanın değerini yansıtan ayet ve hadisleri tespit etmeleri istenir (TDB.1.1.1). İnsanın kendini ve Rabbini bilme süreci üzerine tartışılır.

   TDB.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Konuşma halkası tekniği ile öğrencilerin düşünce ve davranışlarını değerlendirmesinin önemi üzerinde durulur (D10, SDB1.1). İnsanın Allah’ın halifesi olması ve bu durumun getirdiği sorumluluklar; aile, çevre ve bireysel görevler bağlamında ele alınır. Destekleme amacıyla günlük yaşamdan örnek olay içeren kartlar kullanılırken, zenginleştirme için dijital öykü oluşturma seçeneği sunulur (SDB2.1).

   TDB.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   İnsanın değerini ve sorumluluklarını yansıtan kavramların sınıflandırma tablosu ve açık uçlu sorularla değerlendirildiği bir çalışma yapılır. Öğrencilerden öğrendikleri konuları içeren kısa cevaplı soruları yanıtlamaları istenir. Süreç sonunda öğrenilenlerin 'Öğrenme Günlüğü'ne not edilmesi sağlanır.

   TDB.1.1.1

Sınıf defteri: TDB.1.1.1 İnsanın değeri ve sorumluluğu konusunda temel kaynakları kullanabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden 'ilkeli yaşamak' kavramı üzerine ön bilgilerinin sorgulanmasıyla dersin giriş aşaması gerçekleştirilir. Kavramın günlük yaşamdaki yansımaları ve bireyin sorumluluk bilinciyle ilişkisi üzerinde durulur (SDB1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden 'ilkeli yaşamak' ifadesi üzerine düşünmelerini paylaşmaları istenir (SDB2.1). Düşün-eşleş-paylaş tekniği kullanılarak öğrencilerin bu kavramı kendi içsel dünyalarında nasıl konumlandırdıkları tartışılır (E1.1, KB2.15).

   TDB.1.1.2
3. Uygulama35 dk

   İlkeli yaşamanın önemi sıratımüstakim kavramı çerçevesinde açıklanır; İslam'ı yaşamanın izzetli, onurlu ve planlı olması vurgulanır (D11). Örnek olay incelemesi yöntemiyle öğrencilerin düşünce ve inançlarına göre hareket etme süreçleri analiz edilir (SDB1.2). Tefekkür sürecine dayalı çıkarımlar değerlendirilir (TDB.1.1.2).

   TDB.1.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden ilkeli yaşamanın bireysel ve toplumsal sonuçlarını içeren açık uçlu soruları yanıtlamaları ve öğrenme günlüğü tutarak kendi tefekkür süreçlerini değerlendirmeleri istenir.

   TDB.1.1.2

Sınıf defteri: TDB.1.1.2 İlkeli yaşamanın önemini idrak edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden ilkeli yaşamanın önemine dair ön bilgilerinin sorgulanmasıyla dersin giriş aşaması gerçekleştirilir. Akvaryum tekniği öncesinde kavramların (eşrefimahlukat, halife, marifet, sorumluluk) hatırlatılması ve tefekkür sürecinin öneminin vurgulanması sağlanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler, ilkeli yaşama dair yürüttükleri tefekkür süreci üzerine akvaryum tekniği kullanılarak çıkarımlar yaparlar (E3.7). Gruplar halinde oluşturulan bu çıkarımlarda sistemlilik ve sorgulama becerileri ön plana çıkarılır.

   TDB.1.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerin yaptığı çıkarımlar öğretmen rehberliğinde değerlendirilir (E3.1, KB2.15). Farklılaştırılmış yönergelerle; destek grubu için ayet mealleri içeren kartlar kullanılırken, zenginleştirme grubunda sorumluluklara yönelik plan hazırlatılır. Performans görevi olarak 'gençlerin ilkeli yaşam rehberi' konulu sesli ağ günlüğü veya kısa film senaryosu hazırlanması istenir.

   TDB.1.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden oluşturdukları ürünler üzerinden öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirme yapmaları istenir. Açık uçlu, kısa cevaplı ve gerekçeli doğru-yanlış soruları kullanılarak haftalık öğrenme kazanımlarının ne ölçüde içselleştirildiği kontrol edilir.

   TDB.1.1.2

Sınıf defteri: TDB.1.1.2 İlkeli yaşamanın önemini idrak edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Necmeddin Okyay’ın hayatından seçilen etkileyici görseller ve kısa bilgiler etkileşimli tahta üzerinden sunularak öğrencilerin merakı uyandırılır (E1.1). Necmeddin Okyay'ın örnekliğini temsil eden temel kavramlar olan eşrefimahlukat, halife, marifet ve sorumluluk üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   Necmeddin Okyay’ın hayatı ve karakteri üzerine sunulan merak uyandırıcı bilgiler üzerinden öğrencilerin dikkatleri çekilir (E1.1). Öğrencilerden Necmeddin Okyay'ın örnekliğiyle ilgili ilk izlenimlerini paylaşmaları istenir.

   TDB.1.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden Necmeddin Okyay’ın örnekliği hakkında merak ettikleri konuları belirlemeleri ve bu konulara yönelik sorular oluşturmaları istenir (E3.8). Belirlenen sorular çerçevesinde matbu ve dijital kaynaklar kullanılarak inceleme yapmaları, elde edilen bilgilerle çıkarımlar üretmeleri sağlanır (OB1, OB2). İsteğe bağlı olarak öğrencilerce sıratımüstakim üzere yaşayan bir Müslümanın merkezde olduğu dijital öyküler oluşturulur.

   TDB.1.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin Necmeddin Okyay’ın örnekliği üzerine yaptıkları incelemelerden çıkardıkları sonuçlar açık uçlu sorular ve öğrenme günlüğü çalışmalarıyla değerlendirilir. Öğrenilenlerin öz değerlendirme formu ile kontrol edilmesi sağlanır.

   TDB.1.1.3

Sınıf defteri: TDB.1.1.3 Necmeddin Okyay’ın örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Necmeddin Okyay’ın hayatı ve çalışmaları üzerinden merak edilen noktalar belirlenir (E1.1, E3.8). Öğrencilerden Necmeddin Okyay’ın örnekliği hakkında çeşitli sorular sormaları ve bu sorular çerçevesinde inceleme yapmak üzere gruplara ayrılmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin Necmeddin Okyay’ın hayatı üzerine yaptıkları incelemelerden hareketle, onun örnekliğine dair çıkarımlarını içeren bir liste oluşturmaları istenir (E3.7, TDB.1.1.3.ç). Bu süreçte araştırma sonuçları sınıf içinde tartışılır.

   TDB.1.1.3
3. Uygulama35 dk

   Bil-iste-öğren tekniği kullanılarak Necmeddin Okyay’ın hayatı ve örnek teşkil eden tutumları özetlenir. Öğrencilere sunulan eserler üzerinden görüşleri alınır (D7.1, OB9). İlgili öğrenciler ebru veya hat gibi sanat dallarının İslam medeniyetindeki yerini araştırarak zenginleştirme çalışması yapar.

   TDB.1.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Necmeddin Okyay’ın hayatındaki temel değerleri ve örnekliğini yansıtan birer 'Öğrenme Günlüğü' notu yazmaları istenir. Çıkarılan sonuçlar açık uçlu sorularla değerlendirilir.

   TDB.1.1.3

Sınıf defteri: TDB.1.1.3 Necmeddin Okyay’ın örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Necmeddin Okyay’ın örnekliği hakkında önceki haftalarda belirlenen merak edilenlerin ve sorulan soruların yer aldığı listeyi etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden listeden en çok ilgilerini çeken soruyu seçmeleri (E1.6) istenir. Bu hafta seçilen soruların ders kitabı ve diğer kaynaklarla incelenip elde edilen bilgilerden çıkarım yapılacağı belirtilir.

   TDB.1.1.3
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba Necmeddin Okyay’ın hayatı ve örnekliğiyle ilgili ders kitabı bölümleri ile eşleştirme kartları verilir. Gruplardan seçtikleri sorulara yanıt aramak için kaynakları dikkatle okumaları ve ulaştıkları bilgileri kartlara yazmaları istenir (OB1, E1.1). Öğretmen grupları dolaşarak yönlendirici sorular sorar (TDB.1.1.3.c).

   TDB.1.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan, elde ettikleri bilgileri eşrefimahlukat, halife, marifet ve sorumluluk kavramlarıyla ilişkilendirmeleri istenir. Eşleştirme kartlarıyla kurulan senaryolar üzerinden Necmeddin Okyay’ın davranışlarının hangi kavramı yansıttığı tartışılır (SDB2.1). Her grup, incelemelerinden hareketle bir çıkarım cümlesi yazar (TDB.1.1.3.ç).

   TDB.1.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bireysel olarak Necmeddin Okyay’ın örnekliğinden kendi hayatlarına dair bir çıkarım yaparak öğrenme günlüklerine yazmaları istenir (KB2.15, SDB1.1). Öğretmen süreci gözlemler, günlüklerden seçtiği örneklere sözlü dönüt verir. Gönüllü öğrenciler çıkarımlarını sınıfla paylaşır (TDB.1.1.3.ç).

   TDB.1.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Necmeddin Okyay’ın örnekliğine dair yaptıkları çıkarımı, kısa cevaplı sorular ve açık uçlu bir soru ile yazılı olarak ifade etmeleri istenir. Öğrenme günlükleri toplanır; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile çıkarım yapma becerilerini değerlendirir. Öğretmen Dereceli Puanlama Anahtarı ile süreci değerlendirir ve genel dönüt verir (TDB.1.1.3.ç).

   TDB.1.1.3

Sınıf defteri: TDB.1.1.3 Necmeddin Okyay’ın örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir aile fotoğrafı ya da aile içi bir durum gösterir. Öğrencilerden bu görselde ailenin hangi unsurlarının öne çıktığını söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının, aile kurumunun bileşenlerini inceleyip aralarındaki ilişkilerden uyumlu bir yapı ortaya koymak olduğu açıklanır (TDB.1.2.1.a).

   TDB.1.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabındaki ilgili bölümü inceleyerek aile kurumunun bileşenlerini (eşler, çocuklar, akrabalar, karşılıklı hak ve sorumluluklar) listeler (OB1). Gruplar bu bileşenler arasındaki mantıksal ilişkileri çözümleyerek yapılandırılmış grid ya da balık kılçığı üzerinde gösterir (KB2.4). Konuyla ilgili unsurlar dikkatle değerlendirilerek mantıklı, tutarlı ve doğru sonuçlara ulaşılır (E3.7) (TDB.1.2.1.a).

   TDB.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen evlilik ve nikâh kavramlarını ele alır; İslam’ın nikâhsız birlikteliği yasakladığını vurgular. İffet, mahremiyet, sadakat, sılayırahim, şefkat ve vefa kavramları açıklanır; öğrencilerden her kavramı ailedeki bir uygulamayla eşleştirmeleri istenir (SDB2.1). Aile fertlerinin karşılıklı hak ve sorumlulukları tartışılır (D2, D16) (TDB.1.2.1.a).

   TDB.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, İslam’ın aile kurumuna yüklediği anlam çerçevesinde aile yapısının saygı, sevgi, merhamet, fedakârlık, sorumluluk ve güven gibi ahlaki ilkelerle desteklendiğini belirtir. Öğrenciler, tespit ettikleri ilişkilerden ve kavramlardan yararlanarak aile kurumunun yapısını gösteren bir kavram haritası hazırlar (KB2.13). Haritalar etkileşimli tahtada paylaşılır ve ilişkiler tutarlılık açısından gözden geçirilir (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları kavram haritasını kullanarak 'Aile kurumunun yapısı hangi bileşenler ve ilkeler üzerine kuruludur?' sorusuna yazılı yanıt vermeleri istenir (Açık Uçlu Sorular). Ardından Öz Değerlendirme Formu doldurulur ve öğrenciler, bileşenler arasındaki ilişkileri uyumlu bir bütün olarak ortaya koyup koymadıklarını gözden geçirir (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1

Sınıf defteri: TDB.1.2.1 Aile kurumunun önemini yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya 'Aile, toplumun kökü gibidir' benzetmesini yazar ve öğrencilerden benzetmeyi yorumlamalarını ister. Önceki haftalarda incelenen aile kurumunun bileşenleri ve aralarındaki ilişkiler hatırlatılır. Bu derste tespit edilen ilişkilerden hareketle aile kurumunun yapısı hakkında uyumlu bir bütün ortaya konacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ülkenin geleceği için aile ve nüfusun korunması konusunda yapılabilecek çalışmaları listelemeleri istenir (D2.1). Analoji tekniğiyle ailenin bir binanın temeline benzetilmesi istenir ve listedeki çalışmalar bu benzetmeye göre ilişkilendirilir. Çalışmalar iffet, şefkat, sadakat, vefa gibi anahtar kavramlarla eşleştirilerek aile kurumunun yapısı içine yerleştirilir (KB2.13) (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden aile yapısında zamanla ortaya çıkabilecek sorunları ve bu sorunların çözüm yollarını gruplar hâlinde ele almaları istenir. Sorunlar ve çözümler sılayırahim, mahremiyet, sadakat gibi kavramlarla ilişkilendirilerek aile kurumunun bütünü içindeki yeri tartışılır (E3.7) (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen boşanmayı ve boşanmanın bireysel ile toplumsal etkilerini açıklar. Öğrencilerden bu etkileri ve önceki bulguları kavram haritası şablonunda birleştirerek aile kurumunun yapısını gösteren uyumlu bir bütün oluşturmaları istenir (KB2.13). Gruplar haritalarını sunar ve haritalar birbirleriyle karşılaştırılır (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan kavram haritalarını son hâline getirmeleri istenir; haritalar Performans Görevi olarak toplanır. Öğrencilerden 'Aile kurumunun yapısı toplumun düzenini nasıl etkiler?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları ve Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları beklenir. Öğretmen aile kurumunun yapısına dair ortaya çıkan bütünü özetleyerek dersi toparlar.

   TDB.1.2.1

Sınıf defteri: TDB.1.2.1 Aile kurumunun önemini yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada huzurlu bir mahalleyi gösteren bir görsel sunar ve öğrencilerden bu görselde huzuru sağlayan unsurları tahmin etmelerini ister (E1.1). Önceki haftada ailenin toplumun temeli olduğunun çalışıldığı hatırlatılır (D2). Dersin amacının, huzurlu topluma ilişkin parçaları belirlemek olduğu açıklanır (TDB.1.2.2.a). Dünya Engelliler Günü'ne değinilerek her bireyin toplumda eşit yeri olduğu vurgulanır (D1).

   TDB.1.2.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, İslam'ın barışa, uzlaşmaya ve kardeşliğe verdiği önemi ayet ve hadisler ışığında açıklar. Öğrenciler, ders kitabındaki ayet ve hadisleri okuyarak huzurlu toplumun hangi değerlere dayandığını belirler (OB1). İffet, mahremiyet, sadakat, sılayırahim, şefkat ve vefa kavramlarından hangilerinin huzurlu topluma ilişkin birer parça olduğu tartışılır (TDB.1.2.2.a).

   TDB.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Hz. Muhammed'in (sav) toplumsal barışa yönelik uygulamalarından Medine Vesikası, ensar muhacir kardeşliği ve komşuluk ilişkilerine verdiği önemi örnek olarak sunar. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde bu örnekleri analiz ederek toplumsal huzurun hangi temeller üzerine kurulduğuyla ilgili sorular sorar (E3.8, SDB2.1, KB2.4).

   TDB.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, örneklerden yola çıkarak bu temellerin hangi unsurlara dayandığını belirler ve huzurlu topluma ilişkin parçaları yapılandırılmış gride yazar (TDB.1.2.2.a, KB2.13). Doğruyu buldurma yöntemiyle öğretmen, yanlış eşleşmeleri sorularla düzelttirir. Huzurlu bir toplumun inşasında bireyin rolü üzerinde durularak her öğrenciden sorumluluk gerektiren bir davranış örneği vermesi istenir (D16).

   TDB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden huzurlu topluma ilişkin belirledikleri parçaları yapılandırılmış gride bireysel olarak yerleştirmeleri istenir. Ardından kısa cevaplı sorularla her parçanın huzura katkısı yoklanır. Öğretmen, belirlenen parçaları özetler ve öğrencilerden öz değerlendirme formunda hangi parçaları ayırt edebildiklerini işaretlemelerini ister.

   TDB.1.2.2

Sınıf defteri: TDB.1.2.2 Huzurlu toplumun özelliklerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 'Güvenin olmadığı bir toplumda insanlar kendilerini nasıl hisseder?' sorusunu yöneltir ve kısa yanıtlar alır. İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası ile ilişki kurularak hak ve adalet gözetmenin huzurla bağı üzerinde durulur (D1). Dersin amacı, huzurlu toplumun parçalarını ve bu parçalar arasındaki ilişkileri belirlemek olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, bireylerin birbirine duyduğu güvenin sosyal dayanışma ve toplumsal istikrar üzerindeki etkisine dikkat çeker. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak huzurlu toplumun dayandığı ilkeleri (emniyet ve güven, barış ve uzlaşma, adalet ve hak gözetme, görgü kuralları, kardeşlik ve dayanışma) etkileşimli tahtadaki listeye yazmaları istenir. Her ilke için günlük hayattan birer örnek verilir (TDB.1.2.2.a).

   TDB.1.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Toplumsal huzuru tehdit eden unsurlar (şiddet, terör, ötekileştirme, yalan, iftira, gıybet, mahremiyetin ihlali, zararlı alışkanlıklar, dijital bağımlılık) etkileşimli tahtada sıralanır. Öğrencilerden her unsuru zedelediği ilkeyle eşleştirmeleri istenir. İnsanın bedeninin Yüce Allah tarafından kendisine emanet edildiği vurgulanarak zararlı alışkanlıklar ve dijital bağımlılık üzerinde durulur (TDB.1.2.2.a).

   TDB.1.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde her tehdit unsurunun bireysel ve toplumsal düzeyde oluşturduğu olumsuz etkiler analiz edilir ve ilkelerle ilişkisi ok ve kısa notlarla bir şemada gösterilir (E3.6). Her grup, seçtiği sorunun çözümüne yönelik iki öneri geliştirir (D16.2). Şemalar ve öneriler sınıfa sunulur (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak huzurlu toplumun ilkelerini, tehdit unsurlarını ve bunların birbiriyle ilişkisini gösteren bir kavram haritası hazırlamaları istenir. Haritalar eşli olarak değiştirilip ilişkilerin doğruluğu kontrol edilir. Öğretmen birkaç haritayı etkileşimli tahtada inceleyerek parçalar arasındaki ilişkileri özetler (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2

Sınıf defteri: TDB.1.2.2 Huzurlu toplumun özelliklerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada huzurlu bir toplumu yansıtan fotoğraflar gösterir ve “Bu görüntülerde hangi değerler birbirini destekliyor?” sorusunu yöneltir (E3.7). Öğrencilerin yanıtları tahtaya yazılır. Dersin amacının huzurlu toplumu oluşturan parçalar arasındaki ilişkileri belirlemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır ve her gruba iffet, mahremiyet, sadakat, sılayırahim, şefkat ve vefa kavram kartlarından ikisi verilir. Gruplar ders kitabındaki metinlerden yararlanarak iki kavramın birbirini nasıl etkilediğini belirler ve bir örnekle açıklar (KB2.4). Her grup bulgusunu sınıfa sunar (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan poster kâğıdına balık kılçığı çizmeleri istenir. Baş kısma “huzurlu toplum” yazılır; kılçıklara toplumun parçaları, aralarındaki ilişkiler ve bu ilişkilerin huzura etkisi eklenir (KB2.13) (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan balık kılçığındaki ilişkilerden yararlanarak açıklamalı bir toplum modeli oluşturmaları ve modeli poster ya da bilgi görseliyle tanıtmaları istenir (D16). Modelde en az üç parça ile bunlar arasındaki ilişkiler gösterilir (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar ürünlerini kısaca tanıtır; ürünler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Öğretmen “Huzurlu toplumun parçaları arasındaki ilişkiyi bir örnekle açıklayınız.” açık uçlu sorusunu sorar ve yanıtlar sınıfça tartışılır (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2

Sınıf defteri: TDB.1.2.2 Huzurlu toplumun özelliklerini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Aliya İzzetbegoviç'in fotoğrafını gösterir ve öğrencilerden bu kişi hakkında bildiklerini ya da duyduklarını tek cümleyle paylaşmalarını ister. Birlikte yaşamanın ilkeleri ünitesinde örnek şahsiyetlerin ele alındığı belirtilir. Bu haftanın amacının, Aliya İzzetbegoviç'in örnekliğiyle ilgili merak edilen konuların belirlenmesi olduğu söylenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Aliya İzzetbegoviç'in hapis yılları, Bosna'nın bağımsızlık süreci ve kaleme aldığı eserlerle ilgili merak uyandırıcı bilgileri etkileşimli tahta ve dijital içerik üzerinden sunar (E1.1). Öğrencilerden bu bilgiler arasında dikkatlerini çeken ve daha fazla öğrenmek istedikleri noktaları not etmeleri istenir. Notlar eşlerle paylaşılarak merak edilen konular belirlenmeye başlanır (TDB.1.2.3.a).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak ders kitabındaki metni ve sunulan bilgileri gözden geçirmeleri, Aliya İzzetbegoviç'in örnekliğiyle ilgili merak ettikleri en az üç konuyu listelemeleri ve her birini iffet, mahremiyet, sadakat, sılayırahim, şefkat ya da vefa kavramlarından biriyle ilişkilendirmeleri istenir (E3.8) (TDB.1.2.3.a).

   TDB.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel listeler birleştirilir; benzer konular ortak başlıklar altında toplanarak çözümlenir (KB2.4). Her grup en çok merak edilen iki başlığı belirler ve gerekçesini kısaca özetler (KB2.3) (TDB.1.2.3.a). Gruplar arasında iletişim kurularak sınıfın ortak merak listesi etkileşimli tahtada oluşturulur (SDB2.1).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Yapılandırılmış Grid üzerinde Aliya İzzetbegoviç'in örnekliğiyle ilgili merak ettikleri konuları, bu konuların ilişkili olduğu kavramı ve merak edilme nedenini yazmaları istenir (TDB.1.2.3.a). Öğretmen gridleri Kısa Cevaplı Sorular eşliğinde inceler. Belirlenen konuların sonraki çalışmaların temelini oluşturduğu belirtilir.

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Aliya İzzetbegoviç’in fotoğrafını ve kısa bir hayat çizgisini gösterir. Öğrencilerden önceki derste merak ettiklerini belirledikleri konuları hatırlamaları ve bunlardan birini sınıfla paylaşmaları istenir. Yılbaşı dolayısıyla yeni yıla girerken örnek şahsiyetlerden neler öğrenilebileceği kısaca sorulur. Dersin amacının merak edilenleri soruya dönüştürmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ikişerli eşleşir; ders kitabındaki metin ve etkileşimli tahtadaki görsellerden hareketle Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğine dair merak ettiklerini soru cümlesine dönüştürür (E1.1, E3.8). Öğretmen, soruların açık ve tek bir konuya odaklı olmasını, iffet, sadakat, şefkat, vefa gibi kavramlarla ilişkilendirilmesini yönlendirir. Eşler sorularını sınıfa yöneltir ve sorular tahtada ortak bir listede toplanır (SDB2.1; TDB.1.2.3.b).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Senaryo tamamlama tekniği kullanılır; öğretmen Aliya İzzetbegoviç’in liderlik anlayışını, savaş dönemi tutumunu ve ahlaki duruşunu konu alan yarım bir senaryo sunar. Gruplar senaryoyu tamamlarken Aliya İzzetbegoviç’e yöneltecekleri soruları belirleyip yazar (KB2.13). Her grup sorularını konularına göre ayırarak sınıfa sunar (KB2.4; TDB.1.2.3.b).

   TDB.1.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Senaryo tamamlama tekniğiyle Aliya İzzetbegoviç’in adalet konusundaki mücadelesi ele alınır; öğrenciler bu mücadeleye ilişkin sorular sorar. Sorulara verilen yanıtlardan hareketle meşru yollardan hakkını aramanın önemi ifade edilir ve bir cümleyle özetlenir (D1.1, KB2.3; TDB.1.2.3.b).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğiyle ilgili en çok merak ettikleri konuya dair bir soru yazmaları istenir. Sorular, açık uçlu soru niteliği taşıyıp taşımadığı bakımından öz değerlendirme formuyla gözden geçirilir. Yazılan sorular öğretmene teslim edilir ve birkaç soru sınıfta sesli okunur (TDB.1.2.3.b).

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Veremle Savaş Eğitimi Haftası nedeniyle sağlıklı bir toplum için bireysel sorumluluğa kısa bir değinme yapar (D16). Öğrencilerden Aliya İzzetbegoviç hakkında önceki derslerde belirledikleri ve sordukları soruları hatırlamaları istenir. Öğretmen, bu derste merak edilen noktaların ders kitabı ve güvenilir kaynaklar üzerinden inceleneceğini duyurur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Konuşma halkası tekniği uygulanır; öğrenciler iç ve dış halka olarak karşılıklı oturur. Öğrencilerden önceki derslerde belirledikleri sorulardan birini seçip ders kitabını ve etkileşimli tahtadaki kaynakları inceleyerek yanıt aramaları, bulduklarını eşlerine aktarmaları istenir (TDB.1.2.3.c). Belirli aralıklarla dış halka yer değiştirir (SDB2.1, OB1).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğiyle ilgili merak ettikleri konuları sistemli biçimde incelemeleri, bulgularını yapılandırılmış grid ya da kavram haritasında düzenlemeleri istenir (TDB.1.2.3.c). Gruplar vefa, sadakat ve şefkat kavramlarının örnek durumlarla ilişkisini çözümler (KB2.4, E3.6).

   TDB.1.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Aliya İzzetbegoviç’in erdemli kişiliğini ve toplumsal sorumluluk anlayışını, incelemelerine dayanarak kendi cümleleriyle aktarmaları istenir (KB2.3). Birkaç öğrenci özetini sınıfla paylaşır; diğer öğrenciler dinleyerek eksik gördükleri noktaları sorar (SDB2.3).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğiyle ilgili merak ettikleri konuları incelemeleri sonucunda neleri öğrendiklerini kısa cevaplı sorularla ve açık uçlu sorularla yanıtlamaları istenir (TDB.1.2.3.c). Kavram haritaları ve bilgi görselleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur; sonraki derste incelemelerinden çıkarım yapılacağı duyurulur.

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Aliya İzzetbegoviç'in fotoğrafını ve önceki haftalarda belirlenen merak sorularını gösterir. Öğrencilerden bu sorulara ilişkin incelemelerde ulaşılan bilgilerden birini söylemeleri istenir (E1.1). Bu derste incelemelerden hareketle çıkarım yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüklerindeki notlarını gözden geçirerek Aliya İzzetbegoviç'e ilişkin incelemelerinden elde ettikleri bilgileri üç cümlede özetlemeleri istenir (KB2.3). Oyun/eşleştirme kartlarındaki iffet, mahremiyet, sadakat, sılayırahim, şefkat ve vefa kavramları bu bilgilerle eşleştirilir. Eşleştirmelerden hareketle her öğrenciden bir çıkarım cümlesi taslağı yazması istenir (TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri bir kavram üzerinden Aliya İzzetbegoviç'in örnekliğine ilişkin çıkarımlarını gerekçeleriyle birlikte bireysel olarak kısa cevaplı biçimde yazmaları istenir (E3.6). Öğretmen sınıfta dolaşarak çalışmaları gözlemler ve dönüt verir (TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel çıkarımlar karşılaştırılıp çözümlenir (KB2.4). Ortak çıkarımlar bir kavram haritasında ya da bilgi görselinde (infografik) birleştirilir (KB2.13). Grup içinde iletişim kurallarına uyulur ve her grubun çalışmasını sınıfa sunması istenir (SDB2.1; TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların kavram haritaları ve bilgi görselleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden Aliya İzzetbegoviç'in örnekliğinden hangi çıkarımlara ulaştıklarını açık uçlu soruyla yazılı olarak ifade etmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 Aliya İzzetbegoviç’in örnekliğini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen “Toplumda herkesin hakkı nasıl korunur?” sorusunu yönelterek öğrencilerin merakını uyandırır (E1.1). Yanıtlar etkileşimli tahtaya yazılır; adalet (D1) ve hukuk kavramlarının günlük hayattaki yeri konuşulur. Bu hafta İslam hukukunun konu ve kavramlarının çözümlenip sınıflandırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Hak ve hukuk kavramına, hukukun toplumsal düzendeki önemine ve hukuk ile ahlak ilişkisine kısaca değinilir; felsefe disiplininin hukukun gereği ve önemi konusundan yararlanılır. Öğrencilerden bu kavramları ders kitabından inceleyerek parçalarına ayırmaları ve aralarındaki ilişkiyi sorgulamaları istenir (E3.8). İslam hukuku kavramı açıklanır ve öğrenciler kavramın ögelerini çözümler (TDB.1.3.1.a).

   TDB.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   İslam hukukunun amaçları ve temel özellikleri ele alınır. Fıkıh ve fıkıh usulü kavramları açıklanarak incelenir, İslam hukukunun fıkıh ilmiyle bağlantısı kurulur; bazı fıkıh âlimlerinin eserleri ve Mecelle kısaca tanıtılır. Öğrenciler bu kavramları ders kitabından çözümleyerek kavram haritasının ilgili dallarına yerleştirir (OB1, TDB.1.3.1.a).

   TDB.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   İslam hukukunun kaynakları konusunda edilleişeriye kavramı ele alınır; Kur’an-ı Kerim, sünnet, icma ve kıyas hakkında bilgiler verilir. Haram ve helal hükmü koyma yetkisinin Allah’a (cc) ve Resulüne ait olduğu vurgulanır. Öğrenciler ikili çalışarak kavram kartlarını ortak özelliklerine göre sınıflandırır ve gerekçelerini birbirine açıklar (SDB2.1, TDB.1.3.1.b).

   TDB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, İslam hukukunun kavramlarını ve kaynaklarını sınıflandırdıkları kavram haritasını tamamlar; öğretmen haritayı Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden yaptıkları bir gruplamanın gerekçesini açık uçlu soruyla açıklamaları (TDB.1.3.1.b) ve Öz Değerlendirme Formunda hangi kavramları ayırt edebildiklerini işaretlemeleri istenir (SDB1.3).

   TDB.1.3.1

Sınıf defteri: TDB.1.3.1 İslam hukukunun mahiyetini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste yapılan çözümlemeden hareketle etkileşimli tahtada fıkıh, fıkıh usulü, icma, kıyas, hak ve adalet kavramlarını gösterir. Öğrencilere 'Bu kavramlar hukukun hangi alanına aittir?' sorusu yöneltilir ve ön bilgileri alınır (E1.1). Bu haftanın amacının kavramları sınıflandırmak ve kendi cümleleriyle aktarmak olduğu paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara fıkıh, fıkıh usulü, edilleişeriye, icma, kıyas, hak, hukuk ve adalet kavramlarının yer aldığı bilgi kartları dağıtılır. Gruplar kartları kendi belirledikleri ölçütlere göre sınıflandırır ve ölçütlerini gerekçelendirir (E3.7). Sınıflandırmalar kavram haritası şablonunda gösterilerek diğer gruplarla karşılaştırılır (TDB.1.3.1.b).

   TDB.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Yapılan sınıflandırmadan hareketle öğrencilerden seçtikleri iki kavramı kendi cümleleriyle yazmaları istenir. İkili gruplarda cümleler okunur, karşılıklı geri bildirim verilir ve gerekirse anlatım düzeltilir (SDB2.1). Öğretmen, cümlelerin kavramın anlamını yansıtıp yansıtmadığını ders kitabıyla denetler (TDB.1.3.1.c).

   TDB.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Sınıfla konuşma halkası oluşturulur. İslam hukukuyla ilgili sunulan bilgiler doğrultusunda hak ve özgürlüklerini bilmenin ve korumanın bireysel ve toplumsal önemi hakkında her öğrenci düşüncesini söyler; diğerleri sırası gelene kadar dinler (D1.1). Düşünceler kavramlarla ilişkilendirilerek aktarılır (TDB.1.3.1.c).

   TDB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kavram haritası şablonunu sınıflandırdıkları kavramlarla doldurmaları ve 'İslam hukuku neden adaletin teminatıdır?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formuyla sınıflandırma ve ifade etme süreçlerini gözden geçirir (SDB1.3).

   TDB.1.3.1

Sınıf defteri: TDB.1.3.1 İslam hukukunun mahiyetini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen İslam hukukunun mahiyetini hatırlatan bir soru sorar. Öğrencilerden hukukun toplumda adaleti nasıl sağladığına dair görüş bildirmeleri istenir (E1.1). Ardından dersin İslam hukukunun temel ilkelerini incelemeye yönelik olduğu duyurulur (D1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İslam hukukunun temel ilkelerini (tekliflerde kolaylık, helallerde genişlik, adaletin gözetilmesi, suçun şahsiliği, suç ve ceza dengesi, kamu yararının gözetilmesi) kısaca açıklar. İlkeler bağlamında teklif, mükellef, adalet ve had kavramları ele alınır. Öğrencilerden ders kitabından her ilkenin açıklamasını bulup bir cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3, TDB.1.3.2.a).

   TDB.1.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara birer ilke verilir. Öğrencilerden öğretmen rehberliğinde ilkeyle ilgili ayet ve hadisleri ders kitabından bulup ilkeyle ilişkisini incelemeleri istenir (E3.2, OB1). Gruplar ilkeyi, dayanağını ve ilgili kavramla (teklif, mükellef, adalet, had) bağını bir tabloya yazar. Tablolar sınıfla paylaşılır (TDB.1.3.2.a).

   TDB.1.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, Mecelle’nin külli kaidelerinden örnekler verir. Öğrencilerden bu kaideleri incelenen ilkelerle eşleştirmeleri ve eşleştirmelerinin gerekçesini sorgulayarak açıklamaları istenir (E3.8). Eşleştirmeler etkileşimli tahtada birlikte kontrol edilir (TDB.1.3.2.a).

   TDB.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden derste incelenen ilkeleri ve ilgili ayet ya da hadisleri kavram haritasında özetlemeleri istenir (KB2.3). Ardından “İslam hukukunun ilkelerinden biri nedir, hangi ayet ya da hadise dayanır?” gibi açık uçlu sorular yöneltilir. Kavram haritaları ve yanıtlar öğrenme kanıtı olarak toplanır (TDB.1.3.2.a).

   TDB.1.3.2

Sınıf defteri: TDB.1.3.2 İslam hukukunun temel ilkelerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtaya 'Bir kişi başkasının hakkını ihlal ettiğinde toplumda hangi güven duygusu zedelenir?' sorusunu yazar ve öğrencilerden bir dakika düşünmelerini ister (E1.1). Ardından adalet, hak ve hukuk kavramları etkileşimli tahtada eşleştirilir. Öğretmen, bu derste temel ilkelerin bağlamıyla ele alınıp günlük hayatla ilişkilendirileceğini belirtir (E3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki ilkelerle ilişkili kısa bir örnek olay (ör. komşular arasındaki bir hak anlaşmazlığı) sunar. Gruplar olayda işleyen ilkeleri belirler, ilkenin ortaya çıktığı bağlamı kitaptan doğrulayarak onu günlük hayatla ilişkilendirir (TDB.1.3.2.b). Öğretmen 'Bu ilke olayda neden gereklidir?' diye sorar (E3.8). Gruplar bulgularını sınıfla paylaşır (SDB2.1).

   TDB.1.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Oyun kartlarıyla eşleştirme yapılır: ilke kartları ile öğrencilerin yaşına uygun hayat durumu kartları eşleştirilir. Her grup eşleşmesinin gerekçesini kitaptaki bağlama dayandırarak açıklar (TDB.1.3.2.b). Öğretmen, eşleşmelerdeki yorumları sınıfla birlikte değerlendirir (KB2.14).

   TDB.1.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen kamu yararıyla ilgili bir durum sunar (ör. mahalledeki ortak park alanının zarar görmesi). Sınıf, beyin fırtınası tekniğiyle İslam hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde çözüm önerileri üretir ve öneriler tahtada toplanır (D16.2). Gruplar önerilerinden birini hangi ilkeye dayandırdığını gerekçelendirir (TDB.1.3.2.b).

   TDB.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler adaleti merkeze alan bir kavram haritası oluşturur; haritada ilkeler, ilkelerin bağlamı ve günlük hayattan birer örnek yer alır (TDB.1.3.2.b). Haritalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak ilkelerin kendi hayatındaki karşılığını yazmaları istenir (SDB1.3).

   TDB.1.3.2

Sınıf defteri: TDB.1.3.2 İslam hukukunun temel ilkelerini yorumlayabilme; değerlendirme