T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, öğrencilere gece gökyüzüne bakan ilk insanların neyi merak etmiş olabileceğini sorar ve birkaç yanıt alır. Etkileşimli tahtada gökyüzü gözlemini gösteren bir görsel açılır. Öğrencilerden görseldeki gök cisimlerinin insanların düşünme biçimini nasıl etkilemiş olabileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Dersin amacı, astronominin bilimsel düşüncenin gelişmesindeki rolünü sorgulamak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere astronomi sözcüğünü duyduklarında zihinlerinde oluşan çağrışımlar sorulur ve yanıtların tamamı tahtaya yazılır. Bu çağrışımlardan yola çıkılarak öğrencilerden astronominin ne olabileceğine ilişkin beyin fırtınası tekniğiyle fikir yürütmeleri istenir. Astronominin temel konusu sınıfça tartışılır; söz kesmeme ve etkin dinleme kurallarına uyulur (SDB2.1, D14.1). Öğrenciler astronomi hakkında merak ettikleri soruları belirler (AST.1.1.a).

   AST.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden astronomiyi kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir. Öğretmen astronominin temel bilimlerden biri olduğunu, temel bilimlerin bilimsel düşünceye dayandığını ve bilimsel çalışma yöntemleriyle yürütüldüğünü vurgular. Öğrenciler astronominin bilimsel düşüncenin gelişimindeki rolüne ilişkin merak ettikleri konuları belirleyip sorular yazar ve sınıfla paylaşır (E3.8) (AST.1.1.b).

   AST.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler Dünya ve Güneş'in yapısı, hareketi, uzay ve doğa olayları hakkındaki batıl inançları konu alan okuma metinlerini okur (OB1). Metinlerdeki bilimsel yöntemle sınanmamış açıklamalar ile bunlara dayanak olan doğa olayları, bilimsel açıklamalarla karşılaştırılarak not edilir (KB2.4). Öğretmen astronominin ilk gelişen temel bilim olduğunu belirterek bilimsel araştırma ve düşüncedeki rolünü açıklar (AST.1.1.c).

   AST.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden astronominin bilimsel düşüncenin gelişmesindeki rolüne ilişkin öğrendiklerini ve hâlâ merak ettikleri bir soruyu Öğrenme Günlüğü'ne yazmaları istenir. Gönüllü öğrenciler yazdıklarını sınıfla paylaşır. Öğretmen günlük yazılarını okuyarak merak edilen soruları belirler ve bir sonraki haftanın çalışmalarında bu sorulara dönüleceğini belirtir (AST.1.1.c).

   AST.1.1

Sınıf defteri: AST.1.1 Astronominin bilimsel düşüncenin gelişmesindeki rolünü sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir teleskop görseli ve elektromanyetik dalga örnekleri gösterir. Öğrencilerden gökyüzünü gözlemlemenin insanın dünyayı anlamasına nasıl katkı sağlamış olabileceğini birer cümleyle öğrenme günlüklerine yazmaları istenir. Geçen hafta tanımlanan sorulara kısaca değinilir. Bu hafta bilgi edinme ve edinilen bilgiyi değerlendirme üzerinde çalışılacağı belirtilir (E1.1).

   AST.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden astronominin doğuşu ve gelişiminin nedenleri konusunda varsayımda bulunmaları ve varsayımlarını öğrenme günlüğüne yazmaları istenir. Öğrencilere astronominin doğuşuna ve gelişimine yönelik olayların yer aldığı bilgi kartları verilir. Gruplar kartları okuyarak astronominin rolüne ilişkin bilgileri ayıklar ve kısaca özetler (AST.1.1.c).

   AST.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bilgi kartlarındaki olaylarda (gelgit, gece ve gündüzün oluşumu, mevsimler, Ay’ın evreleri, Güneş ve Ay tutulmaları) yer alan astronomik gözlemlerin ortak amacını tespit eder (OB1). Gruplar, kartlardan edindikleri bilgilerin gözleme ve kanıta dayanıp dayanmadığını sorgulayarak bilimsel düşünceye uygunluğuna göre değerlendirir (AST.1.1.ç).

   AST.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bu olayların açıklanmasının insan yaşamına katkıları konusunda beyin fırtınası tekniğiyle tahminde bulunmaları istenir. Öğrenciler doğayı, doğal olayları ve evreni anlamada astronominin önemine dair genellemelerde bulunur ve bu bilgiler üzerinden çıkarım yapar (AST.1.1.d).

   AST.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden astronominin doğuşu ve gelişiminin nedenleri ile önemi hakkında çıkış kartı ya da yansıtıcı yazı hazırlamaları ve çıkarımlarını paylaşmaları istenir (AST.1.1.d). Öğrenme günlüğündeki ilk varsayımlar yeniden okunarak gözden geçirilir. Yansıtıcı yazılar dereceli puanlama anahtarıyla, öğrenme süreci ise öz değerlendirme formuyla değerlendirilir.

   AST.1.1

Sınıf defteri: AST.1.1 Astronominin bilimsel düşüncenin gelişmesindeki rolünü sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen gökyüzünü gözleyen ilk insanlara ilişkin bir görsel gösterir ve öğrencilerden insanların gökyüzüne neden ilgi duymuş olabileceğini düşünmelerini ister. Birkaç yanıt alınır. Astronominin doğuşunu ve gelişimini sağlayan olayların bu hafta bilim insanları üzerinden inceleneceği, grupların bir bilim insanını seçip canlandıracağı belirtilir. Önceki haftada bilimsel düşünceye astronominin katkısı çalışıldığı hatırlatılır.

   AST.1.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup araştırmak istediği bir bilim insanını öğretmen rehberliğinde seçer. Gruplardan seçtikleri bilim insanının hayatı, düşünceleri ve astronomiye katkıları hakkında ders kitabı ve güvenilir kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (AST.1.2.a). Toplanan bilgiler grup defterinde özetlenir ve astronominin gelişimini sağlayan olaylar açısından incelenir (KB2.3).

   AST.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar iş bölümü yaparak hazırlanır ve bir anlatıcı ile bir bilim insanı rolünü canlandıracak öğrenciyi seçer (SDB2.2). Öğrencilerin bilim insanının dönemini yansıtan kıyafet giymesine ve makyaj yapmasına izin verilir. Sınıf rol oynamaya uygun düzenlenir; gruplar sunumlarını bilim insanlarının yaşadığı döneme göre kronolojik sırayla gerçekleştirir (E2.5, SDB1.2, D3.4, OB9) (AST.1.2.b).

   AST.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Sunumların sonunda öğrenciler merak ettikleri soruları saygı çerçevesinde ilgili bilim insanını araştıran gruplara sorar (E1.1, E3.8, D14.1). Öğretmen rehberliğinde beyin fırtınası ve tartışmayla sunulan bilim insanlarının çalışmalarının ortak amacı belirlenir (AST.1.2.b). Astronomi biliminin tarihsel ilerlemesi ve bilimsel sürecin evrilmesi üzerine yorum yapılır (KB2.14).

   AST.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden sunumlardan ve tartışmalardan yola çıkarak astronominin doğuşunun ve gelişiminin nedenleri ile astronominin önemi hakkında birer genelleme cümlesi yazmaları istenir (AST.1.2.c, KB2.16). Genellemeler sınıfta paylaşılır. Yazılar Yansıtıcı Yazı olarak toplanır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur.

   AST.1.2

Sınıf defteri: AST.1.2 Astronominin doğuşu ve gelişiminin nedenleri ile astronominin önemi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir teleskop görseli göstererek 'Gökyüzüne bakmayı bilimsel bir çalışmaya dönüştüren kişiler kimlerdir?' sorusunu yöneltir (E1.1). Öğrencilerden kısa tahminlerini paylaşmaları istenir. Astronominin doğuşu ve gelişimine kısaca değinilir, bu hafta astronomi tarihine damga vuran bilim insanlarının katkılarının yorumlanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından astronomi tarihinde öne çıkan bir bilim insanı verilir. Gruplardan bilim insanının çalışmalarını ve bu çalışmaların astronomiye, teleskop ve elektromanyetik dalgalar gibi kavramlara etkisini incelemeleri istenir (OB1, KB2.4, AST.1.3.a). Bulgular açıklamalı tarih şeridi taslağına işlenir; ortak çalışma sorumluluğunun paylaşılması sağlanır (SDB2.2).

   AST.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan bilim insanının çalışmalarını yaşadığı dönemin bağlamından koparmadan sınıfa sözlü anlatacak kısa bir konuşma hazırlamaları istenir. Hazırlıkta eşleştirme kartlarından yararlanılır ve her öğrencinin konuşmaya katılması sağlanır (SDB2.1). Gruplar konuşmalarını sunar, dinleyenler saygıyla soru yöneltir (D14, AST.1.3.b).

   AST.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan sözlü anlatımlarını kendi cümleleriyle yeniden ifade ederek tarih şeridindeki açıklama notlarına dönüştürmeleri istenir. Şeritte her bilim insanının katkısı ve bilime etkisi yer alır (KB2.3, AST.1.3.c). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir.

   AST.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar açıklamalı tarih şeritlerini kısaca sunar; performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden süreçte zorlandıkları aşamaları ve bu anlarda kendilerini nasıl motive ettiklerini öz değerlendirme formuna yazmaları istenir (SDB1.2). Öğretmen, bilim insanlarının katkılarını yeniden ifade ederek konuyu toparlar (AST.1.3.c).

   AST.1.3

Sınıf defteri: AST.1.3 Astronomi tarihine damgasını vuran bilim insanlarının katkılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir teleskop görseli gösterir ve öğrencilerden bu aracın çalışmasında hangi bilimlerden yararlanıldığını tahmin etmelerini ister. Tahminler tahtaya yazılır. Dersin amacı, astronominin hangi bilim dallarıyla ilişkili olduğunu belirlemek olarak açıklanır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabı ve görsel kaynaklardan yararlanarak elektromanyetik dalgalar, teleskop ve gök cisimlerinin hareketi gibi örnekleri inceler. Gruplar hâlinde bu örneklerin fizik, matematik, felsefe gibi hangi bilim dallarıyla ilişkili olduğunu belirleyip tahtadaki listeye yazar (AST.1.4.a). Listeler ortak bir tabloda birleştirilir (KB2.4, SDB2.2).

   AST.1.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden astronominin alt dallarını ve ilişkili bilim dallarını gösteren bir bilgi görseli hazırlamaları istenir. Görselde her bilim dalı, ilişkili olduğu alt dalla oklarla bağlanır ve ilişkinin kısa gerekçesi yazılır (AST.1.4.b, KB2.14).

   AST.1.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere Kepler'in Tycho Brahe'nin gözlemlerinden yararlanması, Newton'un genel çekim yasasını oluşturması ve Neptün'ün önce Le Verrier tarafından matematiksel olarak tahmin edilip sonra Galle tarafından teleskopla gözlenmesini anlatan metin verilir. Öğrenciler nezaket kuralları çerçevesinde tartışarak her örnekte gözlemsel mi kuramsal mı yöntem kullanıldığını sınıflandırır ve bunun ilişkili bilim dalıyla bağını belirler (SDB2.1, D14.1, AST.1.4.b).

   AST.1.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler yapılandırılmış grid üzerinde astronominin alt dallarını ilişkili bilim dallarıyla eşleştirir. Öğretmen birkaç eşleşmeyi gerekçeleriyle sınıfa sorar. Öğrencilerden ilişkilerden birini açık uçlu bir soruyla yanıtlamaları istenir ve yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (AST.1.4.b).

   AST.1.4

Sınıf defteri: AST.1.4 Astronominin ilişkili olduğu bilim dalları ile ilişkisini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir gök cisminin fotoğrafını göstererek 'Bu cisim hakkındaki bilgilere gözlemle mi, kuramla mı ulaşılmıştır?' sorusunu yöneltir ve öğrencilerin görüşlerini alır (E1.1). Önceki derste ele alınan ilişkili bilim dalları anımsatılır. Bu haftanın, gözlem ve kuramın astronomideki önemini incelemeye ayrıldığı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, gök cisimlerinin sıcaklığına, kimyasal yapısına veya geçirdiği fiziksel sürece göre elektromanyetik dalgalar yaydığını ve bazı dalgaların atmosfer tarafından soğrulduğunu anlatır. Öğrenciler, ders kitabındaki astronomi çalışması örneklerini inceleyerek hangi bilgilerin gözlemle, hangilerinin kuramla elde edildiğini çözümler (KB2.4). Bulgular sınıfta paylaşılır (AST.1.5.a).

   AST.1.5
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gök cisimlerinden birine ait farklı dalga boylarından alınmış görüntüler sınıfla paylaşılır; bazı teleskopların atmosfer dışına yerleştirilmesi gerektiği vurgulanır. Öğretmen, 'Bu görüntülerin alınabilmesi için teleskopların hangi niteliklere sahip olması gerekir?' sorusuyla tartışma başlatır (SDB2.1). Öğrenciler, topladığı ışığın niteliklerine göre teleskopları ayrıştırır (AST.1.5.b).

   AST.1.5
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmenin rehberliğinde öğrenciler üç gruba ayrılır ve gruplara farklı optik teleskop türleri hakkında bilgi kartları verilir. Her grup bir teleskop türü seçer; ışığın göze ulaşıncaya kadar izlediği yola, kullanılan malzemeye ve kullanım alanına göre türü tabloda sistematik biçimde gruplandırır (E3.7, OB1). Tablolar sınıfta karşılaştırılır (AST.1.5.b).

   AST.1.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrendiklerine dayanarak gözlem ve kuramın astronomi çalışmalarında birlikte kullanılmasının önemini yorumlamaları istenir (KB2.14, OB1). Gözlem ve kuramın önemi açık uçlu sorularla değerlendirilir ve yanıtlar öğrenme günlüğüne yazılır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir (SDB1.2) (AST.1.5.c).

   AST.1.5

Sınıf defteri: AST.1.5 Gözlem ve kuramın astronomideki önemini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir gözlemevi ve farklı teleskop görselleri gösterir. Öğrencilerden gökyüzünü gözlemlemek için kullanılan bu aletlerin hepsinin ışığı aynı biçimde toplayıp toplamadığını tahmin etmeleri istenir. Önceki haftada çalışılan gözlem ve kuram ilişkisine bağ kurulur; gözlem yapabilmek için teleskoplara gereksinim duyulduğu vurgulanır. Dersin hedefi olarak teleskopların sınıflandırılacağı öğrencilerle paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden teleskopları topladıkları ışığın niteliğine göre (görünür ışık ve görünür ışık dışındaki elektromanyetik dalgalar) incelemeleri ve her teleskopun hangi tür ışığı topladığını belirlemeleri istenir (AST.1.6.a). Gruplar, teleskopları bu niteliklere göre ayrı kümelere ayırarak ayrıştırma ölçütlerini etkileşimli tahtada sunar (AST.1.6.b).

   AST.1.6
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Optik teleskop görselleri gruplara dağıtılır; teleskopların ışığı toplayan kısmı (mercek, ayna ya da ikisi birlikte) ile topladığı ışığın niteliği arasındaki ilişki esas alınarak teleskoplar gruplandırılır (AST.1.6.c). Gruplar, çalışma sürecini kendi kendine düzenleyerek (SDB1.2) ve analitik düşünerek (E3.6) optik teleskopları mercekli, aynalı ve katadioptrik olarak etiketler (AST.1.6.ç).

   AST.1.6
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden grup ya da bireysel olarak özgün bir teleskop tasarımı yapmaları ve tasarımın ışığı toplayan kısmını belirterek hangi optik teleskop grubuna girdiğini göstermeleri istenir (AST.1.6.c). Öğrenciler, optik teleskop türlerinin avantaj ve dezavantajlarını araştırıp karşılaştırmalı bir poster ya da dijital sunum hazırlar; tasarımlarını türüyle etiketleyerek sunar (AST.1.6.ç).

   AST.1.6
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenme süreci yapılandırılmış gridle değerlendirilir. Performans görevi olarak hazırlanan teleskop tasarımı ürünleri, öğretmen tarafından analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak optik teleskopları etiketleme ve gruplandırma konusundaki öğrenmelerini gözden geçirir. Son olarak öğrencilerden optik teleskop türlerini ayıran temel özelliği öğrenme günlüklerine yazmaları istenir.

   AST.1.6

Sınıf defteri: AST.1.6 Teleskopları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada incelenen gök cisimlerini kısaca anımsatır ve etkileşimli tahtada birkaç gök ada görüntüsü gösterir. Öğrencilerden 'Bu görüntüler birbirinden hangi yönlerle ayrılıyor?' sorusu üzerine düşünmeleri istenir. Dersin amacı, gök adaları ayıran niteliklerin belirlenmesi ve bu niteliklere göre ayrıştırma yapılması olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ve görsel kaynaklarda yer alan gök ada görüntülerini sunar. Öğrencilerden ayrılıp birleşme, beyin fırtınası ya da sınıf içi tartışma tekniklerinden birini kullanarak görselleri yorumlamaları istenir (SDB2.1, OB4). Görüntüleri birbirinden ayıran nitelikler (ör. şekil, parlaklık, renk) belirlenip listelenir (KB2.14, AST.2.2.a).

   AST.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri niteliklere göre gök ada görsellerini ayrıştırır; her görselin hangi niteliği taşıdığı çalışma kâğıdındaki yapılandırılmış gride işaretlenir. Öğrencilerden çalışma boyunca dikkatlerini görevlerine yöneltmeleri ve odaklanma becerilerini etkin kullanmaları istenir (E3.2, AST.2.2.b).

   AST.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar yapılandırılmış gridlerini birbirleriyle paylaşır; gök adalar arasındaki benzerlik ve farklılıklar karşılaştırılır (KB2.7, AST.2.2.b). Aynı görselin farklı ayrıştırıldığı durumlar tartışılır, gerekçeler dinlenir ve gerekirse ayrıştırma ölçütleri düzeltilir (SDB2.2, AST.2.2.b).

   AST.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, ayrıştırma sonuçlarını ve dayandığı nitelikleri sınıfa sunar (AST.2.2.b). Öğrencilerden çalışma kâğıdını tamamlamaları ve 'Gök adaları ayırırken hangi nitelikler belirleyici oldu?' açık uçlu sorusunu yanıtlamaları istenir; çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Süreç sonunda öz değerlendirme formu doldurulur.

   AST.2.2

Sınıf defteri: AST.2.2 Gök adaları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir gezegen, bir doğal uydu, bir bulutsu ve bir nötron yıldızı görseli gösterir ve 'Bu cisimler hangi ortak niteliklere göre aynı grupta toplanabilir?' sorusunu sorar. Öğrencilerden önceki derste belirledikleri ayırıcı nitelikleri hatırlayıp kısaca paylaşmaları istenir. Bu derste gök adaların benzerliklerine göre gruplandırılacağı ve gruplara ad verileceği açıklanır (E3.6).

   AST.2.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba gezegen, doğal uydu, bulutsu, süpernova, nötron yıldızı ve kara delik gibi gök adaların görsel kaynaklarını içeren kartlar verilir. Gruplar kartları ortak niteliklerine göre kümeler, her kümenin gerekçesini çalışma kâğıdına yazar ve kümeleri diğer gruplarla karşılaştırır (KB2.5, KB2.7, SDB2.2) (AST.2.2.c).

   AST.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar oluşturdukları kümeleri gözden geçirir ve her kümeye gök ada türünü yansıtan bir ad verir. Seçilen adın hangi ortak niteliğe dayandığı çalışma kâğıdına yazılır; ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklarla adların doğru kullanımı denetlenir (OB1) (AST.2.2.ç).

   AST.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grup, adlandırdığı gök ada türlerini tanıtan bilgi görseli hazırlar; görselde türün adı, ortak nitelikleri ve bir örnek yer alır. Görseller sınıf panosunda sergilenir, gruplar sergiyi gezerek diğer görsellerdeki adlandırmaları inceler ve geri bildirim notu bırakır (OB4, E3.3, SDB2.1) (AST.2.2.ç).

   AST.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma yaprağında verilen üç yeni gök adayı ortak niteliklerine göre gruplandırıp adlandırmaları ve gerekçelerini açık uçlu soruyla yazmaları istenir (AST.2.2.c, AST.2.2.ç). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak gruplandırma ve adlandırmadaki güçlü yönlerini belirler.

   AST.2.2

Sınıf defteri: AST.2.2 Gök adaları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Dünya'dan Ay'a, Güneş'e ve en yakın yıldıza uzanan bir çizim gösterir ve bu uzaklıkların günlük hayatta kullanılan kilometre ile ifade edilmesinin nasıl bir sorun yaratabileceğini sorar. Öğrencilerden kısa tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.12). Öğretmen, derste astronomide kullanılan uzaklık birimlerinin ve bunlarla yapılacak hesaplamaların ele alınacağını duyurur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; grup üyeleri iş bölümü yaparak (SDB2.2) dijital içeriklerden (OB2) Ay, Güneş ve en yakın yıldızın Yer'e uzaklığını ve bu uzaklıkların hangi birimlerle ifade edildiğini araştırır (AST.2.3.a). Gruplardan, bu uzaklıkların bir uzay aracıyla alınması için gereken süreyi düşünmeleri istenir. Işığın aldığı yol ve yıldızların geçmişini gözlemlemek üzerine nezaket kuralları çerçevesinde tartışma başlatılır (SDB2.1, D14.1).

   AST.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden, ışığın hızını ders kitabından alarak ışığın bir yılda aldığı yolu kilometre cinsinden hesaplamaları istenir. Ardından astronomik birim ve ışık yılı gibi birimler arasında dönüşüm yapılır; veriler çalışma kâğıdındaki tabloda düzenlenir (OB7) (AST.2.3.b).

   AST.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden, uzaklığı ışık yılı cinsinden verilen birkaç gök cismi için görüntüsünün kaç yıl önceki hâlinin görüldüğünü hesaplamaları istenir. Tartışmanın sonunda gök cisimlerinin Yer'e uzaklıklarıyla doğru orantılı olarak geçmişteki görüntülerine ulaşıldığı fark edilir. Öğrenmeler Açık Uçlu Sorularla izlenir (AST.2.3.b).

   AST.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden, Yapılandırılmış Grid üzerinde astronomide kullanılan uzaklık birimlerini, hangi uzaklıklar için kullanıldıklarını ve yaptıkları hesaplamaları özetlemeleri istenir. Öğretmen, Çalışma Kâğıdı/Yaprağındaki hesaplamaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile hesaplama basamaklarını gözden geçirir (AST.2.3.b).

   AST.2.3

Sınıf defteri: AST.2.3 Gök cisimleri arasındaki mesafeleri tahmin edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Samanyolu gök adasının görselini gösterir; öğrencilerden Güneş sisteminin bu görselde nerede olabileceğini tahmin etmeleri istenir (OB4, KB2.12). Önceki haftada öğrenilen uzaklık birimleri kısaca hatırlanır. Öğrencilerden 'Gök cisimleri arasındaki mesafeleri hesaplamak ve yorumlamak için hangi verilere ihtiyaç vardır?' sorusu üzerine düşünmeleri istenir ve dersin amacı paylaşılır.

   AST.2.3
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; gruplardan karton, strafor ya da ahşap üzerinde Samanyolu gök adasının kabartma modelini oluşturmaları istenir ve süreçte yardımlaşmaları sağlanır (D3.4, D20.1). Modelde Güneş sisteminin konumu ile kara delik gibi önemli yapılar etiketlenir. Ders kitabındaki uzaklık verileri ve seçilen ölçekle yapılar arasındaki mesafeler hesaplanıp modelde işaretlenir (AST.2.3.b, OB7).

   AST.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar modellerini ve Samanyolu gök adası hakkında edindikleri bilgileri diğer gruplara sunar. Sunumda mesafelerin hangi birimle ve nasıl hesaplandığı gösterilir; dinleyen gruplar hesaplamaları kontrol eder ve saygı çerçevesinde sorular yöneltir (AST.2.3.b, SDB2.1, D14).

   AST.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler soru-cevap yöntemiyle Güneş sistemi hakkında bildiklerini birbirleriyle paylaşır. Güneş sistemindeki uzaklıklar ile Samanyolu gök adasındaki uzaklıklar karşılaştırılır; hangi birimin hangi mesafe için uygun olduğuna ilişkin yargılar gerekçeleriyle tartışılır (AST.2.3.c, KB2.7, E3.6).

   AST.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme sürecini çıkış kartı ile değerlendirmeleri istenir; kartlara modelde hesaplanan bir mesafe ve bu mesafeye ilişkin yargı yazılır (AST.2.3.c). Gruplar hazırladıkları model ve yargılarıyla Performans Görevi kapsamında Dereceli Puanlama Anahtarına göre değerlendirilir. Her öğrenci Öz Değerlendirme Formunu doldurur.

   AST.2.3

Sınıf defteri: AST.2.3 Gök cisimleri arasındaki mesafeleri tahmin edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Samanyolu gök adasının görüntüsünü gösterir ve önceki derste çalışılan ışık yılı gibi uzaklık birimlerini hatırlatır. Öğrencilerden 'Güneş sistemi bu gök adanın neresinde yer alır?' sorusu üzerine tahminlerini söylemeleri istenir (OB4). Dersin amacı, Samanyolu'nu inceleyip modele dönüştürmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba Güneş sistemini oluşturan bir gezegen verilir. Gruplar gezegenin Güneş'e ortalama uzaklığını, yarıçapını, yapısını, ortalama yoğunluğunu, yüzey sıcaklığını, atmosferini, dönme ve dolanma periyodunu ile eksen eğikliğini güvenilir kaynaklardan araştırır (SDB2.2, OB1). Bulgular Güneş sisteminin Samanyolu içindeki konumuyla ilişkilendirilerek incelenir (AST.2.4.a).

   AST.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar araştırdıkları gezegenlerin özelliklerini karşılaştırabilecekleri ortak bir tabloda toplar. Tablodan yola çıkarak gezegenler karasal (kayaç) ve dev gaz gezegenler olarak sınıflandırılır (KB2.5, KB2.7). Güneş sisteminin Samanyolu gök adasının bir parçası olduğu tabloya not edilir (AST.2.4.a).

   AST.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar çeşitli boyutlardaki materyalleri ve çeşitli uzunluklardaki ipleri kullanarak gezegenlerin boyutlarını, Güneş'e uzaklıklarını ve eksen eğikliğini orantılı biçimde modeller. Güneş sisteminin Samanyolu içindeki yeri modele işaretlenir; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (AST.2.4.b, E3.3).

   AST.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar modellerini kısaca sunar; modellerin orantıları ve Samanyolu içindeki konum gösterimi sınıfça incelenir (AST.2.4.b). Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu ile Yapılandırılmış Grid'i doldurmaları, grup çalışmasını Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirmeleri istenir (SDB2.1).

   AST.2.4

Sınıf defteri: AST.2.4 Samanyolu gök adasının yapısını bir model oluşturarak yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki hafta incelenen Samanyolu gök adasının yapısını gösteren bir görseli etkileşimli tahtada sunar ve bu yapının bir modele nasıl dönüştürülebileceğini sorar. Öğrencilerin düşünceleri sınıfça dinlenir. Bu hafta gruplar hâlinde Samanyolu modeli oluşturulacağı ve bilgilerin bu model aracılığıyla yeniden ifade edileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar, Güneş sisteminin oluşumu ve Samanyolu içindeki yeri hakkında verilen bilgilerden yola çıkarak kısa bir tartışma yapar. Her grup, benimsediği görüşe uygun olarak Samanyolu'nu fiziksel model, animasyon ya da sunum biçiminde tasarlar; bulutsu, gezegen, doğal uydu, süpernova, nötron yıldızı ve kara delik gibi öğelerin modelde nasıl gösterileceğine birlikte karar verir (E3.3, SDB2.2, AST.2.4.b).

   AST.2.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, çalışma yaprağındaki yönergeye göre modellerini etkileşimli tahta ve dijital içerik desteğiyle tamamlar; Güneş sistemini ve diğer yapıları model üzerinde işaretler (OB2, OB4, AST.2.4.b). Öğrencilerden modellerinin Samanyolu'nu temsil etme gücünü ve sınırlılıklarını yorumlamaları istenir (KB2.14).

   AST.2.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup, modelini sınıfa sunarak Samanyolu gök adası hakkındaki bilgilerini model üzerinden yeniden ifade eder (AST.2.4.c). Dinleyen gruplar, akran değerlendirme formunu doldurarak sunumun doğruluğunu ve anlaşılırlığını değerlendirir (SDB2.1).

   AST.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden modellerini temel alarak Samanyolu gök adasının yapısını özetleyen birkaç cümle yazmaları ve çalışma yaprağındaki açık uçlu soruları yanıtlamaları istenir (AST.2.4.c). Modeller dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak modellerinin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirler.

   AST.2.4

Sınıf defteri: AST.2.4 Samanyolu gök adasının yapısını bir model oluşturarak yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen yılbaşı haftasına değinerek etkileşimli tahtada Güneş sisteminin bir görselini gösterir ve öğrencilerden görseldeki gök cisimlerini adlandırmalarını ister (OB4). Öğrencilerden 'Güneş sistemini tanımlayan en belirgin özellikler nelerdir?' sorusu üzerine bireysel tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.12). Dersin amacı, Güneş sisteminin özelliklerini çözümlemek ve gezegenleri sınıflandırmak olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Güneş'in bir yıldız olduğunu vurgular ve 'Güneş, yaşamının sonunda kara deliğe dönüşebilir mi? Neden?' ile 'Bir yıldızın yaşamının sonunda hangi gök cismine dönüşeceğini belirleyen en önemli nicelik nedir?' sorularını sorar. Öğrenciler çok yönlü bakış açısıyla süpernova, kara delik, nötron yıldızı ve beyaz cüce kavramlarını açıklamak için ders kitabından kanıtlar sunar (E3.5, E3.6). Tartışmadan hareketle Güneş'in ve çevresindeki cisimlerin özellikleri tahtada listelenir (AST.2.5.a).

   AST.2.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara ders kitabındaki gezegen verileri (çap, kütle, Güneş'e uzaklık, doğal uydu sayısı) verilir. Gruplar verileri karşılaştırarak gezegenleri birbirinden ayıracak ölçütler belirler (KB2.7, OB7). Ölçütlerin gerekçeleri grup içinde tartışılır ve yapılandırılmış gridin başlıklarına yazılır (SDB2.2, AST.2.5.b).

   AST.2.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri ölçütlere göre gezegenleri yapılandırılmış gride yerleştirerek sınıflandırır (KB2.5, AST.2.5.b). Her grup sınıflandırmasını tahtada sunar; diğer gruplar ölçütleri sorgular ve önerilerini saygıyla iletir (SDB2.1, D14). Gruplar arasındaki sınıflandırma farkları karşılaştırılır (KB2.7).

   AST.2.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki yapılandırılmış gridi tamamlamaları ve 'Güneş sisteminin özellikleri nelerdir, gezegenleri hangi ölçütlere göre sınıflandırdınız?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir (AST.2.5.b). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur ve akran değerlendirme formuyla bir arkadaşlarının sınıflandırmasına dönüt verir (SDB2.1).

   AST.2.5

Sınıf defteri: AST.2.5 Güneş sisteminin özelliklerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Güneş sisteminin görselini göstererek gezegenlerin ortak ve farklı özelliklerini sorar. Öğrencilerin gözlemleri alınır. Dersin amacının gezegenleri sınıflandırmak, gezegenlerin özelliklerini ve Güneş sisteminin oluşumunu yorumlamak olduğu paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara gezegen görselleri ve özellik kartları (kütle, yarıçap, bileşim, uydu sayısı) verilir; kartlar ortak ölçütlere göre sınıflandırılır (KB2.5, AST.2.5.b). Sınıf tartışmasında gruplar karşı iddiaların yanlışlığını ortaya koyarken kendi argümanlarını savunur ve farklı fikirlere saygı duyarak iletişim kurar (E3.5, SDB2.1, D3.1, D14.1).

   AST.2.5
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar Güneş sisteminin bulutsudan oluşumunu ve Güneş'in bir yıldız olarak yaşam sürecindeki yerini sıralar. Farklı kütlelerdeki yıldızların yaşam süreçleri karşılaştırılarak aralarındaki örüntü keşfedilir (SDB2.2). Keşfedilen örüntüden yıldız kütlesine göre yaşam süreçleri hakkında genelleme yapılır (E3.6, KB2.9, AST.2.5.c).

   AST.2.5
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevi olarak gruplardan, Güneş sisteminin oluşumu, gezegenlerin özellikleri ve yıldızların yaşam süreci ile ilgili poster hazırlamaları istenir (AST.2.5.c). Posterde kullanılan görsellerdeki renk, desen, doku gibi duyusal özelliklerin estetik algıyla ilişkisi fark ettirilir (D7.1).

   AST.2.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar posterlerini kısaca sunar; sunumlar Akran Değerlendirme Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden açık uçlu bir soruyu, örneğin kütlesi büyük bir yıldızın yaşam sürecinin Güneş'inkinden nasıl farklı olduğunu yanıtlamaları istenir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur (AST.2.5.c).

   AST.2.5

Sınıf defteri: AST.2.5 Güneş sisteminin özelliklerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada gece gökyüzünden bir yıldız alanı görseli gösterir (OB4). Öğrencilerden 'Yıldızlar sonsuza dek parlar mı?' sorusuna ön bilgilerine göre yanıt vermeleri istenir. Enerji Tasarrufu Haftası bağlamında, Güneş'in de bir yıldız olduğu ve enerjisinin sınırsız olmadığı hatırlatılır. Dersin amacı, yıldızların yaşam süreçlerinde örüntüler bulmak ve bunlardan genelleme yapmak olarak duyurulur.

   AST.2.6
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen performans görevini tanıtır: Güneş benzeri ve çok büyük kütleli yıldızların yaşam evreleri ders kitabındaki görsellerle incelenecektir. Gruplar, bulutsudan süpernova, nötron yıldızı ve kara deliğe uzanan evreleri sıralayarak karşılaştırır (KB2.5, KB2.7). Öğrencilerden ortak evreleri ve bulunan örüntüleri tahtadaki tabloya yazmaları istenir (AST.2.6.a). Öğrenciler görevi öz değerlendirme formu ile, öğretmen analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirir.

   AST.2.6
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak, bulunan örüntülerden yola çıkarak yıldızların yaşam süreçleri hakkında en az iki genelleme cümlesi taslağı yazar. Taslakta yıldızın kütlesi ile yaşam sürecinin son evresi arasındaki ilişkiye yer verilmesi istenir (KB2.9, AST.2.6.b).

   AST.2.6
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel taslaklar karşılaştırılır; tüm yıldızlar için geçerli olan genellemeler ile yalnız belirli yıldız türlerine ait olanlar ayrılır. Gruplar genellemelerini destekleyen en az bir örnekle etkileşimli tahtada sunar. Sunulan genellemelerin örneklerle uyumu saygılı bir ortamda tartışılır (SDB2.1, D14, AST.2.6.b).

   AST.2.6
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden yıldızların yaşam süreçlerinin ortak özelliklerine ilişkin ulaştıkları genellemeyi açık uçlu bir soruya yanıt olarak yazmaları istenir (AST.2.6.b). Öğrenciler performans görevini öz değerlendirme formuyla değerlendirir. Formlar ve yanıtlar, öğretmen tarafından dereceli puanlama anahtarıyla incelenmek üzere toplanır.

   AST.2.6

Sınıf defteri: AST.2.6 Yıldızların yaşam süreci hakkında tümevarımsal akıl yürütebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada açık bir gecede çekilmiş gökyüzü fotoğrafı gösterir ve öğrencilerden gökyüzündeki bir cismin konumunu başka birine nasıl tarif edebileceklerini düşünmelerini ister. Gök cisimlerinin hareketini açıklamak için ortak bir kavram diline gereksinim olduğu vurgulanır. Dersin amacı, bu kavramları incelemek, dönüştürmek ve yeniden ifade etmektir (KB2.14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere gök küre, zenit, nadir, çevren düzlemi, çevren çemberi, yer eşleği, gök eşleği, eşlek çemberi, tutulum çemberi ve gök uçlağı kavramlarına ilişkin bilgi kartları ve görseller sunulur (OB4). Öğrencilerden bu materyalleri gruplar hâlinde incelemeleri, her kavramın gök küre üzerindeki yerini ve işlevini not etmeleri istenir (SDB2.1). Kartlar ilgili görsellerle eşleştirilir (AST.3.1.a).

   AST.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, farklı coğrafi konumlarda bulunan gözlemcilere ait yer ve gök küre görselleri ya da dijital içerikler verir (OB2). Öğrenciler bu içerikler üzerinde zenit, nadir, çevren düzlemi ve gök uçlağı gibi temel kavramları çizerek gösterir. Kavramlar yer görselinden gök küre görseline aktarılırken gözlemcinin konumu korunur ve bağlamdan kopulmaz (AST.3.1.b).

   AST.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden gök cisimlerinin gözlemcinin bulunduğu konumlara göre nasıl değişiklik gösterdiğini kendi çizimlerine dayanarak açıklamaları istenir (E3.7). Açıklamalarda kavramlar ders kitabındaki tanımlardan farklı sözcüklerle yeniden ifade edilir. Eşler birbirinin açıklamasını kavramların doğru kullanımı yönünden denetler (KB2.19) (AST.3.1.c).

   AST.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler 3-2-1 çıkış kartına öğrendikleri üç kavramı, açıkladıkları iki örneği ve bir sorularını yazarak öz değerlendirme yapar. Öğretmen çizim ve açıklamaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; öğrenciler Yansıtıcı Yazı'da kavramları yeniden ifade ederken zorlandıkları noktaları belirtir (SDB1.2). Böylece temel kavramların yeniden ifadesi toparlanır (AST.3.1.c).

   AST.3.1

Sınıf defteri: AST.3.1 Gök cisimlerinin hareketlerini açıklamakta kullanılan temel…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada uzun pozlamayla çekilmiş bir gökyüzü fotoğrafı gösterir; öğrencilerden fotoğraftaki izleri betimlemeleri istenir (OB4). Gök küre, gök eşleği, gök uçlağı ve yer eşleği kavramları kısaca hatırlatılır. Dersin amacı olarak gök cisimlerinin günlük görünür hareketlerinin nedeni hakkında gözlemlerden genellemeye giden bir akıl yürütme yapılacağı belirtilir (KB2.16).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gök cisimlerinin gökyüzündeki günlük görünür hareketlerini fotoğraf ve dijital içerik üzerinden gözlemlemeleri istenir (AST.3.2.a). Toplam çekim süresinin 24 saat olması durumunda yıldızların açısal yer değiştirmesinin kaç derece olacağını tahmin etmeleri istenir. Öğrenciler tahminlerini düşün-eşleş-paylaş veya vızıltı grupları tekniğiyle sınıfta tartışır (SDB2.1, D9.2).

   AST.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Görsel veya animasyondaki hareketsiz noktanın Kutup Yıldızı olduğu ve Yer'in dönme ekseninin uzantısının kuzey yarım kürede bu yıldızın çok yakınından geçtiği bilgisi verilir. Öğrencilerden gök cisimlerinin görünür günlük hareketi ile Yer'in kendi ekseni etrafındaki dönüşü arasındaki örüntüyü bulmaları istenir (AST.3.2.b, OB7).

   AST.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler bu bilgilerden hareketle gök cisimlerinin günlük görünür hareketleri hakkındaki genellemelerini yazar (AST.3.2.c, OB7). Genellemelerin doğruluğu bir simülasyon yardımıyla test edilir (KB2.14). Öğretmen doğup batan, hiç batmayan ve hiç doğmayan yıldızları vurgular.

   AST.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden gök cisimlerinin günlük görünür hareketlerinin nedenini açıklayan açık uçlu soruları yanıtlamaları istenir (AST.3.2.c, KB2.16). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Ardından öğrencilerden genellemelerinin simülasyonla ne ölçüde doğrulandığını anlatan kısa bir yansıtıcı yazı yazmaları istenir (E3.10).

   AST.3.2

Sınıf defteri: AST.3.2 Gök cisimlerinin günlük görünür hareketlerinin nedeni hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada, günlük hareket çalışmasından Güneş’in gün içindeki görünür yolunu gösteren bir görsel sunulur. Öğrencilerden bu yolun yıl boyunca aynı kalıp kalmayacağını düşünmeleri istenir. Öğretmen, Yer’in eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımının bu hareketle ilişkisini sorgulatır. Haftanın amacı, Güneş’in doğma-batma noktalarının ve izlediği yörüngenin yıl boyunca değişimine ilişkin tahmin geliştirmek olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Kuzey yarım kürede bir gözlemci için verilen görselde tutulum çemberindeki Güneş’in konumu incelenir. Öğrencilerden Yer’in eksen eğikliğini, kendi ekseni etrafındaki dönüşünü ve Güneş etrafındaki dolanımını dikkate alarak Güneş’in doğma-batma noktalarının ve gökyüzündeki yörüngesinin değişimine ilişkin tahminde bulunmaları istenir. Aynı konum ve farklı tarihler için günlük hareketin değişimine dair ön bilgileriyle önerme yazmaları istenir (SDB1.2; AST.3.3.a).

   AST.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Beş günlük gözlemde Güneş’in doğma-batma noktaları ve gökyüzünde izlediği yörünge, öğrencilerce çizim ya da dijital araçla görselleştirilir (OB4). Öğrencilerden keşfetme aşamasında yazdıkları önermeleri bu görsellerle karşılaştırmaları ve hangi önermelerin gözleme dayandığını ayırt etmeleri istenir (AST.3.3.b).

   AST.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yıl boyunca Güneş’in doğma-batma noktalarının ve yörüngesinin nasıl değiştiğine ilişkin tahminlerini gözlem sonuçlarıyla karşılaştırır ve öğretmenin rehberliğinde yorumlar (D6.2). Öğrencilerden gözlem verilerinden sonuç çıkarmaları ve tahminlerini bu sonuçlara dayandırmaları istenir (KB2.14; AST.3.3.c).

   AST.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden gözlem verilerinden çıkardıkları sonuçları, Güneş’in doğma noktasının yıl boyunca nasıl değiştiğini ve bunu hangi verinin gösterdiğini soran açık uçlu sorularla yazılı yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden ayrıca tahminlerinin gözlemle ne kadar örtüştüğünü anlatan kısa bir yansıtıcı yazı yazmaları istenir (SDB1.2).

   AST.3.3

Sınıf defteri: AST.3.3 Yer’in eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımı nedeniyle…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Güneş’in yıl boyunca doğuş noktalarını gösteren bir görüntü açar. Önceki haftada oluşturulan önermeler kısaca anımsatılır ve 'Gözlem verileri tahminleri nasıl sınar?' sorusu yöneltilir. Bu hafta gözlem verilerinden sonuç çıkarılacağı, gözlenmemiş durumlar için tahmin yapılacağı ve tahminlerin geçerliliğinin sorgulanacağı duyurulur.

   AST.3.3
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler simülasyonda Güneş’in doğma ve batma noktalarını 21 Mart, 21 Haziran, 23 Eylül ve 21 Aralık için okuyup tabloya işler; verilerden Güneş’in yörüngesindeki değişime ilişkin sonuç çıkarılır (AST.3.3.c, OB7). Öğretmen tarafından mevsimlerin oluşumu ve analemma örnekleri verilir. Gruplardan gözlemlenmemiş bir tarih seçip Güneş’in o tarihteki doğma noktasını tahmin etmeleri istenir (AST.3.3.ç, KB2.14).

   AST.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan performans görevi olarak yıl içinde Güneş’in doğma ve batma noktalarındaki değişimi ya da analemmayı gösteren bir model veya poster hazırlamaları istenir. Model ya da posterde yer eşleği, gün dönümleri (21 Haziran, 21 Aralık) ve ekinokslar (21 Mart, 23 Eylül) gösterilir (OB4). Gruplar, gözlemlenmemiş bir tarihteki doğma noktası ve yörüngeye ilişkin tahminlerini posterde belirtir (AST.3.3.ç).

   AST.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar posterlerini değiştirerek tahminleri simülasyon verileriyle karşılaştırır ve tahminlerin geçerliliğini sorgular (AST.3.3.d, E3.10). Verilerle çelişen tahminler gerekçeleriyle düzeltilir; akıl yürütmedeki tutarsızlıklar denetlenir (KB2.19).

   AST.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Posterler kısaca sunulur; öğretmen tarafından performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden 'Güneş’in doğma noktası yıl boyunca nasıl ve neden değişir?' açık uçlu sorusunu yanıtlamaları istenir. Ardından öğrenciler, tahminlerinin geçerliliğini nasıl sorguladıklarını anlatan kısa bir yansıtıcı yazı yazar (SDB1.2).

   AST.3.3

Sınıf defteri: AST.3.3 Yer’in eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımı nedeniyle…; değerlendirme