T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF TÜRK KÜLTÜR VE MEDENİYET TARİHİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü (19 Eylül) vesilesiyle devlet ve millet bağını vurgulayan kısa bir konuşma yapar. Öğrencilere “Bir devlet nasıl yönetilir, yönetenin yetkisi nereden gelir?” sorusu yöneltilir. Dersin amacı Türkistan’dan Türkiye’ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını kaynaklardan çözümlemek olarak duyurulur; Devlet-i Ebed Müddet, il ve kut kavramları tahtaya yazılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve etkileşimli tahtada verilen kaynaklar üzerinden Türk devletlerinde kut anlayışını, ikili sistemi ve veraset sistemini incelemeleri istenir (OB1). Ardından meşruiyet kaynakları ile meşrutiyet ve cumhuriyetin özellikleri aynı kaynaklardan incelenir. Öğrencilerden her kaynaktan yönetim yapısına ilişkin bulgularını not etmeleri ve bunları çözümlemeleri istenir (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler Türklerde devlet yönetimine ilişkin bireysel etkinliği uygular. Öğrencilerden il, kut ve Devlet-i Ebed Müddet kavramlarının yönetim yapısındaki yerini kaynaklardan çıkardıkları bilgilerle çözümlemeleri istenir (SDB1.2). Bulgular defterlere kaydedilir (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba incelenecek yönetim konusu (kut, ikili sistem, veraset, meşruiyet kaynakları, meşrutiyet, cumhuriyet) verilir. Gruplar, bireysel bulgularını birleştirerek ilgili konuyu verilen kaynaklar üzerinden çözümler; görev paylaşımı yapılır ve grup üyeleri birbirini dinler (SDB2.2, SDB2.1). Her grup çözümleme sonuçlarını sınıfa sunar (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar çözümleme sonuçlarını etkileşimli tahtada kısaca sunar. Öğretmen, sunumlardan hareketle Türk devletlerinin yönetim yapılarına ilişkin temel noktaları toparlar. Grup çalışması, grup değerlendirme formu ile; bireysel çalışma ise dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden kaynak çözümlemede en çok zorlandıkları noktayı belirtmeleri istenir.

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen önceki derste ele alınan Türklerde devlet yönetimi konusunu kısaca hatırlatır. Tahtada il, kut ve Devlet-i Ebed Müddet kavramları yansıtılır; öğrencilerden bu kavramların akıllarına getirdiklerini söylemeleri istenir. Bu derste verilen kaynaklar üzerinden Türk devletlerinin yönetim yapılarının çözümleneceği açıklanır (TKMT 1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden verilen kaynaklar üzerinden Türk devletlerinde kut anlayışını, ikili sistemi ve veraset sistemini incelemeleri istenir (OB1). Kaynaklardaki bilgiler çiftler hâlinde okunur ve her yönetim unsuru için anahtar bilgiler çıkarılır (KB2.3). İncelemeler sınıfta kısaca paylaşılır (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler verilen kaynaklar üzerinden meşruiyet kaynaklarını, meşrutiyetin ve cumhuriyetin özelliklerini bireysel olarak inceler (OB1). Her öğrenci ulaştığı bilgileri defterine yazar (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel incelemeler paylaşılır ve kut, ikili sistem, veraset ile meşruiyet arasındaki ilişkiler akış şeması taslağında gösterilir (SDB2.2, E3.7). Yönetim anlayışlarında adaletin yeri grup içinde tartışılır (D1, TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları akış şemasını ya da bilgi görselini (infografik metin) sınıfa sunar. Çalışmalar Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması süreci Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir. Öğretmen kaynaklardan çözümlenen yönetim unsurlarını toparlar.

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türk devletlerinin yönetim unsurlarını (il, hükümdar, kurultay) gösteren kısa bir görsel sunar ve öğrencilerden bunların hangi yönetim alanına ait olabileceğini tahmin etmelerini ister. Devlet-i Ebed Müddet ve il kavramları hatırlatılır. Dersin amacı, devletlerin yönetim yapılarının ölçütlere göre sınıflandırılması olarak açıklanır (TKMT 1.1.b).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; ders kitabındaki kaynak metinlerden farklı dönemlere ait yönetim özellikleri (hükümdar, danışma meclisi, ordu, taşra yönetimi) çıkarılır. Gruplardan bu özellikler arasındaki benzerlik ve farkları belirlemeleri, ilişkileri tahtadaki ortak tabloda göstermeleri istenir (E3.1, KB2.7, SDB2.2). Bilgi seçerken kaynaklara dayanılır (OB1). (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan, belirledikleri özelliklere göre Türk devletlerinin yönetim yapılarını sınıflandıran bir akış şeması hazırlamaları istenir. Şemada ölçütlerin seçilme gerekçesi yazılır; sistemli bir yapı kurulması beklenir (E3.7, SBAB11.2). Grup içinde görev paylaşımı yapılır ve fikirler saygıyla dinlenir (SDB2.1). (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bireysel olarak, kendilerine verilen yeni bir kaynak metindeki yönetim yapısını grubun şemasına göre sınıflandırmaları ve gerekçesini yazmaları istenir. Süre ve çalışma planı öğrenci tarafından yönetilir (SDB1.2). Sınıflandırmada hükümdarın yetkilerinin sınırlandırılmasında adalet ilkesi de ele alınır (D1). (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar akış şemalarını tahtada kısaca sunar; sınıflandırmalar ortak ölçütler üzerinden karşılaştırılır. Öğretmen, ders kitabındaki yönetim özelliklerini kısa bir bilgi görseli üzerinde toparlar. Dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formu ile şemaların ölçütlere uygunluğu ve grup iş birliği değerlendirilir. Öğrencilerden, sınıflandırmada en çok zorlandıkları noktayı belirtmeleri istenir (TKMT 1.1.b).

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada farklı Türk devletlerinin yönetim unsurlarını (il, hükümdar, danışma meclisi gibi) içeren karışık bir liste gösterir. Öğrencilerden listedeki unsurların hangi devlete ait olabileceği konusunda tahmin yürütmeleri istenir. Dersin amacının, Türk devletlerinin yönetim yapılarını ortak özelliklerine göre sınıflandırmak olduğu belirtilir. Devlet-i Ebed Müddet kavramı kısaca hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki kaynaklardan Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarına ilişkin özellikleri belirlemeleri istenir (OB1). Belirledikleri özellikleri benzerlik ve farklılıklar yönünden bir tabloda sınıflandırmaları sağlanır (TKMT 1.1.b) (KB2.7, SBAB11.2). Tablo, ikili çalışma hâlinde hazırlanır ve komşu ikiliyle karşılaştırılır (SDB2.1).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak, tabloda yer alan yönetim yapılarını kendi belirledikleri ölçütlere göre gruplandırır ve ölçütlerini tablonun altına yazar (TKMT 1.1.b) (E3.7). Öğretmen dolaşarak ölçütlerin tutarlılığı konusunda dönüt verir (SDB1.2).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel sınıflandırmalar karşılaştırılır ve grubun ortak sınıflandırması bir akış şeması ya da bilgi görseli olarak hazırlanır (TKMT 1.1.b) (SBAB11.2). Görevler grup üyeleri arasında paylaşılır ve her üyenin sorumluluk alması sağlanır (SDB2.2). Hazırlanan çalışmalar sınıfta asılır.

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan akış şemaları ve bilgi görselleri performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Gruplardan çalışma sürecini grup değerlendirme formuyla değerlendirmeleri istenir. Farklı sınıflandırma ölçütlerinin neden farklı sonuçlar verdiği sınıfça tartışılır; sınıflandırmanın adil ve tutarlı yapılmasının önemi vurgulanır (D1).

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türk devletlerinin yönetim yapısını gösteren şemaları açarak öğrencilerden Devlet-i Ebed Müddet ve il kavramlarının yönetimdeki yerini hatırlamalarını ister (OB1). Bu derste öğrencilerin Türk devletlerinin yönetim yapılarını kendi cümleleriyle aktaracağı belirtilir; çalışmada iletişim (SDB2.1) ve iş birliği (SDB2.2) ön plandadır.

2. Keşfetme25 dk

   Türk devlet yönetiminde meydana gelen değişimin ordu teşkilatına yansımaları ders kitabındaki metinler üzerinden açıklanır. Öğrencilerden bu yansımaları özetleyerek (KB2.3) kendi cümleleriyle sözlü olarak aktarmaları istenir (TKMT 1.1.c). Öğretmen yanıtları Devlet-i Ebed Müddet anlayışı ve il kavramı çerçevesinde yönlendirir.

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler Türklerde devlet yönetimiyle ilgili etkinliği önce bireysel olarak yapar. Her öğrenci, yönetim yapısını anlatan kısa bir metni kendi cümleleriyle yazar (TKMT 1.1.c) (SDB1.2).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel metinler karşılıklı okunur ve yönetim yapısını en doğru yansıtan cümleler seçilerek ortak bir bilgi görseli ya da akış şeması hazırlanır (E3.7). Görev paylaşımında adalet ilkesine dikkat edilir (D1) (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları bilgi görseli ya da akış şemasını sınıfa sunar ve Türk devletlerinin yönetim yapılarını kendi cümleleriyle aktarır. Öğretmen çalışmaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrenciler grup değerlendirme formunu doldurur. Performans görevi kapsamında hazırlanan ürünler öğrenme kanıtı olarak saklanır.

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinilerek devletlerin ortak kurallarla yönetilmesinin önemi üzerine kısa bir sohbet açılır. Öğretmen etkileşimli tahtada Devlet-i Ebed Müddet ve il kavramlarını yazar; öğrencilerden bu kavramları önceki derslerden hatırladıkları kadarıyla söylemeleri istenir. Bu hafta Türk devletlerinin yönetim yapılarını kendi cümleleriyle aktarmanın hedeflendiği duyurulur (TKMT 1.1.c).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden öğrendiklerinden yola çıkarak Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını anlatan bir bilgi görseli taslağı hazırlamaları istenir (SDB1.2). Ders kitabı ve görsel kaynaklardan yararlanılarak her devletin yönetim özellikleri, Devlet-i Ebed Müddet ve il kavramlarıyla birlikte kendi cümleleriyle özetlenir (KB2.3). Taslaklar, öğretmenin dolaştığı sırada kısa dönütlerle zenginleştirilir (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her üye taslağındaki yönetim yapısını gruba kendi cümleleriyle anlatır (SDB2.1). Gruplar, anlatımlardan ortak noktaları belirleyerek tek bir bilgi görseli üzerinde birleştirir (SDB2.2, TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar bilgi görselini tamamlayarak yönetim yapıları arasındaki ilişkiyi bir akış şeması ile gösterir (E3.7). Ders kitabındaki bilgilerle görseldeki ifadeler karşılaştırılır, eksik ya da yanlış cümleler düzeltilir (OB1). Her grubun bir sözcüsü görseli sınıfa sunar (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan bilgi görselleri (infografik metin) sınıfta sergilenir. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile görselleri; Grup Değerlendirme Formu ile grup çalışmasını değerlendirir. Öğrencilerden Türk devletlerinin yönetim yapılarını iki üç cümleyle kendi sözleriyle özetlemeleri istenir ve haftanın kazanımları toparlanır (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada Cumhuriyet Bayramı'nın yaklaştığı belirtilerek Cumhuriyet Dönemi anayasaları ve Türk Medeni Kanunu görselleri gösterilir. Öğrencilerden 'Bir toplumda kurallar zaman içinde neden değişir?' sorusunu bireysel olarak düşünmeleri ve bir cümleyle yazmaları istenir (SDB1.2). Birkaç yanıt sınıfla paylaşılır. Dersin amacının, Türklerin hukuk sistemindeki değişimi kanıtlara dayanarak analiz etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından ve etkileşimli tahtadan farklı bir kaynak verilir: töre, şer'i ve örfi hukuk, Fatih ve Kanuni kanunnameleri, Tanzimat ve Islahat Fermanları, Mecelle, Kanun-ı Esasi, Teşkilat-ı Esasiye, Cumhuriyet Dönemi anayasaları, Türk Medeni Kanunu. Gruplardan kaynaktaki hukuki düzenlemeyi incelemeleri ve değişimi gösteren kanıtları belirlemeleri istenir (SDB2.2; TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kendi gruplarının kaynağındaki kanıtları bireysel olarak 3-4 cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3). Özetlerde kaynağın dönemi, düzenlediği alan ve önceki düzenlemeden farkı belirtilir. Öğretmen sınıfı dolaşarak bilgi kaynaklarının kullanımını izler (OB1; TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, bireysel özetlerini birleştirerek töreden Türk Medeni Kanunu'na uzanan değişimi gösteren bir akış şeması hazırlar. Şemadaki her geçiş, kaynaktan bir kanıtla desteklenir (E3.7). Her grup şemasını kısaca sunar, diğer gruplar kanıtların yeterliliği hakkında dönüt verir (SDB2.1; TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan akış şemaları panoda yan yana sergilenir. Öğrencilerden hukuk sistemindeki değişimi gösteren en güçlü kanıtı seçerek gerekçesini bir cümleyle açıklamaları istenir (D1). Gruplar, iş birliği sürecini Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğretmen akış şemalarını Dereceli Puanlama Anahtarı ile inceleyerek kanıta dayalı analizin düzeyini belirler (TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türk devletlerinde farklı dönemlere ait hukuk kurallarından kısa örnekler gösterir. Öğrencilerden bu kuralların neden değiştiğini düşünmeleri ve bir ya da iki tahminlerini paylaşmaları istenir. Bu derste hukuk sistemindeki değişimin görüldüğü dönemin koşullarının fark edilmesi üzerine çalışılacağı duyurulur (D1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinleri inceleyerek hukuk sisteminde değişimin görüldüğü dönemin siyasi, coğrafi, ekonomik ve toplumsal koşullarını belirlemeleri istenir (OB1). Hukuk sistemindeki değişimin arka planında yöneticilerin ve halkın rolü sınıfta açıklanır. Belirlenen koşullar tahtada ortak bir listede toplanır (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplar hâlinde belirledikleri dönem koşullarını özetleyerek hukuk sistemindeki değişimle ilişkilendiren bir tablo hazırlar (KB2.3, SBAB11.2). Gruplarda görev paylaşımı yapılır ve her üye hazırlanan tabloya katkı sunar (SDB2.2). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan tablolarındaki bilgilere dayanarak dönem koşullarından hukuktaki değişime uzanan bir akış şeması ya da bilgi görseli oluşturmaları istenir. Ardından gruplar ürünlerini sunar ve diğer gruplar dönem koşullarının doğru belirlenip belirlenmediğini sorgular (SDB2.1, TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden gruplarının akış şemasını ya da bilgi görselini sınıfa kısaca sunmaları istenir. Ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; gruplar Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği ve görev paylaşımı düzeylerini gözden geçirir (SDB1.2). Öğretmen dönem koşullarının hukuktaki değişime etkisini özetleyerek dersi toparlar.

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Öğretmenler Günü ve Ağız ve Diş Sağlığı Haftası'na kısaca değinerek dersi başlatır. Öğrencilerden bir toplumda kuralların neden gerekli olduğunu ve adaletin bu kurallarla ilişkisini söylemeleri istenir (D1). Bu hafta Türklerin hukuk sisteminde değişimin görüldüğü dönemin koşullarının fark edileceği ve değişimlerin günümüzle karşılaştırılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki metin ve görseller etkileşimli tahtada incelenir; öğrenciler Türklerin hukuk sisteminde değişimin görüldüğü dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik koşullarını tespit eder (KB2.3, OB1). Tespitler eşlerle paylaşılır, sınıfça ortak bir koşullar listesi oluşturulur. Öğretmen, koşullar ile hukuktaki değişim arasındaki ilişkiyi sorularla ortaya koyar (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel çalışarak Türk hukukundaki bir değişimi ve günümüzdeki karşılığını iki sütunlu karşılaştırma tablosuna yerleştirir (KB2.7, SBAB11.2). Benzer ve farklı yönler işaretlenir. Öğretmen çalışmaları gözlemleyip dönüt verir (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, tablolarından yararlanarak hukuk sistemindeki değişimin günümüzle karşılaştırmasını gösteren bir akış şeması ya da bilgi görseli (infografik metin) hazırlar. Çalışmada görev paylaşımı yapılır, içerik kısa ve düzenli biçimde özetlenir (SDB2.2, E3.7). Öğretmen grupları dolaşarak dönüt verir (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar akış şemalarını ya da bilgi görsellerini sınıfa kısaca sunar; hukuktaki değişimlerin günümüzle benzer ve farklı yönleri tartışılır (SDB2.1). Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile performans görevini değerlendirir. Öğrenciler Grup Değerlendirme Formunu doldurarak iş birliği ve katkı düzeylerini gözden geçirir (SDB1.2).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen Dünya Engelliler Günü'ne (3 Aralık) değinerek hukukun herkes için adaleti güvence altına alma işlevini sorar (D1). Önceki derslerde incelenen hukuk sistemindeki değişimler etkileşimli tahtada kısaca hatırlatılır. Öğrencilerden il kavramının hukuk düzeniyle ilişkisini tek cümleyle ifade etmeleri istenir (OB1). Bu derste değişimlerin günümüz uygulamalarıyla karşılaştırılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ikişerli gruplar hâlinde ders kitabındaki ilgili metinlerden Türk hukuk sisteminde meydana gelen değişimleri belirler. Bu değişimleri günümüzdeki uygulamalarla karşılaştıran iki sütunlu bir tablo hazırlanır; her değişimin yanına benzerlik ve farklılık notu yazılır (KB2.7, SBAB11.2). Öğretmen sınıfta dolaşarak tabloları inceler ve gerektiğinde yönlendirir (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak tablolarından bir değişimi seçmeleri ve bu değişimi günümüz uygulamasıyla karşılaştıran kısa bir metin yazmaları istenir (KB2.3). Metinde değişimin hangi hukuk alanında görüldüğü belirtilir. Süre etkileşimli tahtada gösterilir ve öğrenciler çalışmalarını süreye göre planlar (SDB1.2) (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Dörder kişilik gruplarda bireysel çalışmalar birleştirilerek karşılaştırmalar bir bilgi görseli (infografik) hâlinde düzenlenir. Her öğrenci grupta bir hukuk alanında uzmanlaşarak görev alır (E3.1) ve kararlar ortak verilir (SDB2.2). Gruplar görsellerini sunar, dinleyen gruplar soru yöneltir (SDB2.1) (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen hazırlanan bilgi görsellerini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; gruplar grup değerlendirme formunu doldurur. Öğrencilerden hukuk sistemindeki değişimlerin günümüze yansımasını, adalet değeri açısından (D1) tek cümleyle özetlemeleri istenir. Ders, değişimlerin günümüzle karşılaştırılmasına ilişkin ortak bir sonuç cümlesinin tahtaya yazılmasıyla tamamlanır (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'il' kavramını ve Türklerde devlet düzeni içinde hukukun yerini kısaca hatırlatır. Öğrencilerden bir hukuk kuralının dönemindeki işlevini ve günümüzde bir karşılığı olup olmadığını düşünmeleri istenir (SDB1.2). Dersin amacı, hukuk sistemindeki değişimleri günümüzle karşılaştırmak ve dönemin koşulları içinde açıklamaktır (TKMT 1.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki metinlere dayanarak hukuk sistemindeki değişimlerden seçilen örnekleri etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu örnekleri günümüzün hukuk anlayışı ve uygulamalarıyla iki sütunlu bir tabloda karşılaştırmaları istenir (TKMT 1.2.c, KB2.7, SBAB11.2). Benzerlik ve farklılıklar sınıfta tartışılır; adalet ilkesi bağlamında değerlendirilir (D1).

   TKMT 1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak bir hukuki değişimi seçmeleri ve bu değişimin hangi dönem koşullarında ortaya çıktığını ders kitabından yararlanarak açıklamaları istenir. Açıklamalar neden-sonuç ilişkisini gösteren bir akış şemasına dönüştürülür (TKMT 1.2.ç, KB2.3, SBAB11.2).

   TKMT 1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup, bireysel çalışmalarını birleştirerek seçtiği değişimi bir bilgi görseline (infografik metin) dönüştürür. Görselde dönemin koşulları, değişim ve günümüzle karşılaştırma yer alır; görevler grup üyeleri arasında paylaşılır (TKMT 1.2.ç, SDB2.1, SDB2.2).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sunar; sınıf, görselleri dereceli puanlama anahtarı ile performans görevi ölçütlerine göre değerlendirir. Öğrencilerden grup değerlendirme formunu doldurmaları ve değişimin dönemin koşulları içinde neden gerçekleştiğini birer cümleyle açıklamaları istenir (TKMT 1.2.ç).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde Türklerin hukuk sisteminde töre, anayasal hareketler, şer'i ve örfi hukuk bağlamında ele alınan değişimi kısaca hatırlatır. Etkileşimli tahtada anayasa, il ve töre kavramları sıralanır; öğrencilerden bunlardan birini seçerek tarihsel bağlamını bir cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3). Derste değişimin ait olduğu dönemin koşulları içinde açıklanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Performans görevi olarak öğrencilerden Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimi anayasal hareketler, töre, şer'i ve örfi hukuk bağlamında açıklayan tarihsel akış şeması hazırlamaları istenir. Şemada her değişimin gerekçesi olarak dönemin siyasi ve toplumsal koşullarına yer verilir (SDB1.2, E3.7, TKMT 1.2.ç). Hazırlanan şema sınıfa sunulur ve sunumlara ilişkin sorular yöneltilir (SDB2.1).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler Türklerde hukuk ile ilgili etkinlikleri önce bireysel olarak uygular. Ders kitabındaki metinlerden seçtikleri bir hukuki değişimi özetleyerek hangi dönem koşullarında ortaya çıktığını yazılı olarak açıklar (KB2.3, OB1, TKMT 1.2.ç).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Ardından gruplar hâlinde bireysel çalışmalar karşılaştırılır ve değişimlerin dönemin koşullarıyla ilişkisi tartışılır. Gruplar ortak bir açıklama oluşturur (SDB2.2, TKMT 1.2.ç). Grup çalışmasında adalet ilkesinin hukuk sistemindeki yeri üzerinde durulur (D1).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar açıklamalarını kısaca paylaşır; Türklerin hukuk sistemindeki değişimin dönemin koşulları içinde nasıl açıklandığı akış şeması üzerinden toparlanır. Hazırlanan Akış Şeması ve Bilgi Görseli (İnfografik Metin) Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Grup Değerlendirme Formunu doldurarak grup çalışmasına katkılarını belirtmeleri istenir (TKMT 1.2.ç).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada konargöçer bir Türk topluluğunu ve yerleşik bir Türk topluluğunu gösteren iki görsel (fotoğraf, resim) sunar. Öğrencilerden iki görseldeki yaşam farklarını gözlemlemeleri ve gözlemlerini kısaca paylaşmaları istenir (OB4). Dersin, Türklerin toplumsal yapısının Türkistan'dan Türkiye'ye nasıl değiştiğini yorumlamaya yönelik olduğu belirtilir (E3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler kavram öğretim materyalleri üzerinden konargöçer, sosyal güvenlik ve vakıf kavramlarının anlamlarını açıklar. Her kavram için ders kitabından ve görsellerden örnek bulunur; kavramın anlamı öğrencilerce kendi cümleleriyle ifade edilir (OB1, SDB2.1). Kavramların Türklerin toplumsal hayatıyla ilişkisi sınıfça tartışılır (TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba farklı türde kaynaklar (metin, fotoğraf, resim) verilir ve gruplar aile yapısı, konargöçerlik ve yerleşik hayat, din ve inanış, kutlamalar, giyim kuşam, yeme içme, vakıflar ve sosyal yardımlaşma konularından birini Türkistan'dan Türkiye'ye inceler (OB1, SDB2.2). İncelenen konuda zaman içinde neyin değiştiği, neyin sürdüğü saptanır ve eski ile yeni durum karşılaştırılır (KB2.7, TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar öğrendiklerini tablo, şema ya da kısa yazılı metin olarak düzenler ve kendi cümleleriyle ifade eder (SBAB11.1, SDB2.1). Her grup ürününü sınıfa kısaca sunar; diğer gruplar dinleyerek kendi konularıyla ilişki kurar (SDB2.3). Sunulan ürünlerde değişimin nasıl yorumlandığı tartışılır (TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, ürünlerden yola çıkarak toplumsal yapıdaki değişimin ana çizgilerini özetler. Öğrencilerden 'En belirgin değişim hangisidir, neden?' sorusunu Tarihsel Empati Formuna kısa yazmaları ve kendi grubunun çalışmasını Grup Değerlendirme Formuyla değerlendirmeleri istenir (E2.1). Performans görevi ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Yılbaşı günlerinde ailelerin bir araya gelmesi örneğinden hareketle toplumsal yapının günlük yaşamdaki yeri hakkında kısa bir soru sorulur (E2.1). Öğrencilerden geçmişteki bir Türk topluluğunun yaşamını düşünmeleri istenir. Dersin amacının toplumsal yapıdaki değişimi yorumlamak ve tarihsel bağlamı içinde açıklamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinden hareketle konargöçer yaşamdan yerleşik yaşama geçişte toplumsal yapıda ortaya çıkan değişimleri belirlemeleri istenir. Dönemin koşulları çerçevesinde bu değişimin etkileri günümüzdekilerle karşılaştırılır; sonuçlar etkileşimli tahtadaki tabloya yazılır (KB2.7, SBAB11.1). Değişimin olası nedenleri sınıfça yorumlanır (TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde değişimin etkilerini karşılaştırırken değişim sonucu ortaya çıkan toplumsal sorunlar belirtilir (SDB3.3). Bu sorunlar dönemin siyasi, ekonomik ve coğrafi koşulları açısından, ders kitabı ve etkileşimli tahta kullanılarak tarihsel bağlamı içinde açıklanır (OB1, SDB2.2). Her grup açıklamasını sınıfa sunar (SDB2.1) (TKMT 2.1.b).

   TKMT 2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Örnek olaylardan hareketle toplumun geleneksel değerlerine saygı göstermenin Türk kültürünün devamlılığı için önemi açıklanır (D19.1). Dönemin aile yapısı, hayat tarzı, din ve inanış şekli, kutlamaları, giyim kuşamı ve yeme içme kültürü göz önünde bulundurularak bu özelliklerin Türk kimliğinin oluşumuna etkisine ilişkin çıkarımda bulunulur (SDB3.3) (TKMT 2.1.b).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar çıkarımlarını etkileşimli tahtada tek bir tabloda birleştirir ve öğretmen rehberliğinde özetler. Öğrencilerden bir toplumsal değişimi dönemin koşulları içinde açıklayan kısa bir performans görevi metni yazmaları ve Tarihsel Empati Formunu doldurmaları istenir (E2.1). Gruplar, grup değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Tanzimat sonrası döneme ait bir görsel gösterir ve öğrencilerden görselde değişen yaşam alanlarını belirlemelerini ister (OB4). Önceki haftalarda yorumlanan toplumsal değişim hatırlatılır, modernleşme kavramı tahtaya yazılır. Dersin amacının, değişimi dönemin tarihsel bağlamında açıklamak ve o dönemde yaşayan insanların bakış açısından ele almak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan Tanzimat Fermanı'ndan sonra etkisini artıran modernleşmenin hangi alanları etkilediğine ilişkin bilgi edinmeleri istenir (OB1). Edinilen bilgiler eğitim, hukuk, ekonomi ve gündelik yaşam başlıklı bir tabloya işlenir (SBAB11.1). Öğrenciler her alandaki değişimi dönemin tarihsel bağlamıyla ilişkilendirerek açıklar (TKMT 2.1.b).

   TKMT 2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Performans görevi olarak öğrencilerden kendilerini o dönemde yaşayan bir muhabirin yerine koyarak modernleşmenin Osmanlı Devleti'nde halkı nasıl etkilediğini bir haber-yorum şeklinde tasarlamaları istenir (E2.1, SDB2.3). Haber-yorumda değişimden etkilenen en az iki toplum kesiminin bakış açısına yer verilir ve gerekçeleri yazılır (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler haber-yorumlarını sınıfta paylaşır; dinleyenler farklı çalışmalardaki bakış açılarını karşılaştırır (KB2.7). Öğretmen yönlendirmesiyle her öğrenci, kendi bakış açısını yeniden yapılandırmak için değiştirmek ya da eklemek istediği bir noktayı belirler (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, paylaşılan çalışmalardan hareketle modernleşmenin Osmanlı toplumunun yapısını ve gündelik yaşamını nasıl değiştirdiğini sınıfla birlikte özetler. Öğrencilerden Tarihsel Empati Formu'nu doldurarak dönemin insanlarının bakış açısını kendi cümleleriyle yazmaları istenir. Performans görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kervansaray ve bir imarethane görseli gösterir; öğrencilerden bu yapıların toplumun hangi ihtiyacına cevap verdiğini söylemeleri istenir (OB4). Enerji Tasarrufu Haftası'na bağlanarak ortak kaynakların tasarruflu kullanımının toplumsal hayattaki yeri tartışılır (D17). Öğretmen, derste araştırma yapılarak Türklerin toplumsal yapısındaki değişime ilişkin bakış açısının yapılandırılacağını duyurur (TKMT 2.1.c).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba ders kitabı, harita, görsel ve metin gibi farklı türden kaynaklar verilerek konargöçer hayvancılık, ticaret, kervansaray ve imarethane gibi ekonomik faaliyetlerin incelenmesi istenir (OB1). Bulgular tabloya işlenir; toplumsal rollerin ve yaşam biçiminin nasıl değiştiği karşılaştırılır (KB2.7, SBAB11.1). Her gruptan, kaynaklara dayanarak değişime ilişkin ilk bakış açısı taslağını yazması istenir (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesi verilir; gruplar listedeki basamakları izleyip denetleyerek bulgularını düzenler ve ortak bir sonuca ulaşır (SDB2.2). Öğretmen rehberliğinde bulguların toplumsal yapıdaki değişimi nasıl gösterdiği yorumlanır (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan, bir konargöçer boy üyesinin ve kervansaray yakınında yaşayan bir tüccarın gözünden toplumsal değişimi anlatan kısa bir konuşma hazırlamaları istenir (E2.1). Konuşmalar sunulur; dinleyenler tarihsel bağlamı dikkate alarak kendi bakış açılarını gerekçesiyle söyler (SDB2.1, E3.4). Gruplar bakış açılarını son hâline getirir (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tarihsel empati formunu doldurarak Türklerin toplumsal yapısındaki değişime ilişkin yapılandırdıkları bakış açısını iki cümleyle gerekçelendirmeleri istenir. Gruplar, grup değerlendirme formuyla birbirinin çalışmasını değerlendirir. Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir ve sınıftaki bakış açılarının ortak yönlerini toparlar (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya bir konargöçer yaşamı görseli ile bir ahilik ya da vakıf yapısı görselini yan yana yansıtır. Öğrencilerden iki görsele bakarak Türklerin geçimini nasıl sağlamış olabileceğini düşünmeleri ve akıllarına gelen bir soruyu söylemeleri istenir (E3.4). Bu derste Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin merak edilen soruların sorulacağı belirtilir (TKMT 2.2).

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır (SDB2.2). Her gruptan konargöçer yaşamın ve yerleşik hayatın ekonomik etkisi, ikta sistemi, tımar sistemi, Ahilik ve lonca teşkilatı ile vakıf sisteminin ekonomideki yeri, Düyûn-ı Umûmiyye'nin Osmanlı Devleti'ne etkileri ya da Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki ekonomik yapı konularından birini seçmesi istenir. Gruplar seçtikleri konuyla ilgili merak ettikleri soruları yazar (TKMT 2.2.a).

   TKMT 2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan yazdıkları soruları “neden”, “nasıl” ve “etkisi ne olmuştur” biçiminde türlere ayırmaları ve soruları açık, tek bir noktaya odaklanan hâle getirmeleri istenir (E3.2). Gruplar, konunun ekonomik hayatın hangi yönüne ışık tutacağını tartışarak en çok merak ettikleri üç soruyu belirler (TKMT 2.2.a).

   TKMT 2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup seçtiği soruları sınıfa okur; diğer gruplar dinleyerek eklenebilecek ya da netleştirilebilecek bir soru önerir (SDB2.1). Önerilerle soru listesi son hâline getirilir ve etkileşimli tahtadaki ortak listeye eklenir (TKMT 2.2.a).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan son soru listelerini, seçtikleri konunun neden önemli olduğunu belirterek sunmaları istenir. Öğretmen soruların açıklığını ve konuyla ilişkisini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Gruplar, çalışma sürecinde iş birliğini grup değerlendirme formuyla gözden geçirir (SDB2.2). Soru listeleri, sonraki çalışmalarda kullanılmak üzere gruplar tarafından saklanır (TKMT 2.2.a).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste belirlenen soruları etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetleriyle ilgili han gibi ticaret yapılarının neden önemli olabileceğini düşünmeleri istenir. Soruların yanıtlarının güvenilir kaynaklardan bilgi toplanarak bulunacağı belirtilir (E3.4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplar, belirledikleri sorulara yanıt bulmak için hangi kaynakları kullanacaklarını ve bu kaynaklara nerede ve nasıl ulaşacaklarını öğretmen rehberliğinde belirler. Ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki içerik örnek alınarak her grup kaynak listesini ve ulaşım yolunu deftere yazar (TKMT 2.2.b).

   TKMT 2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar belirledikleri kütüphane, müze, arşiv, tarihî mekân veya genel ağ gibi ortamlarda araştırma konularıyla ilgili kaynaklardan bilgileri bulur. Bulunan bilgiler kaynağı ve ulaşım tarihiyle birlikte not edilir (E3.4). Öğretmen grupları dolaşarak kaynak seçimini yönlendirir (TKMT 2.2.b).

   TKMT 2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri araştırma konusuyla ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırır. Konuya uygun bilgiler neden uygun oldukları açıklanarak kayıt formuna yazılır (E3.2). Grup içinde görev paylaşımı yapılır ve kayıtlar birleştirilir (SDB2.2) (TKMT 2.2.b).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup topladığı ve kaydettiği bilgilerden birkaçını kaynaklarıyla birlikte sınıfa sunar. Öğretmen, kayıtları dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışmasını grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğrencilerden hangi bilgilere hangi kaynaktan ulaştıklarını ve eksik kalan konuları belirtmeleri istenir (TKMT 2.2.b).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada konargöçer Türklerin hayvancılığını, han ve kervansaray ağındaki ticareti gösteren kısa bir kaynak metni okutur. Öğrencilerden metinden bir ekonomik faaliyeti ve onu anlatan ifadeyi belirlemeleri istenir (OB1). Geçen haftaki sorular ve toplanan bilgiler hatırlatılır, bu hafta kaynakların incelenerek kanıta dönüştürüleceği duyurulur (E3.4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki örnek olayları ve kaynak metinleri (ör. han, kervansaray, imarethane) inceleyerek her kaynağın kim tarafından, hangi amaçla ve hangi ekonomik faaliyet hakkında yazıldığını belirlemeleri istenir (TKMT 2.2.c). İncelenen örnek olaylardan yola çıkarak ülkenin sahip olduğu ekonomik varlıkları etkili ve verimli kullanmanın gerekliliği açıklanır (D17.2, SDB2.1).

   TKMT 2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kullandıkları kaynakların araştırmalarına katkısını değerlendirmek amacıyla tarihsel kaynak/kanıt analizi formunu doldurmaları istenir. Formda kaynağın türü, anlattığı ekonomik faaliyet ve sağladığı bilgi yer alır (OB1, TKMT 2.2.c).

   TKMT 2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan formlardaki kanıtlardan hareketle Türklerde ekonomik faaliyetlerde yaşanan gelişmelere ilişkin çıkarım yapmaları istenir. Gruplar çıkarımlarını hangi kanıtlara dayandırdıklarını belirtir ve çıkarımlar ortak karar alınarak tahtaya yazılır (E3.1, SDB3.3, SDB2.2). Kaynaklardaki bilgiler karşılaştırılır (KB2.7, TKMT 2.2.c).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan çıkarımlarını ve dayandıkları kanıtları kısaca sunmaları istenir. Çalışma, dereceli puanlama anahtarıyla ve performans görevi olarak değerlendirilir; her grup iş birliğini grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğretmen incelenen kaynakların Türklerde ekonomik hayata ilişkin hangi bilgileri verdiğini özetleyerek kaynak inceleme basamağını toparlar (TKMT 2.2.c).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin bir kaynak görseli ya da kısa bir alıntı gösterir. Öğrencilerden önceki haftalarda topladıkları bilgileri ve incelediği kaynakları hatırlamaları istenir. Bu derste kaynakların sorgulanacağı, yani yazarının, amacının ve dayanağının sorgulanacağı belirtilir. Grup değerlendirme formu ve tarihsel empati formunun kullanılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve tahtadaki kaynaklardan Türklerde ekonomik faaliyetlere (konargöçer hayvancılık, ticaret, han ve kervansaray gibi) ilişkin birer kaynak seçmeleri istenir. Kaynaklar 'Kim yazdı? Ne zaman, hangi amaçla yazıldı? Neye dayanıyor?' soruları yöneltilerek sorgulanır (OB1) (E3.4). Sorgulamadan çıkan sonuçlar kısa bir rapora dönüştürülür (TKMT 2.2.ç).

   TKMT 2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri kaynağı bireysel olarak sorgulamaları ve yanıtlarını bir tabloya yazmaları istenir. Tabloda kaynağın güvenilir ve eksik yönleri ile kaynağı yazanın bakış açısı belirtilir; Türklerin ekonomik hayatına bakışı dönemin koşullarına yerleştirilerek empati kurulur (E2.1) (TKMT 2.2.ç).

   TKMT 2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde üyelerin tabloları paylaşılır ve aynı ekonomik faaliyeti anlatan iki kaynak karşılaştırılır (KB2.7). Farklı anlatımların nedenleri tartışılır, grubun ortak değerlendirmesi bir raporda toplanır (SDB2.2) (TKMT 2.2.ç).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan kaynakları sorgulama sonuçları kısaca sunulur (SDB2.1). Sunumlar performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla; grup çalışması grup değerlendirme formuyla, bireysel yaklaşım ise tarihsel empati formuyla değerlendirilir. Öğretmen, kaynakları sorgulamada hangi sorunun en çok işe yaradığını sorarak sorgulama becerisini toparlar (TKMT 2.2.ç).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kervansaray fotoğrafı gösterir ve öğrencilerden fotoğrafta gördüklerini ekonomi açısından betimlemelerini ister (OB4). Girişimcilik Haftası ile ilişkilendirilerek Türklerin ticaret ve üretim girişimlerinin bugüne bıraktığı izler üzerine kısa bir sohbet yapılır (E3.4). Önceki haftalarda toplanan bilgilerin ve incelenen kaynakların hatırlanması istenir; bu derste kaynakların yorumlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görsel kaynaklardan (han, kervansaray, imarethane) birini seçerek kaynağın ekonomik faaliyete ilişkin ne anlattığını ve hangi ticaret ve üretim düzenini yansıttığını yorumlamaları istenir (TKMT 2.2.d). Yorumlar için uygun başlıklar bulunur, görseller içeriğe uygun kullanılır, kaynaklara metin içinde atıf yapılır ve kaynakça gösterilir (OB4).

   TKMT 2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Bireysel çalışmada öğrencilerden konargöçer ekonomi ile han ve kervansaray çevresinde gelişen ticaret hayatını karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Kitaptaki tablo, grafik ya da diyagram okunarak ekonomik faaliyetlerdeki değişim kaynaktan kanıt gösterilerek yorumlanır (SBAB11.1, TKMT 2.2.d).

   TKMT 2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde kapitülasyon, merkantilizm ve emperyalizm kavramlarını içeren kaynak metin yorumlanır (SDB2.2). Her öğrenciden dönemin bir tüccarının bakış açısıyla yorum yazması istenir (E2.1). Yorumların kanıta dayanıp dayanmadığı sorgulanır ve ekonomik bağımsızlığın ülke için önemi tartışılır (D19, TKMT 2.2.d).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu derste yorumladıkları kaynaklardan biri için 'Kaynak ne söylüyor, yorumum hangi kanıta dayanıyor?' sorularını yanıtlayan kısa bir yorum yazmaları istenir (SDB2.1). Yorumlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ile, tüccar bakış açısıyla yazılan yorumlar Tarihsel Empati Formu ile değerlendirilir; yorumlar Performans Görevi kapsamında saklanır.

   TKMT 2.2