T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF TÜRK MÜZİĞİ TEORİ VE UYGULAMALARI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilerden Türk müziğinde kullanılan temel ses aralıkları hakkında merak (E1.1) ve odaklanma (E3.2) düzeyinde bir hazırlık yapmaları istenir. Tam ve yarım ses kavramlarının müzikal yapıdaki önemi üzerinde durulur.

2. Keşfetme10 dk

   Müzikteki tam ses ve yarım ses kavramlarını içeren görsel ve işitsel videolar ile görseller sunulur (OB4). Öğrencilerden bu materyalleri çözümleyerek (KB2.4) aralıkları ayırt etmeleri istenir.

   TMT.2.1.1
3. Uygulama20 dk

   Bir Türk müziği çalgısı eşliğinde tam ve yarım ses örnekleri dinletilir. Piyano klavyesi üzerinde siyah tuşların varlığına göre do-re, re-mi, fa-sol, sol-la, la-si aralıkları ile mi-fa, si-do aralıklarının karşılaştırılması sağlanır (KB2.2). Öğrencilerden bu farkı gözlemleyerek (KB2.11) tam ve yarım sesleri uygulamaları istenir.

   TMT.2.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilere dinledikleri örnekler üzerinden doğru-yanlış soruları yöneltilir. Tam ve yarım seslerin ayırt edilip edilemediği kontrol listesi ile değerlendirilir.

   TMT.2.1.1

Sınıf defteri: TMT.2.1.1 Tam ses ve yarım sesi işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilerden Türk müziği teorisinde temel yapı taşları olan tam ve yarım ses kavramlarının önemine dair merak uyandırıcı bir giriş yapılır (E1.1). Etkileşimli tahta üzerinden bu iki aralığın müzikal estetik üzerindeki etkisi (D7) üzerinde durulur.

2. Keşfetme10 dk

   Türk müziği enstrümanları eşliğinde do sesinden diğer do sesine kadar uzanan tam ve yarım sesler dinletilir. Öğrencilerden bu aralıkları işitsel olarak ayırt etmeleri (KB2.4) ve duydukları farkı analiz etmeleri istenir.

   TMT.2.1.2
3. Uygulama20 dk

   Do dizisi üzerinde ritmik okuma çalışmaları yapılır. Öğrencilerden tam ses ve yarım ses kavramlarını görsel olarak isimlendirerek (OB4) notaları doğru şekilde uygulamaları (TMT.2.1.2) istenir; farklı öğrenme düzeyleri için bulmaca çözümü seçeneği sunulur.

   TMT.2.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden tam ve yarım seslerin ayırt edici özelliklerini içeren kısa cevaplı soruları yanıtlamaları ve bir kontrol listesi eşliğinde performanslarını değerlendirmeleri istenir. Dersin temel kavramları özetlenerek sonlandırılır.

   TMT.2.1.2

Sınıf defteri: TMT.2.1.2 Tam ses ve yarım sesi okuyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilerden müzikteki temel aralık kavramları olan tam ve yarım seslerin tanımları üzerinde durulur. Etkileşimli tahta üzerinden bu iki sesin görsel ve işitsel farkları vurgulanarak merak (E1.1) uyandırılır.

2. Keşfetme10 dk

   Tam ve yarım seslerin yazımı ile ilgili hazırlanan sunumlar üzerinden öğrencilerin bu iki kavramı işitsel olarak ayırt etmeleri (TMT.2.1.3.b) sağlanır. Görsel materyallerle desteklenen sunumda aralıkların yapısal özellikleri sorgulanır (E3.8).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Do dizisi şeması nota yazım kurallarına uygun şekilde çizilirken; iki tam, bir yarım ve üç tam, bir yarım seslerin oluşturduğu mesafeler görselleştirilir (TMT.2.1.3.a). Öğrenciler bu süreci takip ederek notaları kağıt üzerine hizalı şekilde çizerler (D3) ve farklı öğrenme düzeylerine göre grup çalışmasıyla sunum hazırlama veya destekleyici materyallerle çalışma seçenekleri sunulur.

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden Do dizisindeki ses aralıklarını belirleyen tam ve yarım seslerin doğru yazılıp yazılamadığına dair kontrol listesi üzerinden değerlendirme yapılır. Öğrenilen kavramların estetik (D7) boyutu tartışılır.

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada önceki derste çalışılan do dizisi örneğini açar. Öğrencilerden iki ses arasındaki farkı sözlü olarak ifade etmeleri istenir (E1.1). Dersin amacı tam ve yarım sesi yazılı gösterimde tanımak olarak duyurulur. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili sayfayı açmaları istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tam ve yarım seslerin yazımını gösteren sunumu açar. Öğrenciler porte üzerinde tam ve yarım sesin nasıl gösterildiğini gözlemler (KB2.2). Öğrencilerden gösterilen iki sesin tam mı yarım mı olduğuna dair tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.11); böylece tam ve yarım ses tanınır (TMT.2.1.3.a).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun ve sesler hizalı olacak biçimde çizmeleri istenir. Şemada iki tam bir yarım, üç tam bir yarım diziliminde sesler arasındaki mesafeler gösterilir (KB2.4, OB4). Çizimler çiftler hâlinde karşılaştırılır, hizalama hataları birlikte düzeltilir (SDB2.1); tam ve yarım ses tanınır (TMT.2.1.3.a).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilere tam ve yarım sesi tanımaya ilişkin kısa cevaplı sorular ve doğru-yanlış soruları yöneltilir. Öğretmen, çizilen do dizisi şemalarını kontrol listesiyle inceler. Öğrencilerden bu derste öğrendiklerini tek cümleyle yazmaları istenir (SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada tam ve yarım ses kavramlarına değinildiğini hatırlatarak etkileşimli tahtada Do dizisini gösterir. Öğrencilerden sesler arasındaki mesafelerin hepsinin aynı olup olmadığına ilişkin tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.11). Bu derste tam ve yarım sesin nota yazısında nasıl gösterildiğinin tanınacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada hazırladığı sunuyla tam ve yarım sesin portede nasıl yazıldığını örneklerle gösterir. Öğrencilerden Do dizisinde ardışık sesler arasındaki mesafeleri gözlemlemeleri ve hangi aralıkların tam, hangilerinin yarım ses olduğunu belirtmeleri istenir (TMT.2.1.3.a, KB2.2, OB4).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden Do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, sesler hizalı olacak biçimde defterlerine çizmeleri istenir. Dizideki iki tam bir yarım, üç tam bir yarım dizilimi şema üzerinde işaretlenir (TMT.2.1.3.a, KB2.4). Öğrenciler şemalarını yanındaki arkadaşıyla karşılaştırıp düzeltmeleri yapar (SDB2.1, D12).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çizdikleri Do dizisi şemasında tam ve yarım sesleri göstermeleri istenir. Öğretmen kısa cevaplı sorular ve doğru-yanlış soruları yöneltir; kontrol listesiyle şemaların hizalı çizilip çizilmediğini değerlendirir (TMT.2.1.3.a).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, piyanoda ya da etkileşimli tahtadaki klavyede peş peşe iki sesi çalar. Öğrencilerden bu iki ses arasındaki mesafenin küçük mü büyük mü olduğunu tahmin etmeleri istenir (KB2.11, E1.1). Dersin konusunun tam ve yarım seslerin tanınması olduğu duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada tam ve yarım seslerin yazımını gösteren bir sunum açar. Öğrencilerden Do dizisindeki sesler arasındaki mesafeleri gözlemlemeleri ve hangi aralıkların tam, hangilerinin yarım ses olduğunu söylemeleri istenir (TMT.2.1.3.a, KB2.2, OB4).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden Do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, hizalı biçimde defterlerine çizmeleri istenir. Şemada sesler arasındaki mesafeler iki tam, bir yarım, üç tam, bir yarım dizilimine göre gösterilir. Öğrenciler çizdikleri şemayı eşiyle karşılaştırır, hatalarını düzeltir (TMT.2.1.3.a, KB2.4, E3.7, D12).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden Do dizisindeki tam ve yarım ses aralıklarını gösteren şemalarını sunmaları istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile şemanın hizalı çizilip çizilmediğini ve aralıkların doğru gösterilip gösterilmediğini denetler. Birkaç Kısa Cevaplı Soru ile tam ve yarım sesi tanıma durumu yoklanır (TMT.2.1.3.a, SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Do dizisi şemasını göstererek önceki derste tanınan tam ve yarım ses kavramlarını sorar (OB4). Bu derste tam ve yarım sesin dinlenerek ayırt edileceği belirtilir. Öğrencilerden dikkatlerini dinleme çalışmasına odaklamaları istenir (E3.2).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen tarafından hazırlanan sunumda tam ve yarım ses aralıkları etkileşimli tahtada gösterilir ve örnek ses kayıtlarıyla dinletilir. Öğrencilerden ardışık iki sesi dinleyip aradaki mesafenin geniş mi dar mı olduğunu gözlemlemeleri ve tahmin etmeleri istenir (KB2.2, KB2.11). Tahminler şema üzerinde birlikte denetlenir (TMT.2.1.3.b).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki Do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, hizalı biçimde çizmeleri istenir. Öğretmen dizideki sesleri sırayla dinletir; öğrenciler duydukları her ardışık sesin tam mı yarım mı olduğunu şemadaki aralıkların altına işaretler (KB2.4). İşaretler eşlerle karşılaştırılır (SDB2.1). İki tam bir yarım, üç tam bir yarım dizilimi dinlenerek doğrulanır (TMT.2.1.3.b).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğretmen birkaç ses çifti dinletir; öğrencilerden her çiftin tam mı yarım mı olduğunu Doğru-Yanlış ve Kısa Cevaplı Sorularla yanıtlamaları istenir (TMT.2.1.3.b). Yanıtlar Kontrol Listesi ile işaretlenir. Hatalı ayırt edilen aralıklar birlikte yeniden dinlenir; öğrencilerden öğrendiklerini bir cümleyle ifade etmeleri istenir (SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen tahtada Do dizisinin sesleri arasındaki iki farklı mesafeyi göstererek önceki haftalarda tanınan tam ve yarım sesleri kısaca hatırlatır (E1.1). Öğrencilerden iki sesin birbirine uzak mı yakın mı duyulduğunu dikkatle dinleyerek belirlemeleri istenir (E3.2). Dersin amacının tam ve yarım sesi işitsel olarak ayırt etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Tam ve yarım seslerin yazımını gösteren sunum etkileşimli tahtada izletilir. Öğretmen Do-Re ve Mi-Fa ses çiftlerini seslendirir; öğrencilerden duydukları mesafeyi tam ya da yarım ses olarak söylemeleri ve karşılığını sunumdaki nota yazımında göstermeleri istenir (KB2.2). Sesler arasındaki fark sınıfça tartışılır (TMT.2.1.3.b).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden Do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, hizalı olarak çizmeleri istenir. Öğretmen dizinin ardışık seslerini seslendirir; öğrenciler duydukları her mesafenin tam mı yarım mı olduğunu şemada işaretler (KB2.4). İşaretlemeler, dizinin iki tam bir yarım, üç tam bir yarım diziliminde ilerlediği bilgisiyle çiftler hâlinde kontrol edilir ve yanlışlar düzeltilir (SDB2.1, TMT.2.1.3.b).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilere birkaç ses çifti dinletilir; kısa cevaplı ve doğru-yanlış soruları yanıtlatılır (TMT.2.1.3.b). Öğretmen şemadaki işaretlemeleri kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrencilerden tam ve yarım sesi ayırt ederken hangi ipuçlarından yararlandıklarını bir cümleyle açıklamaları istenir (SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derste dinlenen tam ve yarım ses örneklerini hatırlatmak için iki sesi art arda seslendirir. Öğrencilerden sesler arasındaki farkı kendi sözcükleriyle anlatmaları istenir (E1.1). Bu derste tam ve yarım sesin kulakla ayırt edileceği söylenir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada hazırlanan sunumda tampere ses sistemindeki tam ve yarım ses çiftleri sırayla dinletilir. Öğrencilerden her çiftin ardından sesler arasındaki mesafeyi dikkatle dinleyip aralığın tam mı yarım mı olduğunu söylemeleri istenir (KB2.2, E3.2). Doğru cevaplar sunumdaki gösterimle karşılaştırılır (TMT.2.1.3.b).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen do dizisini iki tam bir yarım üç tam bir yarım diziliminde seslendirir; öğrenciler ardışık sesler arasındaki mesafenin tam mı yarım mı olduğunu dinleyerek tahmin eder (KB2.11). Ardından rastgele ses çiftleri çalınır; ikili gruplar hâlinde her çift için 'tam' ya da 'yarım' kararı verilir ve gruplar kararlarını karşılaştırır (SDB2.1). Yanlış ayırt edilen çiftler yeniden dinlenir (TMT.2.1.3.b).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğretmen üç ses çifti çalar; öğrencilerden her çiftin tam mı yarım mı olduğunu Kısa Cevaplı Sorular ve Doğru-Yanlış Soruları biçiminde yanıtlamaları istenir (TMT.2.1.3.b). Cevaplar Kontrol Listesi ile gözden geçirilir. Öğrencilerden hangi çiftleri ayırt etmekte zorlandıklarını düşünmeleri istenir (SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen öğrencileri karşılar ve Dünya Engelliler Günü'ne (3 Aralık) değinerek her bireyin müziği farklı yollarla algıladığını belirtir. Öğrencilerden Do dizisindeki seslerin arasındaki mesafelerin nasıl gösterildiğini düşünmeleri istenir. Bu derste tam ve yarım seslerin dizi üzerinde yazılacağı açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tam ve yarım seslerin yazımını gösteren bir sunum yapar. Do dizisinde sesler arasındaki mesafeler, iki tam bir yarım üç tam bir yarım diziliminde gösterilir. Öğrencilerden sunumu izleyerek tam ve yarım ses aralıklarının nota yazım kurallarına göre nasıl yerleştirildiğini söylemeleri istenir. (TMT.2.1.3.c)

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden Do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun ve hizalı biçimde defterlerine çizmeleri istenir. Şemada sesler arasındaki mesafeler, iki tam bir yarım üç tam bir yarım diziliminde tam ve yarım ses işaretleriyle gösterilir. Öğrenciler çizimlerini yanındaki arkadaşıyla karşılaştırır ve hataları düzeltir. Öğretmen çalışmaları dolaşarak izler. (TMT.2.1.3.c)

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çizdikleri Do dizisi şemasını Kontrol Listesi ile gözden geçirmeleri istenir. Öğretmen Kısa Cevaplı Sorularla "Do dizisinde yarım ses hangi sesler arasındadır?" gibi sorular yöneltir. Birkaç öğrencinin çalışması tahtada incelenir ve tam ve yarım seslerin yazımı özetlenir.

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ders kitabındaki do dizisi görselini açar ve öğrencilere komşu sesler arasındaki mesafenin hep aynı olup olmadığını sorar (E1.1). Önceki haftalarda tanınan ve işitsel olarak ayırt edilen tam ve yarım seslerin bu derste yazılacağı belirtilir. Öğrencilerden ders kitaplarında do dizisi sayfasını açmaları istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tam ve yarım seslerin yazımını gösteren sunumu açar. Öğrencilerden sunumdaki do dizisinde hangi sesler arasının tam, hangilerinin yarım olduğunu gözlemlemeleri ve ders kitabındaki şemayla karşılaştırmaları istenir (KB2.2). Yazım kuralları birlikte okunur ve örnekler üzerinde tartışılır (TMT.2.1.3.c).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, sesler hizalı olacak biçimde defterlerine çizmeleri istenir. Sesler arasındaki mesafeler iki tam bir yarım, üç tam bir yarım dizilimine göre işaretlenir (E3.2). Öğretmen sıraları dolaşarak hizalama hatalarını fark ettirir; öğrenciler çizimlerini akranlarının çizimiyle karşılaştırıp düzeltir (TMT.2.1.3.c).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden tamamladıkları do dizisi şemasını Kontrol Listesi'ne göre (hizalama, tam-yarım işaretleri, yazım kuralları) gözden geçirmeleri istenir. Ardından Kısa Cevaplı Sorularla 'Do dizisinde yarım ses hangi sesler arasındadır?' sorusu, Doğru-Yanlış Sorularıyla 'Mi-fa arası tam sestir.' gibi ifadeler yanıtlanır. Öğrenciler en çok zorlandıkları noktayı belirtir (SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada do dizisinin pentagram üzerindeki görünümünü gösterir. Öğrencilerden dizideki seslerin arasındaki uzaklıkları gözlemlemeleri istenir (KB2.2). Bugün tam ve yarım seslerin dizi üzerinde yazılarak uygulanacağı duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Tam ve yarım seslerin yazımını gösteren sunum etkileşimli tahtadan izletilir. Öğrencilerden sunumdaki ses aralıklarında tam ve yarım sesleri çözümlemeleri istenir (KB2.4, OB4). Öğretmen, notaların pentagramda hizalı yazımını örnek üzerinde gösterir. (TMT.2.1.3.c)

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, hizalı biçimde defterlerine çizmeleri istenir. Şemada iki tam bir yarım, üç tam bir yarım dizilimiyle sesler arasındaki mesafeler gösterilir. Öğrenciler eşleriyle şemalarını karşılaştırır ve hataları birlikte düzeltir (SDB2.1, D12). (TMT.2.1.3.c)

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilere kısa cevaplı ve doğru-yanlış soruları yöneltilerek do dizisindeki tam ve yarım sesler sorgulanır. Çizilen şemalar Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrencilerden dizide yarım sesin hangi iki ses arasında bulunduğunu açıklamaları istenir (SDB1.3).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Do dizisinin sesleri arasındaki tam ve yarım ses mesafelerini gösteren şemayı açar. Öğrencilerden şemadaki mesafeleri gözlemleyerek hatırlamaları istenir (KB2.2). Bu derste Do dizisinin şemasının nota yazım kurallarına uygun çizileceği duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, tam ve yarım seslerin nota yazımını gösteren kısa bir sunuyu etkileşimli tahtada sunar (OB2, OB4). Öğrencilerden sunudaki tam ve yarım ses aralıklarının porte üzerindeki yerini çözümlemeleri istenir (KB2.4). Do dizisinde iki tam bir yarım üç tam bir yarım dizilimi birlikte işaretlenir (TMT.2.1.3.c).

   TMT.2.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden Do dizisi şemasını nota yazım kurallarına uygun, sesler hizalı olacak biçimde defterlerine çizmeleri istenir. Şemada sesler arasındaki mesafeler iki tam bir yarım üç tam bir yarım dizilimine göre gösterilir (E3.2, D12). Çiftler hâlinde çizimler karşılıklı kontrol edilir ve hizası bozuk sesler düzeltilir (SDB2.1, TMT.2.1.3.c).

   TMT.2.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğretmen, Do dizisinde tam ve yarım ses aralıklarının yerini soran kısa cevaplı sorular yöneltir. Çizimler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrencilerden kendi çizimlerindeki eksikleri belirtmeleri istenir (SDB1.3, TMT.2.1.3.c).

   TMT.2.1.3

Sınıf defteri: TMT.2.1.3 Tam ses ve yarım sesi yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen yeni yıl karşılamasına değinerek etkileşimli tahtada bir sesi önce pes, sonra tiz çalarak dinletir. Öğrencilerden iki ses arasındaki farkı kendi sözcükleriyle söylemeleri istenir (E1.1). Önceki haftada çalışılan tam ses ve yarım ses kısaca hatırlatılır. Bu derste seslerin yarım ses pesleştirilip tizleştirilmesinin ve diyez ile bemol işaretlerinin işleneceği duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada ve ders kitabında diyez ve bemol işaretlerine ait görseller gösterilir. Öğrencilerden işaretlerin biçimlerini incelemeleri, görsellerdeki ses değiştirici işaretleri tanımaları ve hangisinin sesi pestleştirdiğini, hangisinin tizleştirdiğini tahmin etmeleri istenir (OB4). Tahminler sınıfta paylaşılır (TMT.2.2.1.a).

   TMT.2.2.1
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen bir Türk müziği çalgısıyla aynı sesi sırasıyla doğal, bemollü ve diyezli hâliyle dinletir. Öğrencilerden sesin hangi işaretle pestleştiğini, hangisiyle tizleştiğini ve değişimin yarım ses oranında olduğunu işiterek ayırt etmeleri istenir (TMT.2.2.1.b). İkili çalışmada bemolün sesi pestleştirdiği, diyezin sesi tizleştirdiği kavramsal olarak ifade edilir (SDB2.2, TMT.2.2.1.c).

   TMT.2.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden diyez ve bemol işaretlerinin sesi nasıl değiştirdiğini ve değişimin ne kadar olduğunu gösteren Kısa Cevaplı Sorulara yazılı yanıt vermeleri istenir. Yanıtlar sınıfta karşılaştırılarak pestleştirme ve tizleştirme kavramları pes, tiz, diyez ve bemol sözcükleriyle toparlanır (TMT.2.2.1.c). Öğretmen yanıtlara göre öğrenme düzeyini belirler.

   TMT.2.2.1

Sınıf defteri: TMT.2.2.1 Sesleri pestleştirme ve tizleştirmeyi işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada do, do diyez ve re seslerini gösterir; öğrencilerden bu sesler arasındaki peslik ve tizlik farkını tahmin etmeleri istenir. Pes, tiz, diyez ve bemol kavramları tahtada kısaca sunulur. Dersin amacının, pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri tanımak, ayırt etmek ve uygulamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Sınıftan üç öğrenci seçilir; öğrenciler sırasıyla 'do', 'do diyez' ve 're' sesleri olarak sıraya girer ve diğer öğrenciler her sesin bir öncekinden pes mi tiz mi olduğunu söyler (E2.5). Öğrencilerden do diyezin do ile re arasında yer aldığını fark etmeleri istenir. Öğretmen etkileşimli tahtada diyez ve bemol işaretlerini göstererek pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri tanıtır (TMT.2.2.2.a).

   TMT.2.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki etkinliklerde verilen sesler arasından pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş olanları bireysel olarak ayırt edip işaretlemeleri istenir (TMT.2.2.2.b). Ardından gruplar hâlinde verilen bir sesin yarım ses pestleştirilmesi ve tizleştirilmesi uygulanır; gruplar çalışmalarını birbirlerine açıklar (SDB2.2). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (TMT.2.2.2.c).

   TMT.2.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden Kısa Cevaplı Sorular ve Eşleştirme Soruları ile diyez ve bemol işaretlerinin sesi nasıl değiştirdiğini yanıtlamaları istenir. Her öğrenci seçilen bir sesi yarım ses pestleştirip tizleştirerek gösterir (TMT.2.2.2.c). Öğretmen Kontrol Listesi ve Gözlem Formu ile öğrenme kanıtlarını kaydeder.

   TMT.2.2.2

Sınıf defteri: TMT.2.2.2 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri okuyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen dijital içerikten iki sesi dinletir; öğrencilerden hangisinin daha pes, hangisinin daha tiz olduğunu elleriyle göstermeleri istenir (E1.1). Bugün sesleri pesleştiren ve tizleştiren diyez ve bemol işaretlerinin tanınacağı söylenir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki ses sırası gösterilir; öğrencilerden bir sesin pese ya da tize gidişini yönüyle (yukarı, aşağı) belirtmeleri istenir. Tam ses pestleştirme ve tizleştirmeye ilişkin temel olgular (pes, tiz, diyez, bemol) öğretmenle birlikte belirlenir; diyezin sesi tizleştirdiği, bemolün pestleştirdiği not edilir (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Dijital içerikten hazırlanan görsel ve işitsel sunum açılır; eğitici videolardan kısa kesitler izletilir (OB2). İkili gruplar hâlinde öğrencilerden görsellerdeki diyez ve bemol işaretlerini bulmaları, her işaretin sesi pese mi tize mi götürdüğünü söylemeleri ve bulgularını birbirlerine anlatmaları istenir (OB4, SDB2.2) (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden tahtadaki diyez ve bemol işaretlerini 'sesi tizleştirir' ve 'sesi pestleştirir' ifadeleriyle eşleştirmeleri istenir. Öğretmen, Eşleştirme Soruları'nın sonuçlarını Kontrol Listesi'ne işleyerek işaretleri tanıyan öğrencileri belirler (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ardışık iki sesin yazılı olduğu bir nota örneği gösterir ve hangisinin daha pes, hangisinin daha tiz olduğunu sorar. Öğrencilerden pes ve tiz kavramlarını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Dersin amacının diyez ve bemol işaretlerini tanımak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Ders kitabındaki ve dijital içerikteki nota örnekleri incelenir. Öğrencilerden diyez ve bemol işaretlerinin yazılışını bulmaları ve her işaretin sesi tizleştirdiğini mi pestleştirdiğini mi gösterdiğini tahmin etmeleri istenir. Tahminler paylaşılır; öğretmen diyezin sesi yarım ses tizleştirdiğini, bemolün yarım ses pestleştirdiğini belirterek temel olguyu pekiştirir (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen hazırladığı görsel ve işitsel sunumu etkileşimli tahtada açar; eğitici videolardan alınmış kısa kesitler izletilir. Öğrencilerden kesitlerde ve sunumdaki nota örneklerinde diyez ve bemol işaretli sesleri bulup göstermeleri istenir. Çiftler hâlinde bulunan sesler birbirine gösterilir ve doğruluğu ders kitabından kontrol edilir (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden diyez ve bemol işaretli sesleri tanıyıp adlandırdıkları kısa cevaplı ve eşleştirme soruları yanıtlanır. Öğretmen yanıtları kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrencilerden bir sesin tizleştirilmiş mi pestleştirilmiş mi olduğunu hangi işarete bakarak anladıklarını söylemeleri istenir ve tanıma çalışması toparlanır (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir klavye görseli gösterir ve yan yana iki sesten hangisinin daha pes, hangisinin daha tiz olduğunu sorar (E1.1). Öğrencilerin görüşleri alınır, görsel üzerinde sesler incelenir (OB4). Dersin amacının pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri tanımak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Ders kitabındaki tam ses ve yarım ses örnekleri etkileşimli tahtada incelenir. Öğretmen bir sesi yarım ses pestleştirip tizleştirerek diyez ve bemol işaretlerini gösterir. Öğrencilerden işaretlerin nota üzerindeki yerini ve anlamını eşleriyle konuşarak bulmaları istenir (SDB2.1). Temel olgular belirlenir (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen tarafından hazırlanan görsel ve işitsel sunum etkileşimli tahtada gösterilir. Çeşitli eğitici videolardan alınan kısa kesitler izletilir. Öğrencilerden kesitlerde ve ders kitabındaki örneklerde diyezli ve bemollü sesleri bulup işaretlerini göstermeleri, pestleştirilmiş mi tizleştirilmiş mi olduğunu söylemeleri istenir (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Kısa cevaplı sorularla diyez ve bemol işaretlerinin sesi nasıl değiştirdiği öğrencilerden sorulur. Eşleştirme sorularında işaretlerin adları ve anlamlarıyla eşleştirilmesi istenir. Yanıtlar öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir; tanınan sesler ve işaretler öğretmence özetlenir (TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada aynı sesin iki farklı yüksekliğini gösteren bir görsel sunar; öğrencilerden hangisinin daha pes, hangisinin daha tiz olduğunu söylemeleri istenir (E1.1). Bugün diyez ve bemol işaretleriyle pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş seslerin tanınacağı, işitsel olarak ayırt edileceği belirtilir (TMT.2.2.3.a; TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3
2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen görsel kaynaklar ve dijital içerikle tam ses pestleştirme ve tizleştirmenin temel olgularını gösterir. Diyez ve bemol işaretlerinin görünüşü incelenir; öğrencilerden bu işaretlerin bir sesi hangi yöne götürdüğünü tahmin etmeleri istenir (OB4; TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen dijital içerikten eğitici video kesitleri izletir ve aynı sesin pestleştirilmiş ile tizleştirilmiş hâllerini dinletir. İkili gruplar hâlinde öğrenciler dinledikleri sesin ilk sese göre pes mi tiz mi olduğuna karar verir ve kartla gösterir (SDB2.2; TMT.2.2.3.b). Ardından görsel kartlardaki sesler diyez ve bemol işaretleriyle eşleştirilir ve sonuçlar tahtada kontrol edilir (OB2; TMT.2.2.3.a).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden diyez ve bemol işaretlerinin sesi hangi yöne götürdüğünü soran kısa cevaplı sorulara yanıt vermeleri istenir. Tahtada verilen ses ve işaret çiftleri Eşleştirme Soruları ile eşleştirilir. Öğretmen Kontrol Listesi ile tanıma ve ayırt etme durumunu işaretler (TMT.2.2.3.a; TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir sesin yarım ses pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş hâllerini gösteren bir görsel açar. Öğrencilere bu seslerin kulakla ayırt edilebileceği söylenerek dersin amacı paylaşılır. Öğrencilerden 'Bu iki sesten hangisi daha tiz olabilir?' sorusunu tahmin etmeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen ders kitabındaki ve dijital içerikteki bir sesi önce olduğu gibi, sonra yarım ses ve tam ses pestleştirerek ve tizleştirerek dinletir. Öğrencilerden her çiftte ikinci sesin birinciye göre pes mi tiz mi olduğunu el hareketiyle (aşağı/yukarı) göstermeleri istenir. Gözlemler kısaca paylaşılır (TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Görsel kaynaklardan ve eğitici videolardan alınan kısa kesitler etkileşimli tahtadan izletilir (OB2, OB4). Dörder kişilik gruplar kesitlerdeki seslerin pestleştirildiğini ya da tizleştirildiğini kulakla belirler ve yanıtını diyez veya bemol işaretiyle defterine yazar (SDB2.2). 'Ses avı' oyunu biçiminde yürütülen çalışmada yanlış yanıtlar ikinci dinletmeyle düzeltilir (E2.5) (TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden dinletilen üç ses çiftinde pes ve tiz olanı kısa cevapla yazmaları istenir. Yanıtlar Kısa Cevaplı Sorular ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir; öğretmen grup çalışmasına ilişkin gözlemlerini Gözlem Formu'na işler. Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş seslerin işitsel ayrımı özetlenir (TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen Yeşilay Haftası ve Girişimcilik Haftasına kısaca değinerek sınıfı karşılar. Etkileşimli tahtada pes ve tiz kavramları ile diyez ve bemol işaretleri gösterilir. Öğrencilerden bu derste pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri dinleyerek ayırt edeceklerini kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen tam ses ve yarım ses pestleştirme ve tizleştirmenin temel olgularını, diyez ve bemol işaretlerini etkileşimli tahtada gösterir. Aynı sesin özgün, tizleştirilmiş ve pestleştirilmiş hâlleri dinletilir. Öğrencilerden duydukları sesin öncekine göre pes mi tiz mi olduğunu el hareketiyle (yukarı-aşağı) göstermeleri istenir (E2.5; TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen görsel ve işitsel bir sunum hazırlar; çeşitli eğitici videolardan kısa kesitler izletilir. Öğrencilerden gruplar hâlinde her kesitte duyulan sesin pestleştirilmiş mi tizleştirilmiş mi olduğunu kartlarla göstermeleri ve gerekçesini grupta konuşmaları istenir (SDB2.2). Yanıtlar sunumdaki diyez ve bemol işaretleriyle karşılaştırılarak kontrol edilir (TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden dinletilen sesleri pes ya da tiz olarak ayırt eden Kısa Cevaplı Soruları yanıtlamaları ve duydukları sesleri görsel kaynaklardaki işaretlerle eşleştirmeleri istenir. Öğretmen Kontrol Listesi ile her öğrencinin ayırt etme durumunu kaydeder. Grup Değerlendirme Formu ile grup çalışması değerlendirilir (TMT.2.2.3.b).

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki farklı sesi art arda dinletir ve öğrencilere hangisinin daha pes, hangisinin daha tiz olduğunu sorar (E1.1). Bu haftaki amacın, pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri kulakla ayırt etmek olduğu duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen dijital içerikten ya da çalgıdan bir sesi, ardından yarım ses pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş hâllerini dinletir. Öğrencilerden her seste sesin pese mi tize mi gittiğini kolunu aşağı ya da yukarı hareket ettirerek göstermeleri istenir (TMT.2.2.3.b). Diyez ve bemol işaretlerinin tahtadaki görselleri bu seslerle eşleştirilir (OB4).

   TMT.2.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler dörderli gruplara ayrılır; her gruba hazırlanmış görsel ve işitsel sunumdan ve eğitici videolardan kısa kesitler izletilir (OB2). Gruplar duydukları sesin pestleştirilmiş mi tizleştirilmiş mi olduğunu karar kartlarıyla gösterir ve işitilen sesleri diyez ya da bemol işaretli kartlarla eşleştirir (TMT.2.2.3.b). Üyeler kararlarını gerekçelendirerek birbirleriyle paylaşır (SDB2.1, SDB2.2).

   TMT.2.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğretmen, birkaç sesi dinleterek Kısa Cevaplı Sorular ve Eşleştirme Soruları ile öğrencilerin pes ve tiz ayrımını yoklar (TMT.2.2.3.b). Gruplar Grup Değerlendirme Formu'nu doldurur; öğretmen Gözlem Formu ve Kontrol Listesi ile sürece ilişkin notlarını tamamlar.

   TMT.2.2.3

Sınıf defteri: TMT.2.2.3 Pestleştirilmiş ve tizleştirilmiş sesleri yazabilme; değerlendirme