T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 6. SINIF ÇEVRE EĞİTİMİ VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne kısaca değinir. Etkileşimli tahtada bir ormanın ve bir şehrin görseli yan yana gösterilir; öğrencilerden bu iki görüntüde insanla doğanın birbirini nasıl etkilediğini düşünmeleri istenir. Birkaç öğrencinin ilk düşünceleri alınır. Dersin amacı, insan ve doğa arasındaki ilişkiye yönelik görüşleri temellendirmek ve kıyaslamak olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, “İnsanlar doğayı nasıl etkiler, doğa insanları nasıl etkiler?” gibi açık uçlu sorular yöneltir (E1.1). Öğrenciler gruplara ayrılır; altı şapkalı düşünme tekniğiyle insan faaliyetlerinin doğaya, doğanın da insanlara etkilerini tartışır, görüşlerini açık fikirlilikle ifade eder (SDB2.1, SDB3.3, E3.5). Tartışmada doğaya karşı sorumlulukları fark edilir (D19.3) (ÇEİD.1.1.a).

   ÇEİD.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan insan ve doğa arasındaki ilişkiye yönelik görüşlerini açıklamaları ve her görüşün nedenini örneklerle mantıksal olarak temellendirmeleri istenir. Öğretmen, açık uçlu sorularla öğrencileri konu üzerinde daha fazla düşünmeye yöneltir. Tartışmada doğaya duyarlılıkla yaklaşılması desteklenir (D5.2) (ÇEİD.1.1.a).

   ÇEİD.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, ortaya atılan görüşleri gerçeği arama isteğiyle mantıksal açıdan kıyaslar (SDB3.3, E3.4, D3.3). Görüşlerdeki çelişkiler belirlenerek ders kitabındaki yapılandırılmış gride yazılır (KB2.1, KB2.7). Öğrencilerden bu görüşleri eleştirel bakışla irdeleyip kendi görüşleri üzerine düşünmeleri istenir (KB3.3, E1.4, E3.10, SDB1.2) (ÇEİD.1.1.b).

   ÇEİD.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, yapılandırılmış gridde belirledikleri tutarsızlıkları sınıfa sunar ve diğer gruplar bu tespitlere açık fikirli biçimde geri bildirim verir (E3.5). Öğrencilerden açık uçlu bir soruyla “Bir görüşün tutarsız olduğunu nasıl anladım?” sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir. Grid ve yanıtlar portfolyoya eklenir; bu çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   ÇEİD.1.1

Sınıf defteri: ÇEİD.1.1 İnsan ve doğa arasındaki ilişkiyi tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada insanın doğaya yaklaşımına ilişkin iki farklı görüş cümlesi gösterir ve öğrencilerden hangisine katıldıklarını işaretlemelerini ister. Önceki derste görüşlerin mantıksal olarak temellendirildiği hatırlatılır. Bu derste görüşlerin kıyaslanarak tutarsızlıkların tespit edileceği ve ulaşılan görüşlerin çürütülüp kabul edileceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar, kentleşme, sanayileşme ve ulaşım gibi faaliyetlerin doğaya etkilerine ilişkin farklı görüşleri ders kitabından ve etkileşimli tahtadan inceler; görüşleri kıyaslayarak mantıksal tutarsızlıkları belirler (ÇEİD.1.1.b, KB2.7). Öğrencilerden duygu ve düşüncelerini açıkça ifade etmeleri istenir (D6.2). Tartışma süreci analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   ÇEİD.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, doğanın insanlar üzerindeki etkilerine kısaca değinir ve ekosistem kavramını açıklayarak insanın bu ekosistemin bir parçası olduğunu, denge ve uyumun önemini vurgular. 'Doğa bize atalarımızdan miras kalmadı, onu çocuklarımızdan ödünç aldık.' sözü üzerinden doğanın emanet olduğu tartışılır; ülke kaynaklarını korumaya yönelik farkındalık geliştirilir (D19.3, OB6). Yerel ve küresel önlemler incelenir. Gruplar, tartışmada ulaştıkları görüşleri çürütür veya kabul eder (ÇEİD.1.1.c).

   ÇEİD.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden insan faaliyetlerinin doğaya olumsuz etkilerini azaltmak için bireysel olarak yapılması gerekenleri listelemeleri istenir (KB3.3, SDB3.3). Listedeki maddelerin her biri için gerekçe yazılır ve kabul edilen ya da çürütülen görüşlerle ilişkilendirilir (ÇEİD.1.1.c).

   ÇEİD.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden ulaştıkları görüşlerden birini mantıksal gerekçesiyle kabul ya da çürütmeleri istenir (ÇEİD.1.1.c). Öğretmen, yapılandırılmış grid ve açık uçlu sorularla öğrencilerin tutarsızlıkları tespit etme düzeylerini belirler. Bireysel listeler ve tartışma çıktıları portfolyoya eklenir; tartışma performansı dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   ÇEİD.1.1

Sınıf defteri: ÇEİD.1.1 İnsan ve doğa arasındaki ilişkiyi tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir göl ya da orman görseli gösterir. Öğrencilerden görselde gördükleri canlı ve cansız varlıkları söylemeleri ve bunlardan biri ortadan kalkarsa ne olabileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Yanıtlar tahtaya yazılır; haftanın amacı, doğal dengeye ilişkin nitelikleri belirlemek ve veri toplayıp yorumlamak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Görseldeki canlı ve cansız varlıkların birbirini nasıl etkilediği ile biri ortadan kalkarsa neler olacağı açık uçlu sorularla sorgulanır (E3.5). Öğrencilerden yanıtlarından yola çıkarak doğal dengenin niteliklerini ders kitabından da yararlanıp tanımlamaları istenir (ÇEİD.1.2.a; OB1, OB8). Gruplar, canlı-cansız varlık ilişkileri ve beslenme ilişkileri üzerine bilgi toplayıp rapor hâlinde kaydeder; merak ettikleri soruları sorar (ÇEİD.1.2.b; KB2.6, D3.3, SDB2.1, SDB2.2, E1.1, E3.8).

   ÇEİD.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hazırladıkları raporları sırayla sunar; dinleyen gruplar sorular yöneltir (SDB2.1). Öğrencilerden veri toplama sürecini araştırmacı, sorgulayıcı ve sistemli bir bakışla açıklamaları beklenir (D3.3, E3.7, E3.10). Raporlar analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (ÇEİD.1.2.b).

   ÇEİD.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Toplanan veriler sınıf tartışmasıyla yorumlanıp değerlendirilir; beslenme ilişkilerinin doğal dengeye etkileri ve canlı-cansız varlık ilişkilerinden örnekler verilir (ÇEİD.1.2.c; KB3.3, E3.1, E3.10, SDB3.3). Dengenin çevresel sürdürülebilirlik için önemi vurgulanır (OB8). Atalarımızın kuşlar meyvelerinden yiyebilsin diye ağaç dikmesine değinilir; Neşet Ertaş'ın "Yolcu" türküsünün ilk dörtlüğüyle doğal dengenin kültürümüzdeki yeri ve dengeyi koruma konusundaki ahlaki duyarlılık tartışılır (D9.3, D19.3).

   ÇEİD.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tartışmadan çıkardıkları sonuçları tanılayıcı dallanmış ağaçta göstermeleri istenir. Doğal dengenin nitelikleri ve topladıkları verilerin ne anlattığı açık uçlu sorularla yoklanır (ÇEİD.1.2.c). Performans görevi raporları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve portfolyoya eklenir. Öğrencilerden doğal dengeyi korumak için üstlenebilecekleri bir sorumluluğu söylemeleri istenir (E2.2).

   ÇEİD.1.2

Sınıf defteri: ÇEİD.1.2 Doğal dengeye ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, doğal dengenin bozulmasına ilişkin bir görsel ve kısa bir video kesiti gösterir (OB1, OB4). Öğrencilerden gördüklerini canlılar arasındaki ilişkiler açısından yorumlamaları istenir. Bu hafta doğal dengenin korunmasını olumsuz etkileyen bir probleme çözüm üretilerek rapor hazırlanacağı ve çalışmanın performans görevi olarak değerlendirileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmenin hazırladığı görsel, gazete haberi ve belgesel kesitleri gösterilir (OB1, OB4); örnekler çevre etiği bağlamında büyük grupla tartışılır (SDB2.1, SDB2.2, D5.2, KB3.3). Gruplar sorumluluk bilinciyle doğal dengeyi olumsuz etkileyen bir problemi tanımlar (ÇEİD.1.3.a) (SDB3.3, E3.2); ardından çözüm için bir model geliştirir (ÇEİD.1.3.b) (KB3.2, E3.3).

   ÇEİD.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, ülkemizde ve dünyada problemlerine ilişkin yapılan çalışmaları inceleyerek araştırma planı hazırlar ve veri toplar; toplumsal sorunun çözümüne yoğunlaşıp sorumluluk üstlenir (ÇEİD.1.3.c) (KB2.6, D3.3, E2.2, E3.1). Öğretmen aşırı avlanma, bilinçsiz tarım ilacı kullanma ve anız yakma gibi durumlara kısaca değinir.

   ÇEİD.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları verileri tablo ve grafiklerle analiz ederek yorumlar (ÇEİD.1.3.ç) (KB3.3, OB7, E3.6). Ardından analizlerine dayanan kanıta dayalı bir açıklama yazar, davranışlarının canlılar üzerindeki etkisini değerlendirir ve bir çözüm üretir (ÇEİD.1.3.d) (SDB3.3, SDB2.3, D16.3).

   ÇEİD.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar doğal dengeyi korumaya ilişkin bilgiyi değerlendirerek raporlaştırır ve sınıfa sunar (ÇEİD.1.3.e). Sunumlar Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir; raporlar Performans Görevi kanıtı olarak portfolyoya eklenir. Öğretmen, doğal dengeyi korumada duyarlı davranmanın insani bir sorumluluk olduğunu ve bu alandaki çalışmalara saygı gösterilmesi gerektiğini vurgular (D14.3, D18.3).

   ÇEİD.1.3

Sınıf defteri: ÇEİD.1.3 Doğal dengenin korunmasına yönelik bilimsel sorgulama yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Yeşil Vatan görseli göstererek bu hedefte doğal kaynakların önemini kısaca vurgular. Öğrencilerden yakın çevrelerinde gördükleri doğal kaynaklardan birini söylemeleri istenir. Vakıf ormanlarından bahsedilerek bunların kültürümüzdeki yeri ve önemi açıklanır (OB5). Dersin hedefi doğal kaynakları gözlemleyip verilerle açıklamak olarak belirlenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin doğal kaynaklarla ilgili fikirleri beyin fırtınasıyla sorgulanır (E1.1). Etkileşimli tahtadaki örnek görseller incelenerek doğal kaynak kavramına ilişkin sorgulama yapılır; merak edilen sorular sorulur (OB4, E3.1, E3.8). Öğrencilerden doğal kaynakların niteliklerini tanımlamaları beklenir (OB1). Ardından yakın çevredeki doğal kaynaklara yönelik broşür hazırlamayı içeren performans görevi verilir (SDB1.2). (ÇEİD.2.1.a)

   ÇEİD.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplara ayrılarak okul bahçesi ve çevresindeki güneş, su, rüzgâr gibi doğal kaynaklara yönelik araştırma yapmaları, veri toplayıp kaydetmeleri istenir (SDB2.1, SDB2.2, OB7). Bu süreçte doğa yürüyüşünden ve ekolojik keşif rotalarından yararlanılabilir (OB8, D5.2, D13.2). (ÇEİD.2.1.b)

   ÇEİD.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan ulaştıkları verileri arkadaşlarıyla karşılaştırarak yakın çevrelerindeki doğal kaynakları açıklamaları ve broşür taslağında göstermeleri istenir (E3.1, OB1, SDB2.1, OB4, D7.2, E3.3). İsraf kavramı kısaca açıklanır; kaynakların sorumlu kullanılması vurgulanır (D14.3, D16.2, OB8). "Yiyiniz, içiniz fakat israf etmeyiniz." ayetinden hareketle tasarrufun önemi anlatılır (SDB3.3, D16.3, D17.2). (ÇEİD.2.1.c)

   ÇEİD.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden doğal kaynakların niteliklerini ve topladıkları verileri açık uçlu sorularla yazılı olarak açıklamaları, ardından eşleştirme sorularıyla kaynak-nitelik eşleştirmesi yapmaları istenir. Geleneksel su tasarrufu yöntemlerine değinilir (OB5, D17.2). Broşür çalışması Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilmek üzere portfolyoya eklenir. (ÇEİD.2.1.a, ÇEİD.2.1.b, ÇEİD.2.1.c)

   ÇEİD.2.1

Sınıf defteri: ÇEİD.2.1 Yakın çevresindeki doğal kaynaklara yönelik bilimsel gözlem yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada su, toprak, hava ve orman gibi yakın çevredeki doğal kaynakları gösteren görseller sunar ve öğrencilerden gördükleri kaynakları söylemelerini ister. Su döngüsü ve israf kavramları hatırlatılır, bu derste doğal kaynaklar hakkında bilgi toplanarak bir poster ya da afiş hazırlanacağı belirtilir. Öğrencilerden doğal kaynaklarla ilgili merak ettikleri bir soruyu yazmaları istenir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen yakın çevredeki doğal kaynaklardan yola çıkarak fikir taraması yapar; öğrenciler bildiklerini ve merak ettikleri soruları paylaşır (E3.5, E1.1, E3.8). Gruplar, poster ya da afiş hazırlama performans görevi için bilgiye ulaşmada kullanacakları araçları (ders kitabı, basılı kaynaklar, güvenilir genel ağ adresleri, alan uzmanları) belirler (ÇEİD.2.2.a; OB1, KB3.1). Gruplardan görev planını yazılı hazırlamaları ve plana göre hareket etmeleri istenir (E2.2, SDB1.2).

   ÇEİD.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri araçları kullanarak su, toprak, hava ve orman gibi yeryüzündeki doğal kaynaklara ilişkin bilgileri bulur (ÇEİD.2.2.b; OB1). Öğretmen, güvenilir genel ağ adresleri ve basılı kaynaklar konusunda gruplara rehberlik eder (OB2, OB4).

   ÇEİD.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar bulduğu bilgileri arkadaşlarıyla tartışır, bilimsel kaynaklara ya da öğretmene başvurarak doğrular (ÇEİD.2.2.c; D11.2, OB7, KB2.18). Doğrulanan bilgiler deftere ve poster ya da afiş taslağına kaydedilir (ÇEİD.2.2.ç; D3.4). Gruplar posterlerini sunar; kaynakların sürdürülebilir kullanımının doğaya ve Dünya'ya etkisi vurgulanır (SDB2.1, OB8).

   ÇEİD.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kaydettikleri doğrulanmış bilgileri gözden geçirmeleri ve hangi araçtan hangi bilgiye ulaştıklarını söylemeleri istenir (ÇEİD.2.2.ç). Poster ya da afiş performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve portfolyoya eklenir. Tanılayıcı dallanmış ağaç ile süreç sorgulanır; öğrencilerden bir açık uçlu soruyu yanıtlamaları istenir.

   ÇEİD.2.2

Sınıf defteri: ÇEİD.2.2 Yeryüzündeki doğal kaynaklara yönelik bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir damla suyun yolculuğunu gösteren görsel sunar ve öğrencilerden bu damlanın nereden geldiğini, nereye gittiğini tahmin etmelerini ister. Doğal kaynakların Cumhuriyet'ten bugüne gelecek kuşaklara aktarılması gereken ortak bir değer olduğu vurgulanır. Bugün doğal kaynakların sürdürülebilirliği, su döngüsü ve enerji akışı üzerinden incelenecektir (E1.1, OB8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, aşırı su kullanımı ve israf nedeniyle bir kaynağın azaldığı kısa bir örnek olayı etkileşimli tahtadan sunar. Öğrenciler olayı saygı çerçevesinde tartışır (D14.1, SDB2.3, OB8); öğretmen 'Bir kaynağın uzun yıllar kullanılabilmesi için neler gerekir?' gibi açık uçlu sorular yöneltir ve merak edilen soruları alır (E3.5, E1.1, E3.8). Görüşlerden doğal kaynakların sürdürülebilirliğine ilişkin nitelikler tanımlanır (OB1, ÇEİD.2.3.a).

   ÇEİD.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler iş birlikli gruplara ayrılır (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar, hava, su ve toprak gibi doğal kaynakların sürdürülebilirliğinde su döngüsü ve enerji akışının önemine yönelik verileri ders kitabından toplayıp çalışma kâğıdındaki tabloya kaydeder (OB1, OB8, ÇEİD.2.3.b). Görev dağılımına uyulur, arkadaşların fikirlerine saygı gösterilir (D16.3, D14.1).

   ÇEİD.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları verileri paylaşır, diğer gruplar dikkatle dinler (KB3.3, D15.1, SDB2.1). Su döngüsünde ya da enerji akışında aksama olduğunda doğal kaynakların nasıl etkileneceği verilere dayanarak açık fikirli ve bilimsel bir bakışla yorumlanır ve değerlendirilir (E3.10, E3.5, OB8, ÇEİD.2.3.c).

   ÇEİD.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen Açık Uçlu Sorular yöneltir: 'Su döngüsü ya da enerji akışı aksarsa doğal kaynaklar nasıl etkilenir? Verilerle açıklayınız.' Öğrenciler yanıtlarını yazılı olarak sunar; yanlış anlamaları saptamak için Tanılayıcı Dallanmış Ağaç kullanılır (ÇEİD.2.3.c). Yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir ve portfolyoya eklenir (SDB3.3).

   ÇEİD.2.3

Sınıf defteri: ÇEİD.2.3 Doğal kaynakların sürdürülebilirliğinde etkili olan faktörlere…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ders kitabındaki su döngüsünde ya da enerji akışında yaşanan bir aksamayı gösteren görsel ve veriyi sunar. Öğrencilerden bu aksamanın doğal yaşamı nasıl etkileyebileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Önceki haftalarda belirlenen ve özetlenen problemin çözümüne yönelik tahmin, akıl yürütme ve değerlendirme yapılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler, belirledikleri problemin çözümüne yönelik mevcut bilgi ve verilere dayanarak tahminlerini yazar (ÇEİD.2.4.c). Ardından çember tekniğiyle her öğrenci düşüncesini uygun bir dille ifade eder, diğerlerinin çözüm önerilerini dinler (OB1, E3.5, SDB3.2, SDB3.3). Öneriler gerekçeleriyle sorgulanarak bu öneriler üzerinden akıl yürütülür (ÇEİD.2.4.ç).

   ÇEİD.2.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, çember tartışmasında ortaya çıkan çözüm önerilerini sosyal, çevresel ve ekonomik açıdan değerlendirerek tabloya işler (KB3.3, E3.1, OB8). Her önerinin olası yarar ve sakıncaları karşılaştırılır, gruplar en uygun bulduğu öneriyi gerekçesiyle seçer (ÇEİD.2.4.d).

   ÇEİD.2.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, su döngüsü ve enerji akışındaki sorunların insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine değinir (D13.4). Türk-İslam kültüründe çevreye verilen önem ve kültürel eserlerdeki kuş evleri örnek gösterilir; öğrenciler doğa sevgisinin ve duyarlılığın çözüm önerilerine katkısını tartışır (D5.2, D9.3). Seçilen çözüm önerisinin bu açılardan değerlendirmesi yazılır (ÇEİD.2.4.d).

   ÇEİD.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, tahmin, akıl yürütme ve değerlendirme basamaklarını toparlayarak seçilen çözüm önerisini özetler. Öğrenciler Tanılayıcı Dallanmış Ağaç ile çözüm önerilerinin olası sonuçlarını sınıflandırır ve açık uçlu sorulara yazılı yanıt verir. Çözüm süreci Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir, ürünler Portfolyoya eklenir.

   ÇEİD.2.4

Sınıf defteri: ÇEİD.2.4 Madde döngüleri ve enerji akışındaki aksamanın doğal yaşamda sebep…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada günlük hayattan bir ürünün (örneğin bir kâğıt defter) görselini gösterir ve öğrencilerden bu ürünün ortaya çıkması için nelerin kullanıldığını tahmin etmelerini ister (E1.1). Gelen tahminler tahtaya yazılır. Dersin amacının üretim ve kaynak kullanımını tanımlamak ve tüketim maddelerine ilişkin veri toplamak olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin üretim ve kaynak kullanımı kavramlarına ilişkin bildikleri beyin fırtınasıyla tahtada toplanır (E1.1, E3.5). Öğretmen ortaya çıkan algılara 'Bir ürün üretilirken hangi kaynaklar kullanılır?' gibi açık uçlu sorular yöneltir; öğrenciler kavramları tartışır (E3.8, SDB2.1, KB2.18). Ardından öğrencilerden iki kavramın niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (OB1, ÇEİD.3.1.a).

   ÇEİD.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen öğrencilerin yaşam döngüsü analizi kavramına ilişkin fikirlerini alır ve kavramı bir ürünün hammaddesinden atığına kadar geçen aşamalar üzerinden açıklar. Ardından öğrenciler gruplara ayrılır; her grup günlük hayatta kullandığı bir tüketim maddesini seçer ve görev paylaşımı yapar (SDB2.2, ÇEİD.3.1.b).

   ÇEİD.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan performans görevi olarak seçtikleri tüketim maddesinin yaşam döngüsüne yönelik bilgi toplamaları ve bu bilgileri rapor hâlinde kaydetmeleri istenir (OB1, D3.3, E3.7). Öğrenciler birlikte çalışırken olumlu iletişim kurar ve merak ettikleri soruları sorar (SDB2.1, SDB2.2, E1.1, E3.8). Araştırmacı ve sorgulayıcı bir bakışla düşünmeleri beklenir (E3.10, ÇEİD.3.1.b).

   ÇEİD.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar topladıkları verileri ve raporlarını sınıfa kısaca sunar. Raporlar analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve performans görevi dosyalarına eklenir. Öğretmen açık uçlu sorularla gruplardan eksik kalan veri başlıklarını belirlemelerini ister (ÇEİD.3.1.b).

   ÇEİD.3.1

Sınıf defteri: ÇEİD.3.1 Günlük hayatta üretim ve kaynak kullanımı arasındaki dengenin önemine…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir somun ekmeğin tarladan sofraya yolculuğunu gösteren görseli açar ve öğrencilerden bu yolculukta hangi kaynakların kullanıldığını tahmin etmelerini ister (E1.1). Dünya Engelliler Günü'ne değinilerek herkesin kaynaklara eşit ve erişilebilir biçimde ulaşmasının önemi vurgulanır (D1). Dersin amacı, günlük hayattaki üretim ve kaynak kullanımı dengesine ilişkin veri toplamak ve bu verileri yorumlamak olarak paylaşılır.

   ÇEİD.3.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar hâlinde günlük hayatta kullandıkları bir tüketim maddesinin (ekmek, su şişesi, tişört vb.) üretimden atığa yaşam döngüsüne ilişkin verileri ders kitabından ve etkileşimli tahtadan toplayıp tabloya kaydetmeleri istenir (ÇEİD.3.1.b) (KB2.6, OB7). Gruplar su ayak izi ve su kirliliği verilerini karşılaştırarak üretim ile kaynak kullanımı arasındaki dengeyi yorumlar ve değerlendirir (ÇEİD.3.1.c) (KB3.3, E3.1, E3.10, SDB3.3, OB8). Bu dengenin sürdürülebilir bir çevre için gerekliliği tartışılarak farkındalık geliştirilir (OB8, D5.2).

   ÇEİD.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen kaynak kullanımındaki dağıtım faktörünü açıklar. Öğrenciler gelişen dağıtım olanaklarının (soğuk zincir, hızlı kargo vb.) sürdürülebilirlikle ilişkisini irdeler. Yerel ürün kullanımının taşımaya bağlı kaynak tüketimini nasıl azalttığı, yakındaki ve uzaktaki iki ürün karşılaştırılarak tartışılır (ÇEİD.3.1.c) (OB8, SDB3.3).

   ÇEİD.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen gıda israfı kavramını açıklar ve öğrencilere israfı önlemenin ülkemiz ve dünya için neden önemli olduğunu açık uçlu sorularla sorgulatır (D9.3, D17.2). Gruplar evde ve okulda gıda israfını önlemek için yapılabilecekleri listeler ve her grup bir sorumluluk cümlesi seçer (ÇEİD.3.1.c) (OB8, SDB3.3, D16.3, D17.2).

   ÇEİD.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden haftanın verilerini ve yorumlarını Yapılandırılmış Grid'e yerleştirmeleri istenir: tüketim maddesi, kullanılan kaynak, israf noktası, önerilen çözüm (ÇEİD.3.1.c). Öğretmen, 'Günlük hayatta üretim ile kaynak kullanımı arasındaki denge neden önemlidir?' açık uçlu sorusunu yöneltir; yanıtlar portfolyoya eklenir. Veri yorumlama kalitesi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (OB8, D17.2).

   ÇEİD.3.1

Sınıf defteri: ÇEİD.3.1 Günlük hayatta üretim ve kaynak kullanımı arasındaki dengenin önemine…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir market alışverişi sonrası biriken ambalaj ve yiyecek artıklarının görselini gösterir. Öğrencilere "Bunlar sonunda nereye gider, çevreye nasıl etki eder?" sorusu yöneltilir (OB4). Öğrencilerin yanıtları kısaca alınır. Dersin amacının atık, çöp ve kirlilik arasındaki ilişkiyi ve bunların tüketimle bağını ortaya koymak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden atık, çöp ve kirlilik kavramları için beyin fırtınasıyla akıllarına gelenleri söylemeleri istenir; ön bilgiler tahtada toplanır (KB2.8, SDB2.1, D14.3, E3.5, E3.10). Gruplar atık ve çöpün kirlilikle ilişkisini tartışır (KB2.18, SDB2.2). Gruplardan atık ve çöpün kirlilik üzerindeki etkisini inceleyerek neden-sonuç ilişkilerini ok şemasıyla göstermeleri istenir (KB3.3, OB1) (ÇEİD.3.2.a).

   ÇEİD.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan belirledikleri nedensel ilişkileri ve ön bilgilerini kullanarak atık, çöp ve kirliliğin tüketimle ilişkisini uyumlu bir bütün olarak açıklamaları istenir (OB1). Öğrencilerden kendi tüketim alışkanlıklarını değerlendirerek doğru davranışları listelemeleri istenir (SDB1.2, SDB3.3, D17.2). Bilinçsiz tüketimin atık ve çöp miktarını artırarak kirliliğe ve israfa yol açtığı, bu davranışların değiştirilmesi gerektiği vurgulanır (D5.2) (ÇEİD.3.2.b).

   ÇEİD.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, öğrencilere yeşil beceriler kavramının ne olduğunu sorar ve fikirlerini alır. Ardından kavram açıklanır; bilinçli tüketici davranışlarının bu becerilerin bir boyutunu oluşturduğu ve sürdürülebilir bir dünya için önemi kısaca belirtilir. Öğrencilerden doğayı koruma sorumluluğuyla hareket etmenin ve bilinçli tüketici olmanın ahlaki bir sorumluluk olduğunu kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (D9.3, D17.1, D18.3) (ÇEİD.3.2.b).

   ÇEİD.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden atık, çöp ve kirlilik arasındaki ilişkiyi tüketimle bağlayarak bütün hâlinde açıklayan açık uçlu bir soruyu yazılı yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Gruplarca hazırlanan ok şemaları ve doğru tüketim davranışı listeleri portfolyoya eklenir.

   ÇEİD.3.2

Sınıf defteri: ÇEİD.3.2 Atık, çöp ve kirlilik kavramlarını yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası'na değinerek kaynakları verimli kullanmanın atık miktarını nasıl etkilediğini sorar (D17). Etkileşimli tahtada okul çevresindeki çöp birikintisini gösteren bir görsel gösterilir ve öğrencilerden görseldeki kirliliği yorumlamaları istenir (OB4). Dersin amacı, atık ve çöpün neden olduğu kirlilik türleri hakkında bilgi bulmak için kullanılacak araçları belirlemek ve bu araçlarla bilgilere ulaşmak olarak açıklanır (ÇEİD.3.3.a).

   ÇEİD.3.3
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, yakın çevredeki atık ve çöpün neden olduğu kirliliğe ilişkin açık uçlu sorular sorar; öğrencilere merak ettikleri soruları sorma fırsatı tanınır (E1.1, E3.8). Atık ve çöpün neden olduğu kirlilik konusunda poster hazırlamayı içeren performans görevi tanıtılır (SDB1.2). Öğrencilerden sorularının yanıtlarını bulmak için kullanabilecekleri araçları listelemeleri istenir (ÇEİD.3.3.a).

   ÇEİD.3.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel ya da grup olarak performans görevi için bir çalışma planı yapar ve hangi aracı hangi bilgi için kullanacaklarını belirler (E2.2, D3.2, D16.3). Güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve alan uzmanlarıyla görüşme arasından gerçeği arama isteğiyle güvenilir araçlar seçilir (OB1, OB2, E3.4, ÇEİD.3.3.a). Öğretmen rehberlik eder.

   ÇEİD.3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, belirledikleri aracı kullanarak atık ve çöpün neden olduğu kirlilik türleri hakkındaki bilgileri bulur (OB1, ÇEİD.3.3.b). Planlarına göre çalışıp çalışmadıklarını kontrol ederek bulduklarını görev kâğıtlarında kirlilik türüne göre ayırır (SDB1.2, ÇEİD.3.3.b). Öğretmen gruplara dolaşarak kaynak seçimiyle ilgili sorular sorar.

   ÇEİD.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, Yapılandırılmış Grid'de kullandıkları araçları ulaştıkları kirlilik türü bilgileriyle eşleştirir (ÇEİD.3.3.b). Öğretmen, her gruba 'Bu aracı neden seçtiniz, hangi kirlilik türünü buldunuz?' gibi açık uçlu sorular yöneltir. Performans Görevi'nin ilerleyişi Dereceli Puanlama Anahtarı ile izlenir ve çalışmalar portfolyoya eklenir.

   ÇEİD.3.3

Sınıf defteri: ÇEİD.3.3 Atık ve çöpün neden olduğu kirliliğe ilişkin bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada atık ve çöpün neden olduğu kirliliği gösteren bir görsel yansıtır. Öğrencilerden görseldeki kirlilik türünü söylemeleri ve bu konuda önceki derslerde buldukları bilgiyi hatırlamaları istenir. Dersin amacı, ulaşılan bilgilerin doğrulanması ve kaydedilmesi olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplar hâlinde önceki derslerde buldukları kirlilik türlerine ilişkin bilgileri ders kitabı ve en az bir ek kaynakla karşılaştırarak doğrular. Bilgiler tutarsızsa grup üyeleri hangi kaynağın daha güvenilir olduğunu gerekçeleriyle tartışır. Doğrulanan bilgiler gruba verilen kâğıda işaretlenir (KB2.6, E3.4, ÇEİD.3.3.c).

   ÇEİD.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden doğruladıkları kirlilik türlerini poster ya da afişte, yapılandırılmış gridde veya kayıt tablosunda kaydetmeleri istenir. Her kirlilik türü için kaynağı ve kısa açıklaması yazılır. Gruplar posterlerini arkadaşlarına sunar (ÇEİD.3.3.ç).

   ÇEİD.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, atık ve çöpün doğaya etkisine değinir ve atık yönetimi için neler yapılabileceğini sorarak tartışma başlatır. Ülkemizdeki atık yönetimi uygulamaları kısaca tanıtılır. Öğrencilerden tartışmadan edindikleri bilgileri kayıtlarına eklemeleri ve ekosistemi korumadaki önemini belirtmeleri istenir (D18.3, ÇEİD.3.3.ç).

   ÇEİD.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kayıtlarını yapılandırılmış grid ile gözden geçirmeleri ve açık uçlu bir soruyu yanıtlamaları istenir: 'Atık ve çöpün neden olduğu kirlilik türleri hakkındaki bilgiler nasıl doğrulandı ve kaydedildi?' Posterler analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Kayıtlar portfolyoya eklenir (ÇEİD.3.3.c, ÇEİD.3.3.ç).

   ÇEİD.3.3

Sınıf defteri: ÇEİD.3.3 Atık ve çöpün neden olduğu kirliliğe ilişkin bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Yılbaşı dolayısıyla öğrencilerden yeni yıl için doğaya yönelik bir karar paylaşmaları istenir. Etkileşimli tahtada bir kişinin gün boyu kullandığı su, enerji ve ürünleri gösteren görsel sunulur; bu kaynakların doğadan karşılandığı vurgulanır. Öğrencilere insanın doğa üzerinde bıraktığı izin ölçülüp ölçülemeyeceği sorulur ve ders saatinin amacı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Beyin fırtınasıyla ekolojik ayak izi kavramına ilişkin ön bilgiler belirlenir (KB2.8, E3.5); ardından kavram etkileşimli tahtada açıklanır. Öğrencilerden güvenilir bir genel ağ sayfasında ekolojik ayak izlerini hesaplamaları istenir. Gruplar hâlinde ekolojik ayak izini oluşturan faktörler tartışılır (KB2.18, SDB2.1, SDB2.2). Faktörler arasındaki neden-sonuç ilişkileri incelenerek ortaya konur (KB3.3, E3.10, OB1) (ÇEİD.3.4.a).

   ÇEİD.3.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tüketim alışkanlıklarını ayak izine etki eden faktörlerle ilişkilendirmeleri istenir; ekolojik ayak izinin tüketim alışkanlıklarına göre değiştiği fark ettirilir (D5.2). Tespit edilen ilişkiler ve ön bilgilerden yararlanılarak kavram haritası şablonu ya da balık kılçığı diyagramı oluşturulur (OB1). Öğrencilerden ekolojik ayak izi ve tüketim alışkanlıklarını uyumlu bir bütün olarak açıklamaları istenir (SDB3.1) (ÇEİD.3.4.b).

   ÇEİD.3.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere su ayak izi kavramı sorulur, kısaca açıklanır ve ekolojik ayak izindeki yeri sorgulanır; su verimliliğinin önemi ile Türk-İslam kültüründe suya verilen önem vurgulanır. Gruplarca ekolojik ayak izini azaltacak tüketim alışkanlıkları listelenir, listeler afişe dönüştürülerek paylaşılır (SDB1.2, SDB2.2, OB4, OB8). Su ayak izinin azaltılmasının tasarruf ve doğal kaynakların korunması açısından ülkemiz için önemi vurgulanır (OB8, D9.3, D17.2) (ÇEİD.3.4.b).

   ÇEİD.3.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kavram haritası ya da balık kılçığı diyagramından yararlanarak ekolojik ayak izi ile tüketim alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi sözlü olarak özetlemeleri istenir. Diyagramlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. 'Ekolojik ayak izini azaltmak için hangi tüketim alışkanlığı değiştirilebilir ve neden?' gibi Açık Uçlu Sorular yanıtlanır; çalışmalar portfolyoya eklenir.

   ÇEİD.3.4

Sınıf defteri: ÇEİD.3.4 Ekolojik ayak izi kavramını yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada hava, su ve toprak kirliliğini gösteren görseller sunar ve 'Bu görüntülerde insan etkisi nerede görülüyor?' sorusunu yöneltir (OB4). Öğrencilerin ilk düşünceleri alınır; insan kaynaklı çevre sorunlarının insan hayatına etkileri kısaca konuşulur. Öğrencilere bu sorunlarla ilgili bilgi toplayarak hazırlayacakları bir performans görevi olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, insan kaynaklı çevre sorunlarının insan hayatına etkilerine ilişkin açık uçlu sorular sorarak öğrencilerin ön bilgilerini sorgular (E3.5, D13.4). Öğrencilerden merak ettikleri soruları yazmaları istenir (E1.1, E3.8). Bireysel ya da grup hâlinde rapor hazırlanacak performans görevi açıklanır (SDB1.2, OB1, OB4). Öğrencilerden soruların yanıtı için kullanılabilecek araçları listelemeleri istenir (ÇEİD.3.5.a).

   ÇEİD.3.5
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hava, su ve toprak kirliliğinden birini seçmeleri ve performans görevi için bir çalışma planı yapmaları istenir (E2.2, D3.2, D16.3). Öğretmen rehberlik ederek genel ağ adreslerinin, basılı kaynakların ve alan uzmanıyla görüşmenin güvenilirliğini sorgulatır. Öğrencilerden gerçeği arama isteğiyle kullanacakları güvenilir araçları belirlemeleri istenir (OB1, OB2, E3.4, ÇEİD.3.5.a).

   ÇEİD.3.5
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri araçlarla seçtikleri kirlilik türü ve bunun insan hayatı üzerindeki etkileri hakkında bilgileri bulmaları istenir (OB1, OB2, OB8, ÇEİD.3.5.b). Öğretmen gruplara ve bireysel çalışanlara rehberlik eder. Öğrencilere planlarına uygun ilerleyip ilerlemedikleri sorulur.

   ÇEİD.3.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hangi aracı neden seçtiklerini ve bu araçla hangi bilgilere ulaştıklarını yapılandırılmış grid üzerinde göstermeleri istenir. Birkaç öğrenci bulduğu bilgiyi sınıfla paylaşır; öğretmen açık uçlu sorularla sürecin nasıl ilerlediğini sorgular. Performans görevi çalışmaları portfolyoya konur (ÇEİD.3.5.b).

   ÇEİD.3.5

Sınıf defteri: ÇEİD.3.5 İnsan kaynaklı çevre sorunları ve bu sorunların insan hayatı…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada hava, su ve toprak kirliliğini gösteren görseller sunar. Enerji Tasarrufu Haftası'na değinilerek enerji kullanımının hava kirliliğiyle ilişkisi sorulur. Öğrencilerden önceki derste buldukları bilgilerden birini söylemeleri istenir. Bir bilginin doğruluğunun nasıl anlaşılabileceği tartışılır ve dersin amacı bilgileri doğrulayıp kaydetmek olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplar hâlinde önceki derste buldukları bilgileri arkadaşlarıyla tartışarak karşılaştırır (KB2.18). Bilgiler ders kitabı gibi bilimsel kaynaklara ya da öğretmene başvurularak doğrulanır; doğrulanamayan bilgiler ayrılır (D11.3, OB1, OB7). Öğrencilerden her bilginin yanına doğrulama sonucunu ve dayandığı kaynağı işaretlemeleri istenir (ÇEİD.3.5.c).

   ÇEİD.3.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan doğruladıkları bilgileri hava, su ve toprak kirliliğinin sürdürülebilir çevreye ve insan hayatına etkileri başlığı altında kaydederek bir ürün hazırlamaları istenir (OB8, E3.5). Ürünler arkadaşlara sunulur; dinleyiciler farklı görüşlere açık biçimde soru sorar (SDB2.1, D3.4, OB1). Öğretmen yeşil becerilerin bu süreçteki işlevini vurgular (ÇEİD.3.5.ç).

   ÇEİD.3.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden su kirliliğinin Mavi Vatan'a etkisine ilişkin doğruladıkları bilgiyi kaydetmeleri ve bu konunun ülke için önemini bir cümleyle yazmaları istenir (SDB3.3, D15.2, D19.3). Çevre sorunları sorumluluk ve adalet duygusuyla ele alınarak değişmesi gereken bir davranış deftere yazılır (SDB3.3, E2.2, D1.2, D16.2). Öğretmen kirlilik konusunda kullanılabilecek giyilebilir teknoloji ürünlerinden söz eder (ÇEİD.3.5.ç).

   ÇEİD.3.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan ürünler performans görevi olarak analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve portfolyoya yerleştirilir. Öğrencilerden 'Hangi bilgiyi hangi kaynakla doğruladınız, nasıl kaydettiniz?' gibi açık uçlu sorulara yanıt vermeleri istenir. Doğrulanan ve kaydedilen bilgiler sınıfça toparlanır.

   ÇEİD.3.5

Sınıf defteri: ÇEİD.3.5 İnsan kaynaklı çevre sorunları ve bu sorunların insan hayatı…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada fabrika bacalarından çıkan dumanı gösteren bir fotoğraf sunar ve öğrencilerden fotoğrafta gördüklerini iklimle ilişkilendirmelerini ister (OB4). Önceki derste çalışılan insan kaynaklı çevre sorunları kısaca hatırlanır. Bu haftanın sera etkisinin nedenlerini sorgulamaya ayrıldığı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden sera gazları hakkında bildiklerini ve merak ettiklerini beyin fırtınası tekniğiyle söylemeleri istenir; fikirler tahtada toplanır ve eleştirilmeden kabul edilir (E3.5). Ardından sera gazı artışına yol açan bir olayı anlatan kısa bir örnek olay okunur; öğrenciler sera gazlarının etkilerini fark eder ve neden-sonuç ilişkilerini söyler (E3.5, E3.10). Merak edilen sorunlar listelenir (ÇEİD.4.1.a).

   ÇEİD.4.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sera gazlarının artışına neden olan olaylara yönelik merak ettikleri sorunu bir cümleyle tanımlamaları istenir (E1.1) (ÇEİD.4.1.a). Ardından tanımladıkları soruna ilişkin en az iki soru yazmaları ve bu soruları sınıfa okumaları istenir (E1.1, E3.8) (ÇEİD.4.1.b).

   ÇEİD.4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Köşelenme tekniğiyle aynı sorunu seçen öğrenciler köşelerde toplanarak iş birlikli çalışma grupları oluşturur (SDB2.1, SDB2.2). Gruplardan dijital platformlar, görsel ve basılı kaynaklardan sorularına yanıt olacak bilgileri toplamaları, bulduklarını kaynak adıyla not etmeleri ve poster ya da afiş taslağında görselleştirmeye başlamaları istenir (SDB2.1, SDB2.2, OB1, OB2, E3.4) (ÇEİD.4.1.c).

   ÇEİD.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, tanımladıkları sorunu, sorularını ve topladıkları bilgileri poster ya da afiş taslağında özetleyerek sınıfa kısaca tanıtır. Öğretmen, bilgi toplamada hangi kaynakların kullanıldığını sorar ve bulgular ortak bir sonuçla toparlanır (ÇEİD.4.1.c). Bu çalışma Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; çalışmalar Portfolyoya eklenir.

   ÇEİD.4.1

Sınıf defteri: ÇEİD.4.1 Sera gazlarının artışına neden olan olayları sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada egzoz dumanı, ormansızlaşma ve anız yangını görsellerini gösterir; öğrencilerden bu olayların hava ve iklim üzerindeki olası etkilerini düşünmeleri istenir (E1.1, OB4). Önceki haftalarda tanımlanan sorunlar ve sorulan sorular hatırlatılır. Bu derste sorun hakkında bilgi toplanacağı, bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği ve çıkarım yapılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler tanımladıkları sorun ve sordukları sorular doğrultusunda ders kitabı ve güvenilir dijital kaynaklardan sera gazlarının artışına neden olan olaylar hakkında bilgi toplar (OB1, OB2, KB2.6). Gruplar fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma, anız yangınları, atıkların yakılması gibi etkenlere ilişkin bulduklarını çalışma kâğıdına kaynaklarıyla yazar (ÇEİD.4.1.c).

   ÇEİD.4.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri kaynağın güvenilirliği, tarihi ve tutarlılığı açısından sorgular; birbirine ters düşen bilgileri ayırır. Bu süreçte öğrencilerin adil ve tarafsız davranmaları, her arkadaşın görüşünü dinlemeleri beklenir (D1.2, E3.4, KB3.3). Doğrulanan bilgiler öz değerlendirme formuyla gözden geçirilir (ÇEİD.4.1.ç).

   ÇEİD.4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler doğrulanmış bilgilerden sera gazlarının artışının nedenlerine ilişkin çıkarım yapar ve sonuçlarını arkadaşlarına sunar (OB1, KB2.10). Öğretmen sera gazlarının doğaya ve canlılara etkisini vurgulayarak duyarlı ve merhametli davranmayı teşvik eder (D5.2, D9.3). Yeşil Vatan'ın sera gazlarını azaltmadaki ulusal ve küresel önemi tartışılır (D19.3, ÇEİD.4.1.d).

   ÇEİD.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler çıkarımlarını içeren kısa bir sunum ya da portfolyo sayfası hazırlar. Öğretmen performans görevini kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki açık uçlu soruları yanıtlaması istenir: “Hangi bilgilerden hangi sonuca ulaşıldı?” Böylece sera gazı artışına ilişkin çıkarımlar toparlanır (ÇEİD.4.1.d).

   ÇEİD.4.1

Sınıf defteri: ÇEİD.4.1 Sera gazlarının artışına neden olan olayları sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada buzulların erimesini ya da aşırı sıcaklardan etkilenen bir kenti gösteren bir görsel sunulur. Öğrencilerden görselde gördüklerini ve bunun olası nedenini düşünmeleri istenir (E1.1). Önceki haftada sera etkisinin nedenlerinin incelendiği hatırlatılır; bu hafta sera etkisinin küresel ısınmadaki rolüne ilişkin örüntü bulunacağı ve genelleme yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden sera etkisi hakkındaki fikirlerini söylemeleri istenir (E3.5). Ardından sera etkisi etkileşimli tahtadan kısaca açıklanır. Sera etkisi artarsa ne gibi sorunlar yaşanabileceği sorulur ve fikirler alınır (E3.5). 'Küresel ısınma nedir?' sorusu yöneltilir; yanıtlardan sonra kavram kısaca açıklanır. Öğrencilerden sera gazı artışı ile sıcaklık değişimi arasında dikkatlerini çeken ilişkileri not etmeleri istenir (ÇEİD.4.2.a).

   ÇEİD.4.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sera etkisinin küresel ısınmadaki rolüne yönelik örnekler vermeleri istenir (SDB2.3, E1.1). Örnekler tahtada listelenir; örnekler arasındaki ilişkiler keşfedilerek tekrar eden örüntüler oluşturulur (SDB2.1, E3.2). Konuyu somutlaştırmak amacıyla bir simülasyon izletilir (OB2). Gruplar bulduğu örüntüleri yazar (ÇEİD.4.2.a).

   ÇEİD.4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden örüntülerden yola çıkarak sera etkisinin küresel ısınmadaki rolüne ilişkin genelleme cümlesi yazmaları istenir (OB1, KB2.9). Sera etkisinin neden olduğu bir çevre sorunu örnek olay olarak sunulur; küçük gruplar örnek olay üzerinden sera etkisinin rolünü tartışır (KB2.18, OB7). Gruplar ulaştıkları sonuçları sınıfla paylaşır; genellemeler gözden geçirilir (ÇEİD.4.2.b).

   ÇEİD.4.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Küresel ısınmadaki sera etkisi faktörü kısaca özetlenir; sera gazı salımının hava kirliliğiyle ilişkisine kısaca değinilir. Öğrencilerden sera etkisinin küresel ısınmadaki rolüne ilişkin genellemelerini bir açık uçlu soruyla yazılı ifade etmeleri istenir (ÇEİD.4.2.b). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla, kavram doğruluğu tanılayıcı dallanmış ağaç ya da yapılandırılmış gridle değerlendirilir; çalışmalar portfolyoya eklenir.

   ÇEİD.4.2

Sınıf defteri: ÇEİD.4.2 Sera etkisinin küresel ısınmadaki rolüne yönelik tümevarımsal akıl…; değerlendirme