T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF DÜŞÜNME EĞİTİMİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden zihinsel süreçlerle ilgili kavramların (algı, anlama, duyum, hafıza, imgelem) günlük yaşamdaki rollerine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Öğretmen, düşünme sürecinin temel birer bileşen olduğunu vurgulayarak dersin amacını açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden zihninde çağrışım yapan duyum, hafıza ve imgelem gibi kavramları not almaları (E1.1) ve bu kelimeleri kullanarak anlamlı cümleler kurmaları istenir. Öğretmen, öğrencilerin oluşturdukları kavramların düşünme süreciyle ilişkisini tartışmaya açar (KB2.18).

   DE.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilere sunulan yazılı ve görsel kaynaklar incelenerek (OB4) düşünme süreci ve zihinsel etkinlikler hakkında bilgi toplayabilecekleri araçların belirlenmesi istenir (OB1, SDB1.2). Destekleme ihtiyacı olan öğrencilere örnek durumların yer aldığı çalışma kâğıdı verilir; zenginleştirme kapsamında öğrencilerden son zamanlarda verdikleri önemli bir kararda hangi düşünme edimlerini kullandıklarını yazmaları istenir.

   DE.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, topladıkları bilgileri doğrulayarak (DE.1.1.1) zihinsel etkinliklerin birbirleriyle olan ilişkisini içeren bir çalışma kâğıdı doldururlar. Süreç sonunda öğrenilen kavramların özetlenmesi (KB2.3) ve değerlendirme formu ile bireysel gelişimlerinin kontrolü sağlanır.

   DE.1.1.1

Sınıf defteri: DE.1.1.1 Düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinlikler hakkında bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Düşünme süreci ve zihinsel etkinliklerin tanımı üzerine kısa bir giriş yapılır. Öğrencilerin merak duygularını (E1.1) uyandırmak amacıyla günlük hayatta karşılaştıkları karar anları üzerinden düşünmenin nasıl işlediği sorgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden zihinsel etkinlikler hakkında bilgi edinmek için kullanabilecekleri dijital içerikler (OB2) ve basılı yayınlar gibi araçları belirlemeleri istenir. Belirlenen kaynaklardan elde edilen bilgiler gruplar halinde incelenerek kaydedilir (DE.1.1.1.b, DE.1.1.1.ç).

   DE.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Elde edilen bilgilerin tutarlılığı ve bilimsel geçerliliği üzerine gruplar halinde tartışma yapılır (KB2.18, D14). Öğrencilerden kaynak güvenilirliği hakkında zihinlerinde oluşan soruları sormaları istenir (E3.8). Destekleme ihtiyacı olan öğrencilere örnek durumların yer aldığı çalışma kâğıtları verilir; zenginleştirme için son kararlarının düşünme süreçleri yazılır.

   DE.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden elde edilen bilgileri içeren bir karşılaştırma tablosu oluşturmaları istenir. Düşünme sürecinin temel aşamaları ve zihinsel etkinliklerin özellikleri üzerine yansıtıcı yazı yazarak ders sonlandırılır.

   DE.1.1.1

Sınıf defteri: DE.1.1.1 Düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinlikler hakkında bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere algı, duyum, hafıza ve imgelem kavramlarının zihinsel süreçlerdeki rolleri hakkında kısa bir giriş yapılır. Merak (E1.1) duygusunu uyandıracak sorularla düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinlikler hakkında bilgi toplama aşamaları tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen tarafından kaynak güvenilirliği üzerine rehberlik yapılır (OB1). Öğrenciler 'Merak Günlüğü' çalışması kapsamında araştırma araçlarını belirleyerek zihinsel etkinlikler hakkında bilgi toplarlar ve bu bilgileri doğrulayarak kaydederler (DE.1.1.1.a, b, c, d; KB2.6).

   DE.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden 'Merakın Gücü' görevi kapsamında araştırdıkları bilgileri özetleyerek 'Merak Dosyası' oluşturmaları istenir (E1.1, D16, KB2.3). Yapılandırılmış metin üzerinden düşünme, duyum, algı, hafıza ve imgelemin ayırt edici özelliklerini içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak zihinsel etkinlikler arasındaki ilişkileri analiz ederler (KB2.4).

   DE.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler oluşturdukları karşılaştırma tablolarını ve Merak Dosyalarını sınıf içinde sunarlar. Zihinsel etkinliklerin farklarını vurgulayan bir yansıtıcı yazı ile süreç değerlendirilir.

   DE.1.1.1

Sınıf defteri: DE.1.1.1 Düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinlikler hakkında bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Düşünme süreci ve zihinsel etkinlikler kavramlarının günlük yaşamdaki karşılıkları üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır. Öğrencilerden duyum, algı, hafıza ve imgelem gibi kavramların farkındalık düzeylerini belirlemeleri istenir (E1.1). Etkileşimli tahta üzerinden bu zihinsel süreçlerin bireysel gelişimdeki rolü tartışılır.

2. Keşfetme25 dk

   Günlük hayattan örnekler içeren kartlar üzerinde; duyum, algı, hafıza, imgelem ve düşünme kavramlarının hangi zihinsel etkinliğe uygun olduğu yapılandırılmış grid tekniği kullanılarak sınıflandırılır (KB2.4, KB2.18). Öğrenciler gruplar halinde bu süreçleri analiz eder ve bulgularını tartışarak tabloya işlerler (SDB2.2, D14).

   DE.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden düşünmenin diğer zihinsel etkinliklerden farkını analiz ederek yansıtıcı bir yazı yazmaları istenir (OB1, SDB1.1, KB2.14). Yazı aşamasında farklı öğrenme düzeylerine göre; bazı öğrencilere karar verme süreçlerini içeren zenginleştirilmiş yönergeler, bazılarına ise destekleyici senaryolar sunulur (E3.8). Süreç sonunda tüm öğrenciler düşünme ve zihinsel etkinlikleri kapsayan bir kavram haritası oluşturur (E3.7).

   DE.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları yansıtıcı yazılar ve kavram haritaları üzerinden değerlendirme yapılır. Yapılandırılmış grid çalışması kontrol listesi ile gözden geçirilir. Öğrencilerden zihinsel etkinliklerin birbirleriyle olan ilişkilerini özetlemeleri istenir (KB2.3). Dersin sonunda öğrenilen temel kavramların sentezi yapılarak süreç tamamlanır.

   DE.1.1.1

Sınıf defteri: DE.1.1.1 Düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinlikler hakkında bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda belirlenen araçlarla bulunan ve doğrulanan düşünme süreci bilgilerini hatırlatır. Öğrencilerden bu bilgilerden birini söylemeleri istenir. Bugün bilgilerin düzenli biçimde kaydedileceği açıklanır. Etkileşimli tahtada kayıt biçimleri ve grup çalışması kuralları gösterilir; öğrencilerden sorumluluk almaları beklenir (D16).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara doğruladıkları düşünme süreci ve zihinsel etkinlik bilgilerinin kaydedilmesi için seçenekler gösterilir: özet, tablo veya kavram haritası. Gruplardan bir kayıt biçimi seçip bilgileri bu biçimde yazmaları istenir (KB2.3, DE.1.1.1.ç). Çalışmada her öğrenci aktif rol alarak sorumluluğunu yerine getirir (SDB2.2, D3.4).

   DE.1.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan kaydettikleri bilgileri çözümleyerek eksik, tekrar eden veya karışık kayıtları belirlemeleri ve düzeltmeleri istenir. Düzeltilen kayıtlar bilgilerin kaynağıyla birlikte düzenli biçimde yeniden yazılır (KB2.4, DE.1.1.1.ç).

   DE.1.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar kayıtlarını diğer gruplarla paylaşır ve başka gruptan gelen kayıtların anlaşılırlığını yorumlar. Kayıtlar geri bildirimlere göre son hâline getirilir (KB2.14, SDB2.1, DE.1.1.1.ç). Süreç grup değerlendirme formu ile değerlendirilir.

   DE.1.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, grupların son kayıtlarını etkileşimli tahtada göstererek bilgilerin nasıl kaydedildiğini özetler. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nda kayıt sürecindeki rollerini ve bilgileri kaydederken yaptıkları seçimleri değerlendirmeleri istenir. Kontrol Listesi ve Çalışma Kâğıdı öğrenme kanıtı olarak kullanılır.

   DE.1.1.1

Sınıf defteri: DE.1.1.1 Düşünme süreci ve diğer zihinsel etkinlikler hakkında bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek farklı ülkelerden insanların aynı olaya farklı bakabildiğini belirtir. Öğrencilerden bir olay hakkında kendilerinden farklı düşünen birinin görüşünü tek cümleyle anlatmaları istenir (D14). Ardından dersin amacının farklı düşünme edimlerini tanımlamak olduğu söylenir; anlama, düşünme, kavrama ve yargılama/hüküm verme kavramları etkileşimli tahtada gösterilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada metafor içeren görseller sunulur; öğrencilerden belirli bir süre bu görsellerde iletilmek istenen mesajı düşünmeleri istenir (OB4). Öğrenciler görüşlerini önce eşleriyle, sonra sınıfla paylaşır (SDB2.1, KB2.8). Öğretmen aynı görselin farklı yorumlarını tahtada toplar; bu çeşitlilik edimleri tanımlamaya hazırlık yapılır (DE.1.1.2.a).

   DE.1.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Aynı görsellerden hareketle neden farklı düşüncelerin ortaya çıkmış olabileceği sorulur ve öğrencilerin görüşleri alınır (E3.8). Görüşler tahtada kümelenerek ortak noktalar belirlenir. Bu görüşlerden yola çıkarak öğrencilerden farklı düşünme edimlerinin tanımı istenir (DE.1.1.2.a).

   DE.1.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere kavrama, anlama ve yargılama/hüküm verme edimlerini içeren çalışma kâğıdı verilir. Gruplar hâlinde her edimin tanımı kendi sözcükleriyle yazılır ve görsellerden birine ilişkin örnekle desteklenir (SDB2.2). Öğretmen grupları dolaşarak tanımları kontrol eder, gerektiğinde yönlendirici sorular sorar (DE.1.1.2.a).

   DE.1.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar çalışma kâğıdındaki tanımları sınıfla paylaşır; öğretmen ortak bir tanım üzerinde uzlaşılmasını sağlar. Tanımların doğruluğu Çalışma Kâğıdı üzerinden değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nda hangi edimi en iyi tanımlayabildiklerini işaretlemeleri istenir (SDB1.1). Son olarak farklı görüşlere gösterilen saygı üzerine kısa bir değerlendirme yapılır (D14).

   DE.1.1.2

Sınıf defteri: DE.1.1.2 Farklı düşünme edimlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Kızılay Haftası'nı örnek vererek bir yardım kararı alınırken farklı kişilerin farklı biçimlerde düşünebileceğini söyler. Önceki haftada tanımlanan farklı düşünme edimleri etkileşimli tahtada kısaca anımsatılır. Öğrencilerden bu edimlerden birini seçip günlük bir durumla eşleştirmeleri istenir. Bu hafta farklı düşünme edimleri hakkında sorular sorulacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler 3-5 kişilik gruplara ayrılır (SDB2.2). Her gruba farklı düşünme edimlerine ilişkin örnekler içeren çalışma kâğıdı dağıtılır. Gruplar örnekleri okuyarak her örnekte görülen düşünme edimi hakkında en az üç soru yazar (E3.8). Grup sözcüleri yazdıkları soruları sınıfa okur (DE.1.1.2.b).

   DE.1.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar yazdıkları soruları gözden geçirir; belirsiz ya da birbirini tekrar eden soruları düzeltir ve soruları ne, neden, nasıl gibi soru sözcüklerine göre sıralar (SDB2.2). Etkileşimli tahtadaki dijital içerikten bir örnek soru metni model olarak incelenir. Öğretmen gruplarda dolaşarak soruların farklı düşünme edimlerini sorgulayıp sorgulamadığını izler (DE.1.1.2.b).

   DE.1.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup en iyi iki sorusunu sınıfa okur; sorular etkileşimli tahtadaki ortak listeye yazılır. Sorular sınıfça düşünme edimlerine göre gruplanır (E3.8). Listenin sonraki derslerde bilgi toplamak için kullanılacağı belirtilir (DE.1.1.2.b).

   DE.1.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, sorduğu en iyi soruyu çalışma kâğıdına yazar. Öğretmen soruların farklı düşünme edimlerini kapsayıp kapsamadığını Kontrol Listesi ile, grupların iş birliğini Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Gözlem Formuna öğrencilerin soru sorma çabasına ilişkin notlar işlenir. Ortak soru listesi bir sonraki derse hazır tutulur.

   DE.1.1.2

Sınıf defteri: DE.1.1.2 Farklı düşünme edimlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, aynı olay hakkında iki farklı yorum içeren kısa bir örnek okur ve öğrencilerden hangi yorumun neden daha güçlü olduğunu söylemelerini ister. Öğrenci yanıtları kısaca dinlenir. Bu derste farklı düşünme edimleri hakkında toplanan bilgiler üzerinden değerlendirme yapılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Önceki haftalarda farklı düşünme edimleri hakkında toplanan bilgiler öğrencilerle birlikte gözden geçirilir. Bilgiler öğretmen rehberliğinde değerlendirilerek farklı düşünme edimlerine ilişkin ortak farklılıklar listesi oluşturulur ve tahtada gösterilir (OB1, D3.4) (DE.1.1.2.ç).

   DE.1.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruptan, listedeki farklı düşünme edimlerini topladıkları bilgilere dayanarak ölçütlerle değerlendirmesi istenir. Gruplar farklı düşünceler üzerinde düşünür, alternatif fikirler ortaya koyar ve grup içinde aktif rol alır (D16.3, SDB2.1, SDB2.2) (DE.1.1.2.ç).

   DE.1.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar değerlendirmelerini karşılaştırma tablosuna aktarır ve sınıfa sunar. Dinleyen öğrenciler farklı düşüncelere saygı göstererek kendi değerlendirmeleriyle karşılaştırır, gerekçeleriyle katılıp katılmadıklarını belirtir. Süreç sonunda öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2) (DE.1.1.2.ç).

   DE.1.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Karşılaştırma tablolarındaki değerlendirmelerden hareketle sınıfın ortak sonuçları özetlenir. Öğrencilerden bu hafta farklı düşünme edimlerini değerlendirirken neyi fark ettiklerini bir iki cümleyle yazmaları istenir. Öğretmen öz değerlendirme formlarını, karşılaştırma tablolarını ve gözlem formunu öğrenme kanıtı olarak kullanır (DE.1.1.2.ç).

   DE.1.1.2

Sınıf defteri: DE.1.1.2 Farklı düşünme edimlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda tanımlanan, hakkında soru sorulan, bilgi toplanan ve değerlendirilen farklı düşünme edimlerinin listesini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere bu edimlerden hangisini kendi öğrenme sürecinde daha sık kullandıkları sorulur (SDB1.1). Bu derste toplanan bilgilerden çıkarım yapılacağı ve sonuçların afişe dönüştürüleceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar hâlinde, önceki haftalarda farklı düşünme edimleri hakkında topladıkları bilgileri ve yaptıkları değerlendirmeleri gözden geçirmeleri, bu bilgilerden çıkarılabilecek sonuçları 'Bilgi' ve 'Çıkarım' sütunlu bir karşılaştırma tablosuna yazmaları istenir (DE.1.1.2.d; KB2.4). Gruplar çıkarımlarının hangi bilgiye dayandığını gerekçelendirerek diğer gruplarla tartışır (KB2.18, SDB2.2).

   DE.1.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde, çıkarımlarını yansıtan farklı düşünme edimleri konulu bir afiş tasarlamaları istenir; afişte başlık, ana mesaj, en az iki çıkarım ve bu çıkarımların dayandığı bilgiler yer alır (DE.1.1.2.d; E3.3, OB4). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak çıkarımların bilgiyle tutarlılığını sorgular (E3.8).

   DE.1.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar afişlerini sınıfta sunar; dinleyen öğrencilerden çıkarımların hangi bilgiye dayandığını soru sorarak sorgulamaları istenir (DE.1.1.2.d; SDB2.1, D14). Afişler performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesi ile değerlendirilir.

   DE.1.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları ve afiş sürecinde yaptıkları çıkarımları, dayandıkları bilgilerle birlikte yansıtıcı yazıyla değerlendirmeleri istenir (DE.1.1.2.d; SDB1.2). Öğretmen süreci gözlem formu ve grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Farklı düşünme edimlerine ilişkin çıkarımlar etkileşimli tahtada birkaç cümleyle özetlenir.

   DE.1.1.2

Sınıf defteri: DE.1.1.2 Farklı düşünme edimlerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Dünya Engelliler Günü'ne (3 Aralık) değinerek etkileşimli tahtada üç cümle gösterir: biri doğru, biri yanlış, biri soru cümlesidir. Öğrencilerden hangi cümleler için doğru ya da yanlış denebileceğini tahmin etmeleri istenir (E3.8). Bu hafta önermeler hakkında bilgi toplamak için hangi araçların kullanılacağının belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere ders kitabındaki ilgili sayfalar, önerme örnekleri içeren yazılı metinler ve görsel kaynaklar (fotoğraf, resim) verilir. Öğrencilerden kaynakları inceleyerek önermelerin ne olduğuna ilişkin bilgi toplamada kullanabilecekleri kaynak ve araçları belirlemeleri, gerekçeleriyle yazmaları istenir (OB1, OB4, SDB1.2). Listeler eşleriyle karşılaştırılır, seçilen araçlar etkileşimli tahtada ortak listeye yazılır (DE.1.2.1.a).

   DE.1.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen basit ve bileşik önerme kavramlarının tanımlandığı ve örneklendirildiği cümleleri etkileşimli tahtada verir. Öğrenciler belirledikleri kaynak ve araçlarla tanımları inceler, 've', 'veya' gibi bağlaçlara dikkat ederek basit ve bileşik önermenin ayırt edici özelliklerini defterlerine yazar (KB2.4) (DE.1.2.1.a).

   DE.1.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde verilen cümleler arasından önermeler seçilir, önerme türleri belirlenir ve çalışma kâğıdında basit ve bileşik önerme olarak sınıflandırılır (KB2.5). Gruplar sınıflandırmalarının gerekçesini sınıfa açıklar; farklı görüşler saygı ve açık fikirlilikle tartışılır (KB2.18, SDB2.2, D14, E3.5) (DE.1.2.1.a).

   DE.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden önermeler hakkında bilgi toplamak için seçtikleri araçları ve bu seçimin nedenini Öz Değerlendirme Formu'nda yazmaları istenir (SDB1.3). Formda araç seçimlerinin işe yarayıp yaramadığı ve bir sonraki çalışmada neyi farklı yapacakları sorulur. Çalışma Kâğıdı ve form öğrenme kanıtı olarak toplanır; öğretmen araç belirleme basamağındaki gelişimi gözden geçirir (DE.1.2.1.a).

   DE.1.2.1

Sınıf defteri: DE.1.2.1 Önermeler hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan önerme kavramını hatırlatan kısa bir cümle listesini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden listedeki cümlelerin ortak özelliğini söylemeleri istenir. Bu haftanın önermeler hakkında bilgi bulma çalışmalarına ayrıldığı belirtilir. Öğrencilerden bilgiye ulaşırken hangi kaynakları kullanabilecekleri konusunda birkaç öneri sunmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere önerme olmayan cümleler verilir; ör. soru, emir ve ünlem cümleleri. Öğrencilerden bu cümlelerin neden önerme olmadıklarını açıklamaları istenir (KB2.4, DE.1.2.1.b). Ardından ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki dijital içerikten önermenin tanımı ve özellikleri hakkında bilgiler bulunur, bulunan bilgiler sınıfla karşılaştırılır (DE.1.2.1.b).

   DE.1.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden önermeler hakkında bilgi bulabilecekleri kaynaklar arasından seçim yapmaları istenir. Kaynaklar arasında dijital içerikler, basılı yayınlar, öğretmen görüşmeleri, belgeseller ve uzman röportajları yer alabilir. Seçimin gerekçesi söylenir (E1.6, OB1, OB2, DE.1.2.1.b).

   DE.1.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde iş birliği yapılarak seçilen kaynaklardan önermeler hakkında bilgiler bulunur. Her grup, bulduğu bilgilerden yola çıkarak doğru ve yanlış değer taşıyan cümle örnekleri belirler. Öğretmen, grupları kaynak kullanımı yönünden gözlemler (SDB2.2, OB1, OB2, DE.1.2.1.b).

   DE.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar önermeler hakkında buldukları bilgilerden birini sınıfa sunar. Öğrencilerden hangi kaynaktan hangi bilgiye ulaştıklarını söylemeleri istenir. Kaynak seçimi ve bilgi bulma süreci Kontrol Listesi ve Gözlem Formu ile değerlendirilir; bu kayıtlar öğrenme kanıtı olarak kullanılır.

   DE.1.2.1

Sınıf defteri: DE.1.2.1 Önermeler hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde önermeler hakkında bulunan bilgileri hatırlatır ve etkileşimli tahtada farklı kaynaklardan alınmış, birbiriyle çelişen iki bilgi gösterir. Öğrencilerden hangisine güvenilebileceğini düşünmeleri istenir. Bu derste önermeler hakkında ulaşılan bilgilerin doğrulanacağı belirtilir (DE.1.2.1.c).

   DE.1.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörderli gruplar oluşturur; önermeler hakkında bulunan bilgilerin kaynakları, tutarlılığı ve bilimsel geçerliği saygı çerçevesinde tartışılır (D14.1, KB2.18). Gruplar bilginin hangi kaynaktan alındığını, iki kaynağın birbiriyle uyuşup uyuşmadığını ve gerekçenin yeterli olup olmadığını inceler (DE.1.2.1.c, E3.9). Her grubun sonucu kısaca sınıfa aktarılır (SDB2.2).

   DE.1.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kaynak güvenilirliği üzerine zihinlerinde oluşan soruları sormaları istenir (E3.8). Öğretmen kaynak güvenilirliği üzerine kısa bir rehberlik yapar; tarih, yazar ve içerik tutarlılığının neden önemli olduğunu örneklerle açıklar (DE.1.2.1.c). Sorular tahtada toplanarak ortak bir listeye dönüştürülür.

   DE.1.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Sınıfça bilgi doğrulama kriterleri (kaynak güvenilirliği, tarih, yazar, içerik tutarlılığı) belirlenir (KB2.4, E1.6). Öğrenciler bireysel olarak 1. ünitede hazırladıkları “Merak Günlüğüm” çalışmasına devam eder; merak ettikleri bir önerme konusundaki bilgiyi bu kriterlere göre doğrular (DE.1.2.1.c, SDB1.2).

   DE.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler bilgiyi hangi kriterlerle doğruladıklarını eşlerine anlatır; öğretmen Kontrol Listesi ve Gözlem Formu ile kriterleri kullanıp kullanmadıklarını izler. Öğrencilerden Yansıtıcı Yazı için “Bir bilgiyi doğrularken en çok hangi kriterden yararlandım?” sorusunu yanıtlamaları istenir (SDB1.3).

   DE.1.2.1

Sınıf defteri: DE.1.2.1 Önermeler hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde bulunan ve doğrulanan önerme bilgilerini kısaca hatırlatır ve 'Ulaşılan bir bilgi kaydedilmezse sonraki çalışmada ne olur?' sorusunu yöneltir (E3.8). Öğrencilerin yanıtları dinlenir. Dersin, önermeler hakkında ulaşılan bilgilerin düzenli biçimde kaydedilmesine ayrıldığı belirtilir (KB2.6).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden, önermeler hakkında bulup doğruladıkları bilgileri günlüklerine kaydetmeleri istenir (SDB1.2, DE.1.2.1.ç). Ardından günlükler sınıf içinde sunulur; öğrenciler her kayıtta önermenin tanımının, örneğinin ve bilginin kaynağının yer alıp almadığına dikkat ederek dinler. Sunumlar sonrasında kayıtların benzer ve farklı yönleri tartışılır (KB2.18, DE.1.2.1.ç).

   DE.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler günlüklerindeki kayıtları önerme olan ve önerme olmayan örnekler şeklinde iki sütunlu bir çalışma kâğıdında düzenler (KB2.5). Her kayıt için bilginin kaynağı ve doğrulama biçimi yanına yazılır. Eksik ya da belirsiz kayıtlar eşlerle birlikte gözden geçirilip tamamlanır (SDB2.2, DE.1.2.1.ç).

   DE.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, bu çalışmaların sene sonunda portfolyo dosyasında toplanacağını öğrencilere bildirir. Öğrenciler, kayıtlarını portfolyoya girecek biçimde son kez gözden geçirir (D3). Süreç, öz değerlendirme formuyla değerlendirilir ve öğrenciler kendi kayıt düzenlerini yorumlar (SDB1.3, DE.1.2.1.ç).

   DE.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden günlük kayıtlarını kontrol listesiyle gözden geçirmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.3). Öğretmen gözlem formuyla kayıtların eksiksizliğini izler. Birkaç gönüllü öğrenci, önermeler hakkında ulaştığı bilgiyi nasıl kaydettiğini ve bu kaydın neden işe yaradığını paylaşır (DE.1.2.1.ç).

   DE.1.2.1

Sınıf defteri: DE.1.2.1 Önermeler hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, günlük hayattan kısa bir örnek verir ("Servis geç kaldı, trafik yoğun olmalı.") ve öğrencilerden bu cümlede bir düşüncenin başka bir düşünceye dayandırıldığını fark etmelerini ister. Önermeler kısaca hatırlatılır. Bugün akıl yürütmenin bileşenlerinin belirleneceği söylenir; ders hedefi etkileşimli tahtada gösterilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere etkileşimli tahtada "Hava kapalı olduğuna göre yağmur yağacak." ve "Bu ilaç daha önce işe yaradıysa yine işe yarar." gibi ifadeler sunulur. Öğrencilerin ikili ya da küçük gruplarda her ifadede sonuca nasıl ulaşıldığını ve hangi nedenlerin hangi sonuçları doğurduğunu tartışmaları sağlanır (KB2.18, SDB2.1). Öğretmen, ifadelerdeki sonuçları ve dayanakları ayıran yanıtları tahtada toplar (DE.1.2.2.a).

   DE.1.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere akıl yürütmenin tanımı, bileşenleri ve koşulları hakkında yapılandırılmış bir metin sunulur. Öğrencilerden metindeki örnek akıl yürütmelerde kanıtlayan ve kanıtlanan önermeleri belirleyip öncül ve sonuç önermeleri olarak etiketlemeleri istenir. Etiketlemeler tahtadaki örnekle karşılaştırılarak düzeltilir (DE.1.2.2.a).

   DE.1.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Küçük gruplara Türkçe, Sosyal Bilgiler ve Fen Bilimleri gibi farklı disiplinlerden seçilmiş geçerli akıl yürütme örnekleri verilir. Öğrencilerden düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle önce bireysel olarak öncül ve sonuç önermelerini belirlemeleri, eşleriyle karşılaştırmaları, ardından grupta paylaşarak belirlemelerine gerekçeli cevaplar üretmeleri istenir (DE.1.2.2.a).

   DE.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden verilen yeni bir akıl yürütmenin öncül ve sonuç önermelerini gerekçeleriyle Çalışma Kâğıdı'na yazmaları istenir. Öğretmen, yanıtları Kontrol Listesi ile gözden geçirir ve yanlış etiketlenen örnekleri sınıfla birlikte düzeltir. Gönüllü öğrencilerden akıl yürütmenin bileşenlerini kendi sözcükleriyle özetlemeleri istenir.

   DE.1.2.2

Sınıf defteri: DE.1.2.2 Akıl yürütmenin yapısını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya kısa bir akıl yürütme örneği yansıtır ve önceki derste belirlenen bileşenleri anımsatır. Öğrencilerden örnekteki öncülleri ve sonucu işaretlemeleri istenir. Ardından 'Öncüller sonucu nasıl destekler?' sorusu yöneltilerek bu derste akıl yürütmenin bileşenleri arasındaki ilişkinin çözümleneceği duyurulur.

   DE.1.2.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından iki akıl yürütme verilir ve öncüllerin sonuca ulaşmadaki işlevi çözümlenir (DE.1.2.2.b, KB2.4). Tartışmada görüşlerin yapıcı biçimde ifade edilmesi ve karşıt görüşlerin dikkatle dinlenmesi teşvik edilir (E3.5, SDB2.1, D14.1). Paylaşımların ardından öğrencilerden öncüllerin sonuca ulaşmadaki işlevine ilişkin çıkarımlarını bireysel yansıtıcı yazıyla ifade etmeleri istenir (OB1, SDB1.3).

   DE.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere akıl yürütmenin bileşenlerini ve aralarındaki ilişkiyi kapsayan yapılandırılmış metin, örnek akıl yürütmeler ve sorulardan oluşan çalışma kâğıdı dağıtılır. Öğrencilerden örneklerdeki öncüllerin sonuç için yeterli gerekçelendirme sağlayıp sağlamadığını nedenleriyle birlikte tartışmaları istenir (DE.1.2.2.b, E3.9).

   DE.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden öğrendiklerine yönelik, akıl yürütmenin bileşenlerini ve aralarındaki ilişkiyi gösteren bir bilgi haritası hazırlamaları istenir (DE.1.2.2.b). Öğrenciler haritalarını hazırlarken dijital araçlardan yararlanabilir (OB2). Çalışma kâğıdındaki örneklere dayanılarak harita gözden geçirilir.

   DE.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bilgi haritalarını kısaca sunmaları istenir; öncül-sonuç ilişkisi ve gerekçenin yeterliliği üzerine ortak sonuca varılır (DE.1.2.2.b). Çalışma kâğıdı, yansıtıcı yazı ve bilgi haritası öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur; öğretmen haritaları kontrol listesiyle değerlendirir.

   DE.1.2.2

Sınıf defteri: DE.1.2.2 Akıl yürütmenin yapısını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen akıl yürütmenin yapısını kısaca anımsatır ve öğrencilere "Bir sonuca ulaşırken neye dayanırız?" sorusunu yöneltir. Dersin amacının akıl yürütmelerde bulunması gereken ölçütleri belirlemek olduğu duyurulur. Öğrencilerden günlük hayattan bir çıkarım örneği düşünmeleri istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada günlük hayattan çıkarım yapmayı gerektiren üç dört durum sunar. Her durum için öğrencilere sırasıyla "Bu durumda hangi sonuca ulaşırsınız?" ve "Bu sonuca nasıl ulaştığınızı düşünüyorsunuz?" soruları sorulur. Öğrencilerin dayanakları tahtada toplanır ve sonuca götüren ortak noktalar belirlenir (DE.1.2.3.a).

   DE.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere akıl yürütme türlerinin (tümevarım, tümdengelim, analoji ve geri çıkarım) temel özelliklerini açıklayan yapılandırılmış bir metin verilir. Öğrencilerden metni okuyarak örneklerdeki öncül-sonuç ilişkisini işaretlemeleri istenir (KB2.16). İşaretlenen ilişkiler eşleriyle karşılaştırılır (DE.1.2.3.a).

   DE.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden metinden hareketle "Bir akıl yürütmede bulunması gereken ölçütler nelerdir?" sorusuna yönelik çıkarımlarını maddeler hâlinde yazmaları istenir (E3.7). Gönüllü öğrencilerin yazdıkları sınıfla paylaşılır. Yanlış genellemeler ve kavram yanılgıları öğretmen rehberliğinde giderilir, ölçütler ortak bir listede toplanır (DE.1.2.3.a).

   DE.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden ortak ölçüt listesinden hareketle bir akıl yürütmede bulunması gereken ölçütleri kendi cümleleriyle yansıtıcı yazıda özetlemeleri istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile maddelerin öncül-sonuç ilişkisini içerip içermediğini değerlendirir. Öğrencilerden "Hangi ölçütü yazarken en çok zorlandım?" sorusuna kısa yanıt yazmaları istenir (DE.1.2.3.a).

   DE.1.2.3

Sınıf defteri: DE.1.2.3 Akıl yürütmeleri türlerine göre sınıflayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada iki farklı akıl yürütme örneği gösterir. Öğrencilerden bu örneklerde öncüllerin ve sonucun hangi cümleler olduğunu bulmaları istenir. Önceki derste belirlenen akıl yürütme ölçütleri kısaca hatırlatılır. Dersin amacının, akıl yürütme türlerini benzerliklerine göre ayrıştırmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere farklı akıl yürütme türlerini içeren örnekler verilir. Öğrenciler her örneği okuyarak öncül ve sonucu işaretler, sonuca nasıl ulaşıldığını yazar (KB2.4). Ardından örnekler arasında dikkati çeken benzerlik ve farklılıklar eşleriyle paylaşılır, öne çıkanlar tahtada toplanır (KB2.16, E3.8) (DE.1.2.3.b).

   DE.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Aynı örnekler üzerinden 'Hangi örnekte tek tek gözlemlerden genel bir yargıya ulaşılmıştır?', 'Hangi örnekte genel bir ilke, özel bir duruma uygulanmıştır?', 'Hangi örnekte iki durum arasındaki benzerlik temel alınmıştır?', 'Hangi örnekte gözlenen bir sonuçtan hareketle olası bir neden ileri sürülmüştür?' soruları yöneltilir. Öğrencilerden akıl yürütmeleri benzerlik ve farklılıklarına göre ayrıştırmaları istenir (KB2.7, E3.1) (DE.1.2.3.b).

   DE.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Gruplar, örnekleri sonuca ulaşma biçimi bakımından benzer olanlar bir arada olacak şekilde kümelere yerleştirir ve her kümenin ortak özelliğini Çalışma Kâğıdına yazar (SDB2.2). Gruplar, ayrıştırma ölçütlerini diğer gruplarla karşılaştırır ve fikir ayrılıklarını saygıyla tartışır (SDB2.1, D14) (DE.1.2.3.b).

   DE.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, ayrıştırma ölçütlerini sınıfla paylaşır. Öğretmen, Çalışma Kâğıdını Kontrol Listesi ile, grup çalışmasını Gözlem Formu ile değerlendirir. Öğrencilerden ayrıştırma sürecindeki kendi katkılarını Öz Değerlendirme Formu ile gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3).

   DE.1.2.3

Sınıf defteri: DE.1.2.3 Akıl yürütmeleri türlerine göre sınıflayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada tümevarım, tümdengelim, analoji ve geri çıkarım başlıklarından oluşan boş bir tablo gösterir. Öğrencilerden günlük hayattan bir akıl yürütme örneği düşünmeleri ve bunun hangi başlığa yakın olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Önceki haftalarda belirlenen ölçütlerin ve benzerliklere göre yapılan ayrıştırmanın bu çalışmada kullanılacağı hatırlatılır. Dersin amacı, akıl yürütmeleri dört başlık altında tasnif etmek olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar yazdıkları çıkarımlardan birini sınıfta paylaşır (SDB2.1). Diğer gruplardan, paylaşılan çıkarımın tümevarım, tümdengelim, analoji ya da geri çıkarım başlıklarından hangisine ait olduğuna karar vermeleri ve kararlarını çıkarımın yapısına dayanarak gerekçelendirmeleri istenir. Öğretmen kararları etkileşimli tahtadaki dört başlıklı tabloda toplar; farklı kararlar öncül-sonuç ilişkisi çözümlenerek tartışılır (KB2.4, DE.1.2.3.c).

   DE.1.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, ders kitabındaki ve görsel kaynaklardaki akıl yürütme örneklerini çözümleyerek tümevarım, tümdengelim, analoji ve geri çıkarım başlıkları altında çalışma kâğıdındaki tabloya yerleştirir (KB2.5). Her grup üyesi bir örnekten sorumlu olur; grupta aktif rol alması sağlanır (D3.4). Karar verilemeyen örnekler ayrı işaretlenir (DE.1.2.3.c).

   DE.1.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tablolarını değiştirir ve başka grubun yerleştirmelerini inceler. Katılmadıkları yerleri gerekçesiyle birlikte kâğıda yazar, ardından iki grup farklı kararlarını yapıya dayanarak karşılaştırır (KB2.7). Öğretmen dolaşarak gruplardan yerleştirmeleri sözlü olarak savunmalarını ister (DE.1.2.3.c).

   DE.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar son tablolarını bilgi haritası biçiminde etkileşimli tahtaya yansıtır; her başlıktan bir örnek sınıfça gözden geçirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak grup çalışmasındaki katkılarını ve zorlandıkları başlığı belirtmeleri istenir. Gözlem formu ve çalışma kâğıdı, akıl yürütmeleri dört başlık altında tasnif etme düzeyine ilişkin kanıt olarak kullanılır (DE.1.2.3.c).

   DE.1.2.3

Sınıf defteri: DE.1.2.3 Akıl yürütmeleri türlerine göre sınıflayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda çalışılan akıl yürütme türlerini ve öncül-sonuç ilişkisini kısaca hatırlatır. Öğrencilere günlük yaşamdan tek bir akıl yürütme örneği okunur ve hangi türe ait olabileceği sorulur. Dersin amacı olarak akıl yürütme örneklerinin gerekçelendirilerek türlerine göre etiketlenmesi belirtilir; performans görevinin ölçütleri duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Performans görevi tanıtılır ve dereceli puanlama anahtarındaki ölçütler etkileşimli tahtada birlikte okunur. Öğrencilere tümevarım, tümdengelim, analoji ve geri çıkarım örneklerini içeren karışık akıl yürütme metinleri verilir. Öğrencilerden bireysel olarak her metindeki öncül ve sonucu belirlemeleri (KB2.4), metni türüne göre etiketleyip gerekçesini yazmaları istenir (DE.1.2.3.ç).

   DE.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her üye etiketini ve gerekçesini gruba sunar. Farklı etiketler, gerekçeler karşılaştırılarak değerlendirilir (KB2.7, SDB2.2) ve farklı görüşlere açık olunur (E3.5). Grup, her metin için ortak etiketi ve gerekçeyi belirler (DE.1.2.3.ç).

   DE.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grup farklı türlerden birer akıl yürütme örneği hazırlayıp başka bir gruba verir. Örneği alan grup etiketi ve gerekçeyi açıklar; hazırlayan grup gerekçeyi onaylar ya da soru sorarak sorgular (E3.8). Öğretmen süreci gözlem formuyla izler ve dönüt verir (DE.1.2.3.ç).

   DE.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bir akıl yürütme örneğini etiketlerken dayandıkları gerekçeyi yansıtıcı yazıyla açıklamaları istenir (SDB1.3). Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur. Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir ve örnekleri gerekçelendirerek etiketleme durumunu sınıfla birlikte özetler (DE.1.2.3.ç).

   DE.1.2.3

Sınıf defteri: DE.1.2.3 Akıl yürütmeleri türlerine göre sınıflayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, öğrencilerin gün içinde karşılaştığı sayı, ölçüm ve kısa notlar gibi örnekleri sorar. Bu örneklerin her birinin tek başına bir şey anlatıp anlatmadığı sınıfla tartışılır. Dersin amacının, veri, malumat ve bilgi arasındaki ayrımı incelemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada günlük hayattan veri örnekleri gösterilir (ör. '38', 'kırmızı', '15.30 - 17.45'). Öğrencilerden her verinin neyi ifade ettiğini gözlemlemeleri (KB2.2) ve bu verilerden bir sonuç çıkarıp çıkaramayacaklarını gerekçesiyle söylemeleri istenir. Sonuç çıkarılabilen ve çıkarılamayan durumlar tahtada iki sütunda toplanır; yeterli ve yetersiz veri üzerinde durulur (OB1) (DE.1.3.1.a).

   DE.1.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Aynı verilere ek bilgiler eklenir (ölçüm birimi, zaman, kişi, yer). Öğrencilerden çiftler hâlinde her eklemeden sonra verinin anlamının nasıl değiştiğini 'Neyi gösteriyor? Kime ait? Ne zaman?' soruları ile sorgulamaları ve bulgularını birbirlerine açıklamaları istenir (KB2.14, SDB2.1) (DE.1.3.1.a).

   DE.1.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere veri, malumat ve bilgi farkına yönelik çalışma kâğıdı verilir. Gruplar hâlinde kâğıttaki örnekler veri, malumat ya da bilgi olarak sınıflandırılır ve her sınıflandırmanın gerekçesi yazılır. Veriden malumata ve bilgiye ulaşma sürecinin basamakları sınıfça tartışılır (SDB2.2, KB2.18) (DE.1.3.1.a).

   DE.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Frayer Modeline veri-malumat-bilgi ayrımının tanımını, özelliklerini, örneklerini ve örnek olmayanlarını yazmaları istenir. Çalışma kâğıdı ve Frayer Modeli dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; ayrımı gerekçelendirebilme öğrenme kanıtı olarak kullanılır (DE.1.3.1.a).

   DE.1.3.1

Sınıf defteri: DE.1.3.1 Veri-malumat-bilgi ayrımlarını yorumlayabilme; değerlendirme