T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir gece gökyüzü görseli ve Türkiye’nin uzay çalışmalarına ait bir fotoğraf gösterir. Öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çekenleri söylemeleri istenir. Derste Türkiye ve diğer ülkelerin uzay araştırmaları için geliştirdiği teknolojilerin özelliklerinin belirleneceği, benzerlik ve farklılıklarının listeleneceği açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden uzay kavramı hakkında bildiklerini açıklamaları istenir. Ardından uzay kavramı öğretmen tarafından açıklanır. Öğrencilerden Türkiye ve diğer ülkelerin uzay araştırmaları ile ilgili merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.4, E3.8) (FB.7.1.1.a).

   FB.7.1.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılır (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden gruplarda bilimsel bakış açısıyla oluşturdukları görüşlerini açık fikirlilikle ve saygı çerçevesinde ifade etmeleri istenir (D14.1, D3.3, E3.5). Gruplar hangi teknolojileri araştıracaklarını belirler (FB.7.1.1.a).

   FB.7.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar dijital, yazılı ve görsel bilimsel kaynaklar yardımıyla uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojilere yönelik veri oluşturur (OB4, OB7, OB1). Öğrencilerden her teknolojinin özelliklerini çalışma kâğıdına yazarak belirlemeleri istenir (FB.7.1.1.a).

   FB.7.1.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Kaynakların güvenilirliğine yönelik elde edilen veriler öğrencilerle birlikte değerlendirilir (OB2). Öğrencilerden uzay sondası, uzay mekiği, uzay istasyonu, uzay roketi, yapay uydular ve teleskopları benzerliklerine göre yapılandırılmış gridde listelemeleri istenir (FB.7.1.1.b).

   FB.7.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Yapay uydular haberleşme, gözlem ve hava tahmini alanlarındaki yansımalarına göre sınıflandırılır; ülkemize ait yerli haberleşme, iletişim ve gözlem uydularından örnekler verilir (D19.4). Teleskoplar uzay ve yer tabanlı olarak sınıflandırılır; James Webb ile Hubble’a ve ülkemizdeki gözlemevlerine değinilir. Öğrencilerden benzerlik listelerini tamamlamaları istenir (FB.7.1.1.b).

   FB.7.1.1
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojilerin farklılıklarını listelemeleri istenir (KB2.7). Uzay teknolojisi sayesinde geliştirilen günlük hayat araçlarına ve TÜBİTAK UZAY ile Türkiye Uzay Ajansı’nın çalışmalarına değinilir. Listeler eşleştirme soruları ve tanılayıcı dallanmış ağaç ile karşılaştırılır (FB.7.1.1.c).

   FB.7.1.1
8. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar benzerlik ve farklılık listelerini sınıfa sunar. Öğrencilerden Kısa Cevaplı Sorular ile iki uzay teknolojisinin bir benzerliğini ve bir farklılığını yazmaları istenir. Alper Gezeravcı’nın görevine ve Nüzhet Gökdoğan’ın çalışmalarına değinilir (D19.4). Yapılandırılmış Grid ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile karşılaştırmalar değerlendirilir (FB.7.1.1.c).

   FB.7.1.1

Sınıf defteri: FB.7.1.1 Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojileri karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada Türkiye'nin uzay çalışmalarına ve uzay gözlem araçlarına ait görseller gösterilir (OB4). Öğretmen 'Uzayı gözlemlemek için hangi araçlardan yararlanılır?' ve 'Görevini tamamlayan uydulara ne olur?' gibi açık uçlu sorular sorar. Öğrencilerden ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Bu derslerde model hazırlanacağı ve uzay araştırmalarının yol açabileceği problemler için rapor oluşturulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen uzay teknolojisiyle ilgili açık uçlu sorular yöneltir. Öğrenciler dürbün, teleskop, yapay uydu ve Ay yüzeyinde inceleme yapan gezici araç görsellerini inceler. Öğrencilerden bu araçlardan birini temsil edecek model önerisini çizim ve kısa açıklamayla yazmaları istenir (FB.7.1.2.a).

   FB.7.1.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden önerdikleri modeli model/maket malzemelerinden uygun olanları seçerek hazırlamaları istenir (SDB1.2). Model tasarlama sürecinde planlarını ertelemeden, istikrarlı biçimde, zamanında ve eksiksiz yürütmeleri beklenir (D16.3). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak modelin hangi gözlem işlevini temsil ettiğini sorar (FB.7.1.2.a).

   FB.7.1.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler modellerini sınıfta sunar; arkadaşlarını etkin biçimde dinlemeleri, duygu ve düşüncelerini iletişim engeli oluşturmadan ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Modeller karşılaştırılır; bilimsel kaynaklardan yapılan araştırmalara ve diğer öğrenci modellerine göre geliştirilip yenilenir (OB1) (FB.7.1.2.b).

   FB.7.1.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen uzayda görevini tamamlamış uyduların, uzay sondalarının ve roket parçalarının ne gibi sorunlara yol açabileceğini sorar (E3.4, E3.8). Öğrenciler iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılır (SDB2.1, SDB2.2). Gruplardan güvenilir genel ağ, yazılı ve görsel kaynaklardan veri oluşturup problemleri yapılandırmaları ve kendi ifadeleriyle rapor ya da sunum biçiminde özetlemeleri istenir (D3.3, OB7) (FB.7.1.3.a) (FB.7.1.3.b).

   FB.7.1.3
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Güvenilir genel ağdan ve bilimsel kaynaklardan toplanan verilere göre belirlenen problemlerin çözümüne yönelik tahminler yazılır (OB1, OB2). Tahminler etkin dinleme ortamında tartışılır; görüşler açık fikirlilik ve saygı çerçevesinde ifade edilir (D14.1, E3.5) (FB.7.1.3.c). Toplanan veriler ve tahminler ışığında çözüm önermeleri üzerinden akıl yürütülür (OB1, KB2.4) (FB.7.1.3.ç).

   FB.7.1.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden akıl yürütmeyle oluşan çözüm yollarını değerlendirmeleri istenir (KB3.3) (FB.7.1.3.d). Gruplar, altı ayakkabı tekniğiyle olaya farklı bakış açılarından ön yargısız yaklaşır (SDB2.2, SDB1.1). Sürecin sonunda problemlerin çözümüne yönelik rapor hazırlanır (SDB3.3). Raporlar performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla, çalışma yaprağı ve kısa cevaplı sorularla öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir.

   FB.7.1.2FB.7.1.3

Sınıf defteri: FB.7.1.2 Uzay gözlem araçları ile ilgili bilimsel model oluşturabilme; FB.7.1.3 Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemleri çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada gece gökyüzünün ve Güneş'in bir görseli gösterilir. Öğrencilerden Güneş'in bir yıldız olduğunu bilip bilmediklerini ve yıldızların sonsuza dek var olup olmayacağını düşünmeleri istenir. Öğretmen, bu hafta yıldızların doğumundan ölümüne uzanan yaşam sürecinin incelenip uyumlu bir bütün hâlinde yapılandırılacağını belirtir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Güneş'in yaşam süreciyle ilgili merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.4, E3.8). Sorular tahtada toplanır. Öğrencilerden ders kitabı ve diğer kaynaklardan bulutsu, önyıldız, küçük ve büyük kütleli yıldız kavramları ile ilgili veri toplayıp bu kavramları açıklamaları beklenir (OB7) (FB.7.1.4.a).

   FB.7.1.4
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara kırmızı süperdev, kırmızı dev, süpernova, nötron yıldızı, kara delik, gezegenimsi bulutsu ve beyaz cüce kavramları dağıtılır. Gruplar topladıkları verilerle kavramı açıklar ve rol oynama tekniğiyle sınıfa canlandırır. Rol oynama sırasında olumlu iletişim dilinin kullanılması sağlanır (SDB2.1) (FB.7.1.4.a).

   FB.7.1.4
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavramlar arası hiyerarşik ilişkileri, küçük ve büyük kütleli yıldızlar için ayrı ayrı sıralayarak açıklamaları istenir (KB2.4). Yıldızların renkleri ile sıcaklıkları arasındaki ilişkiye ve hacimsel büyüklüklerine ayrıntıya girmeden değinilir. Görevlerin sorumlulukla yerine getirilmesi sağlanır (D16.3) (FB.7.1.4.a).

   FB.7.1.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Işık yılı kavramına değinilir ve Matematik dersiyle ilişki kurulur. Büyükayı, Küçükayı, Kraliçe ve Avcı takımyıldızları görseller üzerinden tanıtılır. Öğrencilerden elde ettikleri bilgileri var olan bilgileriyle bütünleştirmeleri ve yıldız yaşamının doğumdan ölüme uyumlu bir bütün oluşturduğunu belirtmeleri istenir (FB.7.1.4.b).

   FB.7.1.4
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden performans görevi olarak yıldız yaşam sürecini gösteren bir afiş ya da poster hazırlamaları istenir. Afişte küçük ve büyük kütleli yıldızların evreleri ilişkileriyle birlikte yer alır. Öğrencilerin eğlenerek öğrenmeleri ve görev bilinciyle hareket etmeleri sağlanır (D16.3, E2.5) (FB.7.1.4.b).

   FB.7.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler afiş ve posterlerini sınıfa sunar. Çalışmalar analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden yıldız yaşam evrelerini eşleştirmeleri ve kısa cevaplı sorulara yanıt vermeleri istenir. Sonuçlar tanılayıcı dallanmış ağaçla incelenerek yanlış anlamalar belirlenir ve düzeltilir.

   FB.7.1.4

Sınıf defteri: FB.7.1.4 Yıldızların yaşamını açıklayarak yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada gece gökyüzünü gösteren bir fotoğraf yansıtılır. Öğrencilerden fotoğrafta gördüklerini adlandırmaları istenir. Öğretmen, görünenlerin evrenin çok küçük bir bölümü olduğunu belirterek dersin amacını duyurur. Öğrencilerin merak ettikleri sorular tahtaya yazılır (E3.8).

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere yıldız, galaksi ve evren kavramlarıyla ilgili açık uçlu sorular sorulur. Dijital, yazılı ve görsel kaynaklar yardımıyla öğrencilerden kavramlara yönelik bilgilere ulaşmaları istenir (OB4, OB7, OB1) (FB.7.1.5.a).

   FB.7.1.5
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplarla istasyon tekniği uygulanır; her istasyonda bir kavramla ilgili kaynak ve görseller incelenir. Öğrenciler ulaştıkları bilgileri karşılaştırarak kavramlar arasındaki hiyerarşik ilişkileri ortaya koyar. Elde edilen bilgilerle afiş ya da kısa metin hazırlanır (E3.4) (FB.7.1.5.a).

   FB.7.1.5
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar afişlerini sunar; Samanyolu ve Andromeda galaksi örnekleri verilir. Öğrencilerden yıldız, galaksi ve evren arasındaki hiyerarşik ilişkileri kavram haritası şablonunda göstermeleri istenir. Çalışma boyunca olumlu iletişim dili kullanılır (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.1.5.a).

   FB.7.1.5
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Harita ve atlas kullanılarak öğrencilerden Dünya'nın evrende bulunduğu konum ile evinin Türkiye'deki konumu arasında ilişki kurmaları istenir. Kurulan ilişkiler kavram haritasına eklenir. Görevler grup içinde paylaşılır ve görev bilinciyle yürütülür (D16.3) (FB.7.1.5.b).

   FB.7.1.5
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden elde ettikleri bilgileri var olan bilgileriyle bütünleştirerek evrenin uyumlu bir bütün oluşturduğu sonucuna ulaşmaları istenir. Gruplar sonuçlarını eğlenceli bir sunumla paylaşır (E2.5). İstasyon çalışması akran değerlendirme formuyla gözden geçirilir (FB.7.1.5.b).

   FB.7.1.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden yıldız, galaksi ve evren kavramları arasındaki ilişkileri uyumlu bir bütün olarak gösteren bir performans görevi tamamlamaları istenir. Görev dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Çalışma kâğıdı, eşleştirme ve kısa cevaplı sorular ile yapılandırılmış grid birlikte çözülür; tanılayıcı dallanmış ağaçla kavram yanılgıları belirlenir (SDB1.2) (FB.7.1.5.b).

   FB.7.1.5

Sınıf defteri: FB.7.1.5 Yıldız, galaksi ve evren kavramlarını açıklayarak yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada günlük yaşamdan iki fotoğraf gösterir: sandık iten bir kişi ve duvarı iten bir kişi. Öğrencilerden bu iki durumda iş yapılıp yapılmadığına ilişkin düşüncelerini söylemeleri istenir (E1.1). Günlük dildeki iş ile fiziksel anlamdaki iş arasında fark olup olmadığı sorgulanır (E3.8). Dersin amacı, fiziksel anlamda yapılan işin niteliklerini belirlemek olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen kuvvetin cisimler üzerindeki etkisine yönelik 'Bir cisme kuvvet uygulandığında neler olabilir?' gibi açık uçlu sorular yöneltir. Öğrencilerin fikirleri beyin fırtınası tekniğiyle alınır ve tahtada toplanır; farklı görüşler açık fikirlilikle dinlenir (E3.5). Fikirler kuvvet, hareket ve yer değiştirme başlıklarında gruplanır (FB.7.2.1.a).

   FB.7.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Toplanan fikirlerden yola çıkarak öğrencilerden fiziksel anlamda yapılan işin niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir. Tanımlar ders kitabındaki ilgili bölümle karşılaştırılır ve sınıfça ortak bir tanım oluşturulur (KB2.7). Öğrencilerden iş yapılan ve yapılmayan birer örnek vermeleri istenir (FB.7.2.1.a).

   FB.7.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere günlük yaşamdan görsel örnekler içeren çalışma kâğıdı dağıtılır (OB4). Gruplar hâlinde örnekler incelenir; cismin hareket doğrultusu ile cisme uygulanan kuvvetin büyüklüğü, yönü ve doğrultusuna ilişkin gözlem verileri matris tabloya kaydedilir (OB7, KB2.6) (FB.7.2.1.b).

   FB.7.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar matris tablolarındaki verileri karşılaştırır; kuvvetle hareketin aynı doğrultuda olduğu ve olmadığı örnekleri ayırır (KB2.7). Öğretmen, cisme kuvvet uygulanması ve cismin uygulanan kuvvetle aynı doğrultuda yer değiştirmesi sonucunda fiziksel anlamda iş yapılabileceğini vurgular. Gruplar tablolarını sınıfla paylaşır ve eksik verilerini tamamlar (FB.7.2.1.b).

   FB.7.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilere iş yapılan ve yapılmayan durumları eşleştirmeleri için Eşleştirme Soruları verilir. Her öğrenci çalışma kâğıdındaki matris tablosunu gözden geçirerek kaydettiği gözlem verilerinin doğruluğunu denetler (FB.7.2.1.b). Gruplar veri toplama sürecindeki iş birliğini Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğretmen çalışma kâğıdını Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir ve dönüt verir.

   FB.7.2.1

Sınıf defteri: FB.7.2.1 Fiziksel anlamda yapılan işin bağlı olduğu faktörlere ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ağır bir kutuyu iten kişi ile duvarı iten kişinin görsellerini gösterir. Öğrencilerden hangisinin fiziksel anlamda iş yaptığını nedenleriyle tahmin etmeleri istenir (E1.1). Ardından gerilmiş bir yay ve yüksekten düşen bir cisim gösterilerek dersin hem iş hem enerji konularını kapsayacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden farklı günlük yaşam örneklerini (valiz taşımak, sandığı itmek, duvarı itmek) gözlemleyerek her örnekteki kuvveti ve yer değiştirmeyi bir tabloya kaydetmeleri istenir (KB2.6). Toplanan veriler çalışma kâğıdında düzenlenir (OB7) (FB.7.2.1.b).

   FB.7.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tablodaki verileri yorumlayarak hangi örneklerde fiziksel anlamda iş yapıldığını değerlendirmeleri istenir (OB7). Kuvvet ve yer değiştirme değerleri değiştiğinde yapılan işin nasıl etkilendiği sorgulanır (E3.8). Sonuçlar sınıfta paylaşılarak işin kuvvete ve yer değiştirmeye bağlı olduğu yorumlanır (FB.7.2.1.c).

   FB.7.2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin fiziksel anlamda yapılan iş ile günlük yaşamda kullandıkları iş kavramlarının birbirinden farklı olduğunu keşfetmeleri sağlanır; örneğin ders çalışmanın günlük anlamda iş sayılması ancak fiziksel iş olmaması tartışılır (OB1). Ardından işin biriminin joule olduğu öğretmen tarafından tanımlanır (FB.7.2.1.c).

   FB.7.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Esneklik ve çekim potansiyel enerji çeşitlerine değinilir. Kinetik ve potansiyel enerjiyle ilgili günlük yaşam örneklerine ait görseller, öğrencilerin etkin katılımıyla incelenir (SDB2.1, OB4). Öğrencilerden her görseldeki enerjiyi cismin hareketinden ya da konumundan dolayı sahip olduğu enerji olarak sınıflandırmaları istenir (FB.7.2.2.a).

   FB.7.2.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden sınıflandırma sonuçları üzerinden akıl yürüterek cismin hareketi ve konumuyla ilgili çıkarımlar yapmaları istenir (OB4). Bu çıkarımlara dayanarak kinetik ve potansiyel enerji kavramlarına ilişkin özellikleri belirlemeleri ve yazmaları istenir. Belirlenen özellikler sınıfta paylaşılarak tartışılır (E3.5) (FB.7.2.2.a).

   FB.7.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden kinetik ve potansiyel enerjinin özelliklerini örnek durumlarla eşleştiren soruları bireysel olarak yanıtlamaları istenir. Öğretmen yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Tahtada belirlenen özellikler birlikte gözden geçirilir; öğrencilerden eşleştirmelerindeki yanlışları gerekçeleriyle düzeltmeleri istenir (FB.7.2.2.a).

   FB.7.2.1FB.7.2.2

Sınıf defteri: FB.7.2.1 Fiziksel anlamda yapılan işin bağlı olduğu faktörlere ilişkin…; FB.7.2.2 Enerji çeşitlerinden kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası'na değinir. Etkileşimli tahtada yardım kolisi taşıyan hareketli bir araç ile rafta duran bir koli gösterilir. Öğrencilerden bu iki durumdaki enerjiyi tahmin etmeleri istenir (E1.1). Önceki derste belirlenen kinetik ve potansiyel enerji özellikleri kısaca hatırlatılır; bu derste iki enerji çeşidinin benzer özelliklerinin listeleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen günlük yaşamdan örnekler sunar: koşan sporcu, gerilmiş yay, yüksekten düşen taş, sıkıştırılmış yaylı kalem. Öğrencilerden her örnekteki enerjiyi kinetik ya da potansiyel (esneklik ve çekim) olarak sınıflamaları istenir. Öğretmen iki enerji çeşidi arasındaki benzerliklerin neler olabileceğini sorar; öğrenciler gerekçelerini açıklar (E3.8) (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikili gruplara ayrılır; ders kitabındaki enerji örneklerini ve görselleri inceler (OB1, OB4). Her grup, iki enerji çeşidinde ortak görünen özellikleri (iş yapabilme, birimin joule olması, bir cisme ait olma gibi) karşılaştırarak taslak biçimde not eder (KB2.7). Gruplar bulgularını sınıfla paylaşır, diğer görüşler açık fikirlilikle dinlenir (E3.5, SDB2.1) (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere çalışma kâğıdı dağıtılır. Kâğıttaki günlük yaşam örneklerine ilişkin tablo ve veriler incelenir; öğrencilerden elde ettikleri verilerden çıkarım yaparak soruları kendi cümleleriyle yanıtlamaları istenir (D3.4, OB7) (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kinetik ve potansiyel enerjinin benzer özelliklerini çalışma kâğıdındaki listeye yazmaları istenir. Her özellik için bir günlük yaşam örneği eklenir. Öğretmen sınıfı dolaşarak listelerdeki gerekçeleri sorgular; öğrenciler arkadaşlarının listelerini adil ve nazik biçimde değerlendirir (D1, KB2.7) (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar listelerini etkileşimli tahtada birleştirir; ortak bir benzerlik listesi oluşturulur. Öğrencilerden bu sırada merak ettikleri soruları sormaları istenir; sorular tahtaya yazılır ve sınıfça yanıtlanmaya çalışılır (E1.1, E3.8). Gerekirse ders kitabı ve ek kaynaklardan bilgi toplanır (KB2.6) (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki benzerlik listelerini son kez gözden geçirmeleri ve ders kitabıyla karşılaştırarak düzeltmeleri istenir. Öğretmen birkaç öğrenciden listelerini okumasını ister. Çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; eşleştirme soruları ile kinetik ve potansiyel enerjinin benzer özelliklerini eşleştirmeleri istenir (FB.7.2.2.b). Öğretmen öğrenme kanıtlarını toparlayarak çalışmayı değerlendirir.

   FB.7.2.2

Sınıf defteri: FB.7.2.2 Enerji çeşitlerinden kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FB.7.2.2, FB.7.2.3) kısa sorularla yoklanır; enerji Dönüşümleri konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme50 dk

   Ayrıca enerji dönüşümlerinde sürtünme kuvvetinin olumsuz etkilerine vurgu yapılarak bazı durumlarda bu etkinin ihmal edilebileceği belirtilir. Kinetik ve potansiyel enerjinin birbirine dönüşümleri ile ilgili matematiksel bağlantılara girilmez.

   FB.7.2.3
3. Uygulama70 dk

   Performans görevi olarak öğrencilerin hazırladıkları balık kılçığı diyagramında enerji dönüşümlerini göstermeleri sağlanabilir. Bu süreç analitik dereceli puanlama anahtarı yoluyla değerlendirilebilir. Ayrıca öz, akran veya grup değerlendirme formları ile ölçme araçlarında çeşitlilik sağlanabilir. Bu süreçte öğrencilerin tarafsız davranmaları sağlanır (D1.2).

   FB.7.2.3
4. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Enerjinin korunumuna yönelik genelleme yapar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FB.7.2.3

Sınıf defteri: FB.7.2.3 Enerji dönüşümünden hareketle enerjinin korunduğuna yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Ağız ve Diş Sağlığı Haftası'na değinilerek öğretmen, ağıza alınan bir lokmanın vücutta neler yaşayabileceğini sorar. Yanıtlar etkileşimli tahtada toplanır. Dersin sindirim sistemine ait yapı ve organları tanımlama ve model üzerinde inceleme üzerine kurulduğu belirtilir; öğrencilerden merakla ve birbirlerini dinleyerek çalışmaları beklenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'Yediğimiz bir besin ağızdan sonra vücutta hangi yolu izler?' sorusunu yöneltir. Öğrenciler beyin fırtınası tekniğiyle sindirim sistemine ait yapı ve organları sıralar, birbirlerinin görüşlerini dinler (E3.2, E3.5). Yanıtlar tahtada besinin izlediği yola göre dizilir (FB.7.3.1.a).

   FB.7.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sıralanan yapı ve organların konum, biçim ve yapı gibi niteliklerini ders kitabı ve posterden yararlanarak tanımlamaları istenir. Her öğrenci bir organ seçip niteliklerini kendi cümleleriyle yazar. İnce bağırsak gibi organların nitelikleri sınıfta karşılaştırılır (FB.7.3.1.a).

   FB.7.3.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve olumlu iletişimin sağlandığı grup tartışması yürütülür (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar sindirim sistemini oluşturan yapı ve organları maket, model ve poster üzerinde merakla inceler (OB4, OB2, E1.1). Gözlem verileri (organın konumu, biçimi, uzunluğu, diğer organlarla bağlantısı) grup kayıt formuna yazılır (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar video ve animasyon izleyerek model üzerindeki gözlemlerini kontrol eder, eksik verileri tamamlar ve ulaştıkları bilgileri kayıt tablosuna işler (OB1). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak tartışmaları yönlendirir. Gruplar tablolarını paylaşır; verilerdeki farklılıklar sınıfça tartışılır (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler kayıt tablolarını sınıfla paylaşarak gözlem verilerini gözden geçirir. Öğrenme kanıtı olarak çalışma kâğıdındaki sindirim sistemi şeması üzerinde yapı ve organlar etiketlenir; gözlem kayıtları kontrol listesiyle değerlendirilir. Eksik kalan gözlemler belirlenir ve gerekirse model üzerinde yeniden incelenir (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1

Sınıf defteri: FB.7.3.1 Sindirim sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, öğrencilerden kahvaltıda yedikleri bir besinin vücutta izleyeceği yolu tahmin etmelerini ister ve tahminleri tahtada toplar. Önceki derste öğrenilen organ nitelikleri kısaca hatırlanır. Bu hafta organların model üzerinde incelenip görevlerinin açıklanacağı ve sindirim sisteminin sağlığı için güvenilir kaynaklardan bilgi toplanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara sindirim sistemi modeli ve ders kitabındaki görsel verilir; gruplar ağızdan çıkışa kadar yapı ve organları sırayla model üzerinde inceler. Öğretmen, gözlem sırasında odaklanmayı sağlayan yönlendirici sorular sorar (E3.2). Öğrenciler her organın adını, konumunu ve görünümünü gözlem tablosuna kaydeder (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler kaydettikleri gözlemlere dayanarak her organın görevini bilimsel bakış açısıyla açıklar ve fikirlerini gerekçeleriyle savunur (E3.5, D3.3). Öğretmen, enzimlerin yapısına girmeden tanımını verir. Organlar ve görevleri etkileşimli tahtada eşleştirilerek doğrulanır (FB.7.3.1.c).

   FB.7.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, fiziksel ve kimyasal sindirimin farklarını örneklerle açıklar; sindirime yardımcı organlardan karaciğer ve pankreasa değinir. Öğrenciler çalışma kâğıdındaki tabloyu iki sindirim türünün farklarını yazarak doldurur. Tablo sınıfta kontrol edilir (FB.7.3.1.c).

   FB.7.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sindirim sisteminin sağlığını etkileyen bir durumu örnek olay yöntemiyle tartışmaları istenir (KB2.8, SDB2.1). Öğretmen, merak duygusunu artırmak için açık uçlu sorular sorar (E1.1). Gruplar, sindirim sistemi hastalıklarına girmeden performans görevi (poster, afiş, resim, rapor vb.) için merak ettikleri soruları sorarak güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve alan uzmanıyla görüşme arasından kullanacakları araçları belirler (E3.4, E3.8, OB2, OB1, FB.7.3.2.a).

   FB.7.3.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar belirledikleri araçları kullanarak sindirim sisteminin sağlığı hakkında bilgi toplar (OB7, FB.7.3.2.b). Ulaşılan bilgiler öğretmenden ya da alan uzmanından yardım alınarak, arkadaşlarla tartışılarak veya bilimsel kaynaklara başvurularak doğrulanır (D3.3, OB7, OB1, FB.7.3.2.c). Süreçte görev bilinciyle sorumlu ve planlı davranılması beklenir (D3.2, E2.2, D16.3).

   FB.7.3.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri performans görevlerine (poster, afiş, rapor vb.) kaydetmeleri istenir (OB1, FB.7.3.2.ç). Araştırma sonuçlarına dayanarak yeterli ve dengeli beslenmenin, sosyal ve sportif faaliyetlerin ve teknoloji bağımlılığının sindirim sisteminin sağlığına etkisi tartışılır; yanlış uygulamalar belirlenip doğru davranışlarla değiştirilir (KB2.15, SDB3.3, D13.4). Performans görevleri analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   FB.7.3.1FB.7.3.2

Sınıf defteri: FB.7.3.1 Sindirim sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; FB.7.3.2 Sindirim sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası bağlamında herkesin sağlıklı yaşam hakkına değinerek dersi başlatır. Öğrencilerden kan bağışı ve organ bağışının neden hayat kurtardığını bir cümleyle söylemeleri istenir (D5, D20). Ardından vücutta kanı taşıyan sistemin hangi yapılardan oluşabileceği sorulur, tahminler tahtaya yazılır ve haftanın amacı paylaşılır (D13).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sessizce oturup bir dakika boyunca bileklerinden nabızlarını saymaları istenir; ardından dijital içerikteki kalp sesi kaydı dinletilir (E1.1, E3.2). Öğrencilere bu vuruşların nereden geldiği ve vücutta nasıl yayıldığı sorulur, düşünceler tahtada toplanır. Nabız sayıları deftere kaydedilir (OB7) (FB.7.3.3.a).

   FB.7.3.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak kalp, kan ve kan damarlarının niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlar (OB1, KB2.6). Damar çeşitlerinden atardamar, toplardamar ve kılcal damar ayrı ayrı ele alınır; kalbin odacıklarına değinilmez. Tanımlar tartışma yöntemiyle posterde toplanıp sınıfa sunulur (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.3.3.a).

   FB.7.3.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara kalp ve kan damarlarını gösteren maket, model ve poster verilir; ayrıca etkileşimli tahtada video ve animasyon izletilir. Gruplar kalbi, atardamarı, toplardamarı ve kılcal damarı model üzerinde inceler (OB4). Yapıların konumu, şekli ve birbirine bağlanışı gözlemlenerek grup içinde tartışılır (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.3.3.b).

   FB.7.3.3
5. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar gözlem verilerini yapı adı, konum ve gözlenen özellik sütunlarından oluşan tabloya kaydeder (OB1). Aort gibi özel damar isimlerine ve kalbin odacıklarına değinilmez. Tablolar gruplar arasında karşılaştırılır, eksik ya da çelişen gözlemler tartışma yöntemiyle düzeltilir (SDB2.1) (FB.7.3.3.b).

   FB.7.3.3
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar gözlem tablolarını yapı adı, nitelik ve gözlem kaydı ölçütlerinden oluşan kontrol listesine göre gözden geçirir. Öğrenciler çalışma yaprağındaki dolaşım sistemi şemasında kalbi ve damar çeşitlerini işaretleyip niteliklerini yazar (FB.7.3.3.b). Öğretmen yaprakları toplayarak bireysel dönüt verir.

   FB.7.3.3

Sınıf defteri: FB.7.3.3 Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada kalbin ve damarların yer aldığı dolaşım sistemi görselini açar ve önceki hafta öğrenilenleri birkaç soruyla hatırlatır. Öğrencilerden 'Hastanelerde kana neden ihtiyaç duyulur?' sorusuna ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (E1.1). Derste dolaşım sistemi model üzerinde incelenip yapıların görevleri açıklanacak, ardından kan bağışı tartışılacaktır.

   FB.7.3.3
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki dolaşım sistemi modeli üzerinde kalbi, atardamarları, toplardamarları ve kılcal damarları inceler. Her yapının konumu, şekli ve yapısal özellikleri çalışma kâğıdına gözlem verisi olarak kaydedilir (FB.7.3.3.b, KB2.6).

   FB.7.3.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Model üzerinde küçük ve büyük kan dolaşımının yolu izlenir; küçük kan dolaşımında kanın oksijen oranının arttığı, büyük kan dolaşımında ise azaldığı gözlem verilerine eklenir (FB.7.3.3.b, OB4). Öğretmen, küçük kan dolaşımının ilk defa İbnü'n Nefîs tarafından keşfedilerek anatomik çiziminin yapıldığına değinir. Öğrencilerden gözlemlerini çalışma kâğıdına işlemeleri istenir (FB.7.3.3.b).

   FB.7.3.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Dolaşım sistemindeki yapı ve organların görevleri, gruplarda rol oynama tekniğiyle anlatılır; öğrenciler kalp, damar ve kan rollerini üstlenerek eğlenerek öğrenir (E2.5, SDB2.1, SDB2.2, SDB1.2). Öğrencilerden araştırmacı ve sorgulayıcı bakış açısıyla görevleri açıklamaları beklenir (FB.7.3.3.c, D3.3). Kanın yapısına moleküler temellere girmeden değinilir; kan hücrelerinin yapısı verilmeden yalnız görevleri kısaca açıklanır. Rol oynamada Beden Eğitimi ve Türkçe dersleriyle ilişki kurulur.

   FB.7.3.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, kan bağışıyla ilgili açık uçlu sorular yöneltir. Gruplarda altı şapka düşünme tekniğiyle kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemi tartışılır (SDB2.1, SDB3.3, D20.1). Öğrencilerden görüşlerini gerekçeleriyle mantıksal olarak ifade etmeleri istenir (FB.7.3.4.a, KB2.18).

   FB.7.3.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, tartışmada ortaya çıkan görüşlerdeki çelişkileri belirler. Öğrencilerden fikirleri eleştirel bakış açısıyla irdeleyip kendi görüşleri hakkında düşünmeleri beklenir (FB.7.3.4.b, KB3.3, E3.10, SDB1.2). Bu süreçte açık fikirli davranılır ve görüşler araştırmacı ve sorgulayıcı bakışla savunulur (E3.5, D3.3).

   FB.7.3.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemine ilişkin geçerli bir fikir oluşturmaları istenir (FB.7.3.4.c, SDB3.3, SDB2.3). Türk Kızılay'ın önemi ve kan bağışı için başvurulabilecek resmî kurumlar tanıtılır; kan bağışından hareketle organ bağışının önemi vurgulanır (D20.1, OB6). Yapılması gerekenler listelenir. Tartışma süreci akran/grup değerlendirme formuyla değerlendirilir; tarafsız davranılması beklenir (SDB2.2, D6.2, D1.2). Öğrenme düzeyi tanılayıcı dallanmış ağaçla yoklanır.

   FB.7.3.3FB.7.3.4

Sınıf defteri: FB.7.3.3 Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; FB.7.3.4 Kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemini tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden bir dakika sessizce oturup nefes alıp vermeye ve nabızlarına odaklanmaları istenir (E3.2). Öğretmen, bu sırada vücutlarında neler fark ettiklerini sorar ve öğrencilerin merak ettikleri soruları alır (E1.1). Bu derslerde dolaşım sisteminin sağlığı ve solunum sistemini oluşturan yapı ve organlar üzerine çalışılacağı duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen dolaşım sisteminin sağlığını etkileyen bir örnek olay okur; hastalıklara girilmez. Merak duygusunu artırmak için 'Bu kişi ne yapmalıdır?' ve 'Dolaşım sistemi neden korunmalıdır?' gibi açık uçlu sorular sorulur (E1.1). Öğrenciler gruplar hâlinde örnek olayı tartışır (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.3.5.a).

   FB.7.3.5
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara dolaşım sisteminin sağlığı konusunda poster, afiş, resim ya da rapor hazırlama performans görevi verilir (SDB1.2). Gruplardan bilgiye ulaşmak için kullanacakları araçları belirlemeleri istenir: güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme (OB4, OB2, OB1). Seçilen araçlar gerekçeleriyle sınıfa duyurulur (FB.7.3.5.a).

   FB.7.3.5
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan merak ettikleri soruları yazmaları ve gerçeği arama isteğiyle bu soruların yanıtlarını güvenilir araçlarda aramaları istenir (E3.4, E3.8, OB2, OB1). Belirledikleri aracı kullanarak dolaşım sisteminin sağlığına ilişkin bilgileri toplarlar (OB7) (FB.7.3.5.b).

   FB.7.3.5
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan bulduğu bilgileri öğretmenden ya da alan uzmanından yardım alarak, tartışarak veya bilimsel kaynaklara başvurarak doğrulamaları istenir; fikirler açık fikirlilikle ve bilimsel gerekçelerle savunulur (OB7, OB1, E3.5, D3.3) (FB.7.3.5.c). Doğrulanan bilgiler kaydedilir (OB1) (FB.7.3.5.ç). Uyku, beslenme, spor ve teknoloji bağımlılığının etkisi tartışılarak yanlış uygulamalar belirlenir (D13.3, KB2.15).

   FB.7.3.5
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen öğrencilere doğru nefes alma yönteminin nasıl olduğunu sorar. Öğrencilerden nefes alıp vererek solunum sistemi yapı ve organlarını vücutlarında fark etmeleri ve bu yapı ve organların niteliklerini tanımlamaları istenir (E3.2) (FB.7.3.6.a).

   FB.7.3.6
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Gruplara solunum sistemi maketi, modeli, videosu ya da animasyonu verilir; yapı ve organlar incelenir (OB4, OB2, OB1). Gruplardan gözlem verilerini kaydetmeleri istenir (FB.7.3.6.b).

   FB.7.3.6
8. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar solunum sistemi için kaydettikleri verileri bilimsel bakış açısıyla birleştirir ve tüm sınıfla paylaşır (D3.3) (FB.7.3.6.b). Öğrencilerden çalışma kâğıdında yapı-organ eşleştirme sorularını yanıtlamaları istenir. Dolaşım sisteminin sağlığına ilişkin performans görevleri analitik dereceli puanlama anahtarıyla, bilgilerin doğrulanması ise tanılayıcı dallanmış ağaçla değerlendirilir; solunum gözlemleri kontrol listesiyle izlenir.

   FB.7.3.5FB.7.3.6

Sınıf defteri: FB.7.3.5 Dolaşım sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; FB.7.3.6 Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen solunum sistemi görselini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden ellerini göğüslerine koyup derin nefes alıp vererek göğüs kafesindeki değişimi gözlemlemeleri istenir (E1.1). Önceki hafta niteliklerini tanımladıkları yapı ve organlar kısaca hatırlanır ve bu hafta model üzerinde incelenip görevlerinin açıklanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara solunum sistemi modeli dağıtılır. Öğrencilerden burun boşluğu, soluk borusu, bronşlar, akciğerler ve diyaframı model üzerinde incelemeleri ve gözlem verilerini kayıt tablosuna yazmaları istenir (KB2.6, OB7). Yapıların konumu, şekli ve birbirine bağlantısı tabloya eklenir (FB.7.3.6.b).

   FB.7.3.6
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Grup paylaşımının ardından öğrencilerden gözlemlenen yapı ve organların görevlerini açıklamaları beklenir (SDB2.2). Doğru nefes alma tekniği öğretmence gösterilerek açıklanır ve öğrencilerden denemeleri istenir (D13). Açıklamalar tablodaki gözlemlerle ilişkilendirilir (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin analojiler ile eğlenerek öğrenmeleri desteklenir (E2.5). Balon ve plastik şişeyle kurulan düzenekte balonun akciğeri, şişenin göğüs kafesini, alttaki zarın diyaframı temsil ettiği belirtilir. Gruplardan hava giriş-çıkışını bu analoji üzerinden açıklamaları istenir (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Süreci değerlendirmek için gruplardan model / maket malzemesiyle solunum sistemi maketi hazırlamaları istenir (SDB1.2). Çalışma sürecini öğrenciler kendileri planlar. Maket üzerinde her yapının adı ve görevi etiketlerle gösterilir (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar maketlerini sınıfa tanıtır; sunumlarda havanın izlediği yol ve organların görevleri açıklanır. Dinleyen gruplardan sorular sormaları ve geri bildirim vermeleri istenir (SDB2.1). Açıklamalar maket üzerinde gösterilerek yapılır (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
7. Sonuçlandırma25 dk

   Hazırlanan maketler ve sunumlar analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrencilerden akran değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Organ ve görev eşleştirme soruları yanıtlanır (FB.7.3.6.c). Son olarak organ bağışının, solunum organlarının görevini yitirdiği durumlarda yaşam açısından önemi kısaca tartışılır (D20).

   FB.7.3.6

Sınıf defteri: FB.7.3.6 Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FB.7.3.6) kısa sorularla yoklanır; solunum Sistemi Boşaltım Sistemi konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme50 dk

   Öğrencilerden solunum sisteminin sağlığını etkileyen bir durumu örnek olay yöntemi ile tartışmaları istenir. Örnek olay çerçevesinde merak duygusunu artırmak için açık uçlu sorular sorulur (E1.1). Öğrencilere solunum sistemi hastalıklarına girilmeden bu sistemin sağlığı konusunda bireysel ya da grup olarak poster, afiş, resim, rapor vb. performans görevleri verilir (SDB1.2). Öğrencilerden hazırlayacakları performans görevi ile ilgili bilgilere ulaşmak için kullanacakları araçları belirlemeleri beklenir. Bilgiye ulaşmak için güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı yöntemlerden yararlanır. Bu aşamada öğrencilere rehberlik edilebilir. Bu süreçte öğrencilerden gerçeği arama isteğiyle merak ettikleri soruları sorarak güvenilir araçları belirlemeleri beklenir (OB2, OB1, E3.4, E3.8).

   FB.7.3.7
3. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Belirledikleri aracı kullanarak bu sistemin sağlığı hakkında bilgi toplamaları öğrencilerden istenir (OB7). Öğrencilerden uzman veya bilimsel kaynaklardan elde ettiği bilgileri arkadaşları ile tartışarak doğrulamaları beklenir (D3.3, OB7, OB1). Video, sunu, röportaj yapma vb. sunum teknikleri de kullanılabilir. Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri kaydetmeleri istenir (OB1). Ayrıca öğrencilerden ulaştıkları bilgiler doğrultusunda yeterli ve dengeli beslenmenin, sosyal ve sportif faaliyetlerin solunum sisteminin sağlığı üzerindeki etkisine değinilerek sağlıklı yaşama özen göstermeleri beklenir (D13.3). Öğrencilere bağımlı bireylerin yaşadıkları sorunların neler olabileceği sorularak düşünmeleri sağlanır (KB3.3, SDB2.3). Bağımlılık kavramı ve olumsuz etkileri hakkında açıklama yapılarak bu konuda düşünerek farkındalık kazanmaları sağlanır (OB1). Yeşilay logosu ve işlevi tanıtılır (OB4). Ayrıca Sağlık Bakanlığının uygulamalarına da değinilip bu birimlerden nasıl hizmet alınacağı konusuna vurgu yapılarak günlük hayatla ilişki kurmaları sağlanır (OB6). Öğrencilerin gruplara ayrılarak solunum sisteminin sağlığı konusunda farkındalık oluşturmak için kullanacakları yöntemi belirleyip poster, broşür, konuşma metni vb. seçerek tasarlamaları sağlanır (OB1, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D13.3). Ardından okulda ya da çevrelerinde bu farkındalık çalışmasını özgüven ve sorumluluk bilinciyle yürütmelerine rehberlik edilir (E1.5, E2.2, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3). Öğrencilerin bu sistemin sağlığına yönelik günlük hayattaki yanlış uygulamalarını belirleyip doğru davranışa yönelmeleri beklenir (KB2.15, SDB1.2, SDB2.2, SDB3.3, D5.1). Güvenilir genel ağ adreslerinden yararlanma, dijital sunum, video hazırlama noktasında bilişim teknolojileri ve yazılım dersiyle ilişki kurulur (OB2). Süreçte görev bilinciyle hareket ederek sorumlu ve planlı davranmaları beklenir (E2.2, D16.3). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Sürecin tamamına ilişkin değerlendirmede tanılayıcı dallanmış ağaç, açık uçlu sorular vb. kullanılabilir.

   FB.7.3.7
4. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlarla ilgili mevcut bilgilerini belirlemek amacıyla açık uçlu sorular yöneltilir. Ayrıca öğrencilerden süreçte odaklanmaları ve merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.2, E3.8). Ardından boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar kavram haritası üzerinden tanıtılır. Öğrencilerin bu yapı ve organlara ait nitelikleri tanımlamaları sağlanır (OB4). Öğrencilerden boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları poster, maket, model, video, animasyon vb. araçlarla incelemeleri sağlanır. Öğrencilerden boşaltım sistemi ile ilgili elde ettikleri bilgileri kaydetmeleri beklenir (OB1). Öğrencilerden boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlara ait elde edilen bilgileri açıklamaları beklenir. Bu süreçte öğrencilerin saygı çerçevesinde fikir üretmelerine, olumlu iletişim ve görev bilinciyle hareket etmelerine fırsat verilir (SDB2.1, SDB2.2, D14.2, D16.3).

   FB.7.3.8
5. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların özelliklerini açıklar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FB.7.3.7FB.7.3.8

Sınıf defteri: FB.7.3.7 Solunum sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; FB.7.3.8 Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada vücuttan atılan maddelerin, yani terin, idrarın ve soluk verirken çıkan havanın görsellerini gösterir. Öğrencilerden vücudun bu maddelerden neden kurtulması gerektiğini eşleriyle birer cümleyle yanıtlamaları istenir. Önceki hafta çalışılan solunum sistemiyle bağ kurulur ve dersin hedefi paylaşılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen böbrekler, üreter (idrar borusu), üretra (idrar kanalı) ve karaciğerin yer aldığı görseli etkileşimli tahtada gösterir. Böbreklerin ayrıntılı yapısına girilmeden boşaltım sistemindeki görevi ve önemi vurgulanır; karaciğerin boşaltım sürecindeki görevi kısaca açıklanır. Öğrenciler her yapı ve organın niteliğini ders kitabından bularak kendi cümleleriyle tanımlar. (FB.7.3.8.a)

   FB.7.3.8
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara ders kitabındaki ya da etkileşimli tahtadaki boşaltım sistemi modeli verilir. Öğrenciler böbrekleri, üreteri ve üretrayı model üzerinde sırayla inceler; her yapının konumunu, şeklini ve birbirine bağlanışını gözlem tablosuna kaydeder. Gruplar kayıtlarını diğer gruplarınkiyle karşılaştırır ve eksik gözlemlerini tamamlar. (FB.7.3.8.b)

   FB.7.3.8
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen vücuttan atıkları uzaklaştıran diğer organlar olarak deri, akciğer ve kalın bağırsağı tanıtır. Gruplar, sisteme ait yapı ve organlar ile görevlerini tanıtan bir poster ya da modeli atık malzemelerle tasarlar (SDB1.2, OB4, SDB2.1, SDB2.2, D17.2, E3.3). Her grup tasarımındaki organların özelliklerini kısa bir sunumla açıklar. (FB.7.3.8.c)

   FB.7.3.8
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen boşaltım sisteminin sağlığını etkileyen bir durumu örnek olay olarak sunar ve merak uyandıran açık uçlu sorular sorar (E1.1). Öğrenciler, sistemin sağlığına yönelik hazırlayacakları poster ya da afiş için gerekli bilgilere ulaşacakları araçları belirler. Güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve alan uzmanlarıyla görüşme arasından, gerçeği arama isteğiyle sorular sorarak seçim yapar (OB2, OB1, E3.4, E3.8). (FB.7.3.9.a)

   FB.7.3.9
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler belirledikleri aracı kullanarak boşaltım sisteminin sağlığı hakkında bilgi toplar (OB7). Yeterli ve dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, sosyal ve sportif faaliyetler ile teknoloji bağımlılığının etkisine dair bilgiler aranır; sistem hastalıklarına girilmez. Öğretmen gerekli yerlerde rehberlik eder. (FB.7.3.9.b)

   FB.7.3.9
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler uzman ya da bilimsel kaynaklardan elde ettikleri bilgileri arkadaşlarıyla tartışarak doğrular (D3.3, OB7, OB1). (FB.7.3.9.c) Doğruladıkları bilgiler çalışma kâğıdına kaydedilir (OB1). Bu süreçte görev bilinciyle sorumlu ve planlı davranmaları beklenir (D3.2, E2.2, D16.3). (FB.7.3.9.ç)

   FB.7.3.9
8. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar doğruladıkları bilgileri poster ya da afişte toplayıp sunar. Öğrencilerden yeterli su tüketimi (D17.1) ve dengeli beslenme dâhil günlük hayattaki yanlış uygulamaları belirleyip boşaltım sisteminin sağlığını korumak için gerekli davranışları söylemeleri istenir (SDB1.2, SDB2.2, SDB3.3, D5.1, KB2.15, D13.4). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, bilgiler açık uçlu sorularla değerlendirilir. (FB.7.3.9.ç)

   FB.7.3.8FB.7.3.9

Sınıf defteri: FB.7.3.8 Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde…; FB.7.3.9 Boşaltım sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada, su dolu bardağa konmuş ve bükülmüş görünen bir kalemin görseli gösterilir. Öğrencilerden gördüklerini anlatmaları ve 'Kalem neden bükülmüş görünüyor?' sorusuna ilk tahminlerini söylemeleri istenir (E3.8). Tahminler tahtaya yazılır; ışığın ortam değiştirirken izlediği yolun incelenmesi gerektiği belirtilerek derse geçilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfa getirilen bir bardak su ve kalemle 'ışığın kırılması' deneyi yapılır. Öğrencilerden kalemi önce havada, sonra suyun içinde farklı açılardan gözlemlemeleri ve gözlemlerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir (OB1, E1.2, KB2.2). Gözlemler tahtada ortak bir listede toplanır (FB.7.4.1.a).

   FB.7.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gözlem listesinden yola çıkılarak gelen ışın, kırılan ışın, gelme açısı ve kırılma açısı kavramları etkileşimli tahtadaki ışın şeması üzerinde gösterilir. Snell Yasası ve matematiksel hesaplamalara girilmeden kırılma kanunları açıklanır. Öğrencilerden ışık ışınlarının kırılmasına yönelik niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlamaları ve defterlerindeki şemada işaretlemeleri istenir (FB.7.4.1.a).

   FB.7.4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba deney malzemesi verilir. Gruplardan ışığın az yoğun saydam ortamdan çok yoğun saydam ortama geçerken izlediği yolu gözlemlemeleri, yolu çizerek göstermeleri ve gelme ile kırılma açılarını tabloya kaydetmeleri istenir (OB7, KB2.2). Görev paylaşımı grup içinde iş birliğiyle yapılır (SDB2.2) (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Aynı düzenek kullanılarak ışığın çok yoğun saydam ortamdan az yoğun saydam ortama geçerken izlediği yol gözlemlenir. Öğrencilerden gözlemledikleri yolu çizerek göstermeleri ve gelme ile kırılma açılarını aynı tabloya kaydetmeleri istenir (OB7, KB2.2) (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan çizimlerini ve tablolarını eksiksiz ve okunaklı olup olmadığı yönünden gözden geçirip eksiklerini tamamlamaları istenir (SDB1.2). Ardından gruplar tablolarını bir başka grupla değiştirerek verilerin kaydedilme biçimini kontrol eder (OB7). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak dönüt verir (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdındaki kısa cevaplı sorulara yanıt vermeleri istenir: kendi çizimleri üzerinde gelen ışın, kırılan ışın, gelme açısı ve kırılma açısı adlandırılır, verilerin nasıl toplandığı bir iki cümleyle yazılır. Çizimler ve tablolar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; çalışma kâğıtları portfolyoya eklenir (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1

Sınıf defteri: FB.7.4.1 Ortam değiştiren ışığın izlediği yolu gözlemleyerek kırılma olayına…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada su dolu bardağa batırılmış bir kalemin fotoğrafını gösterir ve öğrencilerden kalemin neden kırık göründüğünü eşleriyle konuşmalarını ister. Önceki haftada tanımlanan gelen ışın, kırılan ışın, gelme açısı ve kırılma açısı kavramları sözlü olarak hatırlanır. Öğretmen, bu hafta farklı ortamlarda toplanan verilerle ışığın izlediği yolun yorumlanacağını duyurur (KB2.2).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, hava, su ve cam gibi saydam ortamların birinden diğerine dik olarak gönderilen ışığın kırılmaya uğramadığını belirtir. Öğrencilere günlük yaşamdan karşılaştıkları, ışığın kırılmasına ilişkin olaylar sorulur ve sınıfta tartışma ortamı oluşturulur (SDB2.1). Öğrencilerin gözlemleri tahtada toplanır ve veri kaydı için ortak bir tablo biçimi belirlenir (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara hava-su, hava-cam ve su-hava geçişlerini gösteren ders kitabındaki ve görsel kaynaklardaki ışın diyagramları verilir. Öğrenciler gelme ve kırılma açılarını inceler (KB2.2) ve değerleri çalışma kâğıdındaki tabloya kaydeder (OB7). Gruplar kayıtlarını birbirleriyle karşılaştırır (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tablodaki verilerde ışığın az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normale yaklaşıp yaklaşmadığını incelemeleri istenir. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçiş de aynı biçimde yorumlanır; gelme açısı ile kırılma açısı karşılaştırılır. Gruplar çıkarımlarını verilerine dayandırarak sınıfa sunar (E3.8) (FB.7.4.1.c).

   FB.7.4.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, prizmada beyaz ışığın kırılarak renklerine ayrılmasına görsel kaynaklarla değinir. Mirim Çelebi’nin çalışmalarından söz edilerek ışığın kırılmasının günlük yaşamdaki kullanım alanlarına yönelik tartışma genişletilir (OB5). Öğrencilerin düşüncelerini özgürce ifade etmeleri ve farklı görüşlere saygı duymaları sağlanır (D14.1). Ortam değişince ışığın yolunun nasıl değiştiği örneklerle değerlendirilir (FB.7.4.1.c).

   FB.7.4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eksik bırakılmış ışın diyagramlarını tamamlamaları istenir (OB4). Hava, su ve cam ortamları için ışının kırılma yönü çizilir ve gerekçesi bir cümleyle yazılır. Eşler birbirinin çizimini kontrol eder (SDB2.2) (FB.7.4.1.c).

   FB.7.4.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden tanılayıcı dallanmış ağaç çalışma kâğıdını bireysel olarak doldurmaları istenir; ışığın az yoğun ortamda ve çok yoğun ortamda izlediği yollar dallara yazılır (E1.2). Ardından kısa cevaplı sorular yanıtlanır. Öğretmen yanıtları gözden geçirir ve ortam değiştiren ışığın yolunun ortamların yoğunluğuna bağlı olduğunu özetler.

   FB.7.4.1