T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 6. SINIF GELENEKSEL SANATLAR DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya "göz nuru dökmek" deyimini yazar ve yansıtır. Öğrencilere "Bu deyimle anlatılmak istenen nedir?" sorusu yöneltilerek derse ilgileri çekilir (E1.1). Birkaç öğrencinin yanıtı dinlenir. Bu derste dokuma sanatı hakkında bilgi toplamak için hangi araçların kullanılabileceğinin belirleneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Dokuma örnekleri etkileşimli tahta aracılığıyla yansıtılır; öğrencilerden halı ve kilim görsellerinde dikkatlerini çeken ögeleri söylemeleri istenir. Ardından dokuma sanatı hakkında merak ettikleri konular tahtada toplanır. Öğrencilerden bu soruların yanıtlarına ulaşmak için hangi araç ve kaynakları kullanabilecekleri üzerine düşünmeleri istenir (GS.1.1.1.a, KB2.6).

   GS.1.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Yansıtılan dokuma görsellerinden hareketle öğrencilerin emek ve sanat arasındaki ilişki üzerine düşünmeleri ve düşüncelerini paylaşmaları beklenir (SDB2.1). Öğretmen Türklerin Türkistan'dan Anadolu'ya yerleşmelerini anlatan kısa bir sunum yapar. Öğrenciler eşit sayıda gruplara ayrılır.

   GS.1.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan kütüphane arşivleri, güvenilir dijital veri tabanları, akademik kaynaklar gibi bilgi edinme araçlarından kullanacaklarını belirlemeleri istenir (GS.1.1.1.a). Grupların doğru ve güvenilir kaynakları kullanması için öğretmence onaylanmış "Geleneksel Sanatlar Kaynak Kontrol Kartları" kullanılır. Öğrenciler kitap, makale, broşür gibi materyalleri inceleyerek bilgi bulur; grup sözcüsü bulunan bilgileri sınıfa ifade eder (GS.1.1.1.b, OB1, D14.1).

   GS.1.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grup sözcüleri belirledikleri araçları ve bu araçlarla dokuma sanatı hakkında buldukları bilgileri kısaca özetler. Öğretmen kullanılan araçları etkileşimli tahtada listeler. Öğrencilerden Çalışma Kâğıdını tamamlamaları ve Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir. Öğretmen Kontrol Listesi, Gözlem Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile öğrenme kanıtlarını toplar.

   GS.1.1.1

Sınıf defteri: GS.1.1.1 Dokuma sanatı hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencileri karşılar ve önceki derste dokuma sanatı hakkında ulaşılan bilgileri defterlerinden ya da araştırma notlarından çıkarmalarını ister. Etkileşimli tahtada atkı, çözgü, halı, kilim ve motif kavramlarının yer aldığı görseller gösterilir. Öğrencilerden bu bilgilerin doğru olup olmadığını nasıl anlayabilecekleri düşünmeleri istenir; bugün bilgilerin doğrulanıp kaydedileceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden dokuma sanatının tanımını, tarihî gelişimini ve Anadolu kültüründeki önemini edindikleri bilgiler doğrultusunda ifade etmeleri istenir (OB1, D19.1). Osmanlı Dönemi'nde Ehl-i Hiref teşkilatına bağlı sanatkâr ve zanaatkârların dokuma örneklerine, dokuma çeşitlerine ve kullanılan malzemelere ilişkin araştırma bilgileri ders kitabı ve görsel kaynaklarla karşılaştırılır. Elde edilen bilgiler öğretmen rehberliğinde doğrulanır, hatalı bilgiler düzeltilir (GS.1.1.1.c).

   GS.1.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Anadolu'nun önemli kültürel değerlerinden biri olan kırkyama tekniğine ait örnekler gösterilir. Bu tekniğin parça kumaşların belirli bir kompozisyon oluşturacak şekilde dikiş yoluyla bir araya getirilmesiyle oluştuğu açıklanır. Öğrencilerden doğrulanan bilgileri dijital ya da geleneksel yöntemle düzenli biçimde kaydetmeleri istenir (GS.1.1.1.ç).

   GS.1.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler arasında görev dağılımı yapılır. Gruplar, dokuma sanatı ve geleneksel Türk dokumacılığı hakkındaki bilgileri, yararlandıkları kaynakların türünü ve görsellerin ait olduğu dönemi öğretmen rehberliğinde bir araya getirerek iş birliği içinde sınıf panosunu oluşturur (SDB2.2, D16.3) (GS.1.1.1.ç).

   GS.1.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Sınıf panosu birlikte incelenir; öğrencilerden kaynak türü ve dönem bilgisi eksik olan bir bölüm olup olmadığını belirtmeleri istenir. Kontrol listesiyle bilgilerin doğrulanıp kaydedildiği denetlenir. Öğrencilerden doğrulama ve kayıt sürecindeki katkılarını öz değerlendirme formuna işlemeleri istenir; açık uçlu soru olarak 'Bilgiyi doğrulamak neden önemlidir?' tartışılır.

   GS.1.1.1

Sınıf defteri: GS.1.1.1 Dokuma sanatı hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada geleneksel bir Türk dokumasından kısa bir bölüm gösterir. Öğrencilerden dokumada gördükleri şekillerden birini adlandırmaları istenir (OB4). Hayvanları Koruma Günü'ne değinilerek dokumalarda hayvan figürlü motiflerin bulunduğu belirtilir. Dersin amacının, motiflerin ne anlatabileceğini fark etmek olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Yansıtılan geleneksel Türk dokuma örneklerini incelemeleri için öğrencilere süre verilir. Öğrencilerden örneklerdeki motifleri, renkleri ve yerleşimi gözlemlemeleri istenir (OB4). Süre sonunda sınıfça kısa bir beyin fırtınası yapılır ve fark edilen motifler tahtaya yazılır (GS.1.1.2.a).

   GS.1.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin dokumalarda gördükleri motifler ve anlamlarına dair fikirleri tartışma yöntemiyle arkadaşlarıyla paylaşmaları sağlanır. Öğrencilere ders kitabı ve sınıfa getirilen kaynaklardan yararlanmaları için süre verilir. Öğrencilerden edindikleri bilgileri not etmeleri istenir (D14.1, GS.1.1.2.a).

   GS.1.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   'Motifler Bize Ne Söyler?' etkinliğinde yansıtılan dokumalardaki motifler öğrencilerce fark edilir (OB9). Öğrencilerden motiflerin özellikleri hakkındaki düşüncelerini sırayla ifade etmeleri istenir (OB5). Öğretmen, İslamiyet öncesi ve sonrası dönemlerde kullanılan motiflerin anlamlarına değinir (OB1, GS.1.1.2.a).

   GS.1.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu hafta fark ettikleri motifleri ve anlamlarına ilişkin notlarını Çalışma Kâğıdı üzerinde düzenlemeleri istenir. Çalışma Kâğıdı Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrencilerin, dokumada fark ettikleri bir motifi ve nerede gördüklerini açıklamasıyla hafta toparlanır (GS.1.1.2.a).

   GS.1.1.2

Sınıf defteri: GS.1.1.2 Dokumada yer alan motiflerdeki görsel mesajı algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kilim ve bir halı görseli gösterir; öğrencilerden gördükleri motiflerden birini seçip nasıl bir şekle benzediğini söylemelerini ister. Önceki derste motiflerdeki sanatsal olguların fark edildiği hatırlatılır. Bu derste motiflerin nesnel özelliklerinin ifade edileceği ve motif çözümleme tablosuna yazılacağı açıklanır (OB4, E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen tahtaya motifin ismi, biçimsel özellikleri, anlamı ve biçimsel yorumu sütunlarından oluşan bir Motif Çözümleme Tablosu çizer. Öğrenciler ders kitabındaki geleneksel motiflerden birini seçer; çizgi, biçim, renk ve yerleşim gibi nesnel özelliklerini sözlü olarak ifade eder (OB9). Ardından bu özellikleri tablonun ilgili sütunlarına yazar (GS.1.1.2.b).

   GS.1.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler Motif Çözümleme Tablosuna geleneksel Türk motifleri hakkındaki bilgileri ders kitabından yararlanarak yazar (KB2.6, OB1). Ardından seçtikleri motifi kendi yorumlarıyla deftere çizer ve çizimin biçimsel özelliklerini tabloya ekler (SDB1.2, GS.1.1.2.b).

   GS.1.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde tartışarak geleneksel Türk dokumacılığına ait bir motif seçer ve motifin anlamını sınıfa sunar (D5.1, E2.2). Etkinlik sonunda her öğrenci seçilen motifi çizer ve anlamını çizimin altına yazar (SDB2.2, GS.1.1.2.b).

   GS.1.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bir motifin nesnel özelliklerini ve anlamını iki cümleyle ifade etmeleri istenir; birkaç öğrenci yazdığını sunar. Öğretmen çalışma kâğıtlarını Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir, grup çalışmasını Gözlem Formu ile kaydeder. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur (GS.1.1.2.b, D14).

   GS.1.1.2

Sınıf defteri: GS.1.1.2 Dokumada yer alan motiflerdeki görsel mesajı algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan motiflerin anlamlarını hatırlatarak öğrencilere 'Bir halıyı ya da kilimi tasarlamadan önce nelere bakmak gerekir?' sorusunu yöneltir. Birkaç öğrencinin tahmini alınır. Dersin amacının dokuma sanatına ait örnekleri incelemek ve tasarım eskizine hazırlanmak olduğu belirtilir. Çözgü, atkı, halı, kilim ve motif kavramları etkileşimli tahtada kısaca gösterilir (OB4).

2. Keşfetme25 dk

   Farklı dönemlere ve yörelere ait halı dokuma örnekleri etkileşimli tahta aracılığıyla yansıtılır (E1.1). Öğrencilerden her örnekteki motifleri, renkleri ve yerleşimi ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırarak incelemeleri istenir (KB2.6, OB4). Öğrencilere geleneksel motiflerden oluşan halı dokuma uygulaması için tasarım eskizi yapacakları söylenir (GS.1.1.3.a).

   GS.1.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere geleneksel halı dokumaya uygun tasarımlar hakkında sınıf ortamında bulunan kaynaklardan araştırma yapmaları için süre verilir. Öğrencilerden bulduğu motiflerin adını ve anlamını not etmeleri istenir (KB2.6, OB1; GS.1.1.3.a).

   GS.1.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Verilen süre sonunda öğrenciler geleneksel halı dokumasına uygun tasarımlar hakkında beyin fırtınası yapar (D14.1). Öğrencilere motifin ismi, anlamı ve kompozisyonun temel ilkelerine uygunluğu ile motifi seçme gerekçesi maddelerinden oluşan kontrol listesi dağıtılır. Öğrencilerden ilgilendikleri motifi bu listeye göre değerlendirmeleri istenir (GS.1.1.3.a).

   GS.1.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden seçtikleri motifi ve kontrol listesindeki maddelere ilişkin bulgularını eşlerine kısaca açıklamaları istenir (SDB2.1). Öğretmen kontrol listelerini ve eskiz çalışmalarını gözlem formuyla değerlendirir. Öğrencilerden 'Hangi halı ya da kilim örneği tasarımıma en çok ilham verdi, neden?' sorusunu öz değerlendirme formunda yanıtlamaları istenir. Eskizlerin bir sonraki derste imgelerin ifadesinde kullanılacağı belirtilir.

   GS.1.1.3

Sınıf defteri: GS.1.1.3 Dokuma sanatında ürün tasarlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek farklı kültürlerin ortak sanat ürünlerinden söz eder; öğrencilerden kilim ve halı örneklerindeki motifleri hatırlamaları istenir. Etkileşimli tahtada çözgü, atkı ve motif kavramları anımsatılır. Öğretmen, bu derste öğrencilerin kendi dokuma tasarımlarını eskiz kâğıdına aktaracaklarını ve arkadaşlarıyla paylaşacaklarını açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere ilgileri doğrultusunda belirledikleri dokuma tasarımlarını gözlemlemeleri ve zihinlerinde oluşan imgeleri eskiz kâğıdına aktarmaları için süre verilir (GS.1.1.3.b; D16.3). Öğrencilerden kullanacakları motifi, rengi ve yerleşimi eskizin kenarına kısa notlarla açıklamaları istenir (KB2.6; E3.2). Öğretmen sıralar arasında dolaşarak yönlendirir.

   GS.1.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere eskiz çalışmalarını yaparken okulun imkânları doğrultusunda bilgisayar sınıflarından yararlanabilecekleri belirtilir. Öğrencilerden eskizlerini geliştirerek tasarımlarındaki imgeleri daha ayrıntılı ifade etmeleri istenir (GS.1.1.3.b; SDB1.2).

   GS.1.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tasarımlarını sırayla sınıf arkadaşlarıyla paylaşır; her sunumda tasarımın motifi ve ifade ettiği imge açıklanır. Öğrencilerin birbirlerinin tasarımları hakkındaki düşüncelerini saygı çerçevesinde paylaşmalarına olanak tanınır (GS.1.1.3.b; SDB2.1, SDB2.2, D14).

   GS.1.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tasarımlarındaki imgeleri ve bu imgelerin dokuma örnekleriyle ilişkisini açık uçlu sorularla yazmaları istenir. Öğretmen, eskizleri Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur; tasarım sürecinde en çok zorlandıkları nokta sınıfta kısaca konuşulur.

   GS.1.1.3

Sınıf defteri: GS.1.1.3 Dokuma sanatında ürün tasarlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen Cumhuriyet Bayramı'nın yaklaştığını belirterek halı ve kilimin kültürel mirasımızdaki yerine kısaca değinir (D19). Öğrencilerden önceki derslerde hazırladıkları halı dokuma eskizini sıralarına çıkarmaları istenir. Dersin amacının dokuma sanatı uygulamalarında kullanılan görsel anlatım aracını ifade etmek olduğu açıklanır; çözgü, atkı ve motif kavramları anımsatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Halı dokuma atölyelerine ait görseller etkileşimli tahtadan yansıtılır. Öğretmen "Bu atölyelerde hangi malzemeleri görüyorsunuz?" sorusunu yöneltir; öğrenciler görsellerde gördükleri araç ve malzemeleri tek tek belirler (E1.1, OB4). Belirlenen malzemelerin hangi iş için kullanılabileceği sınıfça tartışılır ve adları tahtada listelenir (GS.1.1.4.a).

   GS.1.1.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden atölyeler ve buralarda gördükleri uygulama araçları hakkındaki düşüncelerini ifade etmeleri istenir (D14.1). Öğretmen "Halı dokuma uygulamasının aşamaları neler olabilir?" sorusunu yöneltir. Öğrenciler düğüm atma teknikleri hakkındaki fikirlerini sırayla ifade eder (GS.1.1.4.a).

   GS.1.1.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Ders kitabındaki görsellerden yararlanılarak geleneksel Türk dokumacılığında sıklıkla kullanılan Gördes düğümünün (Türk düğümü) adımları gösterilir. Öğrencilerden bu tekniği görsel anlatım aracı olarak ifade etmeleri ve düğümün adımlarını kendi sözcükleriyle sıralamaları istenir (OB9, GS.1.1.4.a). Halı dokuma eskizinin Türk düğümü tekniğiyle yapılacağı belirtilir.

   GS.1.1.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere "Gördes düğümü halı dokumada neden görsel anlatım aracı olarak kullanılır?" açık uçlu sorusu yöneltilir. Öğrencilerin düğüm tekniğini ifade edişi gözlem formu ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunda bugün öğrendiklerini işaretlemeleri istenir (SDB1.2).

   GS.1.1.4

Sınıf defteri: GS.1.1.4 Dokuma sanatı uygulamalarıyla ürün oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya kitap kapağı, defter kabı ve hat yazısı çevresinde kullanılan süslü kâğıt örneklerinden birkaçını yansıtır. Öğrencilerden bu tür kâğıtları daha önce nerede gördüklerini anlatmaları istenir (E1.1). Dokuma sanatındaki desen ve renk anlayışıyla bağ kurulur, kâğıt süsleme kavramı tahtaya yazılır ve derste ebru çeşitlerini birbirinden ayırmaya yarayacak ölçütlerin belirleneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıfa getirilen ya da etkileşimli tahtaya yansıtılan ebru örnekleri (hat yazısının pervaz süslemesi, kitaplarda yan kâğıt olarak kullanılan ebru, defter kabında kullanılan ebru) öğrencilere gösterilir. Öğrencilerden örnekleri dikkatle izleyip birbirine benzeyen ve birbirinden ayrılan yönleri eşleriyle konuşmaları istenir (E3.2, SDB2.1). Öğretmen 'Bu örnekleri birbirinden ayırmak için hangi özelliklere bakılabilir?' sorusunu sorar; yanıtlar sınıflandırmaya (KB2.5) temel olacak özellikler olarak tahtada toplanır (GS.1.2.1.a).

   GS.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından ve görsel kaynaklardan farklı ebru örnekleri verilir. Gruplardan örnekleri desen özellikleri, renk kullanımı, kompozisyon ve kullanım amacı bakımından incelemeleri istenir (SDB2.2, OB9). İnceleme sonuçlarına göre ebru çeşitlerini ayırmada kullanılabilecek ölçütler grup defterinde listelenir (GS.1.2.1.a).

   GS.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen 'Ebru desenlerinin kitap kapaklarında, kitapların iç sayfalarında, defterlerde ya da hat yazılarının etrafında kullanılmasının amacı ne olabilir?' sorusunu sorar (E1.1). Verilen yanıtlar doğrultusunda öğretmen rehberliğinde ebrunun kitaplarda ve defterlerde süsleme ve koruma, hat yazılarında ise süsleme amacıyla kullanıldığı fark edilir. Bu amaçlar grupların listesindeki kullanım amacı ölçütüne eklenir ve ölçütler gözden geçirilir (GS.1.2.1.a).

   GS.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar belirledikleri ölçütleri sırayla sunar; öğretmen ortak ölçüt listesini etkileşimli tahtada oluşturur (GS.1.2.1.a). Öğrencilerden ölçütlerin neden gerekli olduğunu ve hangi ölçütü belirlemeyi kolay ya da zor bulduklarını Öğrenme Günlüğü'ne yazmaları istenir. Öğretmen Kontrol Listesi ile her grubun ölçütlerini örneklerle gerekçelendirip gerekçelendirmediğini işaretler.

   GS.1.2.1

Sınıf defteri: GS.1.2.1 Geçmişten günümüze gelen ebru çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ebru çeşitlerinden iki üç görsel gösterir; öğrencilerden bu desenlerin birbirine benzeyen ya da ayrışan yanlarını sözlü olarak söylemelerini ister (E1.1). Ardından dersin amacı açıklanır: ebru çeşitlerine ilişkin ölçütler belirlenecek ve çeşitler bu ölçütlere göre ayrıştırılacaktır. Öğrencilere ders sonunda sınıflandırma kartları hazırlayacakları duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki ebru çeşitlerine ait görselleri (battal, hatip, şamua, tarama vb.) dikkatle incelemeleri istenir (OB9, E3.2). İkili çalışan öğrenciler, görsellerdeki çeşitlerin sanatçısı, ait olduğu dönem, kullanım alanları ve ayırt edici özelliklerine ilişkin benzer ve farklı niteliklerini bir tabloya yazar; çalışma boyunca dikkatlerini ve duygularını düzenlemeleri beklenir (SDB1.2). Bulunan nitelikler ölçüt belirlemeye zemin oluşturmak üzere sınıfla paylaşılır (GS.1.2.1.a).

   GS.1.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin görsellerdeki nitelikler hakkında merak ettikleri soruları sormaları teşvik edilir (E3.8). Öğretmenin yönelttiği soru-cevap tekniğiyle öğrenciler, desenin görünümü, düzeni ve biçimsel özellikleri başlıklarında ebru çeşitlerine ilişkin ölçütleri belirler; belirlenen ölçütler tahtaya yazılır (GS.1.2.1.a).

   GS.1.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde ebru görselleri, belirlenen ölçütlere göre ayrıştırılır ve her ölçütün görselleri nasıl ayırdığı tartışılır (KB2.5, SDB2.2). Öğrencilerden belirledikleri ölçütlerden yararlanarak sınıflandırma kartları hazırlamaları istenir; kartlar sonraki derste kullanılmak üzere saklanır (GS.1.2.1.b).

   GS.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden belirledikleri ölçütleri ve ayrıştırdıkları görselleri sınıfa kısaca sunmaları istenir. Öğretmen, ölçütlerin ebru çeşitlerini ayırt etmedeki işlevini özetler. Kontrol Listesi ile ölçütlerin uygunluğu ve ayrıştırmanın doğruluğu değerlendirilir; öğrencilerden Öğrenme Günlüğü'ne belirledikleri ölçütleri ve ayrıştırmada zorlandıkları noktayı yazmaları istenir (SDB1.2).

   GS.1.2.1

Sınıf defteri: GS.1.2.1 Geçmişten günümüze gelen ebru çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada battal ve hatip ebrusu dâhil çeşitli ebru örneklerini gösterir. Öğrencilerden önceki haftalarda belirledikleri ölçütleri sözlü olarak hatırlamaları istenir. Öğretmen, bu derste ebru çeşitlerinin söz konusu ölçütlere göre ayrıştırılıp tasnif edileceğini duyurur ve sınıflandırmanın neden gerekli olduğunu sorar (KB2.5, E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara ebru çeşitlerini içeren sınıflandırma kartları dağıtılır. Öğrencilerden belirledikleri ölçütlere göre kartlardaki benzer ve farklı nitelikleri bulup kartları ayrı yığınlara ayırmaları, bunu yaparken arkadaşlarının görüşlerini dinleyip dikkate alarak ortak karara varmaları istenir (D14.1, SDB2.2). Her grup, bir kartı neden o yığına koyduğunu kısaca açıklar (GS.1.2.1.b).

   GS.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar yaptıkları ayrımı ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırır ve öğretmen rehberliğinde doğrular. Hatalı yerleştirilen kartlar ölçüte dönülerek düzeltilir (OB1). Doğrulanan ebru çeşitleri ölçütlere göre grup tablosuna yerleştirilerek tasnif edilir (GS.1.2.1.c).

   GS.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, bazı ebru çeşitlerinin sanatçıların isimleriyle anıldığını belirtir: Edhem Efendi battalı, Mustafa Düzgünman battalı, Hatip ebrusu ve Necmeddin ebrusu. Öğrencilerden bu çeşitlerin tablolarındaki yerini kontrol etmeleri, gerekirse ölçütlerini ve yerleşimlerini yeniden gözden geçirmeleri istenir (GS.1.2.1.c).

   GS.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her gruptan tasnif tablosunu sınıfa sunması istenir; öğretmen Kontrol Listesi ile ölçütlerin tutarlı kullanılıp kullanılmadığını izler. Öğrencilerden Öğrenme Günlüklerine, ebru çeşitlerini tasnif ederken kullandıkları ölçütü ve bu ölçütün işe yararlığını yazmaları istenir. Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği düzeyi değerlendirilir (SDB2.2, GS.1.2.1.c).

   GS.1.2.1

Sınıf defteri: GS.1.2.1 Geçmişten günümüze gelen ebru çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada farklı ebru örneklerini gösterir ve öğrencilerden örnekler arasındaki benzerlik ve farklılıkları söylemelerini ister. Önceki haftalarda belirlenen ölçütler kısaca hatırlatılır. Öğretmen, bu hafta ebru çeşitlerinin belirlenen ölçütlere göre tasnif edileceğini ve etiketleneceğini açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler verilen bilgilerden yola çıkarak ebru türlerini ilgili sanatçılarla eşleştirir ve bu sanatçıların Türk ebru tarihindeki önemini konuşur. Gruplar, ders kitabındaki ebru çeşitlerini belirledikleri ölçütlere (tarama gibi uygulama tekniği, sanatçı, dönem) göre tasnif tablosuna yerleştirir (KB2.5, GS.1.2.1.c). Ölçütlerin neden seçildiği sorgulanır (E3.8).

   GS.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler Necmeddin Okyay'ın yazılı ebrularından birini inceler; öğretmen yazılı ebru tekniğinin Türk ebru sanatına kazandırılan özgün uygulamalardan biri olduğunu ve Necmeddin Okyay tarafından geliştirildiğini belirtir. Gruplar, tasnif ettikleri her ebru çeşidi için sanatçı, teknik ve özelliğini içeren etiket kartları hazırlayıp çeşidin altına yerleştirir (OB9, GS.1.2.1.ç).

   GS.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar etiketli tabloları sınıf panosunda sergiler ve birbirlerinin etiketlerini kontrol eder (SDB2.2, GS.1.2.1.ç). Öğrencilerden geleneksel Türk sanatlarının neden korunması gerektiği ile ilgili düşüncelerini paylaşmaları istenir. Öğretmen, millî kültür ögelerinden biri olan ebru sanatının kültürel bağların oluşumuna katkı sağladığını vurgular (D19).

   GS.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar tasnif ve etiketleme çalışmalarını Kontrol Listesi ile gözden geçirir; öğretmen etiketli tabloyu Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne hangi ölçüte göre hangi ebru çeşidini tasnif ettiklerini ve etiketlemede en çok zorlandıkları noktayı yazar. Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği değerlendirilir.

   GS.1.2.1

Sınıf defteri: GS.1.2.1 Geçmişten günümüze gelen ebru çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde belirlenen ölçütleri ve tasnif edilen ebru çeşitlerini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere 'Bir ebru çeşidini hiç görmemiş biri için etikette hangi bilgiler yer almalıdır?' sorusu yöneltilir ve yanıtlar kısaca alınır (E1.1). Dersin amacının, ebru çeşitlerini etiketlemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ebru sanatının tarihî ve kültürel değerini örneklerle açıklar; öğrencilerin kültürel mirasa ilişkin farkındalık kazanması sağlanır (D19.1). Öğrencilerden ders kitabındaki battal, hatip, şamua ve tarama örneklerini daha önce belirledikleri ölçütlere göre gözden geçirmeleri istenir (KB2.5). Etiketin taşıması gereken bilgiler (ad, ayırt edici özellik, kullanılan malzeme) sorgulanarak ortak bir etiket örneği oluşturulur (E3.8) (GS.1.2.1.ç).

   GS.1.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde, kendilerine verilen ebru örnek kâğıtları için etiket hazırlanır. Etiketlere çeşidin adı, hangi ölçüte göre sınıflandırıldığı ve ayırt edici özelliği yazılır. Çalışma sırasında görev paylaşımı yapılır ve grup üyeleri birbirini dinler (SDB2.2) (GS.1.2.1.ç).

   GS.1.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Etiketlenen örnekler sınıf panosunda sergilenir; diğer grupların etiketleri kontrol listesiyle gözden geçirilir, eksik ya da hatalı bilgi saygıyla belirtilir (D14, OB9). Öğrencilerden etiketleme sırasında gözlemlerini ve öğrendiklerini öğrenme günlüğüne kaydetmeleri istenir (OB7) (GS.1.2.1.ç).

   GS.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup etiketlediği ebru çeşitlerini sınıfa tanıtır; etiketteki bilginin hangi ölçüte dayandığı açık uçlu sorularla sorgulanır. Öğrenme günlükleri, kontrol listesi ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilir. Öğrencilerden ebru çeşitlerinin korunmasının kültürel mirasa katkısına ilişkin birer cümle yazmaları istenir (D19) (GS.1.2.1.ç).

   GS.1.2.1

Sınıf defteri: GS.1.2.1 Geçmişten günümüze gelen ebru çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada farklı ebru çeşitlerinden örnekler gösterir ve bu çalışmaların hangi malzemelerle hazırlanmış olabileceğini sorar. Önceki haftada incelenen ebru çeşitleri hatırlanır. Bu derste ebru çeşitlerine uygun malzemelerin ve görsel anlatım araçlarının belirleneceği, kıvamlı suyun ebru boyasının yayılmasına etkisinin gözlemleneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden sınıfa getirilen ebru malzemelerini incelemeleri istenir (E3.2). Gruplara dağıtılan bilgi kartlarındaki bilgiler değerlendirilir; düşünceler ön yargısız, saygılı ve açık biçimde ifade edilir (D6.2, SDB2.1, E3.5). Her ebru çeşidi için uygun malzemeler ve görsel anlatım aracı belirlenir (OB1, KB2.9) (GS.1.2.2.a).

   GS.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ebru malzemelerinin bazılarının doğadan elde edildiği vurgulanır; öğrencilere soru sorma fırsatı verilerek malzemelerin sürdürülebilir kullanımı üzerine düşünmeleri sağlanır (D5.2). Malzemelerin güvenli kullanımı ve güvenlik kurallarına uymanın önemi açıklanır. Öğrencilerden ebru çeşitlerinde kullanacakları malzemelere uygun yöntem ve teknikleri ifade etmeleri istenir (OB7) (GS.1.2.2.a).

   GS.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden su yüzeyine ve kıvamlı su yüzeyine damlatılan ebru boyalarının yayılma biçimini gözlemlemeleri istenir. Öğretmen 'Ebru uygulamalarında boya damlaları çoğunlukla kıvamlı suyun yüzeyinde yayılırken bazı durumlarda neden dibe çöker?' sorusunu yöneltir. Fen bilimleri dersiyle ilişki kurularak yoğunluk kavramı hakkında çıkarım yapılır (GS.1.2.2.a).

   GS.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kıvam sağlayıcıları, kıvamlı suyun işlevini ve her ebru çeşidi için belirledikleri malzemeler ile görsel anlatım aracını öğrenme günlüklerine yazmaları istenir. Öğretmen açık uçlu sorular yöneltir; kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrencilerin malzemeleri ve yöntemleri ifade etme düzeyini değerlendirir (GS.1.2.2.a). Grup değerlendirme formuyla iş birliği gözden geçirilir.

   GS.1.2.2

Sınıf defteri: GS.1.2.2 Klasik ebru tekniklerini uygulayarak ürün oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, yılbaşı kartı olarak kullanılabilecek ebru örneklerini etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden desenlerdeki renk ve biçimleri betimlemelerini ister (OB9). Önceki derste tanınan ebru araç ve malzemeleri hatırlanır. Dersin amacının boya ve kıvamlı su ayarını gözlemlemek, ardından klasik ebru tekniklerini uygulamak olduğu duyurulur (GS.1.2.2.a).

   GS.1.2.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, boya ve ebru sıvısının hazırlığında nelere dikkat edilmesi gerektiğini sorar; cevaplardan sıvıların yoğunluk farkının dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılır (SDB3.3). Öğretmen, boya ve teknedeki kıvamlı su ayarını gösteri tekniğiyle yapar, boya, öd ve kıvamlı su arasındaki ilişkiyi açıklar; öğrencilerden merak ettiklerini sormaları istenir (E3.8). Öğrenciler ebru çeşidine uygun araç ve malzemeleri ifade eder (GS.1.2.2.a).

   GS.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, battal ve taraklı ebruyu gösterip yaptırma tekniğiyle sergiler. Öğrenciler, boya ve kıvamlı su ayarı yapılmış teknede battal ebruyu, ardından taraklı ebruyu uygular; malzemeleri önceden belirlemiş olmaları sürece etkin katılımı destekler (SDB3.1, E1.5). Malzeme ihtiyaç kadar kullanılır; erişim sınırlıysa hazır ebru setlerinden yararlanılır (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler hatip ebru formunu tekne içinde uygular ve oluşan deseni ebru kâğıdına aktararak sanatsal ürüne dönüştürür. Çalışma öncesinde ve sonrasında tekne, araç gereç ve ortak alanlar temiz ve düzenli bırakılır (D18.2). Yeniden kullanılabilir malzemelerden yararlanılarak sürdürülebilirlik bilinciyle hareket edilir (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler ürettikleri ebru kâğıtlarını sınıfta sergiler. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile ürünleri değerlendirir. Öğrenciler, Öğrenme Günlüğü'ne 'Teknedeki deseni kâğıda aktarırken nelere dikkat ettim?' sorusunun cevabını yazar; Grup Değerlendirme Formu ile grup içi çalışma gözden geçirilir (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2

Sınıf defteri: GS.1.2.2 Klasik ebru tekniklerini uygulayarak ürün oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden önceki derslerdeki ebru çalışmalarını anımsayarak boyanın tekne yüzeyinde nasıl yayıldığını söylemeleri istenir. Öğretmen, çalışma masalarında malzeme hazırlığını ve temiz çalışma düzenini hatırlatır (D18). Bugün tekne yüzeyindeki desenin kâğıda aktarılarak sanatsal ürüne dönüştürüleceği duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Video ve dijital etkileşimli içerikten hatip ebru formlarının oluşturulma aşamaları izlenir; öğrencilerden biz hareketlerinin yönüne dikkat etmeleri istenir (E3.2). Zemin ebrusunun çiçek ebrusunda da kullanılacağı belirtilir. Öğrenciler tekneye zemin ebrusunu hazırlayıp hatip formunu oluşturur, aynı zeminle lale formunu uygular ve yüzeydeki deseni gözlemler (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler tekne yüzeyinde battal, taraklı, hatip ve lale ebru desenlerini oluşturur; boyanın yüzeydeki yayılımını gözlemleyerek deseni kâğıda aktarır. Kâğıda geçmeyen ya da bozulan bölümler için öğrencilerden çözüm önerisi sunmaları istenir (SDB3.1). Öğretmen malzeme hazırlığını ve aktarma başarısını kontrol listesiyle izler (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tamamladıkları ebru kâğıtlarından en uygun olanları seçerek gruplar hâlinde sergi düzenini hazırlar; her çalışmanın altına tekniğin adı yazılır (OB9, SDB2.2). Gruplar sergi yerini ve zamanını belirler, çalışma alanını temiz ve düzenli bırakır (D18) (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları ebru sergisini kısaca tanıtır; öğrencilerden teknedeki deseni kâğıda aktarırken yaptıkları seçimleri açıklamaları istenir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrenciler öğrenme günlüklerine bugün öğrendiklerini ve geliştirmek istedikleri noktayı yazar (GS.1.2.2.b).

   GS.1.2.2

Sınıf defteri: GS.1.2.2 Klasik ebru tekniklerini uygulayarak ürün oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kalemişi süslemesi taşıyan bir yapının fotoğrafını gösterir ve bu süslemenin nasıl yapıldığını sorar. Öğrencilerin önceki ebru çalışmalarındaki gözlemleri kısaca hatırlanır. Bu derste kalemişi sanatı hakkında bilgi edinmek için hangi araçların kullanılacağı belirlenecek ve bu araçlarla bilgi bulunacaktır. Ders amacı tahtaya yazılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, kalemişi sanatının farklı dönemlerine ve yapı türlerine ait örnek görselleri etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden gözlemlerini söylemeleri istenir. Ardından bu görseller hakkında bilgiye ulaşmak için kullanılabilecek yazılı ve görsel kaynaklar öğretmen rehberliğinde belirlenir (OB1, OB4). Belirlenen araçlar sınıfça listelenir (GS.1.3.1.a).

   GS.1.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Bireysel ya da grup çalışmasıyla öğrencilerden belirlenen ders kitabı ve görsel kaynaklarda kalemişi sanatına ilişkin bölümleri incelemeleri istenir. Odaklanarak çalışılır; her öğrenci ya da grup, kalemişinin hangi dönemde ve hangi yapıda kullanıldığına dair bilgileri tespit eder (E3.2, OB1). (GS.1.3.1.b)

   GS.1.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler belirledikleri dijital içerikler ve görsel kaynaklardan yararlanarak kalemişi sanatının özellikleri, motifleri ve kullanıldığı yapılar hakkında bilgileri bulur (OB2). Her bilginin hangi kaynaktan alındığı sözlü olarak belirtilir. Öğretmen çalışmaları dolaşarak izler ve kaynak kullanımına dönüt verir (GS.1.3.1.b).

   GS.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her öğrenci ya da grup, bulduğu bilgileri ve kullandığı kaynakları kısaca sınıfla paylaşır. Öğretmen, Kontrol Listesi ile uygun araçların belirlenip kullanıldığını değerlendirir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nda hangi kaynaklarla bilgiye ulaşabildiklerini işaretlemeleri istenir (SDB1.3). Bir açık uçlu soruyla hangi aracın en yararlı olduğu tartışılır (GS.1.3.1.b).

   GS.1.3.1

Sınıf defteri: GS.1.3.1 Kalemişi sanatı hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada farklı dönemlere ait iki kalemişi örneği gösterir; öğrencilerden görsellerdeki benzerlik ve farklılıkları söylemeleri istenir (OB4, E1.1). Geçen hafta belirlenen bilgi araçları hatırlatılır. Bu derste bu araçlarla bilgi bulunacağı, bulunan bilgilerin doğrulanacağı ve kalemişi sanatının dönemsel genel özelliklerine ulaşılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba farklı bir dönemden kalemişi örneği verilir. Gruplardan daha önce belirledikleri araçları (ders kitabı, görsel ve dijital kaynaklar) kullanarak o dönemin motifleri, renkleri ve uygulandığı yüzeyler hakkında bilgi bulmaları istenir (GS.1.3.1.b, KB2.6, OB2). Bulunan bilgiler grup içinde paylaşılır; örneklerde stilizasyon ve sadeleştirme gösterilir (SDB2.1).

   GS.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden edindikleri bilgiler ve grup içinde verilen cevaplar doğrultusunda kalemişi sanatının dönemsel genel özelliklerine ilişkin tablo oluşturmaları istenir (SDB2.2, OB1, KB2.9). Öğrenciler tabloya kendilerine verilen kalemişi eserlerini yazar ve her dönemin genel özelliklerini ilgili sütuna işler (GS.1.3.1.b).

   GS.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tablolarındaki görselleri birbiriyle karşılaştırır; abartma ve biçimsel değişim gibi farkları belirler. Ulaşılan bilgiler öğretmen rehberliğinde ders kitabı ve güvenilir kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanır, yanlış bilgiler düzeltilir (GS.1.3.1.c, E3.9, E3.10).

   GS.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tablolarını kontrol listesiyle gözden geçirmeleri ve hangi bilgiyi hangi kaynakla doğruladıklarını açıklamaları istenir. Öğretmen dönemlerin genel özelliklerini birkaç açık uçlu soruyla yoklar. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak bilgi bulma ve doğrulama sürecindeki güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gerekenleri yazar (SDB1.3).

   GS.1.3.1

Sınıf defteri: GS.1.3.1 Kalemişi sanatı hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada cami, türbe, saray ve konak yapılarındaki kalemişi süslemelerini gösteren görseller sunar. Öğrencilerden bu süslemeler hakkında önceki haftalarda ulaştıkları bilgilerden birini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacı açıklanır: ulaşılan bilgiler güvenilir kaynaklarla doğrulanacak ve düzenlenmiş bir tabloya kaydedilecektir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler kalemişi sanatı hakkında topladıkları bilgileri ders kitabı ve görsel kaynaklarla (fotoğraf, resim) karşılaştırarak doğrular; bir bilgiye şüpheyle yaklaşıldığında ikinci bir güvenilir kaynağa başvurur (E3.9, OB2). Uygun yere yazılmayan eserler varsa bu eserlerin yerleri değiştirilir; doğrulanan ve düzeltilen bilgiler sınıfta paylaşılır (GS.1.3.1.c).

   GS.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere cami, türbe, saray, konak veya yerel yapı örneklerine ilişkin düzenlenmiş bir tablo verilir. Öğrenciler güvenilir kaynaklardan edindikleri görsel kanıtları ve kalemişi sanatı hakkında ulaştıkları doğrulanmış bilgileri tabloya düzenli biçimde kaydeder (GS.1.3.1.ç).

   GS.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tablolarını gözden geçirerek eksik ya da yanlış yazılmış kayıtları tamamlar ve tablolarını bir arkadaşlarının tablosuyla karşılaştırır (SDB2.2). Etkinlik, öğrencilerin doldurduğu Öz Değerlendirme Formu ile değerlendirilir (SDB1.3, GS.1.3.1.ç).

   GS.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tablolarına kaydettikleri bilgilerin nasıl doğrulandığını ve hangi kaynaklara dayandığını kısaca anlatmaları istenir (GS.1.3.1.ç). Öğretmen Kontrol Listesi ile tabloların eksiksizliğini, Dereceli Puanlama Anahtarı ile bilgilerin doğruluğunu ve düzenini değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu tamamlar; Açık Uçlu Sorularla bilgiyi kaydetmenin yararı tartışılır.

   GS.1.3.1

Sınıf defteri: GS.1.3.1 Kalemişi sanatı hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kalemişi motifi gösterir ve öğrencilere 'Bu motif doğadaki hangi varlıktan esinlenmiş olabilir?' sorusunu yöneltir (E1.1, OB4). Öğrencilerin tahminleri dinlenir. Dersin amacının kalemişi motiflerini inceleyerek stilizasyonu fark etmek olduğu belirtilir. Öğrencilerden ders boyunca gördüklerini ders kitabındaki örneklerle ilişkilendirmeleri istenir (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtaya yansıtılan kalemişi sanatı örnekleri öğrencilere gösterilir (E1.1, OB2). Öğrencilerden görsellerdeki motif uygulamalarını dikkatle incelemeleri; motiflerin biçimini, tekrarını ve yüzeye yerleşimini ikili çalışarak not etmeleri istenir (E3.2, SDB2.2). Öğretmen 'Bu motifte hangi form sadeleşmiş, hangisi büyütülmüş?' diye sorar ve yanıtlar sınıfta paylaşılır (GS.1.3.2.a).

   GS.1.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen stilizasyonun (üsluplaştırma) doğadaki bir formun (çiçek, yaprak, hayvan vb.) temel hatları ve ritmiyle yalınlaştırılıp şematikleştirilerek süsleme sanatına uygun hâle getirilmesi yöntemi olduğunu açıklar. Geleneksel Türk sanatlarının temelini oluşturan desen görselleri gösterilir. Sadeleştirme, abartma, biçimsel değişim ve yüzey yerleşimi yaklaşımları bu görseller üzerinde anlatılır (GS.1.3.2.a).

   GS.1.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen bir ağaç ya da kuş örneği gösterir; öğrencilerden bu varlığın en ayırt edici özelliklerini tartışarak ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Öğrenciler belirledikleri varlığı bir daire veya üçgen içine sığdırarak en az detay ve renkle stilize etmeye çalışır (D3.1). Kâğıda aktarma aşamasında sadeleştirme, abartma ya da biçimsel değişimden biri seçilir ve çizim incelenen kalemişi örnekleriyle karşılaştırılır (GS.1.3.2.a).

   GS.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin stilize çizimleri sınıfta sergilenir; her öğrenciden seçtiği stilizasyon yaklaşımını ve varlığın ayırt edici özelliğini söylemesi istenir. Öğretmen 'Kalemişi motiflerinde sadeleştirme, abartma ve biçimsel değişim nasıl fark edilir?' gibi açık uçlu sorular yöneltir. Çalışmalar kontrol listesiyle değerlendirilir; öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.3).

   GS.1.3.2

Sınıf defteri: GS.1.3.2 Kalemişi sanatında sanatsal ürün tasarlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden önceki derste tamamladıkları motifleri sıralarına çıkarmaları istenir. Öğretmen etkileşimli tahtada kalemişi sanatı motif uygulama örnekleri gösterir ve öğrencilere doğal formdan stilize motife nasıl ulaştıkları sorulur (E1.1). Dersin amacı paylaşılır: Oluşturulan imgeler kalemişi sanatı motif örnekleri bağlamında ifade edilecektir. Çalışma boyunca sabırlı ve özenli olunması vurgulanır (D12).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler tamamladıkları motiflerin konturlarını siyah kalem ya da sulandırılmış kahverengi/siyah mürekkep ile belirginleştirerek motifi kalemişi sanatına uygun hâle getirir ve yalın bir motif taslağı oluşturur (GS.1.3.2.b; D3.4, E1.5). Her öğrenci motifinde kullandığı stilizasyon yaklaşımını sınıf arkadaşlarına sözlü olarak anlatır (GS.1.3.2.b; SDB2.1, E2.2).

   GS.1.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen öğrencilere seçtikleri doğal formu, kullandıkları stilizasyon yöntemini ve uygulama biçimini sorar; böylece öğrencilerin konuyu merak etmesi sağlanır (E1.1). Öğrencilere stilize ettikleri motifi mimari yapının pencere üstü, duvar, kemer, kubbe içi gibi hangi yüzeyinde kalemişi olarak hayal ettikleri sorulur (GS.1.3.2.b).

   GS.1.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler zihinlerinde oluşturdukları imgeleri, ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki kalemişi motif uygulama örnekleri üzerinden sözlü ya da yazılı olarak ifade eder. Her öğrenci motifinin seçtiği yüzeye uygunluğunu simetri ve denge açısından kısaca yorumlar (GS.1.3.2.b; SDB1.3).

   GS.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Tamamlanan çalışmalar sınıf panosunda sergilenir; öğrenciler sergiyi gezerek her motifin hangi mimari yüzeye uygun hayal edildiğini ve stilizasyon yaklaşımını ifade eder (GS.1.3.2.b). Öğretmen çalışmaları çizginin akıcılığı, simetri/denge, yüzeye uygunluk, geleneksel örneğe sadakat ve özgün yorum başlıklarını içeren Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ve Kontrol Listesi'ni doldurur.

   GS.1.3.2

Sınıf defteri: GS.1.3.2 Kalemişi sanatında sanatsal ürün tasarlayabilme; değerlendirme